Bao gồm những giáo án đặc sắc nhất về môn Vật lý 9 bài Hiện tượng cảm ứng điện từ phục vụ quá trình học tập và giảng dạy của học sinh và quý thầy cô giáo.
Trang 1Bài 31:
HIỆN TƯỢNG CẢM ỨNG ĐIỆN TỪ
A MỤC TIÊU:
1 Kiến thức:
-HS mô tả được thí nghiệm hoặc nêu được ví dụ về hiện tượng cảm ứng điện từ
2 Kĩ năng:
-Làm được thí nghiệm về hiện tượng cảm ứng điện từ
-Giải được một số bài tập về nguyên nhân gây ra dòng điện cảm ứng
3 Thái độ:
-Thấy được vật lý gắn với thực tế và thêm yêu thích môn học
B CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
1 GV: Tranh vẽ phóng to hình 31.1: đinamô xe đạp , bộ thí nghiệm gồm;
- Cuộn dây dẫn có lắp bóng đèn LED Một nam châm điện
2 HS: mỗi nhóm HS có:
- 1 cuộn dây dẫn có lắp bóng đèn LED
- 1 nam châm vĩnh cửu có trục quay tháo lắp được
C PHƯƠNG PHÁP:
-Thực nghiệm, vấn đáp, hoạt động nhóm
D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:
1 Ổn định lớp:
2 Kiểm tra bài cũ: Không
ĐVĐ: Ta đã biết muốn tạo ra dòng điện, phải dùng nguồn điện là pin hoặc ắc
quy Em có biết trường hợp nào không dùng pin hoặc ắc quy mà vẫn tạo ra dòng điện được không?
Cho HS tìm hiểu phần mở đầu SGK:
-Xe đạp của mình không có pin hay ắc quy, vậy bộ phận nào đã làm cho đèn của xe
có thể phát sáng?
-Trong bình điện xe đạp (gọi là đinamô xe đạp) là một máy phát điện đơn giản, nó
có những bộ phận nào, chúng hoạt động như thế nào để tạo ra dòng điện?→Bài mới
3 Bài mới:
Hoạt động 1: Tìm hiểu cấu tạo và hoạt I Cấu tạo và hoạt động của đinamô ở
Trang 2động của đinamô ở xe đạp
-GV treo hình 31.1 lên bảng, yêu cầu
HS quan sát hình vẽ và chỉ ra các bộ
phận chính của đinamô
-HS nêu các bộ phận chính của đinamô
xe đạp
-GV yêu cầu HS dự đoán xem hoạt
động của bộ phận chính nào của đinamô
gây ra dòng điện?
-Dựa vào dự đoán của HS, GV đặt vấn
đề nghiên cứu phần II: Liệu có phải nhờ
nam châm mà tạo ra được dòng điện
không?
Hoạt động 2: Tìm hiểu cách đùng nam
châm để tạo ra dòng điện.
*Dùng nam châm vĩnh cửu để tạo ra
dòng điện.
-GV yêu cầu HS nghiên cửu câu C1, tìm
hiểu mục đích, dụng cụ thí nghiệm
cách bố trí thí nghiệm
-HS làm việc cá nhân với SGK, nêu
được các yêu cầu GV đưa ra
-GV chia nhóm, phát đồ dùng thí
nghiệm cho các nhóm
-HS nhận ĐDTN và tiến hành thí
nghiệm 1 theo các bước đã nêu trong
SGK
-GV Yêu cầu HS quan sát rõ và nhận
xét: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây
dẫn kín trong trường hợp nào?
-HS: thảo luận và cử đại diện nhóm trả
lời câu hỏi C1
-GV cho HS tìm hiểu nội dung câu C2
và yêu cầu HS dự đoán: có xuất hiện
dòng điện trong cuộn dây không nếu
đưa cuộn dây lại gần hay ra xa nam
châm?
-HS nêu dự đoán, làm thí nghiệm để
kiểm tra dự đoán
-GV theo dõi hướng dẫn HS làm thí
xe đạp.
*Cấu tạo:
Trong đi na mô có một nam châm và cuộn dây
*Hoạt động:
Khi quay núm của đi na mô thì nam châm quay theo và đèn sáng
II Dùng nam châm để tạo ra dòng điện.
1 Dùng nam châm vĩnh cửu.
*Thí nghiệm 1: Hình 31.2
C1: Dòng điện xuất hiện trong cuộn dây
dẫn kín ở trường hợp: di chuyển nhanh nam châm lại gần hoặc ra xa cuộn dây
C2: Khi đưa cuộn dây dẫn kín lại gần
hay ra xa nam châm thì xuất hiện dòng điện trong cuộn dây
Trang 3-HS thảo luận để trả lời câu C2
-Từ câu C1, C2 cho HS rút ra nhận xét:
dòng điện xuất hiện trong cuộn dây dẫn
kín khi nào?
-GV?: Vậy nam châm điện có tạo ra
dòng điện hay không?
*Dùng nam châm điện để tạo ra dòng
điện:
-GV cho HS theo dõi SGK tìm hiểu câu
C3, yêu cầu nêu được mục đích, dụng
cụ TN và cách tiến hành thí nghiệm 2
-HS theo dõi SGK và trả lời
-GV tiến hành thí nghiệm
-HS quan sát và trả lời câu C3:
+) Đèn sáng trong khi đóng hoặc trong
khi ngắt mạch điện của nam châm điện.
-GV:? Khi đóng mạch (hay ngắt mạch
điện) thì dòng điện có cường độ thay
đổi như thế nào? Từ trường của nam
châm điện thay đổi như thế nào?
-HS: Khi đóng (ngắt) mạch điện thì
dòng điện trong mạch tăng (giảm), vì
vậy từ trường của nam châm điện thay
đổi tăng lên (hoặc giảm đi)
-GV nhấn mạnh: Khi dòng điện tăng
(giảm) ta nói dòng điện biến thiên
Vậy: Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây
dẫn kín trong thời gian nào?
-HS rút ra nhận xét
Hoạt động 3: Hiện tượng cảm ứng
điện từ- Vận dụng.
*GV giới thiệu: Dòng điện xuất hiện
như trên gọi là dòng điện cảm ứng điện
từ và hiện tượng xuất hiện dòng điện
cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện
từ
-HS đọc khái niệm trong SGK
*GV làm thí nghiệm như hình 31.4 cho
HS quan sát và trả lời C4
Nhận xét 1: Dòng điện xuất hiện trong
cuộn dây dẫn kín khi ta đưa một cực
nam châm lại gần hay ra xa một đầu
cuộn dây đó hoặc ngược lại
2 Dùng nam châm điện:
*Thí nghiệm 2: Hình 31.3
C3: Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây
dẫn kín trong khi đóng hoặc trong khi ngắt mạch điện của nam châm điện
*Nhận xét 2:
Dòng điện xuất hiện ở cuộn dây dẫn kín
trong thời gian đóng và ngắt mạch của
NC điện, nghĩa là trong thời gian dòng điện của nam châm điện biến thiên
III Hiện tượng cảm ứng điện từ
-Dòng điện xuất hiện trong ống dây khi nam châm chuyển động tương đối với ống dây, hoặc khi đóng ngắt mạch điện của nam châm điện đặt cạnh ống dây gọi là dòng điện cảm ứng
-Hiện tượng xuất hiện dòng điện cảm ứng gọi là hiện tượng cảm ứng điện từ
Trang 4-HS theo dõi và nêu nhận xét:
Khi cho nam châm quay quanh một trục
thì đèn sáng chứng tỏ có dòng điện cảm
ứng trong cuộn dây dẫn kín
-GV cho HS trả lời câu hỏi đầu bài (C5)
-HS: nhờ nam châm tạo ra dòng điện ở
đi na mô xe đạp
4 Củng cố:
? Có những cách nào tạo ra dòng điện ở cuộn dây dẫn kín? Dòng điện đó gọi là gì? Hiện tượng cảm ứng điện từ là gì?
-Gọi HS đọc phần ghi nhớ cuối bài và mục có thể em chưa biết
5 Hướng dẫn về nhà :
-Học thuộc phàn ghi nhớ, nắm được các cách tạo ra dòng điện cảm ứng trong cuộn dây dẫn kín Làm bài tập 31.1 đến 31.5 SBT Ôn tập chương 1 và chương 2 như nội dung ôn tập chương
E RÚT KINH NGHIỆM.
Về kiến thức:
Về PP:
Về hiệu quả giờ dạy:
Sự chuẩn bị bài của HS: