Bài giảng Tin học 12 bài 10: Cơ sở dữ liệu quan hệ (Tiết 1)

Với các bài giảng của một số giáo viên trong bộ sưu tập Cơ sở dữ liệu quan hệ - môn Tin học 12 giúp bạn có tài liệu tham khảo để tiết kiệm thời gian chuẩn bị bài. Ngoài ra bộ sưu tập bài giảng này cũng giúp các học sinh có thêm tư liệu tìm hiểu nội dung bài Cơ sở dữ liệu quan hệ để có thể chuẩn bị bài trước khi đến lớp. Các bạn cũng sẽ có nhiều lựa chọn trong việc biên soạn thiết kế bài dạy, để có một tiết học hoàn thiện nhất. Mời các bạn tham khảo bài giảng Cơ sở dữ liệu quan hệ để đem đến cho mình những những bài học hay.

Trang 1

BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ

TIN HỌC 12

BÀI GIẢNG ĐIỆN TỬ

TIN HỌC 12

Tiết 1

MÔ HÌNH DỮ LIỆU QUAN HỆ

§ 10 CƠ SỞ DỮ LIỆU QUAN HỆ

Trang 2

Nội dung tiết 1

2 Đặc trưng của mô hình dữ liệu

Trang 3

Việc xây dựng và khai thác một hệ CSDL được tiến hành qua một số bước đó là?

Bước 1: Khảo sát

Tìm hiểu yêu cầu công tác quản lý, xác định dữ liệu cần lưu trữ, phân tích mối liên hệ giữa chúng, phân tích chức năng của hệ thống khai thác thông tin, xác định chức năng của phần cứng, phần mềm có thể khai thác, sử dụng.

Bước 2: Thiết kế

Thiết kế CSDL, lựa chọn hệ QTCSDL để triển khai, Xây dựng hệ thống chương trình ứng dụng

Bước 3: Kiểm thử

Nhập dữ liệu và chạy thử chương trình

Khi xây dựng một CSDL thường có nhiều người tham gia với mức hiểu biết khác nhau

về cơ sở dữ liệu.

Trang 4

1 Người xây dụng CSDL thường trao đổi với nhau về những yếu tố nào?

2 Mô hình dữ liệu là gì?

3 Mô hình dữ liệu được phân chia như thế nào?

Bài học hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu về “CSDL

quan hệ, để hiểu rõ hơn về CSDL quan hệ chúng ta

cùng nhau thảo luận các câu hỏi sau:

Trang 5

Thảo luận theo bàn trong thời gian 5p

Thảo luận

Trang 6

1 Mô hình dữ liệu quan hệ

Mô hình dữ liệu được phân chia như thế nào?

Theo mức mô tả chi tiết về CSDL,

có thể phân chia các mô hình thành 2

loại.

•Mô hình logic

•Mô hình vật lí

Trang 7

- Chủ thể

- Thuộc tính

- Cá thể

Về mặt cấu trúc

1 Mô hình dữ liệu quan hệ

Đặc trưng của mô hình dữ liệu quan hệ

Dư liệu được tổ chức dưới dạng quan

hệ (bảng) Mỗi cột (thuộc tính hoặc trường) thể hiện thông tin về một thuộc tính

Mỗi hàng (bộ - bản ghi) thể hiện thông tin

về một đối tượng

Trang 8

Về mặt thao tác trên dữ liệu:

Em hãy trình bày 1 số thao tác trên CSDL đã thực hiện

trong chương II?

- Cập nhật dữ liệu: thêm, sửa, xoá bản ghi trong 1 bảng;

Trang 9

Về mặt thao tác trên dữ liệu

1 Cập nhật Thêm, xóa, sửa bản ghi,…

2 Thống kê, truy xuất dl:

Tìm kiếm, lọc, thống kê, báo cáo,…

Trang 10

Về mặt các ràng buộc dữ liệu:

Em có nhận xét gì về bảng dữ liệu sau đây?

Có 2 bộ giống nhau hoàn toàn nên việc nhập này không được chấp nhận, máy thông báo lỗi:

Em hãy trình bày cách khắc phục?

Trang 12

2 Theo em, khi xét một mô hình dữ liệu cần quan tâm những yếu tố nào?

Dựa vào các yếu tố tạo nên mô hình dữ liệu

Củng cố

3 Đặc trưng của mô hình dữ liệu quan hệ

 Về mặt thao tác trên dữ liệu:

 Về mặt cấu trúc

 Về mặt ràng buộc dữ liệu

Trang 13

Ghi nhớ

 Trong mô hình dl quan hệ

 Về mặt cấu trúc: DL được thể hiện dưới dạng quan hệ (bảng), bao gồm:

• Mỗi cột (thuộc tính, trường) thể hiện thông tin về 1 thuộc tính

• Ví dụ: Bảng gồm 10 trường: STT, HOTEN,GIOITINH, NGAY_SINH, TOAN, VAN, LY, HOA, ANH, SINH

• Mỗi hàng (bộ hay bản ghi) thể hiện thông tin về 1 đối tượng Ví dụ thông tin về 1 thí sinh Trần Thị Tình (2, Trần thị Tình, nữ, 20/11/1993, 9, 8, 7, 6,

5, 4) tương ứng với 10 trường trong bảng.

 Về mặt thao tác dữ liệu: Có thể xử lí dữ liệu trong bảng như:

• Cập nhật: Thêm, xóa, sửa bản ghi,…

• Thống kê, truy xuất dl: Tìm kiếm, lọc, thống kê, báo cáo,…

 Về mặt ràng buộc dữ liệu: dl trong bảng phải thõa mản 1 số ràng buộc Ví dụ: trong bảng không có 2 bộ nào giống nhau hoàn toàn.

Trang 14

Tiết 2

CƠ SỞ DỮ LIỆU QUAN HỆ

Trang 15

Kiểm tra bài cũ

Câu hỏi: Nêu các đặc điểm của mô hình dữ liệu quan hệ?

Đáp án:

Mô hình dữ liệu quan hệ là mô hình dữ liệu có đặc điểm sau:

Về mặt cấu trúc: Dữ liệu được thể hiện dưới dạng bảng (Mỗi bảng gồm cột và hàng )

Về mặt thao tác trên dữ liệu: có thao tác cập nhật dữ liệu (thêm, xoá, sửa dl trong bảng), các thao tác khai thác dữ liệu khác

Về mặt các ràng buộc: Dữ liệu trong các bảng phải thoả mãn một số ràng buộc nào đó, xác lập mối liên kết giữa các bảng …

Nếu một CSDL được xây dựng dựa trên mô hình dữ liệu quan hệ thì CSDL đó được gọi là CSDL gì?

Trang 16

NỘI DUNG TIẾT 2

Trang 17

2 CƠ SỞ DỮ LIỆU QUAN HỆ

Trang 18

1 Khái niệm:

Trang 19

a Quan hệ: hay còn gọi là bảng mỗi quan hệ có một tên phân biệt với tên các quan hệ khác

2 Các đặc trưng chính của 1 quan hệ trong CSDL quan hệ

Trang 20

b Thuộc tính: là các Cột của Bảng

Trang 21

Trang 23

So_the Ma_Sach Ng_muon Ng_tra

TN-104

12/9/2008 15/9/2008

22/9/2008 20/9/2008

23

Tại sao nói Bảng trên có thuộc tính đa trị ?

Mỗi thuộc tính chỉ cĩ một miền giá trị duy nhất

Trang 24

So_the Ma_Sach Ngày

TN-104

12/9/2008 15/9/2008

22/9/2008 20/9/2008

24

Thuộc tính phức hợp là gì?

Tại sao bảng trên cĩ tính phù hợp?

Trang 26

Phức hợp

• Nhận xét: Bảng trên có cột Ngày mượn - trả là cột được tạo ra bởi sự hợp

thành bởi 2 cột là Ngày mượn và Ngày trả

Vậy bảng trên không là một quan hệ

, ta nói cột có tính phức hợp

Trang 27

Các đặc trưng chính của một quan hệ trong hệ CSDL quan

hệ:

- Mỗi quan hệ có một tên phân biệt

với tên các quan hệ khác;

- Mỗi thuộc tính có một tên phân biệt,

thứ tự thuộc tính là không quan

- Quan hệ trên có tên là: NGƯỜI MƯỢN

- Có 4 thuộc tính với các tên là: Số thẻ, Họ tên, Ngày Sinh và Lớp

- Có 6 bộ.

Ghi nhớ

Trang 29

Có rất nhiều hệ QTCSDL quan hệ như:

Microsoft Access, Foxpro, Oracle…

Như vậy ở chương 2 ta đã được làm việc với một Hệ QTCSDL quan hệ là

Trang 30

Để quản lí việc mượn sách ở thư viện của một trường, thông thường thư viện cần quản lí các thông tin sau:

Thông thường để quản lý việc mượn sách ở thư viện của trường học, thư viện cần những thông tin nào???

Ví dụ

Thông tin về Các loại sách

Thông tin về người mượn sách

PhamThiQuynhChau_Tin5VT

Tình hình mượn sách

30

Trang 31

Người mượn sách: có những thông tin nào? ? Số thẻ, họ tên, ngày sinh, lớp

Sách gồm những thông

tin nào?

Mã số sách, tên sách, thể loại, tác giả.

31

Ví dụ

Trang 32

Số thẻ Họ tên Ngày sinh Lớp TV-02 Tiểu Mi 5/9/1990 12A1 TV-04 Trần Cường 12/9/1992 12A2 TV-03 Lê Na 24/9/1990 12B1 TV-01 Nguyễn Ánh 5/10/1991 11B1

32

Số thẻ, họ tên, ngày sinh, lớp.

Bảng Người Mượn

Thẻ thư viện gồm có các thông tin

Thông tin về người mượn sách

Ví dụ

Trang 33

Số thẻ Ms sách Ngày mượn Ngày trả TV-02 TO-012 5/9/2007 30/9/2007 TV-04 TN-103 12/9/2007 15/9/2007 TV-03 TN-102 24/9/2007 5/10/2007 TV-01 TO-013 5/10/2007

Số thẻ, mã số sách,

ngày mượn, ngày trả

Bảng Mượn Sách

Thông tin về tình hình mượn sách

do thư viện quản lí

Mỗi thể mượn sách của hs được thư viện cấp cho một số riêng.

Bài 10 : Cơ sở dữ liệu quan hệ

Tình hình mượn sách

33

Ví dụ

Trang 34

Mã số sách Tên sách Thể loại Tác giả TN-102 Truyện Kiều Thơ N.Du TN-103 Những điều ky diệu

về máy tính Khoa học Hùng Thế TI-01 Dế mèn phiêu lưu kí Văn học Tô

Hoài TO-102 Sáng tạo Toán học KHTN Polya

Thông tin về các loại sách có trong thư viện:

Ms sách, tên sách, thể loại, tác giả

Trang 35

ra nhận xét?

Ví dụ

Trang 36

MƯỢN SÁCH bởi trường Số thẻ

+ Bảng SÁCH liên kết với bảng MƯỢN SÁCH bởi trường Mã số sách

Vậy sự liên kết giữa các bảng như vậy thể hiện sự liên kết giữa Người mượn sách (học sinh) và sách trong thư viện

Nhờ liên kết này mà ta biết được một học sinh nào đó đang mượn những cuốn

sách nào, Cuốn sách nào đó (tên) có những ai mượn …

Ví dụ

Trang 37

• Chúng ta đã tìm hiểu CSDL quan hệ về:

Khái niệm

Các thuật ngữ trong CSDL quan hệ

Các đặc trưng của một quan hệ trong CSDL quan hệ.

Giới thiệu tên một số Hệ QTCSDL quan hệ Thấy được các quan hệ, sự thể hiện của liên kết giữa các quan hệ qua ví dụ.

DẶN DÒ

Trang 38

CÂU 1: Hãy cho biết bảng sau có phải là một quan hệ không?

Tại sao?

 Đáp án: Không, vì bảng trên có cột Điểm các môn là cột phức hợp mà quan hệ thì không có thuộc tính phức hợp

Có thể sửa bảng trên như thế nào để nó có thể là một quan hệ?

Đáp án: Mỗi cột thành phần của cột phức hợp sẽ trở thành một cột của bảng

CỦNG CỐ

Trang 39

CÂU 2: Hãy cho biết bảng sau có phải là một quan hệ không? tại

sao?

Đáp án: Không, vì bảng trên xuất hiện ở cột mã môn có dòng có 2 giá trị là Toan và Van ==> đa trị

Có thể sửa bảng trên như thế nào để nó có thể là một quan hệ?

Đáp án: Tách các giá trị ở cột có tính đa trị ra làm các giá trị ở các hàng

khác nhau, những cột có 1 giá trị thì tất cả các hàng mới sẽ nhận các giá trị

đang có tại cột đó (ô đó)

CỦNG CỐ

Trang 40

CÂU 3: Hãy cho biết bảng sau có phải là một quan hệ không?

Đáp án: Không, vì bảng trên xuất hiện 2 hàng giống hệ nhau mà trong quan hệ thì các bộ (hàng) phải là phân biệt (Khác nhau)

Trang 41

• Đáp án: Tin học 12

CÂU 4 2 CƠ SỞ DỮ LIỆU QUAN HỆ

Trang 42

Tiết 3

KHÓA VÀ LIÊN KẾT GiỮA

CÁC BẢNG

Trang 43

1 Không tồn tại 2 bộ trong bảng

có giá trị bằng nhau trên khóa.

2 Không có tập con nào của tập

thuộc tính thỏa mãn điều kiện 1

Trang 44

3 KHÓA VÀ LIÊN KẾT GIỮA CÁC BẢNG

Khoá

Dựa vào các thuộc tính nào để

có thể phân biệt các lần mượn

TV-02

5/10/2007 24/9/2007

TN-102 TV-02

15/9/2007 12/9/2007

TN-103 TV-04

30/9/2007 5/9/2007

TO-012 TV-02

Ngày trả Ngày mượn

Mã số sách

Số thẻ

Dựa vào các thuộc tính Số thẻ, Mã số sách, Ngày mượn để phân biệt các lần mượn sách.

Trang 45

Dựa vào thuộc tính nào để có thể phân biết người mượn sách ?

Số thẻ Họ Tên Ngày sinh Lớp TV-01 Phạm Châu 10/10/199

0 12A TV-02 Nguyễn Ý 23/02/199

1 11B TV-03 Lê Thanh

Nhàn 21/12/199 0 12B TV-04 Hoàng Quốc

Cường 30/01/199 2 10C

Bảng Người mượn

Dựa vào thuộc tính Số thẻ để phân biệt người mượn sách.

Trong bảng chứa tập thuộc tính vừa đủ để phân biệt các bộ

Khoá

Trang 46

5/10/2007 24/9/2007

TN-102 TV-02

15/9/2007 12/9/2007

TN-103 TV-04

30/9/2007 5/9/2007

TO-012 TV-02

Ngày trả Ngày mượn

Mã số sách

Số thẻ

Khoá

Trang 47

Hãy nhận xét về vai trò và dữ liệu của thuộc tính Số thẻ ?

Bảng người mượn

– Thuộc tính Số thẻ là khoá

 Khoá chính là một khoá trong bảng được người dùng chỉ định, giá trị của mọi bộ

tại khoá chính không được để trống

Mỗi bảng có ít nhất một khoá

Nên chọn khoá chính là một khoá có ít tính phụ thuộc nhất.

- Dữ liệu không được để trống

- Giá trị tại trường khóa chính không giống nhau

Thuộc tính Số thẻ được chọn làm khoá chính

Số thẻ Họ Tên Ngày sinh Lớp

Trang 48

Ten_Mat_Hang Don_Gia

T_Hoa_Don So_Hoa_Don

Ma_Khach_Hang Ma_Mat_Hang So_Luong

Ngay_Giao

Liên kết giữa các bảng

Trang 49

-NGƯỜI MƯỢN: Bảng tham chiếu

Nhờ mối liên kết theo Số thẻ cho biết

các thông tin của Người mượn cuốn

sách có mã số TO-012 vào ngày

5/9/2007? Nêu cách xác định

Trang 50

Liên kết giữa các bảng

B1 Dựa vào bảng chính là bảng Mượn sách

xác định số thẻ của người mượn có mã số

TO-012 vào ngày 5/9/2007?

- Là TV02

B2 Dựa vào bảng tham chiếu là bảng Người

mượn xem thông tin của người mượn có số

thẻ TV02

Trang 51

• Ví dụ: Trong bảng NGƯỜI MƯỢN thuôc tính số thẻ

có thể dùng để phân biệt các học sinh vì mỗi hs có 1

số thẻ trong thư viện riêng

Trang 52

Ghi nhớ

b Khóa chính

1 bảng có thể có nhiều khóa Ta chọn (chỉ định) một khóa làm khóa chính.

Các ràng buộc đối với khóa chính:

• Thuộc tính làm khóa chính phải đầy đủ dữ liệu

(không được để trống).

• Giá trị tại trường khóa chính không được giống

nhau.

Trang 53

Ghi nhớ

Để lấy được dl của nhiều bảng, ta phải tạo liên kết giữa các bảng.

Để tạo liên kết giữa 2 bảng:

Hai bảng phải có thuộc tính chung (gọi là

thuộc tính liên kết);

Sự liên kết giữa các bảng đa số dựa trên thuộc tính khóa;

Khi kết nối từng cặp bảng lại với nhau, ta có

sự liên kết gián tiếp giữa các bảng trong cùng

1 csdl.

Trang 55

Bài tập về nhà

Ôn lại bài học hôm nay

Trả lời các câu hỏi và bài tập trong sgk trang 86

Chuẩn bị trước bài tập và thực hành 10

“ Hệ cơ sở dữ liệu quan hệ”

Trang 56

Bài tập để cộng thêm điểm

1 Chủ đề 1: Mỗi nhóm 2 thành viên hoàn tất bài tập sau:

-Nhóm đặt tên folder theo Tổ_TenThanhVien1_TenThanhVien2

-Nén lại file rar hoặc file zip

Ví dụ BTTH_Tổ1_PhamThiQuynhChau_NguyenThiNhuY.rar

- Bản phân công công việc nhiệm vụ

•Tạo bảng

•Nhập dữ liệu

•Tạo liên kết giữa các bảng

•Đưa kết quả thi thông báo cho thí sinh

•Đưa ra kết quả thi theo trường;

•Đưa ra kết quả thi của toàn tỉnh theo thứ tự giảm dần của điểm thi.

Lưu ý: Nhập dữ liệu là tên thành viên trong tổ

Upload tại trang http://quynhchaupt.wikispaces.com/space/content

4 Hướng dẫn chi tiết

http://quynhchaupt.wikispaces.com/file/view/handout1.doc

sbdmoi\hương dân bai tâp va thuc hanh 10.doc

Trang 57

Hỗ trợ học tập

Các em có thể trao đổi và thảo luận tại các trang

1 Mô hình dữ liệu quan hệ

2 Cơ sở dữ liệu quan hệ trên wikispace

Để rõ hơn các yêu cầu các em có thể lên trang http://quynhchaupt.wikispaces.com/

Định dạng
Số trang	57
Dung lượng	1,34 MB