Sáng kiến kinh nghiệm: Cách viết công thức cấu tạo các đồng phân của ankanol

Khi Viết công thức cấu tạo các đồng phân của ankanol, đa số các em học sinh không biết phải làm thế nào, không biết phải bắt đầu từ đâu, nên thường mất nhiều thời gian, hay viết công thức cấu tạo sai, số đồng phân viết bị dư nhưng lại thiếu vì trùng công thức cấu tạo. Vì thế, đề tài sáng kiến kinh nghiệm Cách viết công thức cấu tạo các đồng phân của ankanol được thực hiện nhằm tìm ra biện pháp khắc phục khó khăn trên. Mời các bạn cùng tham khảo.

S

*

I T T U VỀ

1 v t uỳ h Tha h Lo g

2 Ng th g si h - 10- 1967

3 Na Nam

4 a h hu C u o –Th Trấ Long Thành – ồ g Nai

5 i tho i CQ -NR: 061.3547.395- TD .7

6 Fax: E-mail: htlong2011@yahoo.com.vn

7 Chứ v i o vi

8 v g t Tr g T PT Lo g Ph

II TR T

1 v ao hất i h

2 N h g

3 Chuyê g h o t o a h

III

1 L h v hu i h ghi iả g d h a h

2 S i h ghi

3 C s g iế i h ghi tro g h g g

 C h viết ồ g ph ủa a a

 To về i lo i t d g v i axit tí h oxi h a h

 D o phả ứ g h a h xả ra hi ho hất t d g lẫ hau

V ẾT T Ứ ẤU T Ồ P Ủ

ANKANOL

I- LÍ DO Ề T

 Qua th i gia giả g d h a h ở l p hi d ế i a ol tôi

h thấ a s h si h ể ả h si h h hi gặp phải d g i t p về

―Viết g thứ ấu t o ồ g ph ủa a a ol‖ e h si h

h g iết phải l h thế o h g iết phải ắt u từ u Nên

th g ất hiều th i gia h g hi viết g thứ ấu t o sai s ồ g

ph viết d h g l i thiếu vì trù g g thứ ấu t o

 Từ h g h h ủa h si h hi l d g i t p về ―Viết g thứ

ấu t o ồ g ph ủa a a ol‖ ứ thú d t i phải tì ra ph g

ph p o dễ hiểu ể h g dẫ h si h l d g i t p ợ dễ

d g hi u quả ao

II- DU , B P P T Ự

1 Cơ sở lí luận

Theo t i ể l t t d g i t p thì h si h phải tiế h h theo sau:

Bước 1 Phải ắ ợ ặ iể ấu t o ủa ankanol (liên kết giữa các

nguyên tử trong phân tử là liên kết đơn C – C, có một nhóm hiđroxyl và mạch cacbon hở) Từ vẽ d g h a o (chỉ sườn cacbon)

 ưu ý

+ ợp hất từ gu tử a o trở l i hiều d g h

+ C h vẽ d g h a o đã nói trong phần viết đồng phân cấu

tạo của ankan) hắc lại:

 u ti vẽ h thẳ g ga g

Cắt ột a bon l h h rồi di hu ể h h tr h a o còn

l i mạch chính hi di hu ể phải xe i xứ g v i d g h

tr ha không (dựa vào trục đối xứng hay cacbon đối xứng)

Cắt th ột gu tử a o l ột h h a v di hu ể h

tr g hợp ột h h

− ưu ý:

 S gu tử a o l h h phải hỏ h s gu tử a o ở

h hí h ít hất hai gu tử a o

 Nếu h h x gu tử a o thì phải gắ từ gu tử a o s thứ t x+ trở i tí h từ u h

Bước 2 h tr i xứ g ha a o i xứ g ủa h hí h

 ưu ý

+ Nếu s gu tử a o ủa h hí h l s hẵ v h hí h h g

h h thì ta h tr i xứ g ếu s gu tử a o ch chính là

s lẽ hoặ h hí h h h thì ta h a o i xứ g

+ Nếu h hí h h h thì h gu tử a o i xứ g l gu tử cacbon c gắ h h ò h hí h h g h h thì h gu tử

a o ở gi a l a o i xứ g

Bước 3 Gắ h hi rox l O v o từ g d g h v di hu ể hi

di hu ể h hi rox l tr h a o h qua s t xe ồ g ph

có trùng nhau không (nếu nhóm hiđroxyl đối xứng qua trục đối xứng hoặc

cacbon đối xứng thì trùng nhau)

Bước 4 iề s gu tử hi ro v o ỗi gu tử a o tro g từ g

ồ g ph ể a o h a tr IV (áp dụng công thức: số nguyên tử hiđro

= 4–số gạch nối xung quanh nguyên tử cacbon v iể tra l i

2 Các dạng bài tập minh họa:

Thí dụ 1 Ancol C3H8O ao hi u ồ g ph ấu t o? Viết g thứ

ấu t o ủa các ồ g phân

 ác bước thực hiện

 B Vẽ d g h a o

+ i v i hợp hất o, h hở v a gu tử cacbon thì h ột d g

h cacbon du hất l

C — C — C

 B h tr i xứ g ha a o i xứ g

+ Vì s gu tử a o tro g h hí h l s lẻ ta x h a o

i xứ g là cacbon dấu *)

 B ắ h hi rox l v o h a o di hu ể

C 1

C 2

C 3

*

+ Ta thấ gu tử a o s i xứ g v i gu tử a o s qua

gu tử a o s (*) do h ò gắn nhóm hi rox l v o hai v trí

là gu tử a o s hoặ gu tử a o s v gu tử a o

s

C

1

C

2

C

3

*

OH (A)

C

1

C

2

C

3

*

OH (B)

 Vậy ancol C3 H 8 O có 2 đồng phân cấu tạo là A, B

 B 4 iề s gu tử hi ro v o ỗi gu tử a o v iể tra l i + ợp hất A Ngu tử a o s có ột g h i xu g qua h iề

ba gu tử hi ro gu tử a o s v gu tử a o s hai g h i xung quanh nên iề gu tử hi ro

CH2 CH2 CH3

OH

(A) + ợp hất B Ngu tử a o s v gu tử a o s ột g h

i xu g qua h iề a gu tử hi ro gu tử a o s ba

g h i xu g qua h iề ột nguyên tử hi ro

CH3 CH CH3

OH (B)

Thí dụ 2 Hợp hất h u C4H10O tổ g s ồ g ph ấu t o a ol là

ao hi u? Viết g thứ ấu t o ủa ồ g ph tr

 ác bước thực hiện:

 B Vẽ d g h a bon

+ Ancol C4H10O l a ol o hứ h hở v ph tử nguyên

tử cacbon nên cĩ hai d g h a o hí h

C

 B h tr i xứ g hoặ a o i xứ g

+ i v i d g h A h tr i xứ g vì h hí h s

gu tử a o hẵ v h h g h h

C 1

C 2

C 3

C 4

(A) (trục đối xứng)

+ i v i d g h B h a o i xứ g l a o s (vì h

hí h s gu tử a o lẻ

C 1

C 2

C 3

C 4 (B)

*

 B ắ h hi rox l (OH) v o từ g d g h a o v di

hu ể

+ D g h A C v trí i xứ g hau l gu tử a o s i

xứ g v i gu tử a o s 4 v gu tử a o s i xứ g v i

gu tử a o s h gắ v o hai v trí l gu tử a o s

v gu tử a o s hoặ gu tử a o s v gu tử cacbon s 4:

C 1

C 2

C 3 C

1

C 2

C 3

C 4

OH

C 4

OH

+ D g h B: gu tử a o s gu tử a o s v gu tử

a o s 4 i xứ g hau qua a o s h gắ v o hai v trí l

gu tử a o s hoặ gu tử a o s hoặ gu tử a o

s 4 v gu tử a o s

C 1

C 2

C 3 C

1

C 2

C 3

C 4

OH

C 4 OH

 Vậy ancol C4 H 10 O có 4 đồng phân cấu tạo là 1 , A 2 , B 1 và B 2

 B 4 iề s gu tử hi ro v o ỗi gu tử a o tro g từ g hợp hất v iể tra l i

CH3 CH CH2

CH2 CH2 CH2 CH3

OH

CH3 OH

CH2 CH CH3

CH3

OH

CH3 OH

Thí dụ 3: h tổ g s ồ g ph ấu t o ủa a ol g thứ

ph tử C5H12O Viết g thứ ấu t o ủa các ồ g ph tr

 ác bước thực hiện:

 B Vẽ d g h a o

+ Ancol C5H12O l a ol o hứ h hở v ph tử có gu

tử a o a d g h a o hí h là:

C C C

C

C (Z) C

 B h tr i xứ g hoặ a o i xứ g

+ Ta x h a o i xứ g i v i tất ả d g h Vì d g h cacbon ủa không nhánh và s gu tử a o lẻ d g h cacbon ủa Y v d g h a o ủa Z có nhánh a o dấu  là

i xứ g

C

1

C

2

C

3

C

4

C

5

C

1

C

2

C

3

C

4

C

5

C

1

C

2

C

3

C

4

C

5

 B ắ h hi rox l v o từ g d g h v di hu ể

+ D g h (X): C gu tử a o s i xứ g v i gu tử a o

s gu tử a o s i xứ g v i gu tử a o s 4 Do

h h rox l h gắ v o a v trí l gu tử a o s hoặ nguyên

tử a o s , gu tử a o s hoặ gu tử a o s 4 và

gu tử a o s

C

1

C 2

C 3

C

*

OH

C 5

OH

*

C 1

C 2

C 3

C

4 5C

OH (X3)

*

+ D g h (Y): Có gu tử a o s i xứ g v i gu tử

a o s Do h h rox l h gắ v o v trí l gu tử

a o s hoặ gu tử a o s gu tử a o s nguyên

tử a o s v gu tử a o s 4

C

1

C

2

C

3

C

4

C

5

C

1

C

2

C

3

C

4

OH

C

5

OH

C 1

C 2

C 3

C 4

C 5

OH

*

C 1

C 2

C

3 4C

C 5

OH

*

+ D g h (Z): Cả gu tử a o ều i xứ g v i nhau là

gu tử a o s gu tử a o s gu tử a o s 4 v

gu tử a o s Do h h rox l h gắ v o ột v trí l

gu tử a o s hoặ gu tử a o s hoặ gu tử a o

s 4 hoặ gu tử a o s ò gu tử a o s thì ủ h a

tr

C 1

C 2

C 3

C 4

C 5 OH

*

(Z)

 Vậy C5 H 12 O có 8 đồng phân cấu tạo của ancol là X 1 , X 2 , X 3 , Y 1 , Y 2 ,

Y 3 , Y 4 và Z

 B 4 iề gu tử hi ro v o ỗi gu tử a o tro g từ g hợp hất v iể tra l i

CH2 CH2 CH2 CH2 CH3 CH

OH

CH3

OH

OH

CH3

OH

CH3 OH

CH3

CH3

OH

CH3 OH

CH3

CH3

CH3

hận xét ể tí h tổ g ( ) s ồ g ph ủa a ol o hứ

h hở ta d a v o g thứ

sốđồng phân ancol = 2 n–2 (n là số nguyên tử cacbon trong phân tử

ancol, 5≥n≥2)

III- U QUẢ Ủ Ề T

 hi p d g v o l p d hiều h si h tru g ì h v ếu thì t i

nh thấ e l i t p t hi u quả h Từ t o ợ s t ti

hứ g thú ho e tro g qu trì h h h a h

 ết quả hi p d g ề t i

(Lớp yếu)

11A8

(Lớp TB)

11A9

(Lớp TB)

T l h

sinh cĩ

iể ≥ 5

Tr hi p d g 36,5% 50,2% 51,6% Sau hi p d g 65,9% 84,8% 88,5%

IV- Ề XUẤT, UYẾ Ả Ă P DỤ

 Giáo viên áp d g ề t i ho i t ợ g h si h h i ể ả h sinh h v giỏi

 Giáo viên nên u u ỗi h si h về t h th g h a h viết ồ g phân

ấu t o ủa a a

 Rất o g Sở i o V o T o Phổ iế rộ g rãi (qua trang web của sở)

s g iế i h ghi ợ xếp lo i giỏi ủa ộ qua ha

ì hội thi gi o vi d giỏi ấp t h ể gi o vi tr g h t p

V- T ÊU T Ả

 S h gi o hoa h a h

 S h i t p h a h

Tr l ột ít i h ghi ủa t i tro g th i gia giả g d v áp

d g hiểu quả t t ho h si h ở l p Mo g ợ s g p ý ủa Th ,

Cô và các ồ g ghi p t i xi h th h ả

Lo g ph g 25 tháng 05

Ng i viết

UỲN THANH LONG

SỞ D & T Ồ Ò XÃ Ủ Ĩ V T Trường T PT ong Phước ộc lập – Tự do – ạnh phúc

Long Phước, ngày 25 tháng 5 năm 2012

P ẾU Ậ XÉT S Ế

ăm học 2011-2012

Tên sáng kiến kinh nghiệm

CÁC VIẾT CÔN T ỨC CẤU TẠO CÁC ỒN P ÂN CỦA AN ANOL

ọ và tên tác giả : UỲN T AN LON

ơn vị : Tổ Hóa-Sinh-C g gh Tr g T PT Lo g Ph ĩnh vực

1 Tính mới

2 iệu quả

 o to i v triể hai p d g tro g g h hi u quả ao 

 C tí h ải tiế hoặ ổi i từ h g giải ph p v p d g tro g

 o to i v triể hai p d g t i v hi u quả ao 

 C tí h ải tiế hoặ ổi i từ h g giải ph p v p d g t i

3 hả năng áp dụng

 Cu g ấp ợ lu ứ hoa h ho vi ho h h g l i chính sách:

 a ra giải ph p iế gh hả g ứ g d g th tiễ dễ th

hi v dễ i v o uộ s g

 ợ p d g tro g th tế t hi u quả hoặ hả g p d g t

hi u quả tro g ph vi rộ g

X Ậ Ủ TỔ UYÊ U TR Ở