Giúp học sinh cảm nhận được chí khí anh hùng của Từ Hải dưới ngòi bút sáng tạo của Nguyễn Du. Hiểu được nghệ thuật sử dụng ngôn ngữ của Nguyễn Du trong việc diễn tả chí khí anh hùng, khát vọng tự do nhân vật trong đoạn trích Chí khí anh hùng. Mời quý thầy cô cùng tham khảo Chí khí anh hùng - Truyện Kiều - Nguyễn Du: Tổng hợp bài giảng ngữ văn lớp 10 đặc sắc.
Trang 1BÀI GIẢNG NGỮ VĂN LỚP 10
Trang 4Đoạn trích nói về việc
Từ Hải dứt áo ra đi
Trang 5- 4 câu đầu: Cuộc
chia tay giữa Từ
Hải và Thuý Kiều.
- 4 câu đầu: Cuộc
chia tay giữa Từ
Hải và Thuý Kiều.
- 12 câu tiếp theo:
Cuộc đối thoại của Thuý Kiều và Từ Hải
- 12 câu tiếp theo:
Cuộc đối thoại của Thuý Kiều và Từ Hải
- 2 câu cuối: Hình ảnh Từ Hải dứt áo ra đi.
- 2 câu cuối: Hình ảnh Từ Hải dứt áo ra đi.
2 Bố cục:
2 Bố cục:
Trang 61 Cuộc chia tay giữa Từ Hải và Thuý
Kiều:
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
+
tình cảm vợ chồng đang đằm thắm, nồng nàn.
“hương lửa đương nồng”
- Hoàn cảnh chia tay:
“Nửa năm hương lửa đương nồng, Trượng phu thoắt đã động lòng bốn
phương”
ra đi nhanh chóng, bất ngờ, dứt khoát.
“thoắt
” +
Trang 71 Cuộc chia tay giữa Thuý Kiều và Từ
vọng tạo lập công danh sự nghiệp
- Hoàn cảnh chia tay:
“Nửa năm hương lửa đương nồng, Trượng phu thoắt đã động lòng bốn
phương”
Trang 8Người xưa thường nói:
Anh hùng không qua ải mỹ nhân Nhưng Từ Hải đã gác lại hạnh phúc riêng tư đó để
quyết chí lên đường.
Hoài Thanh nhận xét :
Từ Hải “không phải là người một nhà, một họ,
một xóm, một làng, mà là người của trời đất, của bốn phương”
Tham khảo
Trang 9 rộng lớn
nhấn mạnh tính chất phi phàm, mang tầm vóc vũ trụ.
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
- “Trông vời trời bể mênh mang, Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”
“trời bể mênh mang”
+ Không gian ước lệ:
- Hình ảnh Từ Hải ra đi:
1 Cuộc chia tay giữa Thuý Kiều và Từ
Hải:
Trang 10+ Ngoại hình: ánh mắt “trông vời”, dáng dấp “thanh gươm yên ngựa”, hành động “lên đường thẳng rong”
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
- “Trông vời trời bể mênh mang, Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”
Trang 11“Hoành sóc giang sơn…”
Tư thế người trai thời Trần trong
Thuật hoài (Phạm Ngũ Lão)
Trang 122 Cuộc đối thoại của Thuý Kiều và Từ
Hải:
a Lời của Kiều:
+ Lời lẽ của Kiều: dựa vào đạo phu thê
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
“Nàng rằng: Phận gái chữ tòng, Chàng đi thiếp cũng một lòng xin đi.”
+ Mục đích: chia sẻ khó khăn cùng Từ Hải
vẻ đẹp nhân cách của người vợ
Trang 13b Lời Từ Hải:
- “Từ rằng: Tâm phúc tương tri,
Sao chưa thoát khỏi nữ nhi thường
tình?”
+ Lời lẽ: dựa vào tình tri kỉ
+ Mục đích: khuyên Kiều vượt qua thói “nữ nhi thường tình”
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
Trang 14- “Bao giờ mười vạn tinh binh, Tiếng chiêng dậy đất bóng tinh rợp đường.
Làm cho rõ mặt phi thường, Bấy giờ ta sẽ rước nàng nghi gia.”
+ Những hình ảnh, âm thanh cường điệu
+ Hoán dụ: “mặt phi thường”
II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
Lời lẽ thể hiện chí khí anh hùng
tài năng xuất chúng
khát vọng xây dựng cơ đồ, làm nên những điều lớn lao
b Lời Từ Hải:
Trang 15“Bao giờ mười vạn tinh binh, Tiếng chiêng dậy đất bóng tinh rợp đường”.
Trang 16II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
- “Bằng nay bốn bể không nhà, Theo càng thêm bận biết là đi đâu.
Đành lòng chờ đó ít lâu, Chầy chăng là một năm sau vội gì!”
Trang 17II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
Người anh hùng xuất chúng + người chồng chân thành, gần gũi
Trang 18Người chinh phu cứ đi là đi, chỉ ngang ngọn giáo vào ngàn hang beo hoặc chỉ im lặng:
“Nhủ rồi tay lại cầm tay, Bước đi một bước, giây giây lại dừng”
Tham khảo
Trang 193 Từ Hải dứt áo ra đi:
Trang 20II ĐỌC - HIỂU VĂN BẢN:
- Hình ảnh ẩn dụ:
khát vọng tự do
khát vọng xây dựng
sự nghiệp lớncánh chim bằng
3 Từ Hải dứt áo ra đi:
Miêu tả nhân vật theo hướng lí tưởng hoá lí tưởng anh hùng của Nguyễn Du
Trang 21Từ Hải của Thanh Tâm
Tài Nhân: miêu tả trần
trụi, có nét tướng cướp,
lại từng thi hỏng, đi
buôn.
Bút pháp lí tưởng hoá: Miêu tả một con người anh
hùng nghĩa hiệp, có tinh thần tự do, có chí khí và tài năng xuất chúng, dám nghĩ dám làm
Từ Hải trong Truyện Kiều:
có tinh thần tự do, nghĩa
hiệp (“Kiều gặp Từ Hải”), tài năng phi thường (“Chí
khí anh hùng”)
Tham khảo
Sự sáng tạo độc đáo của Nguyễn Du:
Trang 24Câu 1: Lời nói nào của Từ Hải bộc lộ rõ nhất lí tưởng anh
hùng?
a “Trông vời trời bể mênh mang,
Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”
b “Bao giờ mười vạn tinh binh,
Tiếng chiêng dậy đất bóng tinh rợp đường”.
c “Quyết lời dứt áo ra đi
Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi”
d Cả a, b và c.
Câu hỏi trắc nghiệm
Chọn đáp án đúng nhất!
Trang 25Câu 2: Cách hiểu nào chính xác nhất về từ “mặt
thường”?
a Một con người xuất chúng, hơn người
b Diện mạo hơn người, làm được những việc trọng đại
c Có ý chí làm được những việc gian khó
d Cá tính mạnh mẽ, tinh thông võ nghệ
Câu hỏi trắc nghiệm
Chọn đáp án đúng nhất!
Trang 26Câu 3: Nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng
nhân vật Từ Hải của Nguyễn Du là:
a Hoàn toàn sáng tạo, không dựa theo bất kì khuôn mẫu nào
b Giữ lại những nét tính cách của Từ Hải
trong “Kim Vân Kiều truyện”.
c Miêu tả theo bút pháp lí tưởng hoá, dùng những hình ảnh ước lệ
d Miêu tả theo bút pháp hiện thực, cá tính được thể hiện đậm nét
Câu hỏi trắc nghiệm
Chọn đáp án đúng nhất!
Trang 27- Chuẩn bị cho bài học sau:
Chuẩn bị
Trang 28+ Ý nghĩa của các từ vội, xăm xăm, băng? Những từ ngữ này
diễn tả hành động như thế nào của Kiều?
+ Không gian thơ mộng, thiêng liêng của đêm thề nguyền được miêu tả trong những câu thơ nào?
+ Qua đoạn trích, em có suy nghĩ gì về quan niệm tình yêu của nàng Kiều?
Chuẩn bị
Trang 30Câu 1: Lời nói nào của Từ Hải bộc lộ rõ nhất lí tưởng anh
hùng?
a “Trông vời trời bể mênh mang,
Thanh gươm yên ngựa lên đường thẳng rong”
b “Bao giờ mười vạn tinh binh,
Tiếng chiêng dậy đất bóng tinh rợp đường”.
c “Quyết lời dứt áo ra đi
Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi”
d Cả a, b và c.
Câu hỏi trắc nghiệm
Chọn đáp án đúng nhất!
Trang 31Câu 2: Cách hiểu nào chính xác nhất về từ “mặt
thường”?
a Một con người xuất chúng, hơn người
b Diện mạo hơn người, làm được những việc trọng đại
c Có ý chí làm được những việc gian khó
d Cá tính mạnh mẽ, tinh thông võ nghệ
Câu hỏi trắc nghiệm
Chọn đáp án đúng nhất!
Trang 32Câu 3: Nét đặc sắc trong nghệ thuật xây dựng
nhân vật Từ Hải của Nguyễn Du là:
a Hoàn toàn sáng tạo, không dựa theo bất kì khuôn mẫu nào
b Giữ lại những nét tính cách của Từ Hải
trong “Kim Vân Kiều truyện”.
c Miêu tả theo bút pháp lí tưởng hoá, dùng những hình ảnh ước lệ
d Miêu tả theo bút pháp hiện thực, cá tính được thể hiện đậm nét
Câu hỏi trắc nghiệm
Chọn đáp án đúng nhất!