Gv:Sử dụng 2 trong 3 tia sáng đặc biệt dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính phân kì.. 2.Kĩ năng :Phân biệt được ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ và phân kì .Dùng 2 trong 3 tia đ
Trang 1Tuần :25 NS : 26 / 1 / 2011
Tiết : 50 Bài 44 THẤU KÍNH PHÂN KÌ ND : 01 / 03/ 2011
I.Mục tiêu :
1.Kiến thức :Nhận biết được thấu kính phân kì Vẽ được đường truyền của hai tia sáng đặc biết của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
2.Kĩ năng :Vận dụng được các kiến thức đã học để giải thích một vài hiện tượng thường gặp trong thực tế
3.Thái độ :Tích cực hoạt động và phối hợp các bạn trong nhóm xây dựng bài
II.Chuẩn bị : Gv:Giáo án , Tham khảo chuẩn kiến thức ,thước thẳng , nguồn , thấu kính phân kì , giá , hộp chứa khói
HS:thước thẳng , bảng phụ
III.Lên lớp :
1’ 1.Ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ
5’ Dựng ảnh của một vật sáng Gv:Vẽ ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ Biết f = 12 cm , d = 36 cm , d’ = 29 cm , AB = 1 cm
Tính chiều cao của ảnh Gv:Gọi hs lên bảng trả lời
Hs:
B'
A' B
A
F' O
3.Bài mới
2’
17’ I.Đặc điểm của thấu kính phân kì
1.Quan sát và tìm cách nhận biết
-Trả lời câu hỏi C1, C2
2.Thí nghiệm
-Làm thí nghiệm như hình 44.1
-Trả lời câu hỏi C3
Hđ1:Thấu kính phân kì có những điểm gì khác so với thấu kính hội tụ ?
Gv:Gọi hs trả lời dự đoán Hđ2.Đưa 2 loại thấu kính cho hs quan sát , dùng tay sờ và đặt câu hỏi như phần đầu bài
Gv:Những thấu kính còn lại gọi là thấu kính phân kì Gv:Hãy dùng tay sờ sà so sánh độ dày phần giữa của thấu kính phân kì có khác gì so với thấu kính hội tụ ?
Gv: Bố trí TN và biểu diễn thí nghiệm như hình 44.1 cho học sinh quan sát và trả lời câu hỏi
Gv:Chiếu một chùm sáng tới song song theo phương vuông góc với mặt của một thấu kính phân kì Gv:Chùm tia ló có đặc điểm gì mà người ta gọi là thấu kính phân kì ?
Gv:Gọi hs trả lời Gv:Giới thiệu cách biểu diễn và kí hiệu của thấu kính
Hs:Nghe giảng Hs:Trả lời dự đoán Hs:Nhân và dùng tay sờ Hs:Nghe giảng
Hs:Độ dày phần giữa mỏng hơn độ dày phần rìa
Hs:Nghe giảng và quan sát thí nghiệm Hs:Quan sát
Trang 2II.Trục chính , quang tâm , tiêu
điểm , tiêu cự của thấu kính phân
kì
1.Trục chính
-Trục chính (∆ )
2.Quang tâm
- Quang tâm ( O )
3.Tiêu điểm
-Trả lời câu hỏi C5 ,C6
-Tiêu điểm F , F’
4.Tiêu cự
- Khoảng cách từ quang tâm tới mỗi
tiêu điểm OF = OF’ = f gọi là tiêu
cự
phân kì Hđ3.Yêu cầu hs quan sát lại thí nghiệm hình 44.1 để thu thập thông tin
Gv:Quan sát 3 tia tới thấu kính , tia nào đi qua thấu kính
mà không bị đổi hướng ? Gv:Gọi hs trả lời dự đoán Gv:Biểu diễn lại thí nghiệm Gv:Trong các tia tới vuông góc với mặt thấu kính có một tia ló truyền thẳng không đổi hướng
Gv:Tia này trùng với một đường thẳng đi qua thấu kính gọi là gì ?
Gv:Được kí hiệu là ∆ ( trục chính ) Gv:Trục chính của thấu kính phân kì đi qua một điểm O trong thấu kính mà mọi tia sáng đi qua đều truyền thẳng Gv:Điểm đó được gọi là gì ?
Gv:Khi đó điểm O gọi là quang tâm Gv:Quan sát lại thí nghiệm và dự đoán xem nếu ta kéo dài tia ló thì chúng có hội tụ tại một điểm không ?
Gv:Gọi hs trả lời Gv:Vẽ hình 44.3 lên bảng cho hs quan sát và yêu cầu hs
vẽ chùm tia tới ló lên hình Gv:Gọi hs biểu diễn
Gv:Mỗi thấu kính có hai tiêu điểm F và F’ Gv:Khoảng cách từ quang tâm tới mỗi tiêu điểm OF
= OF’ = f gọi là gì ? Gv:Gọi hs trả lời
Hs: Chùm tia ló có đặc điểm nó phân ra về hai phía
Hs:Nghe giảng Hs:Quan sát thí nghiệm Hs:Tia ở giữa
Hs:
O
Hs:
F' F
O
Hs: - Khoảng cách từ quang tâm tới mỗi tiêu điểm OF = OF’ = f gọi là tiêu cự
4.Củng cố
4’ Thấu kính phân kì Gv:Sử dụng 2 trong 3 tia sáng đặc biệt dựng ảnh của một điểm sáng S tạo bởi thấu kính phân kì Hs:Lên bảng vẽ
1’ 5.Dặn dò : Về nhà xem lại bài vừa học và đọc phần có thể em chưa biết
-Nêu các đặc điểm của thấu kính phân kì -Muốn vẽ ảnh của một vật sáng bằng thấu kính phân kì ta có thể sử dụng các tia sáng nào ?
Trang 3Tuần :26 NS : 30 / 1 / 2011
Tiết :51 Bài 45 ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ ND : 04 / 3 / 2011
I.Mục tiêu :
1.Kiến thức :Nêu được ảnh của một vật sáng tạo bởi thấu kính phân kì luôn là ảnh ảo Dựng được ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì bằng cách sử dụng các tia sáng đặc biệt Mô tả được những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
2.Kĩ năng :Phân biệt được ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ và phân kì Dùng 2 trong 3 tia đặc biệt để dựng ảnh của một vật sáng qua thấu kính phân kì
3.Thái độ :Tích cực hoạt động và phối hợp các bạn trong nhóm xây dựng bài
II.Chuẩn bị : Gv:Giáo án , Tham khảo chuẩn kiến thức ,thước thẳng , thấu kính phân kì , giá , màn hứng , vật sáng
HS:Sưu tầm thêm các loại thấu kính khác mà em biết
III.Lên lớp :
1’ 1.Ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ
6’ Thấu kính hội tụ
Gv:Hãy dựng ảnh của một vật sáng AB tạo bởi thấu kính hội tụ với d < f Biết AB = 1,5 cm , d = 8 cm , f = 12 cm , d’ = 19 cm Tính A’B’ = ? cm
Gv:Gọi hs lên bảng và tính chiều cao của ảnh của vật sáng AB
B'
A' B
A
F' O
3.Bài mới
2’
17’ I.Đặc điểm của ảnh của một vật
tạo bởi thấu kính phân kì
1.Làm thí nghiệm
-Làm thí nghiệm như hình 45.1
2.Trả lời câu hỏi
C1.Không thể hướng được ảnh của
một vật trên màn ảnh
Hđ1.Bạn Đông bị cận thị nặng Nếu Đông bỏ kính ra , ta nhìn thấy mắt bạn ấy to hay nhỏ hơn khi nhìn mắt bạn lúc đeo kính ?
Gv:Gọi hs trả lời dự đoán Hđ2.Phát dụng cụ thí nghiệm cho các nhóm hs và yêu cầu
hs lắp dụng cụ thí nghiệm như hình 45.1
Gv:Yêu cầu hs làm thí nghiệm Gv:Đặt màn sát thấu kính và đặt vật tại bất kì điểm nào trên trục chính
Gv:Chú ý vật và màn đều đặt vuông góc với trục chính của thấu kính phân kì có tiêu cự khoảng 12 cm
Gv:Từ từ dịch chuyển màn ra xa thấu kính và quan sát ảnh trên thấu kính
Gv:Ta có thể thu được ảnh trên màn không ? Gv:Tiếp tục làm thí nghiệm như trên nhưng ta có thể thay đổi vị trí cửa vật trên trục chính
Hs:Nghe giảng
Hs:Trả lời dự đoán Hs:Nhận dụng cụ TN Hs:Lắp ráp và làm thí nghiệm Hs:Làm thí nghiệm
Hs:Làm thí nghiệm Hs:Không
Trang 4C2.-Đặt mắt vào đường truyền của
tia ló
-Ảnh là ảnh ảo , cùng chiều với
vật
II.Cách dựng ảnh
-Trả lời câu hỏi C3, C4
Gv:Từ từ dịch chuyển màn ra xa thấu kính và quan sát ảnh trên thấu kính
Gv:Ta có thể thu được ảnh trên màn không ? Gv:Vậy làm thế nào để quan sát được ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì ?
Gv:Yêu cầu hs làm TN kiểm tra Gv:Ảnh đó là ảnh thật hay ảnh ảo ? Gv:Cùng chiều hay ngược chiều cùng với vật ?
Hđ3.Dựa vào các kiến thức trên hãy nêu cách dựng ảnh của một vật AB qua thấu kính phân kì
Gv:Biết AB vuông góc với trục chính , A nằm trên trục chính
Gv:Gọi hs trả lời Gv:Dựa vào các kiến thức trên hãy dựng ảnh của một vật sáng AB qua thấu kính phân kì
Gv:Biết AB vuông góc với trục chính , A nằm trên trục chính của thấu kính phân kì có tiêu cự f = 12 cm , OA =
24 cm Gv:Hãy vẽ ảnh của A’B’ Gv:Đi xung quanh lớp hướng dẫn chỉnh sửa cho các hs yếu , kém , trung bình
Hs:Làm thí nghiệm Hs:Không
Hs: Đặt mắt vào đường truyền của tia ló Hs: Ảnh là ảnh ảo , cùng chiều với vật
Hs:Tia // với trục chính phân ra nếu ta kéo dài tia
ló thì hội tụ tại F -Tia đi qua quang tâm O thì đi thẳng Hs:
F
O B'
A'
B A
4.Củng cố
5’ Dựng ảnh của một vật sáng tạo bởi
thấu kính phân kì
Gv:Hãy dựng ảnh của một vật sáng MN tạo bởi thấu kính phân kì Biết MN vuông góc với trục chính và N nằm trên trục chính
Gv:Gọi hs trả lời
Hs:Lên bảng vẽ
F
O
N'
M'
N M
1’ 5.Dặn dò : Về nhà xem lại bài vừa học và đọc phần có thể em chưa biết
-Muốn vẽ ảnh của một vật sáng bằng thấu kính phân kì ta có thể sử dụng các tia sáng nào ? -Nếu trong trường hợp trên biết d = 15 cm , f = 7 cm , d’ = 5 cm , M’N’ = ? cm
Trang 5Tuần :26 NS : 30 / 1 / 2011
Tiết :52 Bài 45 ẢNH CỦA MỘT VẬT TẠO BỞI THẤU KÍNH PHÂN KÌ ( tt) ND : 08 / 3 / 2011
I.Mục tiêu :
1.Kiến thức : Nêu được ảnh của một vật sáng tạo bởi thấu kính phân kì luôn là ảnh ảo Dựng được ảnh của một vật tạo bởi thấu kính phân kì bằng chách sử dụng các tia sáng đặc biệt Mô tả được những đặc điểm của ảnh ảo của một vật tạo bởi thấu kính phân kì
2.Kĩ năng : Phân biệt được ảnh ảo tạo bởi thấu kính hội tụ và phân kì Dùng 2 trong 3 tia đặc biệt để dựng ảnh của một vật sáng
3.Thái độ :Tích cực hoạt động và phối hợp các bạn trong nhóm xây dựng bài
II.Chuẩn bị : Gv:Giáo án , Tham khảo chuẩn kiến thức ,thước thẳng
HS:Thước kẻ
III.Lên lớp :
1’ 1.Ổn định tổ chức
2.Kiểm tra bài cũ
6’
Dựng ảnh của một vật sáng tạo bởi
thấu kính phân kì
Gv:Hãy dựng ảnh của một vật sáng MN tạo bởi thấu kính phân kì Biết MN vuông góc với trục chính và N nằm trên trục chính
Biết d = 15 cm , f = 7 cm , d’ = 5 cm , M’N’ = ? cm Gv:Gọi hs trả lời
F
O N'
M'
N M
3.Bài mới
12’
12’
II.Cách dựng ảnh
-Trả lời câu hỏi C3,C4
III.Độ lớn của ảnh ảo tạo bởi các
thấu kính
Hđ1.Treo hình vẽ 45.2 và vẽ lên bảng cho hs quan sát và giới thiệu về O , F , F’ , f
Gv:Dựa vào các kiến thức trên hãy dựng ảnh của một vật sáng AB qua thấu kính phân kì
Gv:Biết AB vuông góc với trục chính , A nằm trên trục chính của thấu kính phân kì có tiêu cự f = 12 cm , OA =
24 cm Gv:Hãy vẽ ảnh A’B’của Ab tạo bởi thấu kính phân kì đã cho
Gv:Ảnh của vật có đặc điểm gì ? Gv:Đi xung quanh lớp hướng dẫn chỉnh sửa cho các hs yếu , kém , trung bình
Hđ2.Đặt vật Ab trước thấu kính có tiêu cự f = 12 cm Vật AB cách thấu kính 1 khoảng d = 8 cm , A nằm trên
Hs:
F
O B'
A'
B A
Hs:
Trang 6-Trả lời câu hỏi C5
IV.Vận dụng
-Trả lời câu hỏi C6 ,C7 , C8
trục chính Gv:Hãy dựng ảnh của AB Gv:Nhận xét độ lớn của ảnh trong hai trường hợp +Thấu kính hội tụ
+Thấu kính phân kì Gv:Chú ý khoảng cách của tiêu cự , từ vật đến thấu kính phải bằng nhau
Gv:Gọi 2 hs lên bảng để vẽ Gv:Yêu cầu các hs còn lại vẽ vào tập để so sánh Gv:Đi xung quanh lớp hướng dẫn chỉnh sửa cho các hs yếu , kém , trung bình
Hđ3.Từ các dự kiên trên hãy cho biết ảnh ảo của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ và thấu kính phân kì có đặc điểm
gì giống nhau và khác nhau Gv:Gọi hs trả lời
Gv:Từ đó hãy nêu cách nhận biết nhanh chóng một thấu kính là hội tụ hay phân kì
Gv:Gọi hs trả lời Gv:Vận dụng kiến thức hình học để tính chiều cao của ảnh trong hai trường hợp ở câu C5
Gv:Khi biết h = 6 mm Gv:yêu cầu tất cả hs làm vào tập Gv: Đi xung quanh lớp hướng dẫn chỉnh sửa cho các hs yếu , kém , trung bình
O B'
A'
B
A
Hs:
F
O N'
M'
N M
Hs:Giống nhau : Đều là ảnh ảo , cùng chiều với vật
Hs:Khác :Hội tụ Lớn hơn vật , nằm ngoài khoảng tiêu cự ,
Phân kì :Nhỏ hơn vật , nằm trong khoảng tiêu cự Hs:Quan sát ảnh ảo của thấu kính => biết thấu kính
Hs:Làm vào tập 4.Củng cố
3’ Đặc điểm của ảnh Gv:Ảnh của một vật sáng tạo bởi thấu kính phân kì có đặc điểm gì ?
Gv:Gọi hs trả lời
Hs:Luôn là ảnh ảo , cùng chiều với vật , nhỏ hơn vật và nằm trong khoảng tiêu cự
1’ 5.Dặn dò : Về nhà xem lại bài vừa học và đọc phần có thể em chưa biết
-Xem lại cách dựng ảnh của một vật tạo bởi thấu kính hội tụ (trong hai trường hợp vật nằm ngoài khoảng tiêu cự và nằm trong khoảng tiêu cự ) và thấu kính phân kì
-Đặc điểm giống nhau và khác nhau giữa hai thấu kính