Bởi vì trước đây bản thân sử dụng phương pháp này còn rất nhiều lúng túng , còn hình thức , mất nhiều thời gian , khâu quản lí HS chưa tốt … Nhưng qua học tập nghiên cứu chương trình Bồi
Trang 1Tên đề bài:
TỔ CHỨC DẠY HỌC THEO NHĨM
I Đặt vấn đề:
Qua nghiên cứu học tập chương trình bồi dưỡng thường xuyên chu kì 2003-2007 , bản thân nhận thấy rằng rất bồ ích Bởi vì nó đã nâng lên một cách vượt bậc cho trình độ chuyên môn , tôi nhận thấy nội dung nào cũng bổ ích , cũng thiết thực Nhưng , tâm
đắc nhất , thiết thực nhất là: “Việc đổi mới phương pháp dạy học “ trong đó hình thức tổ chức học tập theo nhóm là thiết thực cho bản thân trong công tác giảng dạy Bởi vì :
Như chúng ta biết , hiện nay cả nước nhất là ngành giáo dục đã và đang tập trung nhiều biện pháp nâng cao chất lượng giáo dục như : đổi mới chương trình và sách giáo khoa … Điều tất nhiên phải đổi mới phương pháp giảng dạy sao cho phù hợp với chương trình để đạt được mục đích nâng cao chất lượng giáo dục Bởi vì phương pháp dạy học là khâu quan trọng nhất
Như chúng ta đã biết , phương pháp dạy học tích cực có nhiều phương pháp như : Dạy học vấn đáp ,đàm thoại , tổ chức trò chơi ……Nhưng dạy và học theo nhóm là phương pháp hết sức cần thiết đối với bản thân tôi khi lên lớp Nó hỗ trợ cho việc giảng dạy của bản thân nhiều nhất
Bởi vì trước đây bản thân sử dụng phương pháp này còn rất nhiều lúng túng , còn hình thức , mất nhiều thời gian , khâu quản lí HS chưa tốt … Nhưng qua học tập nghiên cứu chương trình Bồi dưỡng thường xuyên , bản thân tôi học tập được nhiều điều và vận dụng rất hiệu quả , HS thích học hơn , năng động hơn , làm cho giờ học sinh động , hấp dẫn hơn … Còn trước đây , giờ học các em rất sợ , không khí nặng nề … Bởi vì vào lớp , Giáo viên chỉ sử dụng một vài phương pháp một cách tản mạn , thiếu linh hoạt hoặc có sử dụng phương pháp dạy học theo nhóm nhưng chỉ là hình thức , lúng túng , chưa phát huy hết tác dụng , chiếu lệ để nói là mình có sử dụng phương pháp mới cho nên bất kì tiết dạy nào cũng cho HS thảo luận nhóm Được nghiên cứu , được tập huấn , bản thân hiểu rất tường tận quy trình của phương pháp này nên áp dụng thật hiệu quả và vững tin khi lên lớp
Tuy nhiên, trong quá trình thực hiện tổ chức học theo nhĩm giáo viên thường gặp những thuận lợi và khĩ khăn
II Những thuận lợi và khĩ khăn trong quá trình thực hiện tổ chức dạy học theo nhĩm.
1 Những thuận lợi:
+ Hoạt động nhĩm là một hoạt động đem lại cho học sinh cơ hội được sử dụng các kiến thức và kỹ năng mà các em đã được lĩnh hội và rèn luyện
+ Học sinh được diễn đạt những ý tưởng, những khám phá của mình
+ Học sinh mở rộng suy nghĩ và thực hành các kỹ năng tư duy (so sánh, phân tích, tổng hợp, đánh giá)
Trang 2+ Học sinh luôn luôn phát huy tính sáng tạo và tự tin.
+ Phát huy sự hỗ trợ giữa học sinh và học sinh
+ Học sinh được trao đổi với bạn beø để kiểm tra sự hiểu biết của mình
+ Học sinh được đặt câu hỏi với bạn để kiểm tra lại suy nghĩ của mình
+ Được điều chỉnh những hiểu biết của mình
+ Được phát triển những phẩm chất đạo đức của mình: lòng kiên trì, tính nhẫn nại, tinh thần trách nhiệm tập thể
2 Những khó khăn:
+ Đòi hỏi học sinh có tính tự giác , tính tích cực, phải có tính đoàn kết
+ Tinh thần trật tự, tự quản
+ Học sinh yếu, trung bình thường ỷ lại vào những học sinh khá giỏi
+ Không tích cực, và đồng bộ học tập
+ Các em chỉ mới tiếp cận với kiểu học nhóm, nên còn bỡ ngỡ chưa có kinh nghiệm + Mới tiếp xúc với tập thể nên nhút nhát không năng động, không tự tin
III Nội dung và giải pháp thực hiện:
1 Nội dung thực hiện:
- Hoạt động dạy nhóm có nhiều dạng, việc lựa chọn dạng hoạt động nhóm cho một bài
cụ thể phải phụ thuộc vào mục tiêu, nội dung của bài
- Nội dung hoạt động nhóm có thể là:
+ Điền thông tin vào chỗ trống
+ Ghép hoặc phân loại thông tin
+ Đọc, thảo luận một đoạn văn và trả lời câu hỏi
+ Vẽ một bức tranh, một biểu đồ, một bản đồ dựa vào thông tin cho sẵn
+ Hoàn thiện các câu văn
+ Đóng vai diễn tả hành động và xử lý tình huống
+ Thảo luận các ý kiến, chia seû quan điểm từ một chủ đề
+ Dự đoán các vấn đề sẽ xảy ra tiếp theo
+ Xây dựng kế hoạch thực hành thí nghiệm
+ Khám phá một kiến thức mới
+ Giải quyết một số vấn đề
- Dựa vào các hoạt động nhóm trên , giáo viên có thể chia ra những dạng như sau:
Trang 3+ Dạng nhóm khác nhiệm vụ.
+ Nhóm đường tròn
Tóm lại, chúng ta nên sử dụng các hoạt động có kết thúc mở, hay ít nhất cũng có kết thúc mở ở khâu cuối cùng của hoạt động Điều này giúp cho học sinh khai thác tối đa khả năng tổng hợp, phân tích, nếu như kết thúc đóng học sinh chỉ nhận được thông tin đúng hoặc sai, không phát triển được sự hoạt động của các khía cạnh khác
2 Giải pháp thực hiện:
Để thực hiện một tiết học có hình thức chia nhóm, chúng ta hãy bắt đầu bằng cách chia lớp của mình thành các nhóm nhỏ Vì vậy, phải biết chọn cách chia nhóm như thế nào
để đáp ứng yêu cầu của tiết dạy và phù hợp với điều kiện cụ thể của lớp học
a Nhóm: Số luợng thành viên gồm 2 - 6 học sinh (không nên quá 6 học sinh) vì khi
đó bạn khó có thể làm cho các em cùng tham gia vào hoạt động học tập
- Các nhóm lớn (5 - 6 học sinh) có những đặt điểm sau:
+ Tạo cho thành viên của nhóm niềm tin lớn về kết quả làm việc của nhóm Vì nhóm đông, có nhiều khả năng tìm ra câu trả lời đúng
+ Có khả năng hiểu đúng nhiệm vụ
+ Thu hút được nhiều kinh nghiệm
+ Thời gian cần (để giáo viên theo dõi, để các nhóm trình bày kết quả) ít hơn do số nhóm ít hơn
+ Quá trình ra quyết định chậm hơn do khó đạt được sự đồng tình trong nhóm, giáo viên khó khăn trong việc quản lý
- Các nhóm nhỏ (2 - 4 hs) có những đặc điểm sau:
+ Có nhiều hoạt động hơn
+ Ra quyết định nhanh hơn
+ Giáo viên quản lý nhóm dễ dàng hơn
+ Giáo viên phải dành thời gian nhiều hơn cho các nhóm (vì số nhóm nhiều)
b Phân công nhiệm vụ trong nhóm:
Để giúp nhóm hoạt động hiệu quả, cần làm cho các em trong nhóm biết và hiểu rõ công việc của mình Vì vậy, phải phân công nhiệm vụ cho các em
- Trong nhóm thường có các thành phần:
+ Trưởng nhóm: Quản lý, chỉ đạo, điều khiển nhóm hoạt động
+ Thư ký nhóm: Ghi chép lại các kết quả làm việc trong nhóm sau khi đạt được sự đồng tình trong nhóm
+ Báo cáo viên: Trình bày trước lớp kết quả công việc của nhóm
Trang 4+ Các thành viên khác trong nhóm có trách nhiệm tham gia tích cực vào các hoạt động của nhóm
- Việc phân công nhiệm vụ trong nhóm cần linh hoạt, nghĩa là không phải bao giờ cũng cần có đủ các thành phần: trưởng nhóm, thư ký, báo cáo viên Tuy nhiên trong nhóm có
4 thành viên trở lên nhất thiết phải có trưởng nhóm để triển khai hoạt động của nhóm
- Chia nhóm là một khâu quan trọng trong tổ chức dạy học Ngay từ khi soạn giáo án, giáo viên đã phải lựa chọn kiểu nhóm nào và dự kiến chia nhóm ra sao trong các phần của tiết dạy
- Các kiểu nhóm gồm có:
+ Nhóm nhiều trình độ (trong nhóm có cả học sinh khá, giỏi, trung bình, yếu)
+ Nhóm cùng trình độ (trong nhóm các em có khả năng học tập như nhau)
+ Nhóm tình bạn
+ Nhóm sở thích
+ Nhóm cùng nhu cầu học tập
Tóm lại trong dạy học theo nhóm, cần tạo điều kiện cho học sinh quam gia vào các nhóm khác nhau và thực hiện các nhiệm vụ khác nhau trong nhóm Điều đó nhằm tạo cơ hội cho các em có thể chia sẽ kinh nghiệm học tập với những bạn khác, đồng thời được rèn luyện, phát triển các thao tác tư duy và năng lực hoạt động của bản thân
IV Những kết quả đạt được:
- Hoạt động nhóm là quá trình trong đó học sinh được tham gia một chuỗi các hoạt động học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên, được khuyến khích để trao đổi các kinh nghiệm và tạo được cơ hội làm việc hợp tác với người khác
- Dạy học theo nhóm là một tổ chức hoạt động mà nó đem lại cho học sinh nhiều cơ hội được sử dụng các kiến thức và kỹ năng trong quá trình học tập và thực hành mà các em
đã được tự mình lĩnh hội và rèn luyện
- Hoạt động học nhóm giúp học sinh rất nhiều trong việc diễn đạt những ý tưởng riêng của mình, những khám phá riêng của mình, những sáng tạo riêng của mình
- Giúp học sinh mở rộng tầm nhìn, mở rộng suy nghĩ và thực hành tốt các kỹ năng tư duy
- Giúp học sinh cùng nhau hợp tác, cùng nhau phát hiện, cùng nhau giải quyết vấn đề
- Giúp học sinh phát huy tính thống nhất, tính bảo vệ kết quả học tập
- Giúp học sinh có tính nhút nhát, khả năng diễn đạt kém có cơ hội, điều kiện rèn luyện, tập dợt, từ đó học sinh ấy tự điều chỉnh, tự khẳng định bản thân mình trong sự hấp dẫn của hoạt động nhóm
V Bài học kinh nghiệm qua quá trình thực hiện:
Trang 5- Để nhĩm hoạt động cĩ hiệu quả, giáo viên cần chuẩn bị đầy đủ đồ dùng dạy học, bố trí sắp xếp bàn ghế phù hợp với hoạt động nhĩm trong điều kiện cho phép
- Khi giao nhiệm vụ hoạt động cho các nhĩm chúng ta cần chú ý một số điểm trong quá trình thực hiện như sau:
+ Nếu các nhiệm vụ là khác nhau, giáo viên cĩ thể lập phiếu hoạt động và giao cho nhĩm trưởng
+ Nếu các nhiệm vụ giống nhau, giáo viên cĩ thể ghi nội dung hoạt động lên bảng + Cần kiểm tra xem từng nhĩm đã hiểu được nhiệm vụ của mình chưa
+ Cần xác định thời gian hoạt động cụ thể
+ Tập trung làm việc với nhĩm học sinh yếu nhiều hơn
+ Bao quát tất cả các nhĩm
+ Phát hiện, động viên, khuyến khích nhĩm, cá nhân
+ Đặc biệt giáo viên khơng nên nĩi trước tồn lớp trong khi các nhĩm đang hoạt động
VI Kết luận:
- Tổ chức dạy học theo nhĩm là một hình thức dạy học mới Đĩ là một trong những hình thức thực hiện tốt việc dạy học phát huy tính tích cực và tương tác của học sinh
- Hoạt động dạy học theo nhĩm là hình thức giáo viên đưa học sinh vào mơi trường học tập tích cực giúp các em rèn luyện và phát triển kỹ năng làm việc, kỹ năng giao tiếp, tạo điều kiện cho học sinh học hỏi lẫn nhau, phát huy vai trị trách nhiệm, tính tích cực xã hội trên cơ sở làm việc hợp tác Thơng qua hoạt động nhĩm, các em cĩ thể cùng làm với nhau những cơng việc mà một mình khơng thể tự làm được trong một thời gian nhất định
- Hình thức hoạt động dạy học theo nhĩm này đã gĩp phần lớn về hình thành và phát triển các mối quan hệ qua lại của học sinh, đem lại bầu khơng khí đồn kết, giúp đỡ, tin tưởng, thân thiết nhau trong học tập và với hình thức này học sinh được hấp dẫn, lơi cuốn vào các hoạt động học, thu lượm kiến thức, chiếm lĩnh kiến thức bằng chính khả năng của mình Biến những vốn kiến thức đĩ trở thành kiến thức của mình và biết sử dụng trong quá trình học tập
- Dạy học theo nhĩm địi hỏi người giáo viên chúng ta phải chuẩn bị kỹ lưỡng kế hoạch dạy học, lựa chọn những nội dung thực sự phù họpw với hoạt động nhĩm và thiết kế được các hoạt động để giúp các em từ yếu đến giỏi được lĩnh hội được khám phá kiến thức mới một cách cĩ hiệu quả nhất, hồn thiện nhất
Tôi nghĩ rằng , nếu chúng ta nghiên cứu thật kĩ và vận dụng một cách linh hoạt , khoa học chương trình Bồi dưỡng thường xuyên thì nó sẽ giúp ích cho chúng ta thật nhiều vào giảng dạy Học sinh không còn chán nữa, mà là giờ học đầy sinh động , thú vị, hấp dẫn Có thể làm giảm tình trạng học sinh bỏ học Tôi tin là như vậy
