Tuyển chọn các giáo án bài Dân số và sự gia tăng dân số dành cho thầy cô giáo và các bạn học sinh tham khảo để nâng cao kĩ năng và kiến thức môn Địa lý 10. Bài học giúp cho học sinh trình bày và giải thích được xu hướng biến đổi quy mô dân số thế giới và hậu quả của nó. Biết được các thành phần tạo nên sự gia tăng dân số là gia tăng tự nhiên(sinh thô, tử thô) và gia tăng cơ học(nhập cư, xuất cư). Hiểu được các nhân tố tác động và ảnh hưởng của nó đến sự phát triển kinh tế - xã hội.
Trang 1BÀI 22: DÂN SỐ VÀ SỰ GIA TĂNG DÂN SỐ
I.MỤC TIÊU BÀI HỌC
Sau bài học, HS cần:
-Biết được quy mô dân số, tình hình biến động dân số thế giới và giải thích được nguyên nhân của chúng
-Hiểu được các thuật ngữ: Tỷ suất sinh thô vàtử thô.Phân biệt được gia tăng dân số
tự nhiên, giă tăng dân số cơ học và gia tăng dân số
-Phân tích được hậu quả của gia tăng dân số không hợp lý
-Biết tính tỷ suất sinh,tỷ suất tử, tỷ suất gia tăng dân số tự nhiên và tỷ suất gia tăng dân số
-Nhận xét, phân tích biểu đồ, lược đồ,bảng đồ số liệu về tỷ suất sinh , tỷ suất tử và
tỷ suất gia tăng tự nhiên
II.THIẾT BỊ DẠY HỌC
-Bản đồ dân cư và đô thị lớn trên Thế Giới
-Biểu đồ tỷ suất sinh thô, tỷ suất tỷ thô
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
Mở bài:
*Phương án 1: Mở bài như gợi ý trong sách giáo viên.
*Phương án 2: Mở bài bằng cách nêu ra một số câu hỏi nhằm định hướng hoạt
động nhận thức của HS Ví dụ: Dân số thế giới luôn có sự biến động, quy mô dân
số ở các nước, các vùng lãnh thổ không giống nhau, vì sao?.Sự gia tăng dân số không hợp lý có ảnh hưởng như thế nào đối với sự phát triển kinh tế – xã hội?
Bài mới:
Hoạt động của GV và HS Nội dung chính
HĐ 1: HS làm việc cá nhân I.Dân số và tình hình phát triển dân
Trang 2-HS đọc mục I trong SGK và rút ra nhận
xét về quy mô dân số thế giới.Cho dẫn
chứng chứng minh
-GV tóm tắt và nhận mạnh thêm:Quy
mô dân số có sự chênh lệch giữa 2 nhóm
nước phát triển và đang phát triển( dẫn
chứng )
-HS dựa vào bảng số liệu dân số trên thế
giới từ năm 1804 đến năm 2001, nhận
xét về tình hình phát triển dân số thế
giới
-GV gợi ý : Tính số năm dân số tăng
thêm 1 tỷ người, dân số tăng gấp đôi rồi
rút ra nhận xét
HĐ 2:
Phương án 1: HS làm việc theo cặp
-GV giao nhiệm vụ: Đọc mục 1( Phần
a,b,c) và dựa vào biểu đồ 22.1,22.2,
lược đồ 22.3 hãy:
số thế giới 1.Dân số thế giới:
-Có 6477 triệu người (Năm 2005) -Có 11 nước đông dân nhất TG (>
100 triệu người) và 17 nước thấp dân nhất TG (< 0,1 triệu người)
3.Tình hình phát triển dân số trên thế giới
-Thời gian dân số tăng thêm một tỷ người và thời gian dân số tăng gấp đôi ngày càng rút ngắn =>Tốc độ gia tăng
dân số nhanh => bùng nổ dân số.
II.Gia tăng dân số 1.Gia tăng tự nhiên: sự biến động
dân số trên TG do nguyên nhân sinh đẻ
và tử vong
a.Tỷ suất sinh thô(SGK) b.Tỷ suất tử thô( SGK) c.Gia tăng tự nhiên (Tg tính bằng
%) = tỷ suất sinh thô – tỷ suất tử thô
Trang 3+Cho biết tỷ suất sinh thô , tỷ suất tử thô
và tỷ suất gia tăng tự nhiên là gì?
+Nhận xét về xu hướng biến động tỷ
suất sinh thô của thế giới , của các nước
phát triển và các nước đang phát triển
giai đoạn 1950- 2000
-HS làm việc( khoảng 15 phút ).Sau đó
một vài HS trình bày kết quả trước lớp
-GV chuẩn xác kiến thức và giải thích
thêm các yếu tố tác động đến tỷ suất
sinh và tử ở các nhóm nước có mức
GTTN khác nhau
- GV giải thích vì sao tỷ suất gia tăng tự
nhiên được coi là động lực phát triển
dân số
-GV đặt câu hỏi: Hậu quả của việc gia
tăng dân số không hợp lý( quá nhanh
hoặc suy giảm dân số) đối với kinh tế,
xã hội và môi trường?
Phương án 2: HS làm việc theo nhóm
-GV chia cho HS trong lớp thành 8
nhóm và giao cho hai nhóm tìm hiểu
một nội dung:
1 Tỷ suất sinh thô
2 Tỷ suất tử thô
3 Gia tăng tự nhiên
4.Hậu quả của gia tăng tự nhiên
(Xem yêu cầu trong phiếu học tập
-Nếu Tg > 0: dân số tăng
Tg = 0: dân số không biến động
Tg < 0: dân số giảm -Tỷ suất GTTN được coi là động lực phát triển dân số
d.Hậu quả của gia tăng dân số không hợp lý => gây sức ép lên sự phát triển kt-xh và môi trường
2.Gia tăng cơ học
-Sự di chuyển của dân cư từ nơi này sang nơi khác
-Tỷ suất gia tăng cơ học = tỷ suất nhập
cư - tỷ suất xuất cư
-Gia tăng cơ học không ảnh hưởng lớn đến vấn đề dân số trên toàn thế giới
3.Gia tăng dân số: Tỷ suất gia tăng dân
số của một quốc gia (%) = tỷ suất gia tăng tự nhiên + tỷ suất gia tăng cơ học
Trang 4-HS thảo luận nhĩm( khỏang 10 phút )
-HS báo cáo kết quả làm việc trước
lớp( đại diện của 4 nhĩm, các nhĩm
khác bổ sung)
-GV nhận xét và chốt kiến thức
HĐ 3:Cả lớp
-GV thuyết trình , giảng giải:
+Gia tăng cơ học là gì? Nguyên nhân
gây nên các luồn di chuyển của dân cư
+Tỷ suất nhập cư, tỷ suất xuất cư và tỷ
suất gia tăng cơ học
+Aûnh hưởng của gia tăng dân số cơ
học đối với sự biến đổi dân số của thế
giới nĩi chung, của từng khu vực, từng
quốc gia nĩi riêng
-GV đặt câu hỏi: Cách tính tỷ suất gia
tăng dân số?
IV.ĐÁNH GIÁ
Khoanh trịn chỉ một chữ cái in hoa đứng trước ý đúng trong các câu sau:
1.Tỷ suất sinh thơ là:
A.Số trẻ em được sinh ra trong một năm
B.Số trẻ em được sinh ra trong một năm so với dân số trung bình
C Số trẻ em được sinh ra trong một năm so với dân số trung bình cùng thời gian đĩ
Trang 5D.Tương quan giữa số trẻ em được sinh ra trong một năm so với dân số trung bình
cùng thời gian đó
2.Tỷ suất gia tăng dân số tự nhiên là:
A.Sự chênh lệch giữa tỷ suất tử thô và tỷ suất sinh thô
B.Sự chênh lệch giữa tỷ suất sinh thô và tỷ suất tử thô
C.Cả hai phương án trên
3.Gia tăng dân số được xác định bằng :
A.Tổng số giữa gia tăng tự nhiên và tỷ suất gia tăng cơ học
B.Hiệu số giữa gia tăng tự nhiên và tỷ suất gia tăng cơ học
C Cả hai phương án trên
V.HOẠT ĐỘNG NỐI TIẾP
Làm các câu hỏi 1,3 trang 86 SGK
VI.PHỤ LỤC
Phiếu học tập 1
1.Tỷ suất sinh thô là gì?
2.Dựa vào hình 22.1 , nhận xét xu hướng biến động về tỷ suất sinh thô của thế giới,
các nước phát triển và các nước đang phát triển
3.Nêu và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất sinh thô
Trang 6
Phiếu học tập 2
1.Tỷ suất tử thô là gì?
2.Dựa vào hình 22.2, nhận xét xu hướng biến động về tỷ suất tử thô của thế giới,
các nước phát triển và các nước đang phát triển
3.Nêu và phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến tỷ suất tử thô
Phiếu học tập 3
1.Tỷ suất gia tăng tự nhiên là gì?
2.Dựa vào hình 22.3 , nhận xét tình hình gia tăng dân số tự nhiên hằng năm trên thế
giới thời kỳ 1995-2000
Phiếu học tập 4
1.Hậu quả của sự gia tăng dân số quá nhanh đối với kinh tế, xã hội và môi trường?
2.Hậu quả của suy giảm dân số đối với kinh tế, xã hội?