Cẩm nang hướng dẫn luyện thi Đại học Ngữ văn (Tập 2: Nghị luận xã hội): Phần 2

Nối tiếp nội dung phần 1 tài liệu Cẩm nang luyện thi đại học ngữ văn (Tập 2: Nghị luận xã hội), phần 2 giới thiệu một số đề và bài làm tham khảo (nghị luận về một hiện tượng đời sống, một tư tưởng, một đạo lý). Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.

Cam nang luygn thi OH NgU Von, tgp 2: Nghj luqn Xa hp! - l i Xuon Soon

^dis656: Mpt can b^nh xa hpi

MQt Ian, each day cung da gan m u o i nam, c6 dong chi c6 trach nhi?m hoj

toi van de xa hpi tram trpng nhat, biic xuc nhat cua chung ta hi?n nay la g,?

Cau tra loi cua toi khien cho dong chi ay tram ngam: "Quoc n ^ n tham nhung,

d?i djch H I V - A I D S , ma tuy, mai dam, nan buon l | u xuyen quoc gia la nhiing

van de xa hpi nghiem trpng dang dupe noi den nhieu N h u n g theo toi, dieu

buc xiic nhat, tram trpng nhat cua mpt loi song t? hai da tro thanh thoi q u e n

ciia khong it nguoi, do la thoi dao due gia, noi mpt dang, lam mpt neo"

Trong hpi nghi thi gat gu tan thuong, ra quan tra t h i de biu, che bai, t r e n

dien dan thi cao dam khoat lu^n nhung chuy^n cao sieu, vao quan nhau t h i

ban m u u tinh k e k i e m chac, lira ggt t i ti?n Sy nguy hai khon l u o n g cua no

chinh la da tao ra m p t tap quan e ngai, Ian tranh s\f that, chi thich nghe cai gia

khong dam nhin t h i n g vao su th|t, noi diing sv that, t y danh lua minh bang

cai gia da qua quen tai Tai minh, va nhat la tai cap tren Dan dan, khong chi la

quen tai, ma roi cung quen trong hanh v i u n g x u va nguy hiem han nixa la

quen trong m p t nep t u duy Day la mpt b?nh ly xa hpi tram trpng, va keo dai,

can phai diang cam gpi dung ten, de dau tranh khac phyc Cau tra loi ay toi bat

ra ngay khi dupe hoi v i no da nung nau t u lau, t u n h i i n g quan sat, tiep xuc, va

ch^im, kiem nhan, suy ngam

Chuyen dao due gia dau phai la m a i me gi ma o m som lam v^iy? Van In

chuy^n xua eu ca day thoi ChSng the ma U y vien Tuong cong Nguyen Cong

T r u da t y l o m minh: "Ban ngay quan Ion nhu than, Ban dent quan l&n tan man nhii

ma Ban ngay quan l&n nhu cha Ban dim quan l&n ray ra nhu con" Thi cung la m o t

t h u d^o due gia dupe thanh that phoi bay day ehu gi N h u n g de t y l o m minh

chi ra dupe cai teu tao cua chinh minh la v i con nguai ay d a m that v o l minh

th^t v o i d o i Va de eo cai that ay, phai la nhan e^eh cua n g u o i "cam quan den tai

danh tu&ng, lam tho den bac van hao"

D o chuy^n dai xua Con chiing ta nay dang xay d u n g Chii nghla xa hpi co

ma Thi hao N a - d i m Hit-met t u n g viet ve Chu nghia Xa hpi: "Em hieu khon:;

Chu nghia xa hoi Lam thenao cdt nghia cho em Do la liic tu do da hoa thanh muoi a"

v&i bdnh dam da Thanh loi that tren moi ta noi Thanh lua hong trong hep cua ta

(Xuan Di?u d k h ) Chu nghia Xa hpi dich thue doi hoi cai that, no doi l^p va'

cki gia Chinh v i t h e d e cho cai gia len loi vao tan chan to ke toe cua eupc song/

n g v trj trong ket cau ha tang tam ly xa hpi thi do la m p t trpng b?nh ly xa hpi

Khong la trpng b?nh sao dupe khi c6 nguoi m$e s i c phyc ckr\h sat gia<^

thong, v o i xe moto, xe Jeep cua Nha nuoc trang bi cho de dam bao trat ty, ai^

CtyTWHHMTVPWH Khong Viet

^oan giao thong, giu gin phep nuac thi l ^ i tro thanh noi kinh hoang ciia dan

vai n^n mai Ip cong khai v ^ t r i n g trpn t u hp Co n h u n g canh sat giao thong

cim tien ngay giua chon dong nguoi chSng ngai ngung e sp l u ^ t 1? gi ca

Khong la trpng b?nh sao dupe khi c6 mpt dich v u lam "phao" rat ram rp v ^

c6ng khai de ban cho hpc sinh quay cop trong eac ky thi 6 tat ca cac cap Ca cap

{ly mpt huy^n np ehuan bj cho nhung can bp chii chot vao Thanh pho H o Chi Ivlinh thi bkng Cu nhan l u ^ t da "chu dao" den dp mua sSn mpt may photocopy

hi^n dai va m p t may phat di?n nho cho len xe mang d i De lam gi vgy? De photocopy, v i nha dang photo bai giang do "thay" dupe thue d i cung lam hp

ma diing liic ay b} cup di^n thi lam sao cac "si t u " ciia huy?n nha kjp nhan

dupe bai giai ma chep! (Bao An ninh thegi&i) 6 i ehuan bi thi "chu dao" den vay

th?t CO mpt khong hai Chang the ma vi^c mua bang, ban diem, xin hpc ham,

Ch^y hpc v i tra thanh mpt noi 6 nhye khien cho vang thau Ian Ipn, that gia kho

phan dau la tien si th^t, dau la tien si r o m tro thanh noi canh canh trong tam ly

nhung CO quan eo tham quyen xae nh^n thye lye ciia nhu-ng n g u o i da d^y

cong ehuan b j don nhan nhi>ng cong vi?e ma hp eo kha nang dam nhan va mong m u o n dupe dam nhan A y the ma lam ngupe lai vai logic thong thuong

do lai la mpt thye te kha pho bien trong vi^e lya chpn va de b^t can bp ciia ta hi?n nay: cu vi?e eu da roi neu can thi thi sau, d u o n g nhien la cung eo nhCrng

cSn cu de dya vao ma cu n h u qua trinh cong tac, ly Ijch chinh tri, kinh nghiem Hch iQy N h u n g khi da dupe cu roi thi chuy?n thi se roi vao mpt tinh huong

l^hac V i rang "Dut khoat phai c6 thi roi m&i cu Ngay nay, da so can bp lai duac cu

roi m&i thi" The m a i eo ehuy^n cac kieu chay, chay thay, chay hpi dong thi,

chgy diem, chay bing "nhieu nhat la o cac truong kinh te, quan tri kinh doanh, o c«c l&p tai chuc mo d dia phuong decap bang dai hoc cho cac quan chuc cung coghe

Cwa hp Boi vay m&i co tinh trang ngu&i co bdng gid thi ngoi day, nguoi co bhng that

ihi that nghiep" (GS Nguyen Van Chien, Tap chi Tia Sang, so 5.2000)

Bt/i the m o i eo nhi5ng eon so dau long: eo deh 65% giam doc va tong giam

**Sc cac doanh nghiep nha nuoc cua x u ta khong eo "kha nSng dpe va hieu

^^gc quye't toan tai chinh h^ng n^m" cho nen m o i co ehii truong "phai ddo tao

Cam nang luygn thi DH NgJVan, fgp 2: Nghj lugn Xa hpi - Le Xuon Soan

lai dpi ngu gidm doc, long gidm doc nay, nghta la phdi giup ho Hep tuc ton tai vd phdt

trim trong khi hang van sinh vien dugc ddo too chinh quy vd tot nghiep cdc trucmg dqi

hgc kinh te c6 thua khd ndng doc vd hieu quyei todn tdi chinh thi chang the ndo tim

kie'm viec Idm dugc" (Bao Thanh Nien, ngay 2-6)

Boi the'moi c6 nhiJTig chuy^n thi cu dang xa'u ho nhu mpt nghien cihi sinh

tra I6i thay huang dan "thay cu gop y kien thoai mai, toi se bao thu ky ciia toi

no sua va viet lai theo diing y thay" Dang sg- hon niia, cai co che dang xau ho

ay da tharn vao den tuoi tre hpc dirong "chay de duQC gioi' "cuoc chqy dua xin

diem dedugc gioi Dieu nay dien ra a phan l&n, neii khong mum noi Id tat cd, sogido

vien dang day trung hgc pho thong md c6 con dang hgc lap 12". Bai bao dua ra ke't

luan: dim do noi len rang danh hieu "hgc sinh gioi" md cdc em ay dang c6 Id khon^

thuc (Bao Lao Dong, ngay 1.6) Tiem vao tarn hon tuoi tre hpc duong cai tarn ly

ch^y theo cai khong thyc do thi khong hieu roi day khi chving dam duong co

nghiep cua to tien, aia cha anh, chung se "chay" theo con duong nao day?

Co nhiing can b^nh xa hpi ma nh(mg tien bp ciia y hpc the gioi da hiia h^n

nhung trien vong co thuoc chiia khoi Can b^nh xa hpi ve "chupng cai gia ma

sp cai that" thi khong the cho dpi 6 y hoc ma cuu canh cua no lai la su dOng

cam nhin vao su that, noi diing su that dieu ma dong chi Pham Van Dong da

timg canh bao ve "tinh hinh nguy kich khong the cai thuang Can thay hel tinh

hinh, rut ra kei luan nghiem khac v&i y chi each mqng tien cong" (bao Nhan Dan,

ngay 15.5.1999)

Tuang Lai - Giuc gio tit cuoc song - NXB Tre

^di s657:Khi ban ve phuang phap hgc tap, trau doi van hoa, co nguoi cho

rang: "Van hoa, do la cai con lai k h i nguoi ta da quen het ca"

Em hay gai thich cau noi tren

<i)dny

1 Mobdi

- Day la y kien ciia Edouard, mpt co nghj truong Phap, ma cau noi day dii

la: "Van hoa, do la cai con lai khi nguoi ta da quen het ca, do la cai van thieu

khi nguoi ta da hpc dii ca" (La culture, c'est qui reste quand con a tout oublie,

c'est ce qui manque quand on a toun appris)

- Thoat nghe, cau noi co ve nghjch l i : van hoa la cai con l^i, la cai van

thieu, khong tuy thupc nhirng gi nho dupe, nhij'ng gi hpc dupe Tai sao vay?

Ta hay giai thich van de tren

2, Than bai

- Trau doi van hoa va quan ni|m diing d i n ve each hpc a*

+ Van Id ve dep, hod Id bien dot (cho toi hem). Van hoa la tat ca nhimg thanh

^ vat chat va tinh than ciia con nguoi tu thoi cong xa nguyen thuy cho

(je'n t^^' "^^^ ^^^^ nhirng thanh tuu ve tu tucmg van hpc, nghe thu?t, khoa hpc)

Van hoa vua mang tinh cong dong dan tpc, nhan loai, vua bao ham y

jighia doi voi ca nhan O moi con nguoi, do la sy tiep thu, ren luy?n va phat

jfjg'n tri thuc, dao due Muon the, con nguoi phai hpc tgp Noi con nguoi co

van hoa la con nguoi co tri thuc va nhan each

Tieng Phap gpi van hoa la "culture", co cung nghla voi su trong trpt: ngUoi CO van hoa dupe eham lo tri tue de cong hien cho doi, nhu cay trong

(}upc vun xoi se ra hoa; ke't qua

+ Van hod Id cai con lai khi nguoi ta da quen het ca ' ' ' - •

- Van hoa co muc dich dao tao con nguoi theo mau muc tot d?p Ta khong

chi tiep thu nhirng dieu da hpc, ma phdi chii dong suy nghi, tich cue van dong,

bien no thanh tri thuc cua minh. "Nhirng con ong hiit nhuy hoa de tao thanh mat,

m^t do dupe gpi la mat ong" noi len y nghla do

- Cho nen ta co the quen nhiing dieu da hpc, nhung van eon lai trong tri 6e mpt each nhan thuc, mpt phuong phap suy luan de van dung vao cuoc song, phat trien va sang tao ChMng han, ta co the quen mpi bai toan, cong thuc, dinh

li da hpc, nhung toan hpc van giiip ta phan tich, suy luan giai quyet nhirng van

de ciia cupc song

- Co the hieu cau noi nhu sau: Su trau doi van hoa, viec hpc chan chinh

khong tuy thupc cai nguoi ta "co" ma thupc cai nguoi ta "thanh" "Co", ta se quen, nhung "thanh" se con mai trong ta

b. Phe phan quan ni|m sai I^ch ve each hpc + Van hoa khong phai la nhting kien thuc tich luy trong tri nho con nguoi

% trau doi van hoa - su hpc - khong co nghla co nhoi nhet cho that nhieu kien

roi lap lai nhu con v?t Khong phai c\x co tri nho gioi, co ki lie m ^ h la

*^nhdat ^r<.' • ,b 't-:t',-„

+ Caeh hpc do that phu phiem, doi khi co the lam cho con nguoi tro nen

lac, kieu ngao Tuong nho nhieu la hon nguoi, bupc nguoi khac kinh phue that ra mo ngon ngir thupc long, thai dp hpm minh do chi lam cho nguoi

'^c kho chiu, xem thuong

Chi nho dieu da hpc, lap lai kien thuc da hpc se lam cho minh dan dan tro

'^^r» no Ip sach va, tro thanh mpt sach, khong eon kha nang dpc lap suy nghi

sang t?o Cau noi "Qua tin vao sach, chang tha khong c6 sach" ciia nguoi xu^

da canh giac ta dieu do

+ Tuy nhien, y kien phe phan each hpc nhoi nhet, lech lac tren hoan fon^

kkong phu nhqn cdi hoc sach vb. Cai hpc tir sach v6 xua nay van la mpt each hoc

hiiu hi?u de trau doi van hoa, phat trien nhan each va tai nang, noien la theo

phuong phap chii dpng, rich cu nhu da trinh bay

- 3 Kethai

- Tom tat: Cau noi tren bac bo quan ni§m trau doi van hoa mpt each thu

dong, nhoi nhet va khang dirih quan ni|m chii dpng hpc tap, ren luyen van hoa

- M o rpng: Viec hpc trong nha truong pho thong hien nay van nhieu li

thuyet, it thuc hanh, n§ng thuyet giang, nh^ van dung Cho nen, ta can hpc tap,

ren luy^n tri thuc mpt each chii dpng, tich eye han

^di s658: Que huang neu ai khong nha

Se khong Ian noi thank nguoi

0','>^ v-'.v:'.n; (DoTrungQuan) ' Hai cau tho tren gpi cho anh (chi) suy nghi gi ve tinh cam que huang?

(Bdi Idm

Troi chieu, neu de y nhCrng chii chim, ta se thay nhCrng chum khe ngot

ngao, da n o i nhOng duong lang khuc khuyu, da niu spi day dieu biec xanh va

non me trang nghieng che thanh mpt que huang trong riem thuc d i i sue lay

, d p n g n h i j T i g tam hon nhay cam hay khien cam giac bui ngui ua ve Con nguoi

la mpt trong nhirng tam sinh the bi an bac nhat c i i a tu nhien va ciia cupc d o i

Doi song rinh than phong phii la mpt trong nhirng dieu khSng djnh sy phiic

tap do Con nguoi c6 moi rang bupc mat thiet voi cupc song dang dien ra xung

quanh, voi n h i i n g gi da timg gan bo, tu do tao nen rinh each, thoi quen, so

phan ciia moi con nguoi Toi c h p t nho may cau tho Che Lan Vien:

Con con be tren tay Con chua biet con c6

Nhung trong loi m? hat

Co canh CO dang bay

(Con c6)

Co con CO rap ran bay trong cau ca ciia m?, c6 que huang xanh biec trong

timg loi ru hoi thuo be, m? dua noi va be n g i i rat sau, trong giac mo be lai gap

que huang c i i a minh Mpt ngay kia, be Ion len trong vong tay cha che ciia me

va cua que huang n g p t ngao Khong chi nhiing yeu to vat cha't, ma ca nhihig

Co nguoi tirng noi ve mpt so nha tho trong phong trao Tho moi: "Neu nhu Tho thao ve canh que, Doan Van Cir gioi ve nep que Bang Ba Lan nghieng ve doi que thi Nguyen Binh lai dam hon que" Thi ra, que huong vira bao ham nhiing yeu to cy the la cay da, beh nuac, mai dinh, la con do, lang x6m, bo tre, goc ra Tuc la que huong vira c6 canh que, vira c6 hon que Moi ngtfoi deu dupe sinh ra Ion len tir nhirng dieu ki^n vat chat, tinh than ay Vgy, "Que huong la gi ho m? - Ma c6 giao day phai yeu"? Moi con nguoi deu dupe sinh ra tir mpt viing que cu the, deu c6 mpt que huong Moi nguoi dii muon hay khong deu thira huong nhiing gia trj vat chat, tinh than cua que huong minh Noi dii muon hay khong la boi le, c6 nhirng con nguoi vi thien can ma choi bo dieu khong the choi bo - que huong Nhirng net d?p van hoa, nhirng thuan phong ml tuc ciia que huong gop phan hinh thanh nhan each, loi song ciia moi nguoi Chinh vi the^ moi nguoi deu it nhieu mang dau ah ciia viing que noi minh sinh ra Nhac den Chu tjch Ho Chi Minh, khong the khong noi den que huong xu Ngh^ noi hpi tu nhirng truyen thong bat khuat da hun due nen pham chat nguoi con uu tii cua dan tpc Voi cac nha van, que huong

CO anh huang lan den phong each sang tao cua hp, lam nen nhiing dau an ro net trong tac pham ciia moi nguoi Do la mpt Xuan Di^u voi hon tha dat dao, '^ong nan nhu song bien Quy Nhan; do la mpt Hoang Cam da tai, da tinh voi

la dieu bong mo ao cua que huong Kinh Bac; do la mpt Thach Lam tram tinh, npi tam voi hoang lan Ha Npi va do la mot Nam Cao luon day dirt, an nan ben nhiing manh doi dang bi tha hoa, ban ciing hoa viing chiem triing Ha Nam truoc Cach mang thang Tam

Chac han chirng nao Ben kia song Duong aia Hoang Cam con dupe yeu thich thi chirng do hoan canh ra doi cua bai tho con dupe nhac den Ay la khi gia ciia no doi mat voi mpt boi canh dac bi^t cho phep bpc Ip ro rang tinh cari vai que huong Su lien tuong ay ciing cho phep nguoi doc nghi den mpt

<^ieu Ngay nay, chiing ta lam gi de the hi^n tinh cam voi que huang? C* day, muon noi den nhirng hanh dpng cu the de gop phan'xay dung, lam giau cho que huong Ban c6 the lam giau cho que huong tren chinh manh dat minh

ra, ban ciing c6 the dang sinh song, hpc tap va lao dpng a mpt vimg troi

la nhung trong sau tham tam hon, neu ban luon phan dau de lam rang danh

147

cho que huong, luon h u a n g ve que h u a n g b i n g n h m i g hanh dpng cu the, thi

khi ay ban hoan toan c6 the t u hao rang, ban chinh la m p t phan mau thit ciig

que h u o n g roi day!

" A n h d i anh n h o que nha - N h d canh rau muong, nho ca d a m tuang" Q^,^

h u o n g trong noi nho ciia n h i i n g ke xa que that sau s5c, tha'm thia, ngpt ngao

Do C O the la m p t cau ho, m i i i h u o n g liia chin, mpt ang may, m p t vat nSng (JQJ

khi chi la m p t cam giac v u v o m o ho n h u n g d i i sue gpi va dua ta d i mien man

trong k i lie, xuoi ngupc giira qua k h u v o i hien tai trong em dem Que huong

gop phan tao nen n h i i n g tien de dau tien de ta v i i n g buoc vao d a i Que huong

ciing la diem tya tinh than k h i ta gap n h u n g kho khan, tra ngai tren duong

doi H a n h phiic biet may sau bao thang ngay rong ruoi noi dat khach que

nguoi dupe nghe m p t gipng noi que huong Thi v i biet may k h i chpt bat gap

m p t ta ao dai Viet bay giira kinh do Pa-ri hoa le Cam nhan dupe nhOng gia tri

to Ion ciia que huong, song xung dang v o i que huong, k h i do, m o i nguoi thuc

su t r u o n g thanh, tro thanh nhirng nhan each cao d^p

Tuy nhien, can phai thay rang, que huong la mpt khai ni$m rpng Do c6 the

la mpt ngoi lang cu the, cijng c6 the la mpt v u n g mien rpng Ion hon, va khi xa

xu, que h u o n g chinh la dat nuoc, la To quoc Tinh yeu que h u o n g ciing v i the

ma gan lien v o i tinh yeu gia dinh, yeu giang son, yeu dat nuoc: " L o n g yen

nuoc ban dau la long yeu n h i i n g vat tam thuong nhat [ ] Long yeu nha, yeu

lang xom, yeu mien que tro nen long yeu To quoc" (I-lia E-ren-bua)

H a i tieng To quoc rung len trong t i m ehiing ta that thieng lieng va rat doi tu

hao To quoc chinh la dat nuoc m i n h dupe gpi len mpt each tran trpng, than

thuong N h i i n g tieng "To quoc t o i " vang len triu men va gan giai n h u "me cua

t o i " hay "cha ciia t o i " , "que huong cua toi" Que h u o n g vang vpng trong cau

tho cua Do T r u n g Quan, que huong nam trong trai t i m m o i con n g u o i

Nguyen Hanh Le - Lap 12 Van, Truong THPT chuyen Hd Noi - Amsterdam

^di so 59: Tir vi?c cam nhan hai cau tho sau trong bai Ngoi buon nha me ta

xua cua Nguyen Duy:

Ta di trgn kiep con nguoi CUng khong di hit may loi me ru

A n h (chi) hay neu suy nghi cua minh ve tinh mau tu trong xa hpi hi^n dai

<^di Idm

K h i tre con tap d i ,.\

D u o n g n h u c6 t u ngay do

148

Cty TNHH MTV DWH Khong Vijt

N h u n g con can cho tre

T i n h yeu va loi ru • •'••'-'•b^f-r , ^

Cho nen m? sinh ra " ' '°

De be'bong cham soc =

Me mang ve tieng hat ' r*

T u cai bong cai bang

T u cai hoa rat t h o m

T u canh c6 rat t r a n g i « ;

T u v i g u n g rat dang Tir vet lain chua kho ^

T u dau nguon con mua

T u bai song eat vang '

(Xuan Q u y n h - C h u y f n c6 tich ve loai nguoi)

f. Nhirng van tho nh? nhang, tinh te ay cua Xuan Q u y n h da giiip cho con nguoi

Cling ta thay dupe vai tro to Ion cua nguoi m? d i n g n h u nhirng loi r u ngpt ngao trong eupc d o i moi eon nguoi Me tro thanh nguon cam h u n g dat dao a i a biet bao thi sT Ban dpc yeu tho chac han deu rat ah tupng v o i N g o i buon nho m ^ ta xua cua Nguyen D u y , dac biet la hai cau tho euoi kho ba da gpi cho nguoi dpc that nhieu suy ngam ve tinh mau tir trong xa hpi hi^n dgi ngay nay:

Ta d i trpn kiep con nguoi Ciing khong d i het may loi m? r u

N g u y e n D u y da viet bai tho trong noi xuc dpng ngh?n ngao k h i n g u o i me kinh yeu cua ong mai mai d i xa Co the noi, hai cau tho mang d a m tinh triet l i tren da de lai trong m o i trai t i m nhieu rung cam nhirng d u v i that kho quen

Moi con n g u o i dupe sinh ra trong coi d o i nay dau chi Ion len bang dong siia

am ap cua m? ma con boi nhirng loi ru "au o som chieu" - n h i i n g loi ru tir "cai bong cai bang", tir "cai hoa rat t h o m " , tir canh c6 bay la bay la trong nhirng cau

ca dao, tir " v j girng rat dang", tir "dau n g u o n " cua n h i i n g "con m u a " , tir "bai

s o n g cat vang" Cupc song rat doi binh d i xung quanh da gop phan khoi day nhiing xiie cam, r u n g dpng dau tien trong tam hon con Va chinh nhirng l o i ru

•^gpt ngao ay lai la nhirng bai hpc ve dao l i , n h i i n g pham chat to't d?p cua eon

•^guoi ma me m u o n mang den cho diia con be bong: tinh yeu que h u o n g dat

^v6c, long v i tha, khoan dung, nhan ai v o i con nguoi, tinh cam gia dinh, Dac

^iet hon ca, sau tham trong loi ru gian d i ay la tinh yeu t h u o n g v 6 bo, la niem

hi V p n g m? danh cho eon N h i i n g bai hpc tir eupc song cung tinh yeu thuong hao la trpn d o i ma m? danh cho eon, dau c6 d i het eupc d o i nay, d i " t r p n kiep Con n g u o i " , con ciing khong the " d i het may loi ru m? r u " D i i c6 eogang bao

Cam nong luygn itii OHTTgi; Van, tqp 2: Nghj luqn Xa Rpl - le Xuan Soaii"

nhieu, con cung se khong bao gio den dap d\x(?c cong on sinh thanh va duoi^^,

dye to Ion cua m§! Dau con c6 di den dau, du c6 xay ra bat cu dieu gi thi

van se mai mai 6 ben con, se doi theo tirng buoc di aia con:

Dii a gan con,

Du a xa con,

' Len rung, xuong bC

Co se tim con,

Co mai yeu con

Con dii Ion, van la con cua m?

Di het doi, long m? van theo con

' ;;:V V ' I v (Che Lan Vien - Con c6)

Vang, long am ap va bao la se soi duong, dan 161 cho con tren cuoc hanh

trinh day gian nan, thu thach M? sg la doi canh nang nhiing uoc mo cua con

bay cao, bay xa va lai van se la diem tua cua cupc doi con, la ben bo neo dau

khi con can sy binh yen, khi con m^t moi

Co the noi, hai cau tho ciia Nguyen Duy da khai quat that hay ve tinh mau

tu - mgt tinh cam v6 cimg thieng lieng, cao quy va da tro thanh truyen thong

tot df p ciia dan tgc ta Do la long kinh trpng, sy biet on, tinh yeu thuong ciia

con cai do'i voi m? va cung la sy cham soc, quan tam, sy dum bpc, che cho, su

dgy do cung tinh yeu thuong bao la ciia m^ doi voi nhung dua con

Sau chin thang mudi ngay mang nang de dau, giay phiit dupe nhin thay

dua con be bong cat tieng khoc chao doi la niem hanh phiic lan lao nhat ciia

nguoi m? Ciing boi vay ma nhiing cu chi, hanh dpng the hi^n tinh yeu thuong

bao la ciia m? du(?c bieu hien ngay tir khi diia tre lot long Ngay tu khi moi

dugc sinh ra, nhung em be da phan bi|t dupe gipng noi arn ap ciia m? voi tat

ca mgi nguoi xung quanh, da cam nh§n dxxgc anh mit, cu chi yeu thuong ciia

m? Moi sinh linh be bong ay la mpt phan mau thjt ciia m? - do cung la sy khac

bi^t ro r$t nhat giira tinh m? va nhiing tinh cam thieng lieng khac trong cupc

song Roi khi dua con than yeu ciia m^ Ion dan len, m^ nuoi nang, cham soc

con bang tat ca tinh yeu thuong, danh cho con nhung gi tot d?p nhat Tinh

mau t i i thieng lieng con dugc the hi^n a sy quy trong, biet an, ciia nhiing

dua con danh cho m? Dau phai chi nhCrng lai noi "con yeu m?" moi the hien

tinh cam ay! Cach tot nhat de moi nguoi the hi^n tinh yeu voi m§ la biet vang

lai va luon co gang, no lyc he't sue vi niem tin, hi vong ciia m?

Vay da bao gio ban thii hinh dung mpt ngay nao do, the giai ciia chiing t'^

khong con tinh mau tu? Liic ay, c6 le, ca trai dat nay chi la "mpt tinh cau gi^

Ignh" ma thoi! Vi the^ tinh mau tu v6 cimg can thie't trong cupc song Tinh maU

la khoi nguon cho nhimg tinh cam to't dep khac Boi le, ta lam sao c6 the yeu

thuang mpt ai khac khi ta khong ton trpng, yeu quy chinh nguoi da sinh ra ta, cho ta c6 co hpi dupe tan huong cupc song tuy^t voi nay? Lam sao c6 the

iioi loi yeu voi ai khi ta khong yeu thuong diia con be bong cua minh? Co the noi tang, tinh m l u tvr da boi dap cho tam hon con nguoi M? sinh ra chiing ta,

^.jio ta mpt hiiUi hai va ca mot tam hon niia Chinh m? va tinh yeu thuong ciing jihuTig lai ru ngpt ngao da mang den cho tam hon eon nhiing rung dpng dau

tien day ta biet the nao la tinh yeu thuong va each the hi^n tinh yeu thvfcmg doi voi nhiing nguoi khac mang den cho ta nhiing bai hpc ve dao

li cung nhu nhiing kinh nghi$m song quy gia Cupc song khong phai la mpt cupc chgy dua, no la mpt hanh trinh ma ban phai timg buoc kham pha Trong

hanh trinh ay, se co nhiing liie kho khan, se co rihiing liie ta thay m?t moi, ta se can mpt diem dimg chan, mpt ben do, can sy se chia va hon he't, ta can mpt loi

dpng vien, an lii, khuyen ran Do la liie ta nghi den m? Mpt eai 6m, mpt cai xoa dau ciia m? cimg nhiing lo'i yeu thuong se la dpng lye de ta buae tie'p, de

ta dung day sau moi lan va'p nga M? se la doi cai\ nang nhiing uoc mo cua ta bay cao, bay xa hon niia, bai ta biet rSng sau lung ta anh mat m? luon doi theo

timg buoc ta di; bai ta biet rang luon co mpt ben do binh yen trong cupc doi

Tinh mau tir v6 ciing quan trpng con boi le no se gop phan hinh thanh nhan each eon nguod M6i nguoi eon se la nhiing cong dan, nhiing chii nhan tuong lai

aia dat nuoc Dau biet rang qua trinh hinh thanh nen nhan each ciia mpt con

nguoi can rat nhieu thoi gian va co rat nhieu yeii t6' tac dpng nhimg m6i cupc

hanh trinh van d ^ deu bat dau tir nhiing bude chan dau tien, va vi the^ sy yeu thuong, quan tam, cham soc ciia m? ciing da gop e6ng sue v6 cixng to Ion trong cupc hinh trinh ay Neu khong co tinh mau tir thi co le se khong bao gio co nhirng diia eon tren cupc doi nay Boi vay, con cai phai co trach rthi^m s6'ng tot, song CO ich de den dap cong on to Ion cua m?, phung duong m? liie tuoi gia siic yeu Va chinh moi quan h^ tac dpng qua lai ay da lam nen tinh mau tir ben ch|it, gan bo va la mpt truyen thong to't d?p cua dan tpc ta tir bao doi nay

Nhung Cling eo khi, tinh mau tir kh6ng chi la tinh yeu thuong ma eon can ca

nghiem khac "Thuong cho roi cho vpt", "Boi ehung hay ghet ciing la hay tiiuong" Chiing ta hay nghe tam su ciia mpt nguoi m?: "M? yeu eon nen m^ noi

"khong" tnroc nhiing doi hoi v6 li aia eon [ ] Day la cupc dau tranh kho khan

•^at trong cupc doi m? Nhung m? vui vi m? da chie'n thang va cu6i ciing con thanh cong" Chinh vi me yeu con nen m? luon muo'n con truong thanh

^hinh nhiing lai khuyen, loi ran day ciia m? se la con duong dua con den voi

*^ong lai mpt each nhanh nhat Roi den khi eon truong thanh, khi con lam cha,

^ ^ ^ m § , eon mai hieu he't cong lao ciing nhu sy hi sinh tham l|ing ciia m?:

Cam nang luygn thi OH Ng J Van, tqp 2: Ngh| luqn Xa hgl - la Xuan Soan

Hoa cung nhu dai m?, oil

N o l | n g le va rod lang le

(Thu Nguy^t - Mau tu) Tinh mau t u da tro thanh net d^p giau tinh nhan van cua con nguoi Trong

nhirng nam thang chien tranh, tinh mau t u lam rang ro hon cho tam hon con

nguoi Vi?t N a m boi le tinh yeu thuong ciia nhiing ba m? con bao la, rpng I6n

doi voi ca nhiing dua con khong phai la mau mu, la sy cham soc t$n tinh cho

nhirng chien si bj thuong:

'pgii " \n nho mel Lua hong soi toe bac

jf,it Nam con dau, me thuc mot mua dai

Con voi me khong phai hon mau cat

N h i m g trpn doi con nho mai an nuoi

(Che Lan Vien - Tie'ng hat con tau)

Tinh yeu thuang cua me con la nhiing gipt nuoc mat lang le roi khi nhung

dua con than yeu ciia m? cu lan lupt ra chien truang va mai mai khong bao gio

tro ve nua: "Ba lan tien con di, hai lan khoc tham lang le"

Trong xa hpi ngay nay, cupc song ciia chiing ta ngay cang phat trien, doi

song dupe nang cao va con cai van la niem hanh phiic, la su quan tam Ion nhat

aia bo m? Xa hpi ngay cang c6 nhieu cam do Chinh v i vay ma v i f c gan gui,

quan tam den con, hinh thanh nhan each cho con cang tro nen v6 cung quan

trong khong chi la nguoi cham soc cho con tung hxxa an, tung giac ngii ma

con la nguoi lang nghe nhung tam tu, tinh cam, chia se nhirng kho khan ciia

con trong cupc song Nhung diia con be bong van cam thay that hanh phiic khi

CO m? 6 ben, van v i i n g tin vao con duang phia truoc boi mpt diem tua viing

chac - do chinh la m? Cupc song hi^n dai doi khi khien con nguoi thay cang

thang, m^t m o i va su chia se la dieu v6 ciing can thiet Con gi sung suong han

khi chiing ta c6 m^ de dpng vien, chia se, an lii khi ta c6 kho khan; lang nghe

nhung suy n g h l ciia ta, cho ta nhiing 16i khuyen tren hanh trinh kham pha

cupc song? The nhung, cung chinh bai nhip song x6 bo, ho'i ha hi^n nay in^i

tinh cam cao quy ay da c6 nhieu thay doi Cupc song qua ban rpn doi khi lam

cho nhirng nguoi me khong the c6 nhieu thoi gian cham soc gia dinh va quan

tam den con cai Chinh boi vay, con it khi gan m?, it tam su, se chia suy nghT,

kho khan v o i m^ Liic dau, do chi la nhiing van de nho nhung dan dan no cu

chong chat len, neu khong thao go kjp thai thi se c6 chuy^n khong hay xay ra

voi con Vi^c nhiem nhijng thoi h u t^t xa'u la dieu de xay ra khi khong c6 su

quan tam a i a gia dinh, dac bi^t la ciia m? Hon nua, tre em hi^n nay c6 xu

huang thich 6 mpt minh, khong thich c6 sy quan tam ciia bo'm? v i cho do la sV

CtyTNHH MTV DWH Khong Viet

-'t t y do va duong n h u thich choi "game" hay "chat" qua mang hon la tam , tro chuy#n voi m? Cung c6 nhCrng ba m? khong di sau t i m hieu nhiing suy ghi, tam t u , tinh cam a i a con hoac quan niem sai lam rang thuong con la nuong chieu, dap ling mpi yeu cau ciia con Dang bao dpng hon la tinh trang

CO mpt so nguoi m? da danh dap, ngupc dai chinh dua con ma minh da diit

m p t de ra hoac c6 nhiing nguoi con da choi bo trach nhiem cham soc, phung duong nguoi m? gia yeu khien ca xa hpi bang hoang Truoc nhiing thuc trang dang bao dpng n h u vay, chiing ta can c6 nhiing bi^n phap de khac phuc va

•6c tien vi^c do phai xuat phat t u trai tim ciia moi nguoi M o i nguoi m^ hay

CO gang danh thoi gian quan tam, gan gui con de hieu va giiip con thao go

nhiing kh6 khan Con doi voi chiing ta - nhiing diia con - hay lu6n bie't suy nghl chin chan, luon nghT den me, den nhiing nguoi than ciia ta tru6c khi lam , ba't cu vi^c gi C6ng on sinh thanh, duong due ciia cha me la v6 eiing to Ion

^nen con cai phai hieu thao, nhan thiic dupe ro trach nhi?m phung duong cha m? Ngoai ra, xa hpi ta can phai len an nhiing hanh v i trai v o i dao diic, phi nhan tinh; dong thoi ke't hop voi vi^c tuyen truyen, giao due cho the he tre ve tinh mau t i i cao quy

Tinh mau t i i da dupe nhSc den trong nhiing cau ca dao, tuc ngii dam chat triet l i "NghTa m? n h u nuoc trong nguon chay ra" va tinh yeu thuang v6

ciia m? se mai soi duong chi loi cho eon C6 ai do da n6i "C6 nhiing liic chi

yeu ciia m? m o i hieu dupe nhung gipt nu6e mat ciia chiing con, c6 the

;i;^"up xua tan noi that vpng va giiip chiing con vupt qua noi sp hai C6 nhiing lie chi tinh yeu eiia me moi c6 the se chia niem vui ciing chiing con, khi chiing

con m o uoe dieu gi do, va n6 hoa thanh hifn thyc trong doi" N h i i n g diia con

la thanh qua cuoi ciing ciia cupc doi m?, la niem hanh phiic ciia m?:

Va chiing toi, mpt t h i i qua tren doi Bay muoi tuo'i, m? dpi cho dupe hai '

f; M Toi hoang sp ngay ban tay m? m6i < *V; ^«'

' M i n h van eon mpt t h i i qua non xanh

' (Nguyen Khoa Diem - Me va qua)

H i n h anh m? trong cupc dai moi eon nguoi deu mang nhung net rieng: eo nhiing nguoi me vT dai, c6 nhiing nguoi me tuyet voi, eon doi voi toi, m? rat doi binh dj Me toi khong hat ru hay, kh6ng hay ke nhiing cau chuy#n c6 h'ch, khong hay n6i nhiing loi le yeu thuong Tinh cam ciia m? t6i gian dj nhung am

Pp, bao la Yeu thuong dau nhat thiet phai bang loi! Doi v o i toi, tinh yeu

thuong ciia me la nhiing bCra com gia dinh am ciing, la su lang nghe, la nhiing

J g n l i mat lo lang moi khi toi m?t m6i M? ton trpng y kien ciia toi, giiip toi vupt

Cam nang luygn thi OH Ng J Van, tgp 2: Nghj lugn Xg hgi - Le Xudn Soon

qua nhung kho khan trong cugc song Toi van luon mong muon chj em toi

la niem hanh phiic Ion lao nha't ciia cuoc doi bo m? K h i vui, ngudi toi mnoj^

chia se dau tien la me; khi buon, nguoi toi muon chay den ben dau tien curig

chinh la me Toi t u hao da duoc m? sinh ra, t u hao v i la con ciia m? va trpn doj

nay c6 le toi se khong bao gio c6 the den dap on sau nghla nang ay

Cam on nhung cau tho ciia Nguyen Duy da noi ho long biet on sau narig

ciia nhiing nguoi con doi vai m? M o i nguoi con hay c6 gang song tot, hay m6

long minh, t u tin noi nhung Idi yeu thuong ciia minh doi v o i m? boi biet dau

som mai thuc day ta se khong con c6 m? 6 ben nua cam on Thuong d e v i

cho chiing ta dugic la con ciia mpt nguoi m?!

Nguyen Hai Anh

' \ ' - [ •" , Trumg THPT chuyen Ha Ngi - Amsterdam

^di s660:Tiong mit nguai khac, ban c6 the that bai vai ba Ian, nhimg voi

bin than ban khong dxxqic phep yeu mem, vi do la that bai tham hai nhat

Suy nghia ciia anh (chi) ve y kien tren

<^dilam

N h u mot ban dan voi nhieu tiet ta'u, mpt buc tranh voi su ket hgp ciia nhimg

mang mau khac nhau, cuoc song d i n g c6 liic thang tram, liic tran ngap niem vui,

khi dong day nuoc mat, liic hanh phiic tpt dinh, khi lai kho dau den tpt cung, liic

rang ro voi nhiing thanh cong va ciing khong it Ian cay d5ng bai nhi5ng that bai

Boi the^ trong mat nguoi khac, ban c6 the that bai vai ba Ian nhung voi ban than,

ban khong dugc phep yeu mem, vi do la that bai tham hai nha't

Tren hanh trinh kham pha cuoc song, con nguoi luon luon mong muon

vuon toi nhiing dieu tot d?p, va gat hai dupe nhiing thanh cong The nhung

tren con duong ay khong he bang phang ma con nhieu cho khiic khuyu, gap

ghenh va cung chinh nhiing doan khong he de d i ay c6 the lam ta vap nga va

CO the phai chap nhan mpt sy that bai That bai c6 the la khong dat dupe muc

dich ma minh de ra; cQng c6 khi la sy be tac trong vi^c t i m ra giai phap cho

nhiing kho khan The nhung c6 le sy that bai Ion nha't chinh la khi ban nan

long, khong con muon t o gang de diing day sau moi Ian va'p nga

Cupc song v6 cixng da dang, thien bie'n van hoa va trong cai t h e g i o i bao la

muon hinh van trang a'y moi con nguoi chi la mpt phan rat nho be Han niia,

"Nhan v6 thap toan", con nguai khong c6 ai la hoan hao ca V i the, sy vap nga

truoc nhii-ng kho khan la mpt dieu het sue binh thuang The nhung, ne'u truoc

nhiing that bai ay ma ta nan long, khong con dpng luc de co gang nira thi ta se

chSng bao gio den dupe v o i thanh cong Nguoi khon ngoan trong cupc song

Cty TMHH MTV DWH Khong Vigt

phai luon ghi nho rang: khong thanh cong hay that bai nao la cuoi cving ca V i

^/^y, *^ truoc mpt that bai ciing c6 nghla la ta se dau hang va

dong nghla vai vi$c se chang bao gio ta c6 co hpi de thanh cong Con that bai

pao tham hai hon the? "That bai khong phai la vap nga ma la cu nam 11 sau

vap nga" (M.A.Ca-re-ra)

That bai la dieu khong ai mong muon, the nhung, trong cupc so'ng sy that b^i se cho ta tha'y minh thyc sy a dau, that sy can gi, dang thieu nhiing gi A i ciing biet la khong nen mem yeu truoc that bai nhung de thyc hi^n dupe no thi khong he don gian sy yeu long truoc nhiing Ian vap nga chii yeu la do chii quan, do ca nhan khong t y trang bi cho minh mpt ban ITnh virng vang de doi mlit vai kho khan "Duang di kho khong kho v i ngan song each niii ma kho v i long nguai ngai niii e s6ng"(Nguyen Ba Hpc)

Va trong cupc so'ng co rat nhieu tarn guong da dung day sau vap nga De co the tie'p tuc song va tro thanh nguoi co ich, nhung con nguoi tan tat da phai vupt qua biet bao dau don, mac cam sau khi duong nhu da mat hoan toan niem tin vao cupc so'ng Co nhiing danh nhan thanh dat lap nghifp tir hai ban tay trang hay gay dyng lai ca nghi?p sau khi bi pha san Phai qua bao thtr nghi^m that bai moi CO dupe mpt phat minh khoa hpc co gia tri, The nhung, trong xa hpi hi$n

nay, khong it nhiing nguai tre, nhiing thanh nien duong nhu da guc nga sau moi that bai, tham chi da co nguoi tim den cai che't khien xa hpi phai rung len hoi chuong bao dpng ve ban ITnh ciia the h$ tre hom nay M o i nguai hay t y hpc each chap nhan that bai diing dan nha't Hay ren luy^n cho minh sy kien nhan, niem tin, sy viing vang de co' gang dung day sau moi Ian va'p nga Tuy nhien, hanh trang quan trpng de chiing ta dung day sau moi Ian that bai la phai riit ra dupe nhiing kinh nghiem de khong bao gio that bai niia Tuoi tre voi nhieu uac

mo, hoai bao dong nghTa vai viec se gap phai rat nhieu kho khan nhung moi chiing ta dung t y cho phep minh that bai That bai chi thyc sy co y nghTa khi ta khong the thay doi tinh the'dii da co gang het sue Rieng voi ban than minh, toi rat thich cau noi ciia M6-ra-vi-a: "Thanh cong la mpt cupc hanh trinh chii khong phai dich den" Trong cupc hanh trinh do, ban ITnh, niem tin, sy viing vang va tri thirc, kinh nghiem se la nhiing phuong tif n hiiu ich nha't

Cach ling pho truoc nhiing that bai trong cupc so'ng ciing la mpt trong nhiing each de nguoi khac danh gia ve con nguoi ban Boi the^ co le khong phai v6 CO khi A Lin-con lai noi: "Dieu toi muon biet truoc tien khong phai la

ban da that bai ra sao ma la ban da chap nhan no nhu the nao"

Pham M i n h Trang

f Truong THPT Ngoc Tdo, Phiic Tho - Ha Not

Cam nang luygn thi OH NgJ Van^gp 2: Nghj luqn Xa h$l - l e Xuan Soon

^di s661: Suy nghi cua anh (chi) ve nhung Idi khuyen cua Khong Ttr:

"Nguoi quan ttt c6 ha dieu nen nghi: Luc nho neu chang hoc thi Idn ngu

dot chdng Idm duqtc dieu gi Luc gia neu khong dent nhihtg dieu minh biei de'

day nguoi thi khi qua doi chang ai thuong tiec Luc giau neu khong bo thi thi

den luc khon kho chang ai cuu giiip"

<&di lam

6 n g toi rat chuong dao Khong Pham nhung liic ranh roi ong lai ngoi suy tu

nhu ke sT dai xua ham doc sach thanh hien Ong thuong lay nhiing loi cua

Khong Tu de ran day con chau Mot trong nhung cau ma ong tam dac vn

thuong noi voi toi la loi khuyen ciia Khong Tir: "Nguoi quan tu c6 ba dieu nen

nghi: Lvic nho neu chSng hoc thi Ion ngu dot chang lam dugc dieu gi Liic gia

neu khong dem nhirng dieu minh biet de day nguoi thi khi qua doi chang ai

thuong tiec Luc giau neu khong bo thi thi den luc khon kho chang ai cuu giiip"

Ong toi hay noi: "Doi nguoi c6 nhan c6 qua day chau a, ta gieo nhan nao thi

ta se gat duQ-c qua ay" Toi nghi loi ong day that sau xa Tu thoi xa xua cho den

ngay nay, xa hpi rat trpng nguoi quan tu Nhung muon lam nguoi quan tu

khong de Nguoi muon thanh quan tu thi phai tai gioi, van thao v6 luyen, c6

chi huong, nhung quan trpng hon ca van la phai c6 cai tam trong sang Co

nhan c6 cau: "Nhan chi so tinh ban thi^n" Ke tieu nhan hay nguoi quan tu khi

moi sinh ra deu c6 tinh thi^n nhung de giu tam hon luon trong sang, bao toan

dupe tinh thien ay suot ca cupc doi la dieu khong de Hon the^ phai song sao

cho tinh thifn ay them dep, them sang lai cang kho Vay nen nguoi quan tu

moi phai luon suy tu ngam nghi ve cupc doi, lua chpn cho minh mpt loi song

d^p, khong thu doan, khong buong tha Muon vay, con nguoi can phai c6 mot

can cot vi>ng vang - thu can cot dupe nuoi duong ngay tir thai tho au Khong

Tu noi: "Liic nho neu chang hpc thi Ion ngu dot chang lam dupe dieu g i " han

la CO cai y do Liic nho ta can cham hpc, tich luy kien thiic, tiep thu nhiing thanh

tmi ciia nhan loai, hpc nhung dieu hay, nhung kinh nghiem de ap dung vao

cupc song, de tro thanh nguoi c6 ich cho xa hpi, dong thoi ciing nhan thiic dupe

cai xau de khong mic phai Trong suot cupc doi can hpc hanh lien tuc, khong

ngiing nghi boi kien thiic la bien troi menh mong, khong ai dam chac nhiing

dieu minh biet la diing nhat va cung chang ai dam chac la minh biet tat ca

Trong qua trinh song va lam vi?c, moi nguoi se tich luy dupe nhiing kinh

nghiem song, nhiing kinh nghiem quy bau, neu chi giii cho rieng minh, khong

day lai cho ai thi that la ich ki, nen Khong Tir day rang: "Liic gia neu khong

dem nhiing dieu minh biet de day nguoi thi khi qua doi chSng ai thuong tiec"

Con nguoi hieu biet la nhiing nguoi c6 y thirc trach nhi|m voi thehf tre, dem

ig kinh nghi#m, tri thiic ma minh c6 dup-c truyen d^t Igi cho mpi ngudi,

ijg Cupc doi con nguoi von la mpt cupc be dau, hoa phiic khon luong Hom

nay 8*^" ^^"8 P*^" "S^y '"^^ thanh nguoi an xin The'nen Khong Xir day: "Luc giau neu khong bo thi thi den liic khon kho chang ai ciiu giiip" pgy la le song 6 doi, cung la mpt truyen thong tot d^p ciia nguoi Vi^t Nam //j^Qt miehg khi doi bang mpt goi khi no", ?iv , SSJ;

Co cham hpc moi thanh nguoi tai gioi, c6 ich cho xa hpi Da thanh nguoi tai roi thi can phai mang nhiing kien thiic, kinh nghiem ma minh thu dupe truyen

l^i cho doi sau va phai c6 tinh thuong yeu giiip do dong loai Do la nhiing dieu

ma toi nhan thiic dupe qua loi day cua Khong Tir

Diia tre nao khi cap sach den truong cung deu hao hue huong den mpt

tuang lai tuoi dep Su hpc von khong don gian, huong ho chii hpc dupe diing khong chi voi nghia la hpc kien thiic ma con phai hpc rat nhieu thii: hpc each

song, each ling xir, hpc tir nhi>ng cai nho nhat den nhiing cai Ion hon Mai nay nhiing kien thiic ma ta hpc dupe se giiip cho ta virng vang, tu tin, lam nhung cong vi^c ma ta yeu thich va giup ich cho doi Toi nho ong npi toi hay ran:

"Chau ma luoi hpc thi Ion len chang lam nen tro trong gi dau" Nhiing khi toi luoi lam bai tap ve nha, bo m? thuong mSng: "Neu khong chiu kho hpc hanh tir

tethi sau nay den quet rac nguoi ta ciing khong muon" Liic be chua hieu loi d^y ciia ong va bo me, toi thuong thay buc minh Lon len roi, dan hieu ra nhiing

mong muon cua ong ba, bo me, toi thay minh can phai cham hpc hon niia

Ong toi la mpt bac sT quan y da nghi huu Ve lang, ong van thuong xuyen

kham, chiia b^nh cho ba con lang xom, ai cung yeu men ong Ong con day

Rghe cho bo m^ va cac c6 toi Toi nghe noi truoc day ong con la mpt thay giao gioi Nhieu hpc tro ciia ong toi nay da thanh danh 6 dat Ha thanh Thinh thoang cac bac ay van ve tham ong, ong toi vui lam Toi thay ong thuc su da

song va lam vi^c theo loi Khong Tir day Tuoi tre ong da ren luy#n thanh tai, la

•npt bac si gioi cong hien tuoi xuan cho dat nuoc, den khi ve gia van tiep tuc

giiip do dan lang va day con chau dieu hay le phai^

Toi nho mpt ki niem liic toi mdi muoi tuoi Co mpt nguoi tan tat di an xin

cong nha Toi dang choi voi may dira ban hang xom, thay vay lien ciing

^ f t tre treu diia nguoi an xin tpi nghi^p kia Giira luc ay, ong toi chay tir trong

•^a ra nat chung toi va riit may dong le ra cho nguoi hanh kha't Ong bao

* u n g toi rang: "Cac chau phai biet thuong nhirng nguoi tan tat nhu the Con '^guoi song can phai c6 tinh nhan ai" Nha toi khong giau, bo m? toi la vien

^lic nha nuoc, nhung gia dinh thuong xuyen tham gia nhiing dot quyen gop

1 5 7

cho n g u o i ngheo, u n g ho d o n g bao b i thien tai, bao lyt, t o i t h u o n g bao;

"Mpt m i e n g k h i d o i b a n g m p t goi k h i no day con a, m i n h g i i i p n g u o i ta liic

hoan nan, r o i m p t liic nao d o biet dau c6 the m i n h lai can n g u o i ta g i i i p d o "

N h u n g 161 dgy cua K h o n g T u rat chi l i n h u n g de l a m d u g c that k h o n g de

K h o n g t h i e u ke d i theo " d u o n g tat" m a l a m giau, m a m u a d a n h , " A n t h i chon

nhurng m i e n g ngon, l a m t h i chon v i f c con con m a l a m " C u n g d a u i t n g u o i c6

thuc tai n h u n g lai t h i e u t u t i n nen k h o n g t h a n h dat, bo chat bo kien thiic m i n h

thu l u g m d u o c r o i d e m theo x u o h g m o ' • •)' ''^:'< ^••'•^•''^••i^ i'^:r'^

N e u ai d i n g l a m theo d u g c n h u l o i k h u y e n cua K h o n g T u thi cupc d o i se tot

dep h o n ra't n h i e u L o Tan t u n g n o i ; d u o n g la d o con n g u o i d i n h i e u m a thanh,

N e u t u n g n g u o i t r o n g c h u n g ta k h o n g t y chay len va toa sang t h i l a m sao bong

toi CO t h e b i xua tan?

Doan D i ? u H u y e n

Lap VanK40khoi THPTchuyen- DHSPHaNoi

^di so 62: C o ba dieu trong CUQC doi moi con nguoi neu di qua se khong

lay lai dugc: thoi gian, l a i noi, co hpi

S u y nghi cua anh (chi) ve y kien tren

^dildm

•.r^-,i, , ;)„,!,!J.J- T h o i g i a n da qua d i k h o n g the t r o l a i

> ''jj D o n g song da ra d i l a m sao ve chon cii

' N a o nii'c k h o i xa k h o n g the v a n g n h i i n g canh b u o m

A n g m a y tren dau k h o n g the n g i r n g t r o i

(Pho D u e P h u o n g - K h o n g the va co the)

C o n n g u o i chi hoc d u g c each n u o i tiec m g t k h i n h i i n g g i co gia t n da ra d i

k h o n g bao g i o t r o lai N e u d u g c p h e p chon ba d i e u m a c h u n g ta m u o n n i u

giu' lai t r o n g cugc d o i nay nhat, do co le c h i n h la: t h o i gian, l o i n o i va co h g i

-n h i i -n g t h u t u a h o -n h u "a-ng m a y tre-n d a u k h o -n g the -n g u -n g t r o i "

Mat d i m g t n g o i nha, ciang tuc la ban co kha n a n g xay d u n g l a i m g t n g o i

nha t h u h a i D o c u n g c h i n h la l i d o v i sao tren the g i o i co h a n g v a n n g o i nha

d u g c dap d i v a xay lai hang nam M a t d i m g t cong viec, k h o n g co nghia ban

k h o n g the k i e m d u g c m g t cong viec khac, t h a m chi la tot h o n cong viec m a ban

da t u n g l a m

C o n n g u o i c h i i n g ta s i n h ra va t o n tai t r o n g v u t r u nay co le da d u g c i n i ai

h o n rat n h i e u loai khac k h i C h i i a t r o i ban cho c h u n g ta h i v g n g va n g h i l\rc de

niu gii>, c u u v a n m g i t h u cua cai vat chat va t h a m c h i ca t i n h c a m (mat d i t i n h

158

d a u tien, k h o n g co nghIa la c h u n g ta k h o n g the y e u Ian t h u h a i hay n h u n g

l | n tiep theo sau do) N h u n g co n h i m g t h u k h o n g n a m t r o n g tarn k i e m soat

c h u n g ta v a c h i i n g ta k h o n g the n i u g i u hay thay d o i dugc T h o i gian la l^$t t r o n g so d o

D a n g i a n co cau " T h o i g i a n la vang, bac" T o i t h i k h o n g cho la n h u vay Vang/ hac d i i sao c u n g chi la vat chat, con n g u o i c h i i n g ta co the l a m ra c h i i n g , jyghi t i m chiing n h u n g v o i t h o i gian, con n g u o i h a u n h u bat l u c C h i i n g ta l^hong tao ra t h o i g i a n va k h i t h o i gian da t r o i d i t h i k h o n g co each g i k h i e n no quay t r o lai T h o i g i a n co le con q u y h o n v a n g bac chau b a u rat n h i e u Ian Cac

vi vua t h o i x u a bo ra rat n h i e u cong sue v a tien bac de t i m thuoc t r u o n g sinh

ba't laO' Cling co n g h i a la m u o n keo dai t h o i g i a n song ciia h g N o i t h o i g i a n la

tai san v a n c h u a n o i d u g c het sy q u y gia ciia no C o n n g u o i l u o n m u o n che

ngv t h o i gian, n a m g i i i t h o i gian, t h a m chi con co n h i i n g m o u o c tao bao ve mgt chiec m a y co the quay n g u g e t h o i gian va thay d o i n h u n g v i ^ c da l a m

trong qua k h i i N h u n g co le d o m a i m a i chi la m o u o c v 6 v g n g ciia con n g u o i Moi p h i i t t r o i qua la ta m a t d i m g t p h i i t t r o n g cugc d o i m i n h D o co the la mgt p h i i t de tan h u o n g m g t tach ca phe t h o m l u n g vao nhCing b u o i som, n g a m binh m i n h r a n g d o n g tren n h u n g toa nha cao tang D o co the la m g t p h i i t toi dugc thoa sue d u a v u i ben b a n be, d a m am ben gia d i n h va n g u o i than N h u n g

Cling CO the la p h i i t t o i vat I g n v o i bai v o hgc h a n h va q u y e t tarn ngay m a i se

d§u vao m g t t r u o n g d a i hgc nao do D u la nhOng p h i i t giay h a n h p h i i e hay

dau kho, that v g n g , t o i deu k h o n g m u o n bo Id, v i t o i biet: t h o i g i a n qua d i , chiing ta se m a t d i rat n h i e u d i e u C h i i n g ta m a t d i t u o i tre v a b a u n h i ^ t huye't Chiing ta m a t d i cai ngay t h o h o n n h i e n hay cai n o n g n o i de t h u o n g t u o i hong Trong cugc d o i m o i eon n g u o i , co bao nhieu Ian c h i i n g ta n u o i tiec v i nhi>ng g i nvinh da l a m , n h u n g l o i l a m m i n h m u o n sua chiia n h u n g t h o i g i a n k h o n g cho

ta CO h g i de t h u c h i ^ n ^,^H:•f>'•:< r ; < ^

N h u n g n g u o i t h a n h cong t r o n g cugc song la n h u n g n g u o i biet tan d u n g t o i

<^a t h o i gian M o i ngay m o i n g u o i c h i i n g ta deu co m g t q u y t h o i g i a n n h u

"hau, c h i i n g ta d e u co hai m u o i t u tieng d o n g ho de l a m n h i i n g viec c h i i n g ta

''^ong m u o n chi co d i e u c h i i n g ta x u l y k h o a n g t h o i g i a n d o n h u the nao m a ' ^ i V o i hai m u o i t u t i e n g m g t ngay n h u nhau, n h u n g boat d g n g ciia ban la cvc va CO h i ? u qua se k h i e h ban thanh cong h o n rat n h i e u so v o i n h i i n g

y^tbi CO c u n g l u g n g t h o i g i a n m a k h o n g biet su d y n g no Ren l u y ^ n each song

v a n g " , song de tan h u o n g v a t ^ n hien cho cu^c d o i nay se g i i i p b ^ n k h o n g thay n u o i tiec m o i p h i i t giay t r o i qua t r o n g cugc d o i

159

C u n g vai thai gian, c6 n h u n g t h u t r o i qua m a k h o n g bao g i o c6 the lay lai

du(?c D o c h i n h la l o i n o i T o i rat t h i c h cau c h u y f n n g u n g o n nay: " M Q I bay e'ch

di dao t r o n g r u n g va c6 hai con b i r o i x u o n g mgt cai h o sau Tat ca cac con e'ch

khac deu b u lai q u a n h m i ^ n g ho' c u u c h i i n g len N h u n g k h i tha'y cai ho' qua

sau, b o n e'ch t r e n m i e n g ho lien n o i v o i hai con e'ch rang c h i i n g chi con c6 nuoc

che't m a t h o i H a i con e'ch bo ngoai tai n h i i n g l o i b i n h l u a n d o va co het siic

nhay len k h o i ho N h i r n g con e'ch kia lai n o i v o i c h i i n g d u n g nen phi sue, d u n g

nen l a m chuyen v 6 ich Sau cung, m p t con e'ch phia d u d i nghe theo nhiJiig g i ca

bay n o i , no bo cupc va che't t r o n g sy t u y ^ t v p n g

C o n e'ch con lai tie'p tuc co gang nhay M p t Ian nira ca bay x i i m l a i v a thet

len, k h u y e n no hay t h o i k h o n g co' gang nxxa Cuo'i c i i n g , no nhay d u p e len bo

Ca bay vay q u a n h no va h o i : " A n h k h o n g nghe c h i i n g t o i n o i g i hay sao?" T h i

ra, con e'ch nay b i n a n g tai N o t u o n g ca bay e'ch da d o n g v i e n no t r o n g suot

k h o a n g t h a i g i a n v u a qua "

Co m p t sue m a n h song che't n o i m i ^ n g l u o i c h i i n g ta M p t l o i d p n g vien

khieh 1^ cho m p t n g u d i d a n g be'tae c u n g ed t h e g i i i p anh ta v u p t qua k h d khan,

v u c anh ta day N h u n g n h i i n g I d i n o i thie'u t h i f n chi ciia c h i i n g ta cQng cd the

gie't che't n i e m h i v p n g cuo'i c u n g ciia m p t n g u d i d a n g t r o n g con t u y ^ t v p n g

V a n de la d chd n h i e u k h i c h i i n g ta k h o n g y t h i i c het d u p e y nghia, tac d p n g

ciia m d i I d i c h i i n g ta n d i G i d n g n h u vi?c ban tha m p t h d n sdi vao nude, tao ra

n h i r n g g p n sdng n h d xoay t r d n , hoa vao con song Idn, t r a n ra b i e n ca Ban hoan

toan k h o n g q u a n t a m den n h i i n g eon sdng ban tao ra, n h u n g c h i b a n g m p t hdn

sdi thoi, ban da quay d p n g ca bien ca bao la B u d n g m p t I d i n d i v 6 t i n h , thie'u

can nhac, t r o n g p h i i t ehd'c ban quen ngay N h u n g dd'i v d i n h u n g n g u d i x u n g

quanh, n d se de lai v d v a n g p n sdng Tat nhien, n h i r n g con sdng m a ban tao ra

se chang bao g i d quay t r d lai v d i ban, c i i n g n h u n h i i n g I d i n d i v d t a m se chang

bao g i d lay lai dupe, m p t k h i ban da n d i ra D d i k h i t o i n g h i , ne'u ed the quay

lai d u p e t h d i gian t h i d l n h i e n c h i i n g ta cd the sua chira n h i r n g cau n d i c h i i n g

ta da I d I d i n h u n g t h d i g i a n chang the quay lai dupe, va c i i n g d u n g m o n g ed

m p t ngay n h i i n g I d i n d i eiia c h i i n g ta se d u p e sua chira hay thay dd'i " L d i ndi

chang m a t tien m u a " n h u n g c h i i n g de lai t r o n g l o n g n g u d i nghe n h i r n g d a u an

c h i n g bao g i d p h a i nhat

M p t l d i n d i dd'i se de lai an t u p n g ve m p t ke d d i tra lira Ipc, v a de lai n h i j n g

hoai n g h i t r o n g I d n g n g u d i nghe M p t l d i m a n g m d , q u d trach v d t a m k h i e n ta

r o i n u d e mat M p t l d i n d i xa'u sau l u n g , de lai n h i r n g that v p n g t r a n tre, m p t

t i n h ban lang i m bien mat C h i i n g ta ed bao g i d xoa d i d u p e n h i i n g hoai n g h i ,

n h i r n g g i p t n u d e m3t, n h i r n g that vpng? V i vgy ma c h u n g ta chang bao g i d xoa

160

| u p c n h i r n g l o i n o i ciia m i n h M p t l d i n o i to't, b ^ n da xao d p n g m p t cupc d d i

J ^ h p h i i c hay l a m r o i n u d e m a t ciia ai do

M p t l d i n d i v u i ve v a t h i ^ n chi dix chi t r o n g giay lat b a n t u d n g n h u c h i i n g j,3y d i n h i m g m a n g h y v p n g , n i e m v u i va t i n h yea d e n cho m p i n g u d i N d i jgn n h i r n g l d i y e u thucmg chan thanh, m p t l d i d p n g v i e n an l i i se de 1 ^ t r o n g

t i m n g u d i nghe n i e m v u i v a h y v p n g

C i i n g v d i t h d i g i a n v a l d i n d i , cd h p i c i i n g la m p t tai san q u y b a u n h u n g

(fing l3 m p t t h i i m o i con n g u d i t r o n g c h i i n g ta m p t k h i da m a t d i t h i k h o n g bao

gid cd the lay l a i d u p e

T r o n g t h a n thoai H i L a p , Cai-rd't la v j t h a n co h p i T h a n cd c h d m tdc d a i tru'de tran, p h i a sau t h i h d i Ne'u ban mud'n n a m lay co h p i t h i k h i d n g ta d a n g den gan, ban p h a i ngay lap tiie n a m la'y c h d m tdc t r u d c t r a n ay K h i Cai-rd't da

di qua r o i , ban k h o n g edn nSm d u p e co h p i n i i a v i p h i a sau k h o n g edn tdc ma

n i m N h u vay, k h i co h p i d e n v d i c h i i n g ta, ne'u ban k h o n g n a m bat n d ngay, thi ban se b d I d , v a v j than co h p i ay k h o n g d a n h c h d m tdc t h i i h a i d a n g sau gay cho ban

T r o n g cupc sdng, c h i i n g ta l u d n t h a n t h d r a n g miivh k e m m a y m ^ n , hay co hpi k h o n g d e n v d i m i n h T h a m ehi c h i i n g ta edn lay "co h p i " ra de b i ^ n m i n h cho su that b ^ i ciia m i n h N h u n g t h u e ra, co h p i eua m d i n g u d i t r o n g c h i i n g ta

la n h u nhau, c h i cd d i e u , b a n cd n h a n ra la n d d a n g den, v a cd k j p n a m bat n d hay k h o n g m a t h d i

Cd h a i n h a d a u t u c h u n g k h o a n c i i n g n h i n thay ed p h i e u ciia m p t edng t y dang s y t g i a m N h a d a u t u A thay v a y lien n d i : " C o n g t y nay chac chan k h o n g phai la n o i de ta d a u t u ! " N g u p e l a i , nha dau t u B l a i n g h i d a y la co h p i de d a u

tu 6ng ta da d a u t u vao edng ty nay bat chap gia cd p h i e u ciia n d d a n g s y t

giam H a i ngay sau, gia cd p h i e u b o n g n h i e n tang d p t ngpt N h a d a u t u B, do

bat CO h p i nen da m a u ehdng t r d nen g i a u cd N h u v g y , co h p i d a n h cho

moi n g u d i la n h u n h a u K h i co h p i den, b ^ n chi can h o i sao nhang, l u d n g l y t h i cung chSng khac g i b a n d a n g k h o a n h tay d a n g co h p i cho n g u d i khac M a ed

• ^ i r n g CO h p i ne'u de I d m p t Ian ban se phai h d i tiec ca d d i

C o h p i k h d n g p h u thupe vao so p h a n n h u m a y m a n C o h p i t u y thupe vao

b i n t h a n c h i i n g ta C h i i n g ta hpe m u d i hai n a m d a n g dang, co h p i ciia c h i i n g ta

^ la k i t h i d a i hpe day cam go de c h u n g t d ban than m i n h Ban cang cham chi,

c ^ g n o l u c t h i kha n a n g n a m bat co h p i , kha n a n g d d ciia b a n cang cao N h u

^^Udng h p p ciia nha d a u t u c h i i n g khoan, ne'u anh ta k h d n g cd t a m n h i n , sy bie't n h a t d j n h , chac chan anh ta se k h d n g n h a n ra d d la co h p i de " t d m "

' va t h a n h edng V i v | y , co h p i nkm t r o n g tay c h i i n g ta c h i i k h d n g p h a i la ai

161

khac Do c6 the la nhung co hpi gian dj, n h u co hpi de noi n h i n i g 16i yf,

thuong doi v o i gia dinh, ban be minh Co the ai trong chiing ta ciing co co 1^

ay, nhung khong phai ai trong chiing ta cung nhan ra va don chao no Chun^

ta thuong bo 16 co hoi dem den tinh yeu cho mpi ngudi, cho ban than ta

chiing ta khong biet K h i nhiing nguoi do da xa roi ta m o i hoi tiec v i minh c}§

bo 15 CO hpi dirge noi nhtjng 16i yeu thuong

Truoc k h i vao trong phong mo, mong udc Ion nhat ciia ngoai la dirpc nghg

toi hat mpt Ian Ngoai m u o n nghe chau gai yeu ciia ngoai hat bai hat ma thug

be ngoai da day cho toi N h u n g toi da khong lam dieu do Toi cuoi va noi voj

ngoai: "Ngoai a! Con Ion roi ma, con khong hat truoc dong nguoi dau! Khi nao

ngo^i khoi b^nh, con se hat cho ngoai nghe, liic nao chi co con voi ngoai rria

thoi" N h u n g sau do, toi khong con co hpi hat cho ngoai nghe mpt loi nao

nua Toi da bo 16 co hpi de hat va ciing bo 16 co hpi de noi v o i ngoai la toi

yeu ngoai den nhuang nao

Chiing ta, nhirng con nguoi tre tuoi, tre long, chiing ta con nhieu thoi gian

va CO hpi N h u n g co phai v i the ma ban d u n g chan lai va tarn chap nhan mot

con duong bang phang, hay la di qua nhanh de lang phi n h i i n g gia trj dep de

ciia cupc song nay? Ban va toi deu con rat tre, tre va tran day sue song Va hon

het, chiing ta that may man khi nhin thay dupe nhiing t h u ma trong tuong lai

chiing ta co the bo 16, nhin thay su mat mat truoc khi bi mat mat that su thi

chiing ta se co y thiic hon de khong de tupt mat nhirng co hpi, de t^o dung

nhij'ng gi chiing ta muon, de cupc song nay y nghia hon

Vay thi tai sao ngay t u bay gio ban khong nang n i u nhirng gi ma ban co?

Sao ban khong thuc hi^n thuyet Tuong doi ciia Anh-xtanh, sao ban khong

"uon luoi bay Ian truoc khi n o i " va khong " t o m " that manh lay tiim toe ciia

than Co hpi khi ngai buoc qua? Hay lam nhiing dieu do de hanh phiic mim

cuoi v o i ban Hay bien nhiing dieu khong the tro thanh co the:

N g u o i da ra di co the tro lai Vet thuong ngay nao co the lien da Nuoc mat se thoi roi, doi moi lai chin do

• ' Boi hoi ngay gap nhau xua tan d i bao noi mong nho

Vong tay yeu thuong co the rpng m o Bong may mupn sau cp the dan tan

Va dieu nay that rpn rang em ai

C P the ngay mai chiing ta se thanh dpi

(Pho Due Phuong - Khong the va co the)

§[y toi da dupe hpc nhieu trong sach vo nhung den tan bay gio toi m o i thyc sy

hieu na Ban co m u o n biet khong?

Chuyen ke rang, 6 ben Pa-le-xtin co hai bien ho Ion ciing hit nguon t u song

me Gipoc-dan, do la bien Chet va bien Ga-li-le Bien Chet diing n h u ten gpi ciia

no, khong co su song nao Nuoc trong ho khong co mpt loai ca nao co the song noi, ma nguoi uong vao ciing se bi b^nh Trai lai, nuoc trong bien Ga-H-le liic nao ciing trong mat, ngpt lanh, la m p i truong song thuan Ipi cho cay co va tom

ca A i ai ciing thich bien Ga-li-le v i su song noi day luon luon nhpn nhip Ban

se hoi toi tai sao hai bien ho ciing bat nguon tir song me Giooc-dan ma lai khac

nhau den the? Tai sao u? L i do rat don gian: bien Chet tham lam chi m u o n giie

nuoc lai cho rieng m i n h , khong san se cho ai khac nen dong nuoc trong long

no man den noi su song khong the sinh soi ngupc lai, bien Ga-li-le sau khi nhan dupe ngupn nuoc trong lanh, no lai m o long minh, tran qua cac song lach khac Bien Ga-li-le cho nuoc d i vao noi khac va ciing nhan nuoc tir cac noi khac

do ve V i vay, nuoc trong bien ho nay luon sach, mang lai su song cho cay coi, muong thii va con nguoi

Cau chuyen toi ke voi ban khong chi la mpt bai hpc thii vj ve dia l i ma con la bai hoc sau sac ve each ma con nguoi can phai song v o i nhau Trong doi song, con nguoi luon luon can phai co su se chia, yeu thuong Ian nhau Phai chang do chinh la each song, each hanh xir quan trpng nhat ma moi nguoi can co?

Trong cupc song, chia se khong don thuan chi la cho va nhan Trong gia dinh, do la sy quan tam, lo lang, san soc, lang nghe cua cha m? v o i con cai, ciia

vp voi chong, ciia nguoi Ion voi tre nho, ciia anh chi voi cac em; v o i hang xom lang gieng do la su cam thong, san se m o i khi " t o i lira tat den", la su giiip da nhau moi khi gap hoan nan Con trong xa hpi, su chia se mang tinh chat rpng hon Ion lao hon, do la sir se chia bat com manh ao v o i dong bao gap nan, la sy

>^6t thuong, che cho, dong cam voi nhiing so phan kem may mSn Su se chia khong phan bi^t chung tpc, giai cap, lanh tho, quoc ta Tir em nho den cu gia deu can san sang chia se yeu thuong Ban co the de dang bat gap tren pho

•nhirng em nho tuoi cuoi chia se v o i nhau tirng mau banh, vien k^o hay mpt thanh nien nhuang cho cho cy gia tren xe buyt ho|c h i n h anh n h i i n g ong, ba _ ' 163

lao cung khoac tay nhau qua duong Nhung nguoi s6 chia va nh§n chia si

deu hanh phiic

Sy chia se khong chi la vi?c cho di hay n h ^ lai nhiing ciia cai vat chat rtia

con la sy trao gui nhiing gia tri tinh than, nhiing niem tin yeu Doi khi se chia

la sy im l§ng, l ^ g nghe M a cung c6 khi, no chi la anh nhin dpng vien hay mot

ny cuoi he no tren moi S y se chia doi khi that nho be nhung no lai c6 suc

manh rat Ion Mgt ny cuoi cung dii lam nguoi khac am long, mpt anh nhin

cung giiip nguoi ta c6 tljem ngh} lyc, sy lang nghe ciing giiip nguoi khac voi

di noi long S y se chia thuc sy lam cho con nguoi thay nh? nhom, thoai mai

Sy se chia la sgi day v6 hinh, c6 sue manh ki difu No gan ket nguoi voi nguoi

No lam cho mpi nguoi gan nhau hon, hieu nhau hon, cam thong va yeu quy

nhau hon Con nguoi song voi nhau rat can sy yeu thuong, san se Yeu

thuong, san se chinh la hat giong cua tam hon moi nguoi Nhung nguoi biet

san se, yeu thuong se luon cam thay tam hon minh giau c6 nhu nuoc trong

long bien Ga-li-le Con nhiing nguoi khu khu giu lay nhiing gi minh c6 va chi

biet den minh thi s y song trong hp se dan heo kho, chet dan chet mon nhu

nuoc trong bien Chet vay

Ban a, nguoi ta noi: "Tri tu§ giau len vi nhCmg gi no nhan dupe, trai tim

giau len vi nhiing gi no cho di" Con nguoi song voi nhau can c6 s u chia se boi:

"Mpt anh lua chia se la mpt anh lua Ian toa Doi moi he mo thu nhan dupe nu

cuoi Ban tay c6 mo rpng ban trao, tam hon moi tran ngap vui suong" Do la

bai hpc ma toi nhan dupe tu thien nhien Thien nhien da gieo vao hon ta

nhiing mam uom tuoi tot, da tang ta nhung mon qua nhi^m mau cua cuoc

song B^n hay tim hieu, cam nhan va chia se nhiing mon qua thu vi ciia cuoc

song nhe!

(Bui Tuyet Thanh, lap Sink K40, khoi THPT chuyen - DHSP Ha Ngi)

Sdj s6 64: "Su hgc khong c6 que huomg nhung nguoi hgc c6 hqc van phai c6

Toquoc"(L Pat-xto)

Y kien cua anh (chi) ve Icri phat bieu tren

<6dildm

N a m thang roi ciing qua di nhung trong tim toi van luu giii nhung hinh

anh ve mpt nguoi thay dac bi^t Thay c6 the ve ban do Vi^t Nam trong chop

mat, cii nhu dang hinh cong cong ay da in sau vao tam kham Thay day chiing

toi phai viet hoa danh tu To quo'c, va ciing chinh thay da nhac lai voi toi mpt

cau noi noi tieng ciia L Pat-xto: " S y hpc khong c6 que huong nhung nguoi hpc

CO hpc van phai c6 To quoc" •

CtyTHHH MTV DWH Khong Vi§t

Thay toi nhac lai cau ay voi mpt noi niem dau dau khon nguoi, duong nhu trong cau noi c6 ca noi long ciia nguoi thiet tha yeu To quoc Va, diing nhu thay giao noi, no chiia dyng nhiing triet li sau sac ma di ca cupc doi con nguoi chtfa thau hieu "Hpc van khong c6 que huong" y noi be hpc v6 bo, nguoi ta c6 the trau doi kien thiic 6 bat cii noi dau Lien tu "nhung" nhu mpt don bay

ngon tu, sue nang cau chii dupe don vao triet li nhan sau sic: "nguoi c6 hpc

van phai c6 To quoc" "To quoc" - hai tu gian dj ma biet may thieng lieng No

ggi dong hoai niem trong tim nguoi xa xii va gpi ca niem ty hao noi nhung

nguoi dang song tren xii so cua minh To quo'c la nguon cpi, to tien, la manh da't chon rau cat ron, noi c6 gia dinh, xom lang, be bgn, c6 khoang troi ki ni^m a'u tho To quoc khong chi la vung da't, no la khong gian gan voi iihiing gia trj thieng lieng cua doi nguoi "Nguoi c6 hpc van phai c6 To quo'c" khong chi neu len mpt chan li chung: bat cii ai sinh ra deu c6 mpt khoang troi que huong, ma con la loi ran day, nhan nhii: Nhiing nguoi am hieu dao li thi dii di den dau cung phai nho ve To quo'c Do la tinh cam nhan van cao d?p tham sau trong trai tim con nguoi, dac biet la nhiing nguoi xa xii H o n the, no con la thuoc do nhan h'nh, diing nhu loi tho Do Trung Quan:

Que huong moi nguoi chi mpt ' A v

N h u la chi mpt m? thoi ft'

Que huong neu ai khong nho ''^V'

Se khong Ion noi thanh nguoi

(Que huong)

To quo'c la diem tua de nguoi ta bay cao xa tren bau troi tri thuc Dong thoi

To quo'c luon don chao nhiing diia con xa tro ve voi khat vpng dyng xay

Nhu vay, tinh yeu To quo'c la tinh cam gan bo hai chieu giiia con nguoi va xii

so Cau noi cua L.Pat-xto la hoan toan diing dan boi no phan anh diing tinh cam ciia con nguoi doi voi To quoc minh va giii gam mpt bai hpc ve each song:

song o tren doi khong ai c6 the quen To quoc • ^ ^S^/ i » t v,

Ta da hieu y nghia cau noi cua nha bac hpc nguoi Phap, nhung van de la lam sao de bay to tinh yeu da't nuoc? Co phai yeu da't nuoc la phai tham gia nhiing d y an vT mo, nhung ke ho^ch bac ti de lam thay doi bp mat ciia que huong minh? Long yeu nuoc gan voi nhiing bieu hi?n gian dj hon the

Toi CO mpt nguoi anh cong tac xa'nha Tren blog ciia minh, anh viet: "Lai nipt Giang sinh trang troi qua Vao nhiing ngay cuoi nam ciia xii so Bac Au, Sao minh thay nho ngay Te't que huong voi mieng banh chung man ma tinh lang nghIa xom, voi Ian mua xuan mon tron nhiing blip non dau canh " Yeu

Com nong luygn thi OH NgiT Van, tqp 2 Nghj luqn Xo hpi - Le Xuan Soon ^

que h u o n g la l u o n n h o ve que h u o n g , v a n h u n g d o n g tain t i n h ay chat chug

t i n h cam cua n g u o i con xa To quoc ,

Yeu que h u o n g con la t i n h yeu va y thiic giir g i n n h i i n g net d?p c6 truyen

ciia dat nude V i i D i n h Lien t u n g bang khuang tiec n u o i cho " N h i i n g n g u 6 i

m u o n n a m cu H o n 6 dau bay g i o " (6ng do) N g u y e n Khai ca nggi ba HieVi

-" m p t n g u o i H a N g i a i a h o m nay, thuan tuy Ha N o i k h o n g -" (Mpt n g u o i Ha

Npi) - n h u hi?n than cua ve d^p c6 t r u j e n , n h i i n g thuan phong m l tuc cua da't

Thang L o n g ngan n a m van hieh Ba tro thanh cay cau noi hai bo lich su: hien

tai va qua k h u , net hien dai m o i me va n h i i n g gia t r i ciia ngan xua

"Sunflower M i s s i o n " - c6 le cpng d o n g n g u o i Viet d Hoa K i , khong ai

khong biet t o i to chiic t u thien do n h i i n g n g u o i Vi^t lap ra Cho den nay, hon

ba m u o i ngoi t r u o n g dupe xay d u n g 6 dong bang song C u u Long, gan sau

tram suat hoc b o n g dupe trao cho tre em ngheo la m i n h chung cho tarn long

ciia nhCrng n g u o i xa 'que ma luon nang long v o i To quoc Va con nhieu nhieu

nira n h i r n g n g u o i con xa x u n h u n g luon h u o n g ve T o quoc N g u o i V i f t cung

sinh ra t u m? A u Co, ciing sat canh ben nhau tren m a n h dat ven b o Thai Binh

D u o n g ngap tran nang gio Phai chang v i the ma h i n h bong que h u o n g luon in

sau vao tarn kham? D i i 6 n o i dau, hp cung san sang g i i i p ich cho dat nuoc To

quoc ta con ngheo, chay m a u chat xam dang la m p t van nan cua xa hpi, n h u n g

van nan d o hoan toan c6 the giai quyet v i l u o n c6 n h i i n g n g u o i tai v a nang

long v o i To quoc, n o n song ' - ' : '

Biet bao the h ^ n h i m g n g u o i Vi^t N a m da nga xuo'ng de bao v^ dang h i n h xit

so Cong lao cua hp da no hoa cho mpt Vi^t N a m hoa birJi N h u n g dang tiec, lap

tre h i f n nay c6 n g u o i song tren que huong ma dua doi chay theo t h u van hoa du

nhap t u Tay phuong H p xa rac bua bai, an noi thieu vSn hoa l a m xau h i n h anh

da't nuoc Viet N a m trong con mat ban be quoc te H p song ich k i c h u khong nghl

den Ipi ich chung D o la n h i i n g ke dang b} phe phan va tay chay

" D o n g suoi d o vao song, song do vao dai t r u o n g giang V6n-ga, con song

V6n-ga d i ra be L o n g yeu nha, yeu lang xom, yeu m a i nha tranh tro thanh

long yeu To quoc" D i i n g n h u I-li-a E-ren-bua t u n g khang djnh: n h i i n g bieu

h i f n nho nhat c6 the l a m nen t i n h yeu dat nuoc Thanh nien N h a t Ban the hi?n

t i n h yeu do bang vi^c sang che n h i i n g v$t l i ^ u than t h i ^ n v o i m o i t r u o n g , bao

v^ khong gian xanh Thanh nien Phi-lip-pin lap n h o m t i n h nguy^n g i i i p d o

nan nhan ciia song than Con ban, m p t thanh nien V i f t N a m , ban l a m gi?

H a M i n h Ngpc

Lap Van K40, khoi THPT chuyen - DHSP Ha Nqi

CtyTWHH MTV DWH Khong Vi$t

$di s665:S\xy nghi ve tri va nhan qua cau chuy?n sau:

"Thay T i i Lp den bai kien diic Khong T i i Khong T i i lien hoi:

The'nao la n g u o i tri, the nao la n g u o i nhan?

T i i L p t h u a : N g u o i t r i la n g u o i lam the nao de cho n g u o i ta biet t o i m i n h ; n g u o i nhan la n g u o i lam the'nao de n g u o i ta yeu m i n h

Khong T u k h e n :

- N g u o i noi n h u vay, chiing to la nguoi c6 hpc van

Horn sau thay T i i Cong den vieng tham, Khong T i i ciing hoi gio'ng n h u truoc T i i Cong lien thua:

- N g u o i t r i la n g u o i biet n g u o i ; n g u o i nhan la n g u o i yeu n g u o i Khong T i i khen: ;), ,

- N g u o i noi n h u vay ciing la n g u o i c6 hpc van

H o m sau niia, thay Nhan H o i den bai kien, Khong T i i van d i i n g cau hoi cii

N h a n H o i lien dap:

- N g u o i t r i la n g u o i t u biet m i n h ; n g u o i nhan la n g u o i t u yeu m i n h Khong T i i noi

- N g u o i noi n h u vay m o i dang gpi la bac si quan t u "

fTrf va nhan, trong sdch Kho tang cohoc tinh hoa,

" ' ' ^ ^ -^'-^ ^xB Van hod - Thong tin, H.,2003)

^dildm

Khcng T i i la mpt nha t u tuong Ion ciia Trung Quoc, n g u o i dupe ton lam ong

to dao N h o - hp thong l i luan ve chinh trj, van hoa, xa hpi da l a m cho dvra tinh than ciia che dp phong kien trong hang nghin nam Sau k h i nha Tan " d o t sach

chpn N h o " , vi^c t i m hieu t u t u o n g ciia ong gap nhieu kho khan, phan Ion la

thong qua n h i i n g m a u chuypn, n h i i n g cau noi ciia ong ma hpc tro da ghi chep

'91 Cau chuyen T r i va nhan chiing ta ban luan d u o i day la mpt trong nhiing

c h u y f n n h u the Truypn rat ngan ma ham chiia bao triet l i song ciia c6

•^an, cho ta thay ro nen cuu hpc ciia cha ong xua sau sSc den n h u o n g nao

T r i va nhan la hai khai ni?m thupc n g i i t h u o n g (nhan, le, nghia, t r i , tin) ciia

Nho giao trong do t r i va nhan dupe de cao, coi la thuoc do cai diic ciia n g u o i

l ^ a n t u C h i i t r i chiet t u ra g o m c h i i t r i (biet) va c h i i nh$t (ngay), n h u vgy hieu

na la biet ro trSng den phai trai Con c h i i nhan - p h a m t r u cao nhat ciia l i dao diic - nghia la long t h u o n g v o i m u o n loai, van vgt K h o n g T i i noi:

"Nguoi khong c6 nhan thi le de ma lam gi? N g u o i khong c6 nhan thi nhac ma

gi?" (Luan ngii)

Cam nang luygn thi OH NgiT Von, tqp 2: Nghj luqn Xa hpi - le Xu6n Soon

N h u n g k h a i n i ? m ca b a n la n h u the n h u n g d u a n g l o i t h v c h i ^ n h a i chvt |'y

t h i la m p t v a n de can p h a i suy n g h l cho t h a u dao N o p h i i c tap d e n m i i c ^

K h o n g T u h o i : "The nao la n g u o i t r i , the nao la n g u o i nhan?" t h i ba hpc tro gj^j

nhat ciia N g a i da d u a ra ba cau tra l o i khac nhau T u L p , T u Cong, N h a n H o i 1^

n h u n g n g u o i c u n g t h o i , d e u la hpc t r o cua K h o n g T u v a y m a l a i q u a n n i | m

c u n g m p t v a n de rat khac nhau, d i e u nay cho thay sy khac biet t r o n g rJian thu^

v a t h i e n h u o n g t i n h each cua m o i n g u o i Sau d a y c h i i n g ta se c i i n g b a n ve quaj,

n i ^ m ciia t u n g n g u o i

T r u d c t i e n la cau tra l o i cua thay T u L p : " N g u o i t r i la n g u o i l a m cho nguoj

ta bie't d e n m i n h , n g u o i n h a n la n g u o i l a m n g u o i ta y e u m i n h "

Co the n o i c h i i t r i ciia T u L p d u p e xay d y n g t r e n co so v o n k i e n thuc cao

sau cua m p t n g u o i tai g i o i m o n g m u o n d u p e cong nhan, d u p e n g u o i d o i biot

den N g h i a la n o n a n g ve m a t t r i t u f , hpc v a n - m p t t h u t r i t u § p h a i that xuat

ehiing, n o i bat Ciang n h u m p t b o n g hba d?p eo the t h u h i i t b u o m o n g ca tram

d a m , cho d e n k h i eanh tan n h u y rira h u o n g t h o r n v a n con d p n g l a i t r o n g gjot

m a t vang, n g u o i c6 f r i tu? m a n tiep se d u p e m u o n n g u o i bie't den, tieng vang

ea n g h i n d a m , den k h i k h u a t n i i i , s u saeh v a n eon l u u ten Q u a d a y c6 the thay,

quan n i ^ m ciia thay T u L p t h a m n h u a n t h u y e t c h i n h d a n h eua N h o gia Nghia

la trang n a m t u p h a i c h i n h danh, t h a n h danh, n h u n g k h o n g d i r n g l a i 6 do ma

p h a i h i e n d a n h , t h a m chi l u u d a n h t h i e n c6 The nen T u L p x u n g v o i l o i khen

ciia thay: " N g u o i n o i n h u vay e h u n g to la n g u o i c6 hpc v a n "

Q u a n n i ^ m ve chu n h a n c u n g t h o n g nhat v o i each q u a n n i ^ m ve chir t r i Tii

L p da lay b a n t h a n m i n h l a m t r u n g tarn cho cae mo'i q u a n he xa h o i : " l a m the

nao de n g u o i ta y e u m i n h " N g h e qua t h i thay suy n g h i nay c6 ve i c h k i , giong

n h u q u a n n i e m ciia m p t n g u o i v 6 c i i n g kheo leo t r o n g u n g x i i n h u n g khong

that t a m N h u n g xet cho e i i n g t h i day la m p t suy n g h l d u n g v a k h o n g de thuc

h i f n T r o n g cupe song, ta p h a i tiep xiic v o i bie't bao n g u o i , t o t c6, xa'u c6, khong

l a m m a t l o n g ai da la k h o , eo the h u o n g t h i f n cho n g u o i ta lai cang k h o han

C h i CO b^c t h a n h n h a n m o i c6 the l a m d u p e b o i le de n g u o i ta y e u that

long-tan t a m , long-tan lue v o i m i n h t h i m i n h c i i n g p h a i chan that x i i n g v o i l o n g y e u cua

n g u o i , CO the t h i t i n h ciia d o i ben m o i ben lau Q u a n n i e m nay c h u n g to T i i Lo

la n g u o i " v u n g o a i " T h u c te'eupc d o i o n g da m i n h c h u n g cho q u a n d i e m nay^

o n g la n g u o i n o i t i e n g ve c h i n h sy, t i m g l a m q u a n to, g i a u c6 v a d u p e nhien

n g u o i y e u m e n , k i n h ne

So v o i T i i L p , y k i e n ciia T i i Co'ng sau xa h o n m p t bae K h i d u p e h o i ,

C o n g dap: " N g u o i t r i la n g u o i bie't n g u o i ; n g u o i nhan la n g u o i y e u n g u o i "

Cty TNHH MTV DWH Khong Vigt

i Ve t r i , Tii- L p va T u C o n g g|p n h a u 6 cho deu cho r a n g goe ciia t r i la t r i tu?,

Ipghia la k h a n a n g p h a n bi?t t h i # n - ae, d i i n g - sai N h i n n g u o i , h i e i i n g u o i v o n Ija cai su rat k h o 6 d o i , n h a t la k h i that gia trang den Ian I p n Phai la n g u o i trai

| n g h i ? r n n h i e u , eo con m a t t i n h d o i m o i c6 the n h i n ra cai r a n h g i o i m o n g m a n h

isy L a m d u p e d i e u ay t h y e da t a i g i o i l a m thay! K h o n g ai c6 the p h i i n h a n Gia Icat L u p n g la m p t bac t a i t r i hie'm c6 k h o n g chi b o i tai n a n g q u a n s u xuat c h i i n g

ma con b o i k h a n a n g n h i n t h a u gan r u p t n g u o i khac C h a n g p h a i o n g da m a n g

d i i n g va t r i i n g d e n n o i C h u D u uat lie h o then m a p h a i t u v a n d o sao? T r o n g quan su, "bie't n g u o i " la d i e u quan trpng, k h o n g the thie'u T r u y ? n x u a ke rang: Vua T r a n g V u o n g n u d e K i n h m u o n danh Tran m o i e i i n g u o i d i t h a m do, khao sat N g u o i ay ve tau: K h o n g nen d a n h v i n u o c T r a n " t h a r d i cao, hao sau, k h o tang n h i e u " chi r i e n g N i n h Quo'c la k h u y e n d a n h v i cai le: n u o c T r a n n h o m a dupe n h u v a y chae la t h u e ' m a , lao d i c h n a n g ne, n h u the t h i d a n kiet sue, oan han Q u a n h i e n sau d o n u o c K i n h da lay d u p e Tran The nen bac t a i t r i khac

n g u o i t h u o n g 6 cho k h o n g chi thay be n o i m a con ro cai sau xa, go'c re eiia v a n

de C o n t r o n g q u a n h? xa h p i , "bie't n g u o i " la m p t u u d i e m , I p i the I o n giiip ta

song hoa t h u a n , h a n h phiie X i n t r i c h d a n l o i ciia Q u a n T r p n g khoc b a n la Bao Thiic m a t la d i i ro: "Sinh ta ra la cha m?, bie't ta la Bao T h i i c M a d o i v o i n g u o i bie't m i n h , m i n h d e m ca t i n h m ? n h ra M e n con chua cho la qua, h u o n g chi

t h u o n g khoe the nay da tharn vao d a u " Chao 6i! Cac t i n h t r i k i 6 d o i that

k h o n g g i sanh dupe!

Q u a n n i ? m c h i i n h a n ciia T i i Co'ng c6 ve sau sac h o n v i e h i i n h a n ay v i

n g u o i n h i e u h o n v i m i n h N g u o i ta c6 the de d a n g y e u cha me, a n h em, v p chong, con cai c h i i t h u o n g k h o m o l o n g v o i n h i i n g n g u o i xa la N g u o i

t h u o n g y e u tat thay c h i i n g sinh, d a u n o i d a u eiia t h i e n ha, n g u o i q u a n g dai, nhan ai n h u v a y t h y e k h o n g n h i e u G i o n g n h u q u y l u a t t i e n g v a n g , cho d i cai

gi se n h a n l a i cai do, ne'u ta t h u o n g yeu n g u o i t h y c l o n g , n g u o i c i i n g se t h u o n g

yeu ta K h o n g T i i n o i : " N g u o i n h a n k h o n g sp" T r o n g t r u o n g hpp nay t h y c

d i i n g n h u the N i e m v u i I o n nhat eiia d o i n g u o i gan v o i h a i chir y e u t h u o n g Bie't y e u v a d u p e yeu, d o la d i e u k i d i f u ciia cupc song, c6 the xoa d i u n o i dau

va chi cho ta ve d?p ciia cupe d o i Song n h u vay thie't n g h i k h o n g phai lo lang,

au sau g i ca N g h l d u p e n h u the nay, thay T i i C o n g at h a n la n g u o i n h a n ai, dp

l u p n g , CO the quen m i n h v i n g u o i Cau n o i ciia A n h - x t a n h sau n a y eo the coi la

sy tiep noi t u t u o n g ciia T i i Cong: " M p t cupe song v i m p t cupe so'ng khac m o i

la cupe song x i i n g d a n g "

D i e m c h u n g t r o n g q u a n n i e m eiia T i i L p v a T i i C o n g la dgt t r i v a n h a n t r o n g irioi q u a n h? g i i i a m i n h va n g u o i khac K h o n g T i i k h e n h a i n g u o i la c6 hpc

Van T u " k h e n " t h u o n g d u n g theo nghia n g u o i tren n o i v o i n g u o i d u o i , no

Cam nang luySn thi OH NgQ Von, tqp 2: Nghj lugn Xa hpi - 1 5 Xuan Soon

ham chua su khi'ch 1# nhung duong nhu Khong T u van con c6 dieu gi chira

that su hai long, vixa y voi hai hoc tro cua minh, boi v i neu bang long roi thi

Ngai se khong hoi nguoi khac niia Nhung khi danh gia Nhan Hoi, Ngai lai

"noi" chii khong phai "khen" voi mpt thai dp cong nhan nghiem tiic: "Nguoj

noi n h u vay moi dang goi la bac sT quan t u " Khoang each giiia hai nguoi doi

thoai da duoc rut ngan Qua day, Khong T u cGng bieu 16 su dong y, tan thanh

voi Nhan Hoi Do la v i Nhan Hoi da toi dupe tan go'e cua vah de Neu tu

tuong ciia T u Lp hi§n ra nhu la eanh xanh tot, t u tuong eiia T u Cong la re nuoi

cay, Nhan H o i dich thyc la mam song dau tien ciia cai cay do

Cau tra loi cua thay Nhan Hoi - mpt nguoi noi tieng ve due hanh, rat dang de

ta ghi nhd: "Nguoi tri la nguoi hf biet minh, nguoi nhan la nguoi yeu minh"

Chu t r i nay dupe xet trong moi quan h^ giira minh voi ban than minh

-chieu huong tiep can nay gay cho ta it nhieu bat ngo "Biet minh" - do la cai ta

it nghi den nhat, nhung cung gan giji nhat Nguoi ta hay t u cho rang da hieu

minh ro lam roi, nhung thuc te lai rat hay mau thuan voi minh, khong ro minh

thuc su la ai, minh n h u the nao, minh muon gi, Ma khong biet minh thi tai

hai biet chung nao! N h u Dong Thi bat chuoc Tay Thi nhan mat ma khien cho

nguoi ta so hai, n h u vay phang phai la t u hai minh hay sao? "Biet minh" con

kho hon "biet nguoi", phai trai qua qua trinh luyfn ren moi lam dupe Pham

khi tarn tri minh da dinh ninh the nao thi canh sac ben ngoai lai hi?n len theo

chieu huong do Cai toi ca nhan thuong che lap mat su minh man cua tri 6c,

ma ta lai hay lay minh ra lam thuoc do cupc song xung quanh Neu nhan thuc

kh6ng day du, tarn minh kh6ng trong sang thi the gioi ben ngoai at se bi b6p

meo theo cai nhin Ifch lac ay Kho a cho nguoi ta thuong hay ao tuong ve

minh Neu t u danh gia thap ban than thi thanh t u ti ma neu danh gia cao thi lai

thanh kieu ngao Con nguoi chuan muc thi phai t u tin, c6 chi cau tien; gap

nguoi gioi hon thi kh6ng ghen ghet, gap nguoi kem hon thi kh6ng khinh ngao

Mpt khia canh khac cua vifc "biet minh", do la biet ro u u khuyet diem cua

minh de ngay cang hoan t h i | n hon nhu Tuan T i i n6i: "Thay nguoi hay thi phai

coma bat chuoc." Thay nguoi do thi phai t u xem xet minh c6 do n h u the khong

de ma sua doi" Neu lam dupe nhiing dieu ay chMc c h i n phai la nguoi biet quy

trpng pham gia cua minh, kh6ng ai c6 the khinh Ion dupe "Biet minh" thi at

"biet nguoi" boi v i nhiing ban tinh cua con nguoi chang phai deu c6 trong ta

hay sao? Nhirng nguoi "biet minh" moi tu tinh dupe tam than, cai qua thien

nhien ma nen nguoi voi nhiing pham chat nhu the, " H u u xa t y nhien huong",

chac chan se dupe nguoi ta biet den, yeu men, ne phyc

CtyTNHHMTV DWH Khong Vi$t

Quan nif m ciia T u Cong ve chir nhan tuy sau sac hon T u Lp nhung van

^hua dat den su uyen tham nhu Nhan Hoi Nhan H o i hpe each yeu thuong piinh truoc khi yeu thuong van vat, day khong phai la su v i k i h^p hoi rihu e6 pguoi tung danh gia boi b6'n l i do Thu nhat, ban than minh la dang quy nhat, luon trung thanh, kh6ng bao gio phan bpi Sach Han thi ngoai truyfn c6 ghi chep cau chuyen v i quan Cong Nghi H u u von thich an ca nhung lai kh6ng

jjign ca bieu 6ng da giai thieh mpt each df d6m: neu bay gio toi nhan ca se

jj^at tieng thanh liem trong dan, quan tren khonng t i n dung, c6 the bi giang chiic, liic ay thi chang c6 tien de mua ca nira Chao 6i! Nguoi ta chieu minh v i niuon nho cay minh thi chi dupe mpt thoi, sao bMng chinh minh trpng lay minh moi la ke lau dai mai mai Thii hai, yeu minh thi moi biet yeu nguoi Neu ta biet sue khoe ciia minh la quan trpng thi tat se kh6ng lam hai den sue khoe cua nguoi khac D6 la each yeu nguoi nhan dao nhat Thii ba la: yeu minh la mpt each yeu nguoi Neu con nguoi con khong biet quy trpng ban than minh, phung p h i thoi gian, sue khoe, tuy kh6ng phuong hai tryc tiep deh cha m^ nhung lam me cha lo lang, u u phien, vay c6 the coi la nguoi yeu kinh cha m? dupe kh6ng? Doi voi nhi>ng nguoi yeu ta, chi can hp song v u i ve thi ta cOng vui ve, hp that bai ta cung thay dau buon, v i the phai biet quy ban than minh

de lam vui, yen long nhiing nguoi than yeu Cu6i ciing, t u yeu minh, t u biet minh se lam nguoi ta thanh than kh6ng lo au v i biet hai long v o i nhCing gi minh dang c6, kh6ng phai mi?t mai t i m kiem hanh phiic 6 mpt noi xa v o i de cuoi ciing mai khong dupe hanh phiic T6m lai, day la mpt quan diem vupt ra ngoai khuon kho sach vo, y t u sau xa dang de nguoi doi hpe tap Thay Nhan Hoi kh6ng nhi>ng tinh thong sach vo ma eon la nguoi rat dao due, that xung dang la bac "si quan t u " nhu Khong T u ngpi khen

Trong thoi dai ngay nay, khi nen cuu hpe da liii xa vao qua khu, cupc song hi?n dai hoi ha cuon chung ta di, doi khi dung lai doc va suy ngam cau ehuyfn 'lay vao mpt buoi chieu yen tinh, bong dung thay minh sau sac hon that nhieu,

^ nhan ra minh con qua vo tinh voi ban than, voi mpi nguoi Ro rang nhiing

*inh hoa triet l i n h u vay khong he bi mai mpt voi thoi gian Cau h6i ciia due

^ 6 n g T u den nay van cho dpi cau tra loi ciia tat ca nhirng ai c6 khat khao t u

*ioan thifn minh

; vid'i M ^ i t • , 1 Nguyen Khanh C h i

L ' ' ' Lap Van K40, khoi THPT chuyen - DHSP Ha Ngi

Cam n a n g l u y g n t h i OH N g t f V a n , t q p 2 : N g h j l u g n XQ h p l - U X u a n Soon

^di s666; Ban ve li tuotig song cua thanh nien hign nay

Biic thu ciia mpt ngiroi cha:

"Gui con gai yeu

Con nam nay vira tron muoi tam tuoi cudi tuoi tan, chiec rang hoj

khenh, doi mat den huyen Con la c6 cong chiia d i thuong nhat the gioi, 14

bong hong dau tien ma ba me da nang niu cham soc muoi tam nam nay

Ba yeu con, yeu nhat la anh nhin cuong nghi giong ba, nhung cung yeu ny

cuoi trong veo nhu m? Tu trong nu cudi ay, ba thay con gai ciia ba that mong

manh va trong sang No khien ba tv nhu phai yeu con, phai bao v$ con nhieu

hon niia

Ay the ma sang nay, con gai be nho cua ba noi rang muon di du hoc 6 mot

xu so xa xoi Giay phut ay, ba nghl minh can gat ngay y nghi do ra khoi tam tri

con, muon giau kin con di de dugc bao boc con trong vong tay ciia m? va ba

Nhung trong hoi uc ciia ba thoang hi$n ve hinh anh mot chang thanh nien ciia

gan ba muoi lam nam truoc, dam tam ngung vi?c hoc dai hpc de xung phong

ra chieh truong Va liic ay ba hieu, c6 mpt thii con manh me hon ca su dii day

vat chat, hon ca su bao bpc ciia m? cha, ay la li tuong ciia con Khong the noi la

ba muon con di, nhung ba tu hao vi con quyet dinh ra di, dong nghia voi viec

chap nhan bao kho khan, thii thach tren hanh trinh ay

Co the con biet roi, nhung con phai nho ki dieu nay, con yeu a: Li tuong la

muc dich, la hoai bao, la each song tot dep nhat ma con nguoi ta theo duoi No

chap canh cho ta bay len, vupt bao kho khan de dat duac uoc vpng Va doi voi

mpt nguoi tre tuoi, khi trpng trach doi voi quoc gia, gia dinh quy^n hoa ciing

khat vpng dung xay thi li tuong cang tro nen quan trpng No giiip nguoi ta xac

djnh diing duong di, giiip ta tranh xa nhung cam bay nguy hiem trong cuoc

doi Song trong mpt xa hoi hien dai ma khoa hpc cong nghe thay doi tung gio,

timg phiit, li tuong con giiip nguoi thanh nien tien nhanh hon tren con duong

hpc tap va ren luy^n Li tuong tuy v6 hinh ma c6 y nghia Ion lao nhu the day

Khi nghe con bay to ve mo uoc ciia minh, nhin nhung tia sang lap lanh

trong mat con, ba mung vi con da va dang theo duoi mpt hoai bao Ion Nhung

do moi chi la uoc mo, la hoai bao thoi con gai a De xac dinh cho minh mpt 1'

tuong, nguoi ta phai tran tro, phai nghi suy nhieu Ian Tham chi c6 nguoi

cupc doi cung khong xac dinh dupe li tuong ciia minh la gi Ba khong the giiip

con tim ra li tuong, nhung ba c6 the chi cho con thay mpt li tuong theo y nghi'^

v?n nguyen to't d^p ciia no thi truoc tien phai cao ca Con c6 de y thay khong'

moi khi nhac den l i tuong, nguoi ta thuong to thai dp tran trpng, ngpi ca, bai °

khong CO cho cho nhung gi de hen va thap kem Li ttrong ciia con phai giiip

cho cupc dai, giong nhu E-di-xon xua tvrng c6 uoc vpng co'ng hien doi

^ o h vi khoa hpc, de roi dua con nguoi tu man dem tham tham toi mpt xa hpi long l i " ^ "g^P t''^" sang Va cuoi cung, l i tuong aia con phai la mpt dieu j^a thi, vi doi nguoi se khong c6 y nghia neu ta duoi theo nhiing gi mong lung' v6 vpng Chac hSn con biet truyfn da trang xe cat Vay con thii nghi xem

dS trang da de l^i cho doi mpt cong trinh quy bau hay chi la bai hpc xot xa ve

piQt uoc mo khong each gi thvc hi^n?

Con da biet nhiing pham chat can c6 de mpt uoc mo, hoai bao tro thanh li tifcmg, vay con c6 biet each de xac lap va theo duoi li tuong ciia minh? Truoc hg't, con hay nghi that ki de hm ra khat vpng to Ion nhat ciia doi minh, doi chie'u voi nhiing pham chat ciia l i tuong tren day Va neu phii hop, con hay Ichac cot ghi xuong li tuong ay Con se can long kien tri va doi khi ca su hi sinh niia Hai muoi lam nam da troi qua, nhung tim ba van con ghi ro hinh anh nguoi dong chi nga xuong, mau nhupm do ca tam anh anh giii chat trong tay -tain anh ciia nguoi con gai c6 mai toe the Nguoi thanh nien ay da diing cam

bo l^i nhiing gi than thuong nhat de cong hien cupc doi cho To quoc Li tuong

ciia nhiing nguoi thanh nien nhu the se mai mai soi sang manh dat nay Va mpt dieu nua, con hay sap xep lich lam vi#c mpt each khoa hpc Mpt tam hon

d?p va mpt the cha't tot se giiip con vung vang ren luy^n vi l i tuong

Xa hpi ngay nay c6 biet bao cam bay hiem nguy Chinh ba ciing tung chiing kien bao thanh nien song choi boi, buong tha Hp dung tien ciia m? cha de doi lay cupc song huong lac suy doi va hoan toan mat phuong huong Con tau lac

161 se gap phai da ngam va chim dan xuong day bien sau Ba mung la con gai khong the Ngay tu khi hpc lop 6, con da mo uoc thiet kempt website c6

3000 lupt khach vao tham Lop muoi, con mo uoc tro thanh mpt Bill Gates thii hai, so hiiu mpt cong ty may tinh khong 16 Va bay gio, con gai ba dang huong

ve mpt dat nuoc xa xoi voi khat vpng khang dinh ban than minh Nhung dii

con CO di dau, hay nho rang con c6 m?, c6 ba, c6 nhCrng bo vai vimg chac cho

con nga dau vao khi gap nhieu song gio

Chao mung ngay con tau ciia con ra khoi, va cang chao don hon ngay con tro ve!

Veucon"

•',v(£v> ^ ' Ha Minh Ngpc

Lop Van K40, khoi THPT chuyen - DHSP Ha Nqi

173

<6di s6 67:

Toi hoi da't:

- Da't song voi da't n h u the nao?

- Chung toi ton trpng nhau *'

Toi hoi nuac:

- Nuoc song v o i nuoc nhu the nao?

- Chung toi lam day nhau

Toi hoi c6: >

- Co song voi CO nhu the nao?

- Chiine toi dan vao nhau « ; „ i ;

Lam nen nhung chan troi ,i

Toi hoi nguoi:

- Nguoi song voi nguoi nhu thenao?

(Huu Thinh)

A n h (chi) hay giup nha tha tra l o i cau hoi tren

'Bdi Idm

' Toi hoi nguoi:

- Nguoi song voi nguoi nhu the nao?

Cau hoi ma nha tho H\xu Thinh dat ra trong bai tho Hoi cua minh van luon

luon da diet, khac khoai nhu mot ket thuc mo day am anh, ggi ra muon van du

ba trong long nguoi doc Cuoc so'ng la mot cuoc hanh trinh day kho khan, thu

thach nhung cung la mot tro choi thii vi, mot mon qua Ion, day bat ngo ma chi

mpt ca nhan khong bao gio kham pha het dugc Nguoi song voi nguoi n h u the

nao? Cau hoi ma tat ca chiing ta can suy ngam va t i m cau tra Idi Mpt liic nao

do khi binh tam quan sat CUQC song va nghl suy ve no, ta se c6 dugc cau tra lai

cua rieng minh, d i i c6 the con chua day du

Con nguoi da song voi nhau nhu dat Da't thi ton trong nhau con con nguoi

thi dua vao nhau, nang da nhau ma song Cugc doi biet bao gian nan, trac tra

doi khi ta kho ma vugt qua dugc Giira liic ay c6 nhirng ban tay luon san sang

chia ra cho ta nam, c6 nhirng tam long luon rgng mo va ta biet minh may man

va hanh phiic nhuong nao! Hp c6 the la ban nhung ciang c6 the la nguoi chua

tung quen biet Doi khi, tinh nguoi cao quy dugc xay dap v6 cimg tv nhien

nhu vay D i het quang duong doi, liic ban that su chan nan la khi ben ban

khong con ai, khong c6 lay mpt tam long, mpt sy giiip do, chia se Con nguoi

can CO nhau de song tot cupc song ciia minh va con lam cho cupc doi chung

them tuoi d^p, n h u mpt bai ca muon di^u ma nhirng not nh^c long dugc ngan

174

iQfi t u mpi neo tren the gian nay Trong nhiSng nam thang bom dan chien

tranh, "Nhung ba cu tit tam nhu m?" da cuu mang, d i i m bpc cac chien sT, tao

them niem tin cho cac anh gop phan lam nen chien t h i n g ciia dan tpc:

Con nha me! Lua hong soi toe bac Nam con dau, me thuc mot mm dai

(Che'Lan Vien - Tieng hat con tau) Toi go cua ngdi nha tranh nho he ben dong chiem

Ba me don toi trong gio dem

"Nha me hep nhung con me cho ngu "

Me chi phan nan chieu chan chd du Roi me dm ram lot o toi nam • ''

(Nguyen Duy - Hai am oram) Cac anh d i den dau ciing dugc nhan dan che cho, yeu men, khong quan

ngai kho khan, nguy hiem: "Vat xoi nuoi quan em gia'u giiia rung" Qua that, tinh cam ma con nguoi danh cho nhau ciing mpc mac nhu da't ma thoi, nong

am ma don so, chan thanh ma ben chac Chinh tinh cam ay da "ton cao" con nguoi, lam cho nhOng ca nhan nho be cCing tro nen cao ca, d?p de Dan gian c6 cau: "Mpt mieng khi doi bang mot goi khi no" Co nhung su giiip do dung luc,

kip thoi CO the cuu song mpt sinh mang Cupc doi c6 liic thang tram va con

nguoi la ban dong hanh ciia nhau tren con duong gian nan ay, c6 khi nang do, c6 khi giiip ban duong cua minh tie'n xa hon ma khong ngai hi sinh

Con nguoi da song voi nhau n h u nuoc Nude lam day nhau, nuoc tran t u noi cao den noi tha'p, t u song ho ra bien ca menh mong, hoa vao nhau de dang len theo tung con song Nguoi voi nguoi "lam day nhau" bang tinh yeu

thuong, s\f cam thong va chia se Hon the nua, con nguoi xoa diu, khoa lap

dugc nhirng noi dau don, nhung vet thuong long ciia nhau bang lieu thuo'c tir trai tim minh Suot cugc doi moi nguoi, ai cung da tung, du nhieu hay it, dugc song trong tinh yeu thuong ki difu ay T u nhung loi ru au ye'm ciia m^ liic ta Ipt long, tam hon ta dugc lam day boi nhiing cau ca nggt ngao, em dju, c6 canh

CO trang rap ron bay, trai tim ta dugc boi dSp boi tinh m? bao la, sau sac Cang

lon len, hieu biet nhieu dieu ve the gioi xung quanh, ta cang c6 dugc nhieu ban

^e, song va chia se voi nhau liic vui, liic buon va chinh ta ciing chii dgng hoa

•^inh vao cugc song nay, hoa minh vao dong chay menh mong ciia cugc doi Tinh cam con nguoi danh cho nhau ciing mat lanh va hien hoa tua nhu dong

'^U'oc kia, no c6 the len loi vao nhirng tam hon sat da nhat, lam tan di bang gia

^rong nhij'ng trai t i m cung ran va pha di canh cira ciia nhung tain long con

<^6ng khep Dong nuoc con c6 the d i rat xa mang tinh yeu thuong khap nam

175

chau bun be boi le o noi ddu con nguoi cung la bgn, khong phan bi^t mau da,

chiing tpc hay ngon ngu, chi can thoi: mgt tain long

Va con nguoi da song v o i nhau n h u c6 Co dan vao nhau, "Lam nen nhung

chan troi" M o i nguoi, moi ca nhan rieng re chi nhu cpng c6 nho be kia ma thoi

nhung voi tinh yeu dan d f t t u nhung cpng c6 ay, con nguoi doan ket mpt long,

tao nen nhung chan troi v6 bien Lam the nao de song tot CUQC song ciia minh

da kho nhung kho khan hon la lam the nao de lam cho cupc song cua nhung

nguoi ta yeu quy, cua dong loai ta tot d^p hon du biet sue minh la ra't nho be,

con kho hon rat nhieu Bat cu mpt tap the nao cung can c6 su doan ket Tu

nhung cau thu choi chung mpt dpi bong doan ket voi nhau de lam nen vinh

qqang cho mau c6 sac ao cho den mpt dan tpc doan ket chong lai ke thu Tu

ngan xua con nguoi da biet dya vao sue manh ciia tap the Khong chi doan ket

ma con nguoi con can phai hpc each song hai hoa trong cupc song chung,

khong tach minh ra khoi tap the ma minh gan bo, huong toi muc dich cao ca

trong cupc doi la cai thien, cai d?p, nhung gia t r i chan thxfc ma cung la v6 gia

Trong truy^n ngan Chu nguoi t u tu cua minh, nha van Nguyen Tuan da xay

dvmg thanh cong hai nhan vat Huan Cao va vien quan nguc Bat chap dia v i xa

hpi, bat chap nhiing khac b i f t va hieu nham, hp da nhan ra tain long cua nhau

va tro thanh t r i k i ngay khi Huan Cao da gan ke cai che't Co the noi, Huan Cao

da toai nguy^n va thanh than v i da khong de ph\ mat mpt tarn long trong

thien ha Hp da soi sang nhung net nhan each tot d?p cua nhau, cung hudng

den mpt tinh yeu cai d^p chan thanh, ben vung Phai chang do chinh la y nghia

thuc su ciia cupc song?

Con nguoi da song voi nhau nhu vay day, nang do, yeu thuong, hoa hop,

cam thong, chia se Do la l i do v i sao loai nguoi sinh soi va ton tai den bay gio

The nhung con nguoi khong phai khong mac nhiing sai lam Doi khi v i muc

dich ca nhan ma c6 ke ban re ca ban be, hay v i nguon Ipi khong chinh dang ma

hp tan sat cac dan tpc khac, bien dong loai ciia minh thanh no 1? Co nhimg

dieu dang phai bj len an n h u cupc chien tranh the gioi, chii nghia phan biet

chiing tpc A-pac-thai, chinh sach di?t chiing ciia bpn phat xit, Con nguoi c6

khong it nhirng phiit mu quang, sai lam Chinh v i the ta cang can song tot voi

nhau de keo hp ra khoi sai lam, de loai nguoi 1^ tiep tyc dong hanh voi nhau

tren buoc duong thoi gian v6 ciing, v6 tan

Co the noi, mpt vai suy nghl ve cupc song con nguoi chua the tra I6i day dii

cho cau hoi mang dam tinh nhan van sau sac ciia nha tho H u u Thinh: Nguoi

voi nguoi song voi nhau nhu the nao? Chi biet rang, de ton t ^ i mpt each c6 y

nghia, con nguoi ta can phai song v i nhau, song c6 tinh yeu thuong de vupt

176

tiy innti wiTTmn iaiaiig"?i$r

qua thuong, ba't trac ma ta khong the luong truoc dupe de cupc song jj^y them d?p, boi le: , ,

Co gi dep tren dot hem the • i i

Nguoi vdi nguoi, song de yeu nhau

(To'Huu - Bai ca mua xuan 1961)

Pham Thi Hoai Phuotng

Lap Van K40, Khoi THPTchuyen-DHSPHd Noi

^di sdTeS; "Dieu tot d?p nhat ban c6 the lam cho ngudi khac khong phai

la chia se sy giau c6 ciia minh ma la giiip anh ay nh^n ra syr giau c6 ciia ban than"

Anh (chi) hay viet bai van khoang 600 tir neu len suy nghi cua minh ve

y kien tren

^dildm

Trong cupc song, chiing ta luon muon dupe lam nhiing dieu tot d?p cho nguoi khac, do la mpt pham chat dang quy trong moi eon nguoi Nhung cau hoi dupe dat ra la: dau la dieu tot dep nhat? Co nguoi da tung noi: "Dieu tot d?p nhat ban eo the lam cho nguoi khac khong phai la chia se su giau eo ciia

minh ma la giiip anh ay nhan ra sxf giau c6 ciia ban than" Day c6 the dupe xem

nhu mpt cau tra loi diing dan nhat cho cau hoi ay

"Su giau c6" khong han liie nao ciing mang y nghia c6 nhieu ciia cai, giau sang Trong cau noi ay, "sy giau eo" con c6 the hieu theo mpt nghia rpng hon,

do chinh la nang luc, la uu diem ciia con nguoi "Chia se" luon la mpt vi^e dang lam, do la mpt dieu dang quy ai ciing thay ro Nhung "chia se" eo le chua phai la dieu tot d?p nhat ban eo the lam cho mpt nguoi Ban eo the chia se it ho^e nhieu, mpt Ian hay vai Ian nhung khong the eii cho d i mai Cach tot nhat

•a hay gitip anh ay dung tren doi chan ciia chinh minh, hay chi ra "su giau c6" ciia anh ay de anh ay biet each phat huy the manh ciia minh Chia se se giiip

nguoi khac song tot hon mpt Ian nhung de emh ay nhan thay sy giau eo ciia

than, anh ay se hanh phiic mai mai

Giong n h u khi ban gap mpt nguoi an xin ngheo kho va cho anh ay mpt

"Jong xu, ban da giiip anh ay khoi mpt hxia doi, do la dang quy N h u n g ban c6

tiep tyc cho anh ay tat ca nhiing ngay tiep theo? Cau tra l o i d l nhien la '^ong Dieu to't nha't ban nen lam la hay chi cho anh ta each dung sue lao dpng chinh ban than de kiern dupe nhiing bCra an sau M o i eon nguoi deu c6 i^Sng luc ciia rieng m i n h va khi nhan thiic dupe nang lye ay, hp se sii dung vao

tm ngu van, igp / : ngni luqn xa ngi — LB xuan boorr

n h u n g vi#c l a m p h u hQp N e u c6 m p t dieu tot d^p nha't ta c6 the lam cho ngy^^j

khac thi do chinh la hay chi ra cho hp n h i i n g t h i i ma hp c6

Bo' toi t u n g ke ve m o t n g u o i ban hoc cua ong D o la m p t n g u o i thong min}^

n h u n g bieng nhac, luon buon bye k h i phai nhan d i e m kem Bo' toi da gi^p

bang each cho ong ay chep bai tap va bai kiem tra H a i n g u o i cung dat ke't qu^

cao 6 trung hoc n h u n g k h i n g u o i ban t r u p t d^i hpc, bo' toi m a i nh^n ra sai

cua m i n h O n g muo'n giiip n h u n g vi|c le ra ong nen lam la chi cho ong ay die'm

manh a i a m i n h n h u su thong m i n h srang da thi ong da khong lam N e u nhan

ra "su giau c6" ay cua m i n h , han ong ta da cham chi hpc hanh h o n va da c6 m6t

ke't qua tot dep hon Toi bong nghi khong phai tir nhien n g u o i ta lai noi: "dung

cho anh a'y con ca ma hay cho cai can cau"

D o i k h i chiing ta khong phai ai ciing nhan ra su giau c6 ciia ban than Dieu

to't dep nha't se den k h i c6 n g u o i chi cho ta cai quy gia ma ta dang nam g i u

Giiip d o n g u o i khac van l u o n la mpt hanh dpng cao dep, tham chi la mot

truyen tho'ng quy bau ciia dan tpc ta Ben canh viec tang tien bac, do an chci

n h i i n g n g u o i ngheo kho, ngay nay, nhirng trung tam day nghe cho nguoi

ngheo, n h i i n g nha may x i nghiep danh cho lam vi$c cho n h u n g n g u o i kho

khan xuat hien ngay cang nhieu Do la bang chiing cho viec chiing ta dang lam

"dieu to't dep nha't" cho n g u o i khac Dupe d i bang chinh doi chan ciia m i n h , toi

tin la ai cung se cam tha'y hanh phiic hon Ban than toi da tirng nhan dupe su

giiip d o n h u the^ k h i cha me toi cho toi tha'y u u diem ciia m i n h va n h o vay toi

CO dupe su t u tin de v i i n g buoc tren con d u o n g m i n h da chpn Toi ciing da va

se giiip n h i i n g n g u o i khac nhan tha'y su giau c6 ciia chinh hp H a y luon tin

rang k h i giiip dupe mpt nguoi, ta dang t u giiip lam dep tam hon ciia chinh ta

D o i k h i cong m p t n g u o i tren l u n g khong phai la to't bang each giiip nguoi

ay tap d i bang chinh d o i chan ciia m i n h "Dieu to't dep nha't ban c6 the lam cho

n g u o i khac khong phai la chia se sy giau c6 ciia m i n h ma la giiip anh ay nhan

ra sy giau c6 ciia ban than" la m p t nhan d i n h dang g h i vao cuon cam nang

song ciia m o i chiing ta

Nguyen L i n h Trang

^ TruangTHPTThang Long-Hd Not

^di s6 69: Viet bai van khoang 600 chii ban ve cau noi sau: "Cang trong

tinh lang ban cang lang nghe duQc nhieu hon" (B Ram - dat)

<Bdilam

Toi rat thich cam giac ngoi 6 mpt noi nao do yen tinh, chi c6 gio thoang va

vai tie'ng c h i m keu, truac mat la mat ho phang lang va suy ngam Toi cung

1 70

CtyTNHHMTV DWH Khong Vijt

cam giac c6 the bo ngoai tai tat ca m p i thanh am x6 bo ciia cupc so'ng, t y

^ kiem va lang nghe n h i i n g am thanh nho be, trong treo Va toi nh§n ra rang:

.'Cang trong tinh lang, ban cang lang nghe dupe nhieu hon"

La m p t cu dan thii do, toi c6 rat nhieu may mSn: toi c6 nhieu co hpi de hpc jjanh/ nhieu cua hang de m u a sam va dupe tiep xiic v o i nhieu cong ngh^ hi^n

0^ N h u n g nhieu liic toi cung them dupe n h u n h i i n g dua tre chan trau, c6 the

^ ^ y nhay, no diia dpc theo n h i i n g canh dong liia chin hay nam tren nhting

thaffi CO xanh ma ngam bau troi cao rpng So'ng giiia do t h i toi ciing quen dan

yen cai on a, sy bon chen x6 bo Ra ngoai d u o n g toi nghe tha'y n h i i n g tie'ng xe

cQ, tie'ng coi, tie'ng ho het Ra chp, toi nghe tha'y n h i i n g tie'ng m o i chao, mac ca,

chiii boi Toi ciing hoa vao cupc song ay n h u m p t quy luat Len xe b u y t dieu toi (pian tam la len that nhanh de c6 ghe'ngoi Va toi hpc, hpc n h u n h i f m v u toi thupng, v u o n len v i t r i that cao Toi cQng khong con nho da bao lau roi toi khong nghe tha'y tieng gio, tieng ciia n h i i n g chii ong, D u o n g n h u nhip song gap gap ciia do t h i da Ian at d i tat ca Toi luon tran trpng m o i d i p he ve que noi

Khi ay, toi khong phai lo lang n h i i n g bai kiem tra, khong phai chen la'n tren xe buyt Toi lang nghe long m i n h , lang nghe mpt cupc so'ng thanh b l n h van thi tham v o i toi, khien long toi khoan khoai va de chiu Toi nhan ra cupc song nay th$t binh d i - dep trong sy binh d i , /:

Sy nao nhiet da tirng lam toi thich thii - n h i i n g buoi v u i choi, ho het, n h i i n g cupc ban cai Va mpt ngay, toi d i ve mpt m i n h tren con d u o n g quen thupc, toi chpt tha'y m p t cau be an xin chia cai m u ve phia m i n h M p t l o i tho the yeu dlioi: "Chj o i ! " ! H a n loi noi ay da Ipt t h o m d i giiia n h i i n g cau c h u y f n ban be soi

j. Toi chpt nho, da bao Ian toi chay theo cupc so'ng soi dpng ma khong nghe

\jfy tie'ng tho dai ciia cha me toi N h i i n g buoc chan nang nhpc ciia cha chua gio lam toi mat ngii Thoi gian xay nha m o i , gia d i n h toi gap rat nhieu kho

n, cha dam ra hay cau ban Cha mang mo m ^ con toi, toan n h i i n g loi cau git To! khong he nghe tha'y trong loi noi ciia cha sy m|t m o i M p t ngay kia, toi '^Qt nhan ra toe cha bac d i nhieu Toi ciing rat nho m p t k i niem v o i em gai toi

^6 la nam toi len cap ba, n h i i n g dieu m o i me va la lam d u o n g n h u choan het tri ciia toi Toi khong nghe tha'y tieng em toi tho dai that v p n g k h i toi d i

^ o j v o i ban thay v i dua em d i dpc sach 6 t h u vien Toi ciing khong nghe tha'y jBir.q n h i i n g loi gian d o i ciia em n h u cau dupe quan tam Va toi tinh cd dpc

'PQ'C bai van em toi viet ve n g u o i ma no yeu t h u o n g nha't D o la toi Thi ra

^^ng mat no, toi rat tuyet, rat gioi Con toi, toi tha'y m i n h that toi

Doi khi sy tinh lang khong nam 6 the gioi ben ngoai N o nam trong m o i

ng ta Gac lai n h i i n g cupc hen, song cham l ^ i m p t chiit, chiing ta se lang

u i i i i nuiifl luypii III! Till Huu im.-yjjri: wgni luqn xaw^iaTOaii

nghe duQC long m i n h Cha t h u o n g bao toi: "Con len p h o n g hpc bai di

N h u n g l o n g t o i lai n o i : "Toi t h i c h dpc tieu t h u y e t thay v i d i hQc them, t o i thicj^

x e m p h i m thay v i c h i i i d a u vao bai v 6 T o i thich d a n h cau l o n g v o i e m t o i th

v i k e m no hoc t o i k h u y a , t o i t h i c h an n h i m g m o n do c h i n h m i n h sang che',.,

T r o n g n h u n g g i l o n g t o i n o i v o i t o i c6 n h i h i g d i e u i c h k i N h u n g t o i k h o n g

c h i i n g Cling k h o n g ghet c h i i n g D o i k h i t y lang nghe m i n h m p t chiit, hie'i,

m i n h muo'n g i , m i n h can p h a i l a m g i c i i n g k h i e n t o i t y t i n hem T y t i n vao sij

chpn l u a v a con d u a n g m i n h d a n g d i !

T r o n g cupc song, ta p h a i lang nghe rat n h i e u d i e u Co n h u n g c h u y ^ n lam ta

k h o c h i u , n h u n g c i i n g c6 n h i i n g t h u k h i e n ta thoai m a i Song m g i s y tren doi

k h o n g p h a i liic nao c i i n g de d a n g doan d j n h G i o n g n h u that bai chua han da

la d i e u xau v a t h a n h cong chua hSn da la hanh p h i i c S y t i n h l a n g l u o n can

thiet cho m p t s y suy xet toan d i ? n

T o i rat t h i c h cau n o i t r o n g bp p h i m hoat h i n h np: " H o m qua da la qua khu,

ngay m a i la m o t d i e u b i an va h o m nay c h i n h la m o t m o n qua" Co le m o n qua

ay se chi dupe n h a n ra k h i c h i i n g ta b i n h t a m la lang nghe cupc song, lang

nghe c h i n h m i n h B o i k h i ay se k h o n g c6 d i e u g i k h i e n ta bo 15 va t i m thay anh

sang 6 tucmg l a i T a m h o n ciia c h i i n g ta se giau len q u a t u n g ngay ta song tron

v?n v o i m i n h '

D o a n D i | u H u y e n

Lap Van K40 khoi THPT chuyen - DHSP Ha Noi

^di s6 70: Mpt n h a triet hpc cho rang:

"Moi con vat k h i s i n h ra deu la tat ck n h i h i g gi ma no c6 C h i c6 con

nguoi la ngay ttr thud Ipt long thi chang la gi ca No phai lam n h u the nao

thi no se dugc tro thanh n h u the ay, va no phai ty l a m b i n g ty do ciia

c h i n h no T o i chi c6 the tro thanh ke do chinh toi lam ra"

A n h (chi) hay b i n h l u i n y k i e n tren

<6di Idm

K h i d i i n g t r u o c m p t tarn g u o n g , n h i n vao do ta se thay ban t h a n m i n h ma

k h o n g p h a i la m p t ai khac, ta thay h i n h b o n g ciia m i n h k h o n g sai l^ch N h u n g

neu t r u d c m a t ta k h o n g phai la m p t tarn g u o n g ki'nh m a la tarn g u o n g cupc doi

t h i lieu soi vao ta c6 thay c h i n h xac ban than m i n h hay khong? H a y ta se chi

thay m p t cai b o n g m o m o giira n h i i n g cai b o n g khac? H a y la k h i b u o c vao cupi^^

d o i , chpt n h i n l a i , ta thay m i n h d o i thay den c h i n h ban t h a n m i n h c i i n g khong

n h ^ n ra? N e u n h u v a y t h | t t h i v 6 t i n h cupc song ciia ta k h o n g con thupc ve

nCra Suy n g h i ve d i e u nay, m p t nha triet hpc n h a n d i n h : " M o i con v^t k h i sinh

^eii la tat ca n h i i n g g i m a no c6 C h i c6 con n g u o i la ngay t u t h u d Ipt l o n g

jj^i chang la g i ca N o p h a i l a m n h u the nao t h i n o se d u p e t r o t h a n h n h u the g'y va no p h a i t u l a m bang t y d o ciia c h i n h no T o i c h i c6 the t r o t h a n h ke do

^liinh t o i l a m ra" Cau trie't l i da g p i ra t r o n g ta n h i i n g suy n g h i ve each song

c h i n h m i n h Cupc song k h o n g p h a i liic nao cung cong bang D u tao hoa d a n h cho m u o n loai ( t r o n g d o c6 con n g u o i ) hai c h i i "ban nang" n h u n g " M o i con v a t k h i s i n h ra

j g u la tat ca n h i i n g g i m a no c6 C h i c6 con n g u o i la ngay tvr t h u d Ipt l o n g t h i chSng la g i ca" C o n vat da c6 the t r o nen ra't hoan t h i ^ n sau k h i ra d o i N h i i n g 4ieu k i d i e u n o d u p e h u d n g se t o n tai v o i no m a i m a i , k h o n g he thay d o i : k i e m

an, bao ve l a n h thd, s i n h con de cai, N o c6 the t o n tai chi v o i c h u n g ay t h i i no nhan t u tao hoa C o n con n g u o i t h i k h o n g the K h i s i n h ra, con n g u o i chi d o n gian m a n g m p t h i n h hai n h o be, ye'u dt C o n n g u d i the chat d a y d i i n h u n g con ngudi xa h p i t h i k h o n g N d d o n g nghia v d i v i f c ta k h o n g the song neu chi g i i i rieng n h i i n g t h i i tao hoa ban cho C o n n g u d i cd m p t p h u o n g t i | n khac de ton t^i, cd m p t siic m a n h k i d i ^ u khac de song D d la kha n a n g t u d u y , suy n g h i , t u dan m i n h d i theo m p t con d u d n g rieng, t y hoan t h i ^ n m i n h N e u n h u cupc song ciia loai vat la d o tao hoa q u y e t d i n h t h i cupc song ciia m o i n g u d i hoan toan n a m t r o n g tay n g u d i d d M o i vi$c l a m ciia ta d e u la m p t v i e n gach - d i i Ion hay n h d - xay d y n g con d u d n g song cho m i n h " N d p h a i l a m n h u the nao thi n d se t r d t h a n h n h u the ay T o i chi la ke d o c h i n h t o i tgo ra" - t u t u d n g chung ciia cau n d i la p h a m chat, n h a n each ciia con n g u d i hoan toan d o c h i n h con n g u d i t^o nen « 'v

L d n len d o n g t h d i t r o n g h a i m o i t r u d n g t y n h i e n v a xa h p i , con n g u d i cd d i i dieu k i ^ n de t y hoan t h i ^ n M o i t r u d n g t y n h i e n n u o i l d n ta ve the chat, n h u n g

de n u o i l d n ve t i n h t h a n t h i k h o n g g i khac ngoai m o i t r u d n g xa h p i N e u m o i trudng t y n h i e n n h u m p t n g u d i m ^ cham sdc chp ta giac n g i i , b i i a an t h i m d i trudng xa h p i lai n h u m p t n g u d i cha n g h i e m khac cho ta thay ro s y p h i i c tap c6a cupc sd'ng K h o n g p h t i n h a n s y q u a n t r p n g ciia h a i m d i t r u d n g ay n h u n g cQng n h u n g u d i cha, n g u d i m? k h d n g the thep ta sudt d d i , m d i t r u d n g xa h p i

Va t u n h i e n k h d n g h o a n toan quyet d i n h ban than ta song ra sao, ta d i I d i nao,

ta n h i n d d i b a n g con m a t m a u g i C d sao cau hpc t r d A n K i m Bang song t r o n g

^oan canh k h d eye t u d n g d e n gyc nga lai la n g u d i m a n g n i e m t y hao ve cho ca

^ ' t n u d e T r u n g H o a k h i g i a n h h u y c h u o n g V a n g t a i k y t h i I M O ( O l y m p i c toan

| t i o c te) 1997? D i e u nay cd thupc ve l i d o m o i t r u d n g song hay k h d n g k h i

^ u n g d i e u cau n h a n d u p e hoan toan t r a i n g u p c v d i h o a n canh ciia cau" C d

^0 n h i i n g con n g u d i song n a i giau sang, cd d i e u k i ^ n xay m p t b i i c t u d n g nhan

^ c h vCrng chac bao q u a n h m i n h t h i lai chi xay d u o c n h i i n g cai vach rach nat?

H o ich k i , ho dua doi, hp toan t i n h Cau tra l a i nam trong each song ciia m('jj

n g u a i ma thoi HQ "lam n h u thenao" t h i hp "se dupe tro thanh n h u the ay"

N h a n each h i n h thanh t u k h i ta to mau cho n h i i n g gi ta n h i n thay bSng man

cua anh mit tran trpng cupc song, m o n g dupe song c h i i k h o n g ton tai hoi hoj

N o phat trien k h i ta hieu nhirng vi^c m i n h lam la d u n g hay sai, ta biet minj^

phai sang Ipc ra sao de n h i m g dieu to't d^p trong nhan each k h o n g b i mai mot

va han che dan n h i i n g mat tieu cue N o se dupe nang cao k h i ta biet rdiao nan

n h u n g suy nghi ay thanh nhirng hanh dpng diing Kho c6 the n o i hanh trinh

hoan thi^n nhan each ciia con nguai den k h i nao t h i d u n g Igi Co k h i chi m p t

giay phiit sao nhang d i i khien ta lam lac de roi phai mat ca cuoc d a i de t i m lai

ehinh m i n h Qua trinh h i n h thanh va phat trien nhan each a con n g u o i doi hoi

a ban than rat nhieu nghj lyc va su c6' gang V i chi c6 t u d o i chan cua minh

dua m i n h den v a i nhan each Ban khong nen m o n g co ai do eong ban den dich

hay cha d p i m p t p h u a n g ti?n hi^n dai dua ban den v o i nhan each, cung khong

CO m p t con d u a n g tat nao de d i toi nhan each Tai nhan each chi co m p t con

d u o n g la t y m i n h co'gSng ma thoi

N o i n h u vay khong co nghia la ta chi biet den m i n h , "Ta la M p t , la Rieng, la

T h i i N h a t " (Xuan Di^u) Vai tro ciia ban than m o i n g u a i la quyet d j n h trong

vi^c h i n h thanh nhan each, the n h u n g ta cung phai biet lang nghe m p i nguai

xung quanh Chi nham theo m p t con d u a n g m i n h vach ra chua han da la dung

dan bai chiing ta khong ai eo the song mpt m i n h C h i i n g ta song trong epng

dong xa h p i v a i nhiJng m o i quan h f nhieu chieu va phuc tap ("Con n g u a i la

mpt dpng vat xa h p i " - C Mae) N e u chi nghi den m i n h va chi song cho minh,

ban se t y tach m i n h ra khoi cupc song hay t y lam m i n h thi^t t h o i k h i khong co

sy quan tam ciia m p i n g u o i xung quanh Bai the^ song d u n g hoa n h u n g khong

lam mat d i vai tro ciia m i n h d o i v a i m i n h eiing la m p t dieu rat can thiet de

hoan thi?n nhan each

T i n vao m i n h la v i f c lam can thiet D^ng Le N g u y e n Vu - T o n g giam doc

Cong ty ca phe T r u n g Nguyen noi tieng la n g u o i cho ta bai hpc ve niem tin do

BChi thay n g u a i cha m i n h b^nh tat ma khong co tien chiia t r j D a n g Le Nguyen

V u k h i do m o i m u o i sau tuoi da t u nhii: "mpt ngay ta se thay d o i cupc sp'ng ciia

ea dai gia dinh" N i e m tin do da dua chang sinh vien y khoa t r o thanh mot

doanh nhan thanh d^t n h u h i f n nay N h a n each ciia eon n g u o i nay da the hief

qua v i f e khong gyc nga truoc n h u n g song gio ciia cupc d o i , co n i e m t i n vijng

chac 6 ban than m i n h ; /?

Cau chuy^n ve Trang nguyen Mac D l n h Chi k h i con nho d a l a m den dorf

d o m de hpc vao m o i to'i van la m p t bai hpc sau sac cho vi^c k i e n t r i , ben bi/

182

Vif<?' trong hQC tap Do cung la bai hpc cho chiing ta tren hanh t r i n h hoan

^j0n nhan each va cung the hi§n rat ro sy co gang, trach nhjem ciia ban than fjioi ngu'oi do'i v o i t u o n g lai ciia ehinh m i n h

Cau noi ciia triet gia thuc sy gpi ra nhieu dieu h a n la ban than cau chir N o (Ja dong thoi d p n g vien con n g u a i t i n vao m i n h va d o i hoi trach n h i f m ciia m o i

figxxoi doi v o i ban than m i n h V i f c ta co trach n h i f m v o i ban than m i n h khong phai la ich k i , khong phai la tach m i n h khoi the giai xung quanh Ta t y hoan thi$n nhan each ciia m i n h ehinh la gop phan lam cho xa h p i ngay cang tra nen to't dep han

T y hoan thien ehinh m i n h la con d u o n g dai n h u n g k h o n g co nghia la ta khong the lam dupe Cupc so'ng nam trong tay ta, do ta quyet d j n h t h i tai sao ta Uiong lam cho no tra nen tot d?p? K h i canh ciia cupc song m a ra cho ta bat dau hanh trinh t y hoan thi^n t h i eon chan chu gi niia ma k h o n g s i n sang buac

di de lam cho ehinh m i n h va cupc song tro nen tot d?p han?

D i n h T h i M i n h Ngpc

Truong THPT Truang Dfnh - Hd Ngi

<Bdi s6 71: "Trong the giai khoc liet ciia AIDS khong co khdi nipn chiing ta

vd hg Trong the giai do, itn lang dong nghia voi cdi che't"

(Co - p h i A n - nan - Thong di|p nhan ngay The giai phong cho'ng AIDS,

1/12/2003) Suy nghi cua anh (ch;) ve y kien tren?

^dildm

Neu cho ban quyen dupe ve tiep biic tranh cupc song dang con dang da, b^n se hoan thanh nhiem v u ay n h u the nao? Ban se p h i i len do m p t m a u xanh tuoi mat hay m a u den u am? Ban se ve ve nhirng con n g u o i trong sy d i i m bpc yeu t h u o n g hau la sy ghe lanh hoai nghi? Ban se d|t niem t i n , sy k i n h trpng va

ca long n g u o n g m p vao nhirng bae sT, k i su, eon n h i i n g m a n h d a i bat hanh, dac bi^t la n h i i n g con n g u a i dang t u n g ngay, t u n g gio chiu sy hanh ha ciia can

^ n h AIDS? Ban se dat hp a dau trong trai t i m minh? D u o n g n h u do la n h i i n g '^Su h o i dat ra cho tat ca m p i n g u o i truoc sy lay Ian hanh hoanh ciia dai dich

^^S - m p t trong n h u n g hiem hoa Ian nhat dang de doa tai sy song ciia con

^%ibi. De tra l a i cho n h i i n g cau hoi tren, nguyen Tong t h u k i Lien h p p quoc

"^fi - p h i A n - nan da cho rang: "Trong the gioi khoc li?t ciia A I D S khong co

^'ai n i ^ m chiing ta va hp Trong the gioi do, i m lang dong nghia v a i cai che't"

183

"Xe tang dua anh d i trong chieu vang, gpi ten anh khong gian am u cha

khoc thuong " D u a n g nhu m o i Ian nghe nhung giai d i ^ u nao ne ve cai ch^'j

tham thuong cua mpt chang trai tre k h i mSc p h a i can b f n h t h e k i HIV/AIDS

moi Ian long toi nhoi len mpt noi dau khong ten, v6 hinh n h u n g xot xa Da^

chi CO mpt m i n h chang trai do, can benh quai ac ay con cuop d i biet bao sinf,

m^nh ciia con nguoi do la: n h i i n g c6 gai, n h i m g nguoi cha, n h i r n g dua tre Can

b?nh truyen nhiem ma nhan loai gpi la "hpi chiing suy giam mien dich m § c

phai 6 nguoi" da len loi toi tat ca cac quoc gia, n h u mpt bong ma am anh bao

t r i i m len cupc song tuoi d ? p , gieo rac nhiing tang toe dau thuong cho ca nhan

loai N h u n g con so biet noi da khien nhan loai phai giat m i n h sung sot truoc

nguy CO lay nhiem cGng n h u hau qua ma AIDS da gay ra cho cupc song cua

con nguoi: "Trong nam qua, moi p h i i t dong ho mpt ngay d i troi d i , c6 khoang

10 nguoi nhiem H I V " "Dgi dich AIDS da lay di hon 6000 nguoi m o i ngay \

hon 2 trong 3 n g u o i bj H I V van chua dupe t i e p can v o i dich v y dieu tri"

Vang, con so' ay van cu tang len tung ngay, tung gio theo cap so nhan va c6 le

trong mpt tuong lai khong xa neu n h u con nguoi khong c6 bi?n phap ngan

chan thi trai dat ciing nhin thay nhiing con nguoi heo hon tieu tuy v i AIDS, se

ra sao neu n h u the h? con chau chiing ta sinh ra se phai mang trong m i n h mac

- cam benh tat, se khong con dupe v u i choi cuoi diia, se chang con d a m hy vong

khat khao ve mpt tuong lai tuoi sang, ben canh do, can benh the k i AIDS con

tro nen dang sp hon bao gio het chinh boi su ba't lyc ciia y hpc h i ^ n nay Nhan

lo^i van chua t i m ra mpt loai thuo'c dac tri de c6 the ngan ngira can b f nh quai

ac C l i n g n h u sye lay Ian nguy hiem cua no Con mat cha, v p mat chong, anh mat

em CO le do se la mpt chuoi nhiSng tham kich ma AIDS da, dang va se con

gay ra cho xa hpi loai nguoi

Tuy nhien, dieu dang sp hon het chinh la sy tach bach den nghi^t nga giua

hai khai ni?m "chung ta" - nhung nguoi khoe manh va " h p " - nhirng nguoi bi

can b^nh AIDS quai ac hanh ha Trong the gioi khoc l i ^ t cua AIDS thi duong

nhu ranh gioi ay v6 ciing mong manh Co the h o m nay ban la nguoi k h o e

manh v u i t u o i nhung mpt p h i i t bat can nao do, rat c6 the ban ciang tro thanh

nan nhan cua AIDS cho d u ban la ai D u ban muo'n hay khong thi can b§nh the

ki ay van c6 the xam nhap vao co the ban, p h a huy tung te bao va chi trong

tich tac, ban tro thanh mpt trong nhijng nguoi thupc khai n i ^ m " h p " The

nhung, trong thuc te thi su tach bach giua "chiing ta" va " h p " lai la ca mot

ranh gioi sau thSm dupe ngan each bang biic rao dinh kien nghi^t nga do s U

thieu hieu biet "Chiing ta" - vang, do la nhirng con nguoi khoe manh, may

man v i chua bj nhiem can b^nh the k i , con " h p " thi sao? H p van la n h i i n g cof

nguoi CO day d u quyen Ipi ciia mpt cong dan Chi c6 dieu hp dang chiu su dat'

184

Jdn quan quai do su giay v6 ciia benh tat D u o n g n h u the gioi dang bj chia lanh hai niia: M p t nua la ciia "chiing ta" voi sy mi^t thi, k h i n h bi, xa lanh; con (ipt nua kia la " h p " v o i sy t y t i , niem mac cam ve ban than va sy eo le ciia so

Lh^n Chang biet t y liic nao, chiing ta da choi bo tinh dong loai de thoa man

i6i ich k i va n h i i n g dinh kien ban than Con hp, nhiSng con nguoi dang

l u o n g hon dang trach thi bi bo roi trong mpt the gioi lang quen, c6 dpc va jjgng gia Toi da tiing chung kien canh mpt em nho bi lay nhiem H I V / A I D S t u [\ va phai song trong canh ghe lanh ciia nguoi than, su miet t h i , xa lanh ciia lang xom M o i sau tuoi em da phai t y lap lam n h i i n g cong viec ma dang ra

xoi ciia em chua dang phai lam ay vay ma chang ai len tieng benh vuc em,

io v^ em, che cho em So phan ciia mpt em tho bat hanh se con troi dat ve dau

^neu n h u ca xa hpi quay lung? Neu nhiing hi^n tuong tren con tai dien, c6 le con nguoi se t y huy di?t chinh m i n h truoc khi AIDS huy diet hp Y kien ciia Co-phi An-nan khong chi neu len thyc te ma con la loi canh bao, nhac nho thai

dp sai lam ciia chiing ta. j^^^ '::: \ Hi-X'

Co mpt nha van da tung cho rang: " N o i Ignh leo nhat khong phai Bac Cue

ma chinh la noi khong c6 tinh thuong" Khong tinh thuong, khong c6 sy dong cam, con nguoi se tro nen lanh liing v6 cam, se lanh dam bang quan truoc noi dau ciia dong loai Dac bi§t la trong the gioi khoc li^t ciia AIDS, " i m lang dong nghia v o i cai chet" I m lang nghla la tho o, i m lang con la v6 trach nhi^m Neu nhu van cii tiep tuc i m lang bo roi dong loai trong noi kho ciia b?nh tat, i m lang nhin dich b^nh tiep tuc hoanh hanh thi c h i n g bao lau con nguoi cung se

im lang chap nhan so phan bat hanh do dich b#nh mang toi V i the ma mpi nguoi phai chung tay gop siic day lui b$nh tat M u o n vay, truoc het can phai

ro bo nhung thanh kien ngan each giiia "chiing ta" va " h p " Chiing ta can phai

tranh thai dp ghe lanh, ki thi doi v o i nguoi b?nh M p t cai nam tay, mpt nu cuoi, mpt loi hoi han dpng vien t u nhiing nguoi xung quanh cung c6 the nhom len ngpn liia ciia hy vpng va niem tin trong long n h i i n g nguoi bat hanh Hay

de cho hp thay rang, hp khong he c6 dpc, xung quanh hp van con rat nhieu nguoi ling hp, tin tuong va yeu thuong hp Canh cua cupc doi luon luon m o rpng chao don hp, de hp t y tin hoa nhap v o i cpng dong xa hpi Ben canh do, vifc phong chong AIDS con la nhiem v u cap bach ciia m o i quoc gia, ciia toan the gioi Hien nay nhieu to chiic phong chong H I V / A I D S va giiip do nhirng

nguoi bi benh AIDS da dupe thanh lap cho thay con nguoi da nhan thiic day

<lu va ro rang hon ve vi^c phong chong can b^nh the k i nay

I Ngay nay, xa hpi ngay cang phat trieh, song song v o i van m i n h tieh bp la

nhirng thoi h u , tat xau, t^ nan xa hpi len loi vao mpi hang cung ngo hem, tir thanh thj toi nong thon, t u dong bang toi mien niii V i the ma the h f tre ngay fc^ 185

nay can phai tinh tao Iva chpn cho minh mpt 161 song phu htyp, lanh m?nh Do

la each de thanh nien ngay nay tao lap cho minh mpt nen tang dao due, nhan

thuc dung dan, tranh xa nhirng cam do tam thuong, thap hen trong cupc song

Ben canh do, tuoi tre can phai c6 kien thiic ve HIV/AIDS de giiip cho ban than

phong tranh lay nhiem va tham gia cac hoat dpng xa hoi nham tuyen truyen va

nang cao nhan thuc cua nhiing nguoi xung quanh de hp c6 cai nhin dung d i n

hon ve HIV/AIDS cung nhu doi voi nhiJng nguoi bi benh

"Cupc song khong c6 tieng hat nhu gupc song khong c6 anh sang mat troi",

Moi chiing ta hay la nhung not nhac gop vao ban hoa ca niem v u i cua cupc

song Muon v|iy, ngay t u bay gio chiing ta hay chung tay gop sue v o l nhau tao

nen mpt thanh tri vung chac day liii can b?nh the ki AIDS, giiip cho cupc song

tro nen lanh manh va hanh phiic hon "Hanh phvic chi c6 the c6 duoc khi ta

trai qua mpt noi dau kho v i dai" Hay tin la nhu vay

Vu Lan Huong

* Ldfp 12 Van, TruangTHPTchuyen Nguyen Hu$-HdNQi

^di s6 72: Suy nghi cua anh (chi) ve vi^c giu gin ban sic van hoa qua

truyfn ngan Mot nguai Ha Ngi cua Nguyen Khai

<6dildm

Dau khong thanh lick cung nguai Trang An

Vang, cau ca dao ay da khai quat nhirng net thanh lich cua con nguoi va

manh dat ngan nam van hieh Co le, chinh nhiing net d?p do da de lai trong

long moi nguoi con cua manh dat nay that nhieu hoai n i f m La nha van sinh ra

6 da't kinh k i , Nguyen Khai da the hi?n su tinh te, nhay cam ciia minh truac

nhiing net van hoa rat rieng cua Ha Npi qua truyen ngan "Mot nguai Ha Ngi"

dupe rut t u tap "Ha Noi trong mat toi" Tac pham khong chi the hifn su nang

niu, tran trpng nhung ve d^p van hoa cua mien dat nay, khong chi la sy xot xa

cho su mai mpt eua nhiing gia tri van hoa, ma quan trpng hon la ca tac pham

da de lai cho moi chung ta that nhieu suy ngam ve vi^c g i i i gin ban sac van hoa

trong cupc song hom nay

Co the noi, "Mot ngifoi Ha Noi" la mpt t r u y | n ngan thanh cong cua Nguyen

Khai Tac pham xoay quanh nhan vat chinh la ba Hien trong moi quan h§ voi

su bien doi ciia thoi cupc Nhung net d?p tinh tuy nhat cua nguoi Trang An

duong nhu da dupe hpi tu 6 nhan v^t nay Mpt trong nhirng net dac sac cua

186

pham la 6 cho tac gia khong di sau vao nhung sy ki^n Ion, ngupc lai ong huong ngoi biit ciia minh vao nhiing dieu het sue binh thuong, gian di hang ngay ciia cupc song nhung qua do van lam noi bat dupe nhiing net tinh each (jpc dao ciia nhan vat Nhung net d^p trorig suy nghi ciia ba Hien dupe the jii^n truoc tien qua cai each ma ba chpn chong la mpt ong giao tieu hpc het sue binh thuong "khien ca Ha Npi phai kinh ngae", cai quyet djnh dung sinh con 6 tuoi bon muoi, trai hoan toan voi quan ni^m "Troi sinh voi, troi sinh eo" eiia

xa hpi ta liic bay gio, La mpt nguoi phu nix nhung ba luon ehii dpng, t u tin

trong vi^e quan l i gia dinh boi ba y thuc rat ro vai tro quan trpng ciia mpt nguoi vp, nguoi me: "nguoi dan ba ma khong la npi tuang thi cai gia dinh ay cung cha ra sao" Khong nhung the, la mpt nguoi m?, ba uoh nSn eon t u nhirng cai nho nhat nhu ngoi an, chuyen cam bat, cam diia, miic canh, Roi khi hai dua con trai lan lupt xin ra chien truong, nguoi m? ay "ciing dau don

ma bang long" v i khong muon con song bam vao su hi sinh ciia ban be O ba Hien, nguoi ta van thay sang len mpt niem tin manh l i ^ t vao ve d?p truong ton, vTnh cuu ciia Ha Npi: " M 6 i the h^ deu c6 mpt thoi vang son ciia hp Ha Npi thi khong the Thai nao no cung dep, mpt ve d?p rieng cho moi lua tuoi"

Co the noi cai cot each ciia Ha Npi eon dupe the hien rat ro trong each ling xu ciia nhan vat nay Do la su linh hoat day ban ITnh truoc nhiing doi thay ciia thai cupc, trong bat eii hoan canh nao van luon dam song la minh, t h i n g than, chan thanh, giau long t y trpng nhung ciing het sue kheo leo, thong minh Con nguai ay van luon g i u gin nhiing net dac trung trong loi song ciia nguoi Ha Npi, bpc Ip cai quy phai, sang trpng, lich lam ciia nguai Ha Thanh t u each an mac, each bai t r i nha ciia, t u cai cam nhan het siic tinh te "trai ret, mua ray la luot chi d i i lam am ao ehii khong lam uat" den cai each lau ehui bat hoa thuy tien trong ngay giap Tet mpt each het sue t i mi, da cho thay net d?p van hoa truong ton vinh eiiu 6 mpt nguoi Ha Npi het sue binh dj noi manh dat van hien nay Trong nhan vat ba Hien vua c6 mpt Ha N p i t r i tu?, hi?n dai, thiie thoi lai vua ton tai mpt Ha N p i dai cac kieu sa, eo kinh, vai chieu sau van hoa

Du da C O tuoi, ba Hien van la "hat b y i vang eiia Ha Npi" ^ , , j ;

The nhung cau chuyf n ciia Nguyen Khai dau chi danh cho eon nguai ciia

Ha Npi ma eon huong den tat ca nhiing nguoi Viet Nam noi chung de giii den

hp thong di?p ve y thuc g i i i gin ban sae van hoa ciia dan toe Van hoa c6 the hieu mpt each don gian la tat ca nhiing gia trj, nhiing net d?p ve vat chat va tinh than cua xa hpi, chung nao con nguoi con ton tai thi van hoa ciing se van con Du 6 bat k i thai dai nao thi van hoa ciing dong vai tro het siic quan trpng Ban sac van hoa la nhiing dac diem rieng ciia moi dan toe, gop phan khong nho vao vi^c hinh thanh nen mpt quoc gia dpc lap Va c6 le cung khong phai

187

v6 CO ma Nguyen Trai khi xua da nhac den truyen tho'ng van hoa cua dan toe

ngay sau khi tu tuong nhan nghia 6 phan mo dau ciia "ang thien c6 hung van"

Dai cdo binh Ngd:

Viec nhan nghia cot a yen dan Qudn dieu phat truac lo tru bao Nhu nude Dai Viet ta tie truac Von xtmg nen van hien da lau

Moi dan tpc can phai c6 mpt nen van hoa rieng ciing giong nhu moi ca nhan

trong cuoc dai phai c6 ca tinh rieng de lam nen cai "toi" ciia chinh minh, de

phan biet minh voi nguoi khac Mot dat nuac lam sao c6 the ton tai ben virng

khi ma nhac deh no, nguoi ta chang c6 ca gi de nho, chang c6 gi de noi den?

Van hoa la mpt trong nhung yeu to quan trpng nhat lam nen truyen thong cua

mpt dan tpc NhCrng gia tri van hoa phi vat the ciing phan nao phan anh duoc

tam tu, tinh cam, suy nghi, tarn hon con nguoi Van hoa Viet gian di nhung c6

chieu sau va c6 ban sac rieng, con nguoi Viet Nam binh di, het sue tinh te^

nhung ciang v6 cung anh dung, kien cuong Chinh truyen thong van hoa lam

nen cpi nguon, goc re cho dan tpc, tu do hinh thanh nen 6 con nguoi Vi^t Nam

long tu hao, tu ton dan toe, mpt niem tin manh liet vao tuong lai Toi chpt nho

den hinh anh cay si 6 den Ngpc Son ma Nguyen Khai da tirng nhac den trong

"Mot nguoi Ha Noi" Gio bao c6 the the lam nghieng ca tan, bat ca re nhung qua

bao phong ba bao tap, bao bien co thang tram ciia lich su, no lai hoi sinh, tro la

non Van hoa gop phan lam nen cai "vang son" cho qua khu, con qua khu gop

phan hun due nen nhiing pham chat tot dep cua con nguoi bai van hoa thuong

huong con nguoi ta den nhiing gia tri dep de cua cupe song, huong con nguoi

ta den cai chan, thif n, mi, lam cho con nguoi song tot hon Ben canh do, nhung

cong trinh kien triic, nhung danh lam thang canh, di tich lich su, khong chi

cho thay nhiSng net van hoa rat rieng cua dat nuoc Vi^t Nam ma con dong gop

khong nho vao vi^c quang ba hinh anh ciia Vif t Nam den ban be the gioi

Chua ke den doanh thu khong nho cho nganh dich vu tu du lich npi dia va

quoc te^ tu vi^c quang ba hinh anh do, vi the ciia Vi^t Nam chac chan se dupe

cai thi?n, dupe nang cao tren truong quoc te', rat nhieu co hpi mo ra cho su

giao lim ca ve mat kinh te^ chinh tri phuc vu cho su phat trien ciia dat nuoc Vi

the, neu chiing ta khong co y thuc giu gin ban sac van hoa ciia chinh dan tpc

minh thi t u chung ta se lam mat di vi the rieng ciia minh, se bi hoa tan vao

nhiing nen van hoa khac tren the gioi Co nhCrng thii khi da mat di ta van co

the lay lai dupe nhung co nhung dieu neix khong niu giii thi no se tupt khoi tay

Wn ban sac van hoa dan tpc thi se lam mat dan di nhiing gia tri van hoa dpc

|ao Lam sao de hoa nhap ma khong hoa tan la mpt van de khong don gian lung khong phai la khong the lam dupe neu nhu moi nguoi chiing ta deu co

^ thiic giii gin nhiing net dep van hoa ciia dan tpc minh, dae bi^t la the'h^ tre jay nay Moi nguoi hay t u trau doi cho minh von hieu biet ve van hoa dan

c Lam sao de ban be quoc te hieu va yeu thich van hoa ciia dat nuoc chiing

do cung la mpt each de giii gin ban sac van hoa boi ai do da tirng noi rang:

ll ^Cai cho di ciing la cai con lai mai mai" Vi^c giir gin truyen thong van hoa phai bat dau tir vi?c giii gin truyen thong ciia moi gia dinh, moi dia phuong,

^ n g mien cu the Va moi net dae sac trong van hoa cua hon nam muoi dan tpe

em se lam nen mpt nen van hoa Vi?t Nam da dang, dam da ban sac Moi nguoi dan phai tu co y thiic bao v^ nhimg gia trj van hoa vat the va phi vat the aia vung mien minh, cua dat nuoc minh Nha nuoc can co nhiing bi?n phap xir l i thich dang doi voi nhung hanh vi gay tac dpng xau den van hoa, song song voi nhung chinh sach hop li de triing tu, bao ton nhiing di tich, danh lam, va giir gin nhirng gia trj van hoa phi vat the Co the noi, vife giir gin nhiing gia trj van hoa khong phai la trach nhifm ciia rieng ai ma can eo sy tham gia ciia tat ca mpi nguoi, khong phai bang khau hi?u, bang loi noi ma bang nhiing viec lam het siic cu the

Tuy nhien, giii gin ban sac van hoa khong co nghia la khong co su giao luu, hpc hoi Moi nen van hoa deu co nhirng the manh rieng ciia no Tiep thu mpt each hpp l i co chpn Ipc se la dieu kien de lam giau co them von van hoa ciia dan tpc Ngoai ra, cung chinh tir su giao luu ay ma ta co the biet dupe diem manh, diem yeu trong nen van hoa cua minh, tir do co the phat huy nhiing diem manh dong thoi hpc hoi nhiing kinh nghiem de co the khac phue nhirng dieu eon khiem khuyet

Khong phai luc nao chiing ta cung co the giii gin dupe nhiing gia trj van hoa ciia minh boi le cupc song cung c6 nhiing bien co (chien tranh, thien tai, )

CO the lam cho nhiing eong trinh van hoa bj xuong cap nghiem trpng Tuy nhien, chiing ta van dang hang ngay co gang tim mpi each de co the giir gin

"lupc pho CO Ha Npi, chiia Mpt Cot, Vi^t Nam vinh du dupe UNESCO cong

J ^han mpt so cong trinh van hoa vat the va phi vat the la di san van hoa the gioi

<la chiirng to su co gang, no luc khong ngirng cua chiing ta trong vi^c phat huy

•chiing gia tri van hoa dan tpc Cupe song hi^n dai hoi ha hon, eon nguoi ta b ^

Cam nong luygn thi DH Ngu Von tgp 2: Nghj luqn Xa hpi - l i Xuan Soon

rpn h o n , d i e u k i f n giao Imi quoc t e m o r p n g h o n bao g i o het n h u n g t h a m sau

t r o n g m o i c h u n g ta la m p t tarn h o n Viet, m p t cot each Vi#t

Co the n o i g i u g i n ban s i c v a n hoa k h o n g chi c6 y nghia v o i cong d o n g dan toe,

n h a n loai m a con rat y nghia d o i v a i m o i con n g u a i v i n h i r n g gia t r i v a n hoa ay

d u p e the h i ? n t r o n g nep song, nep n g h i hang ngay cua m o i con n g u o i

C a m o n N g u y e n K h a i v o i "Mot nguffi Ha Not" b o i le, v o i t r u y e n ngan nay,

ta n h a n ra r i n g v a n hoa la m p t net d?p c u a r u p c song va d u c6 n h u n g d o i thay

t h i "nep song tot dep cua cha o n g v a n l a n g le chay t r o n g cupc song 6 at cua

N h a n loai n h u m p t con n g u o i song m a i va cang ngay cang m a r p n g tri

thiic, nhat la t r i t h u c khoa hoc, d o i song K h o a hpc da g i i i p cho loai n g u o i dat

den t r i n h d p v a n m i n h n h u ngay nay D o la d i e u k h a n g d i n h

- N h u n g ngay t u the k i X V I , m p t nha van, nha t u tvrdng n h a n v a n chu

nghia da len t i e n g canh giac:

" K h o a hpc m a k h o n g c6 l u o n g t a m c h i la s y tan r y i ciia t a m h o n " (Rabelais)

- Ta hay b i n h l u a n cau n o i tren

I I T h a n Bai

1 G i a i t h i c h

a) Khoa hpc 6 t h e ' k i X V I c6 nghia la tri thitc thupc m o i ITnh vuc, nhat la trong

l i n h v y c v a n c h u o n g , triet hpc N g u o i hpc nhieu, biet rpng ma k h o n g c6 l u o n g

tam h u o n g d a n t u t u a n g , hanh d o n g se sa dan den cho bang hoai t a m hon

b) K h o a hpc (thuc n g h i e m ) ngay nay la m o n hpc c6 he t h o n g r J i a m k h a m pha

ra n h u n g d i n h luat, giai t h i c h cac h i ? n t u p n g , sy vat, la co so ciia n h i h i g sang

c h e k i thuat

c) Dao due la nen goc cua khoa hoc v i dao d ue h u o n g nhCrng p h a t m i n h khoa

hpc vao m u c d i c h tot d?p, phuc v u d o i song con n g u o i Ne'u k h o n g c6 y thvfc

dao d u e soi r p i , khoa hpc se t r o t h a n h p h u o n g tien thoa m a n n h i i n g t h a m v p n g

ich k i , d e n t o i cua m p t so n g u o i v a c u o i c i m g c6 the day n h a n l o ^ i d e n cho tan

r u i , d i ^ t v o n g

Cty TWHH MTV DWH Khong Vict

a) N e u h i e u theo n g h i a t h u nhat, gid tri cm noi ciia Rabelais dugc khang dinh

N h u n g ke c6 hpc t h u c ma t hi e u y thuc dao due t r u o n g t h a n h t r o nen k i e u cSng i c h k i , t h a m l a m , h a n h d p n g sai l?ch, d u a den s u sa doa ve t i n h than H p

CO the su syng hpc thuc cua m i n h de thoa m a n n h u n g due v p n g thap hen

I r a n I c h Tac t r o n g v u o n g tpc nha Tran, hpc cao h i e u r p n g , n h u n g p h a n b p i 1^1 dat nuoe, p h a n la i d o n g hp c h i v i t h a m l a m n g o i v i A n N a m quoc v u o n g m a

g i | e h i i a se ban cho

b) Ne'u h i e u theo n g h i a t h u hai, cau noi cang c6 gid tri

Khoa hpc k i t h u a t ngay cang tien bp, se d a n dan giai p h o n g sue lao d p n g cho con n g u o i N h u n g m p t so chii n h a n ciia cac t u ban I p i d u n g k i thuat, co k h i

de hoc Ipt sue lao d p n g ciia cong n h a n m p t each t i n h v i T r o n g m p t so nha may, thp t h u y e n b i e n t h a n h m p t loai m a y moc k h o can t r o n g d a y t r u y e n san xua't

N g o i giCra m a y moc, l i i c nao c u n g t i n h toan I p i nhuan, con nguai ngay cang

tro nen ich ki, t h a m c h i k h o can l o n g n h a n ai v o n la m p t n h a n to c h u y e u ciia

dao due con n g u o i

T u g i u a t h e ' k i X X , n h u n g phat m i n h ve n g u y e n t u , hat nhan, thay v i nang cao d o i song v a t chat cho loai n g u o i , l ai dan den viee che'tao n h i r n g loai v u k h i

gie't n g u o i h a ng loat That d i i n g n h u l o i canh cao cua Rabelais: "Khoa hoc ma

khong CO luong tdm chi la su tan rui ciia tam hon" 'f\

a) N h a n l o ^ i c u n g da n h a n ro n h i i n g h i e m hoa ciia khoa hoc khong c6 luong

tam C h o nen, t r u o c t i e n bp n h a n h chong ciia khoa hpc k i thuat, n h a t la viec

ling d u n g khoa hpc vao l i n h v u c chien tranh, cac nha t u t u o n g , nhi>ng doan the y e u e h u p n g hoa b i n h , nhCrng to chiie quoc te da'u t r a n h bao v f con n g u o i tren h a n h t i n h ciia c h i i n g ta da k e u g pi l u o n g t a m con n g u o i , nhat la cac t r u n g tam q u y e n l u c hay co g i n g n g a n chan s u p h a t t r i e n khoa hpc theo h u o n g xau

Gandhi - nha t u t u d n g I o n - da t u n g keu g p i nhan loai hay dan tranh vt hod binh

chinh loai nguai >

b) C o n n g u o i d a n g d a n dan c h i n h phuc thien n h i e n N g a y nay, n h i i n g p h i

* u y e n k h o n g g i a n d o bp len m a t trang, sao hoa va n h i i n g h a n h t i n h khae de

^ each l a m c h u v u t r u , toan la n h o o khoa hpc N h u n g d i e u q u a n t r p n g nha't

con n g u o i phdi luon luon soi sang tdm hon minh, d u n g s i i d u n g khoa hpc n h u

•^Pt cong cu g i i i p n h a n loai thoat k h o i nan ngheo d o i , b e n h tat, chien tranh

^ o a hpc C O l u o n g t a m d u p e phat trien k h o n g n g i m g se g i i i p con n g u o i dat t o i

'^^t cupc song tot dep ve v | t chat Ian t i n h than ^ '

Cam nong luy?n thi OH NptJ Von, tgp 2: Nghj luqn Xa hqi - li Xuan Soon

I I I K e t b a i

Ljch s u phat trien ciia loai nguai ghi nhan su tien bp khong n g u n g cua tri

thuc con nguai, nhat la su tien bp v u g t bac cua khoa hpc t u may the k i nay

N h u n g trong l i n h vuc dao due, con n g u o i d u a n g n h u giam chan m p t cho, tieh

ve tri ma khong tien ve tdm

Can khac phuc s u mat quan binh nay de khoa hpc luon luon la m p t nhan to

quan trpng cho sy phat trien nen van m i n h vat chat Ian tinh than ciia nhan loai

s6 74: Co n g u a i cho rang Svr ham m u o n v 6 dp ve tien bac se dan day

con n g u o i den cho sa doa tam h o n

Em h i e u y k i e n tren n h u the nao? Co the rut ra bai hqc g i cho b a n than?

i)dny

I M d b a i

- M p t cau cham ngon p h u a n g Tky t u n g nhac n h d ta: "Tien bac khong too ra

hqnh phuc, ma chi gop phan vao hanh phiic" (L'argent ne fait pas le bonheur, mais

y contribue)

- Tuy nhien trong xa hpi ngay nay, mot so' n g u o i v a n m u u cau sung

suang, hanh phuc bang each lam bat cu hanh dpng nao, bat chap t h u doan, de

kiem that nhieu tien H o cho rSng c6 tien se c6 duoc m o i t h u , ke ca hanh phuc,

ma khong y thuc dupe rang su ham muon vd do vetien bac se day ho vao cho sa doq

tam hon

- Ta hay t i m hieu y nghia cau noi tren, tir do n i t ra bai hoc cho ban than

I I Than bai

1. G i a i t h i c h

a) T u xua, con n g u o i da nh|n ro gia tri van nang ciia dong tien Co tien la c6

the chiem h i n i m p i t h u tai san, quyen the, dia v i , nhat la trong xa hpi c6 giai

cap Tien bac lam thoa man long ham m u o n cua con n g u o i : Co tien mua tien

cQng dugc

b) Cupc song hi^n tai dat ra nhieu nhu cau ca nhan cho con n g u o i Cho nen,

thay v i nhan thuc d i i n g dan gia tri cua tien bac, mot so n g u o i cho rang phai

kie'm that nhieu tien de thoa man m p i t i f n nghi d o i song v^t chat D o quan

ni^m sai lam do ve hanh phiic, hp sinh long ham muon vd do vetien bac

c) Su them m u o n v6 dp do se day con n g u a i vao cho sa doa tam hon

- B} tien bgc a m anh, n g u a i ta phai tieu p h i qua dang cong sue, t h i gia,

quay cuong dau 6c ve chuy^n kie'm tien Sy ham m u o n ich k i nao cijng l a m cho

n g u o i ta kho so, nhat la sy ham m u o n v6 dp

Cty TNHH MTV DWH Khang Vljt

'Tien b^e c6 the lam cho con n g u o i de trao tra:

Con bac, con tien, con d$ tie, Hei ccm, het rugu, het ong toi

(Nguyen Binh Khiem) Quen ca nhan nghia:

» Tien tai hai chie, son khuyen ngugc

Nhan nghia doi ducmg, nuac chay xuoi

(Nguyen Cong Tru)

p o i khi tro nen tan nhan, dpe ae:

Mot ngay la thai sai nha, Lam cho khoc hqi chang qua vi tien

2. Bai hgc a) Can nhan thuc d u n g dan ve gia trj dong tien

- Tien bac chi c6 gia t r i n h u mpt p h u a n g ti^n d a m bao cupc so'ng cua ta

diTQC am no, hanh phuc

- D u n g de tien bac tro thanh ong chii sai khien ta lam chuy^n bat nhan hai nguoi, day v6 ap bue ta, bieh ta thanh mpt ten no le

b) Can quan niem d i i n g dan ve hanh phiic va cupc song

- Hanh phuc khong phai la su thoa man m p i ham m u o n ca nhan mpt each ich ki Hanh phiic chinh la su thoa man lau dai n h u n g uoc mo, l i t u o n g cao d?p cupc song hanh phiic ciia ta va m p i nguoi ehung quanh, ciia dong bao ta

- Con nguoi, ngoai tai san vat chat do lao dpng chan chinh tao ra, con c6

nhihig bao vat tinh than: mot tam hon trong sang, mot nhan each thanh cao, niem

'"y me lao dong phuc vu xa hgi, da\ N h u n g t h i i nay khong the nao mua bang tien bac

I I L K ^ b a i * Khang dinh gia trj cau noi de bai

1 V^n d y n g bai hpc vao cupc so'ng

Cam nang liiy§n thi OH NgiJ Van, tqp 2: Nghj luqn Xa hpl - 1 5 Xuan Soon

^di s675: Trong mgt cupc noi chuyfn vai hpc sinh, Bac Ho c6 day:

Co tdi ma khong c6 ditc la nguai v6 dung Co diic md khong c6 tdi thi /^^

vi^c gt cung kho

E m hieu the nao ve lod day tren

t)dny

I M d b a i

- MQt so' thanh nien hQC sinh t h u a n g co dat muc dich d u y nhat la hoc

cho thanh tai, coi nh? vi?c ren l u y f n dao diic Lai co n g u o i hpc chua tot ma

k h o n g chju co' gang hpc t^p, ren l u y | n tai nang de sau nay co the phuc

to't cho xa h p i

- De k h u y e n hpc sinh chii trpng trau doi ca diic Ian tai, Bac H o da can dan:

- Co tai ma khong co due la nguai v6 dung Co due ma khong co tai thi lam viec

- Co kien thuc, k i n h nghi^m, nang lye hoan thanh cong vi|c ciia m i n h voi

hi^u qua cao

- Giai quyet m p i van de v o i ke't qua tot nho co p h u a n g phap h u u hieu,

sang tao

b) Co diic

- Co d^o due tae phong tot, co y thuc lam chu, d i i n g cam, t r u n g thuc voi

mpi nguoi

- K i n h tren, n h u o n g d u o i , thuong yeu, he't long giiip do m p i nguoi, tan

tuy phuc v u nhan dan

2 N p i d u n g y nghla cau n o i

a) Co tai ma khong co due la nguoi v6 d y n g

- Co tai ma khong dem tai nang phyc v y nhan dan, phyc v u xa hpi thi ta'

nang do chang ich Ipi gi

Ne'u CO tai ma hanh dpng trai dao due thi chSng n h u n g v6 ich ma con '^'^

hai, boi tai cao ma khong co dao due t h i eang nguy hai cho xa hpi

- Dan chiing: m o t hpc sinh gioi nhung v6 k i luat, dao due kem, mpt can

quan l i co tai n h u n g tham 6, mpt nha bac hpc dem khoa hpc phyc v y cho mV^

dich xau xa

Oy TWHIT WIV DWH MHlllfl Vijt b) Co diic ma khong c6 tai thi lam v i f c gi cung kho

- C h i n h tai nang g i u p ta hoan thanh cong vi^c Ne'u chi co dao due, d u

Ian m y c dich to't va tan lue lam, eiing kho lam nen

Hihi due n h u n g v6 tai thi vi$c khong n h u n g khong thanh ma con gay tai

i D o la m p t h i n h thuc ciia b^nh d u y y chi

- Dan chung: m p t hpc sinh hanh kiem tot n h u n g hpc hanh ye'u kem, mpt

bp quan l i co nhi^t tinh n h u n g trinh dp van hoa, ehuyen m o n k e m t h i se sai

t, dSn den that bai

c) M o i quan h f giiia tai va due

- Co dao due, co tai nang m o i tro thanh con n g u o i toan di^n

- Due the hien qua thai dp hanh dpng dung, m y c dich hanh dpng tot Tai

ig the hien qua thanh qua cong v i f e cao

I I I Ket b a i Thanh nien hoc sinh can trau d o i ca due Ian tai de tro thanh n g u a i cong dan tot, gop phan xay d y n g dat nude phon vinh

^di s6 76; C h a ong ta thuong n h l c nhd con chau: Gidy rack phai give lay le

A n h chi hieu lai day ay n h u the nao?

^di Idm

Pham gia, dao due ciia con n g u d i rat quan trpng N g u o i ta co the so'ng thie'u tho'n ve vat chat chu khong the nao danh ma't nhan each, danh d y , long t y trpng ciia m i n h dupe V i vay, ong ba xua co noi: "Gia'y rach phai gifr lay le" Cau tyc ngir tren nham nhae nho chiing ta: D i i trong bat eu hoan canh kho khan nao eiing phai g i i i gin nhan each, pham gia ciia eon n g u d i

Theo n h u cau tyc ngu, t d gia'y kia dii ed b i "rach", khong edn nguyen v^n nhung phai g i u dupe "cai le" ciia nd de n g u d i ta edn nhan ra la " t d gia'y" Con

ngudi cung v|y, d u bj ngheo tiing, lam vao tinh t h e b i i c bach, ta ciing phai cd long t y trpng, khong nen lam nhirng dieu b^y ba, xa'u xa Sd'ng d tren ddi,

n g u d i ta q u i trpng nhau la d nhan each, pham gia chu khong chi bie't cd tien bac Cd tien that nhieu, sang trpng hem n g u d i n h u n g l ^ i thie'u dao due, khong

CO nhan each t h i l i ^ u m p i n g u d i cd q u i yeu ta khong? Trong n h u n g liic kho

khan, thie'u tho'n hoac liic nguy nan kho'n dd'n t h i nhan each ciia con n g u d i

thudng dupe the hi#n rd nhat Xua kia, danh tie'ng Tran Binh Trpng k h i b i giae

bat giiia cai sd'ng va cai che't, ong da khang khai chpn cai che't ma ngan d d i sau

Van edn l u u danh m u d n thud: "Ta tha lam quy nude N a m , chu khong them

lam v u o n g dat BSc" Cdn nha van N g d Ta't To' da xay d y n g h i n h t u p n g nhan

v | t chj D | u d a y cam phuc C h o n g t h i "bj t r o i go" d d i n h l a n g v i k h o n g c6 tien

nQp s u u cho N h a nude, con con t h i " d o i v a n g ch mat", v a y m a c h i da m g n h dan

n e m n a m bac vao m a t ten t r i p h i i T u A n de g i u g i n tiet h a n h v o i chong Gang

xiic d p n g v a k h a m p h u c biet bao t r u o c cai che't a i a Lao Hac - n h a n vat chinh

t r o n g chuy^n "Lao Hac" a i a N a m Cao t h i tha an ba cho de chet c h u k h o n g the

tie'p t y c song d o i n g h e o de r o i se theo got B i n h T u l a m nghe an t r p m n u o i than

T h ^ t d a n g t r a n t r p n g biet bao n h i i n g cupc d o i cao d?p

La con n g u o i , ta p h a i c6 n h a n each dgo due N h a n each ay giiip ta giu cho

ban t h a n song t o t d ? p va n h a n each g i u p ta de gan g u i , t h a n ai v o i m p i n g u o i

t r o n g CQng d o n g xa h o i N e u t r o n g xa h p i m p i n g u o i deu c6 y t h u c dug-c dieu

nay t h i xa h p i se t i e n bp, v a n m i n h va t u o i d ? p h o n

The n h u n g , b e n canh n h u n g n g u o i d a n g ra sue g i i i g i n n h a n each p h a m gia

ciia m i n h d u p e to't d ? p t h i eo m p t so n g u o i da b i tha hoa, b i e n chat H p la

n h i i n g n g u o i chi song b a n g h i n h thuc ben ngoai, chay theo vat chat xa hoa K h i

g i p s y CO k h o n g hay t h i hp d o l o i cho hoan canh m a k h o n g d a m n h a n do In

hgu qua cua s y suy thoai ve dao due That la d i e u ngae n h i e n k h i c6 n h i r n g to

"gia'y"bj "raeh" m a v a n co g i i i d u p e "cai le", eon n h i e u t o giay v a n n g u y e n vtjn

d a n g h i n h m a d a n h m a t cai le a i a no d i D o m o i la eanh t u p n g d a u l o n g Xa

hpi ta ngay nay k h o n g p h a i la k h o n g c6 t r u o n g h p p nay, v i vay D a n g va N h a

nude d a n g ra sue giii' l a i n h i i n g "cai le, cai 161" ay m a tir bao ddi nay o n g cha ta

da v u n dap cho d u p e tot d?p, n h u to tien ta da t u n g nhac n h d " D d i cho sach,

rach cho t h o r n " dd sao

Da qua r o i nhCing n a m thang chien tranh, d d i ngheo, cupc song m d i day du

t h i eau tyc n g i r nay la m p t l o i giao huah q u i bau cho n h i i n g ai coi t h u o n g nhan

each, ban re d a n h d u , l u o n g tarn Ta d i m g v i m p t n g h i c h canh nao, v i m p t l i do

nap m a quen d i l o i dgy sau sSe tren Ta phai g i i i g i n bao v § v a q u i y e u truyen

thong, b a n sac a i a d a n tpc, n h u vay la ta da g i i i "cai le" a i a xa h p i , a i a dat nude

T u h i n h a n h " t d giay" o n g cha ta giao d y e I d p con chau d d i sau b a n g m p t

bai hpc dao d u e l a m n g u d i that sau sSe va q u i bau D e xiing d a n g v a k h d n g ho

th^n v d i n g u d i d i trude, ehung ta can phai than t r p n g k h i bat tay vao m p t cong

vi$c g i m a vi?c dd cd l i e n q u a n den d a n h d y ban than, d a n h d y gia d i n h , danh

d y a i a dat n u d e h a u t r a n h d u p e n h i i n g h | u qua sau nay

^di s6 77: "Hum diet de da, ngucri ta chei de tiehg" c6 p h i i la mpt quan fii^m ve song dgp, song c6 ich khong? Y k i e n cua anh, chj?

^dildm fix n g a n x u a d e n nay, biet bao n g u d i san sang h i sinh m a n g song de bao v f

danh d y ; p h a m gia ciia m i n h D d la due t i n h , la t r u y e n t h o n g ngan d d i a i a d a n tpc ta M p t Ian n i i a , de k h a n g d j n h d i e u ay, t y c n g i i ta cd eau:

"Hum chei de da, nguoi ta chei de tiehg"

Cau t y c n g i i p h a n anh l a i e h u y f n t h u d n g xay ra t r o n g cupc song, m p t k i n h nghiem d d i t h u d n g C o n h i i m k h i chet d i , t u y x u o n g t h i t ra r d i n h u n g v a n de

l ^ i bp da q u i gia C u n g n h u con n g u d i , d i i da che't t i e h g t a m v a n eon m a i ve sau Q u a h i n h a n h n g a u nhien, t h u d n g t i n h t r o n g cupc song, eau t y c n g i i muo'n nhan n h u m p t bai hpc: Phai song d?p sao cho k h i da mat, t i e h g t h o m v a n eon mai ve sau; d i m g song the nao m a k h i k h o n g eon t r e n the gian, t i e h g xa'u van khong p h a i m d

Bai hoc t r o n g eau t y c n g i i la bai hpc q u i gia sorig m a i v d i t h d i gian T i r ngan xua den nay, t r e n cupc d d i , v a n vat deu theo q u y l u a t ed s i n h ed t u , k h o n g ai bat t i i bao g i d L i i c con song, e h i i n g ta ed n g u d i giau, ke ngheo; n g u d i g i d i , ke khd, n g u d i h o n , ke thua k e m The n h u n g , k h i chet d i t h i ai e u n g la cai xac kh6ng h o n , k h o n g con g i ve vat chat - m a e h i i n g ta de l a i gia t r j t i n h than -tiehg t a m cua b a n than N e u e h i i n g ta song "d?p" t h i tiehg t h o m l u u m a i ngan nam, song " k h d n g d?p" t h i sud't d d i tiehg xa'u c i i n g v a n edn:

"Tram nam bia dd thi con Nghin nam bia mieng van con tra tra"

R6 rang, con n g u d i ai eung p h a i che't, n h u n g tie'ng t a m p h a i d u p e l u u danh sir sach N g a y x u a T r a n B i n h T r p n g da h i e n n g a n g het vao m a t b p n giae: "Tha lam q u y n u d e N a m e h i i k h o n g t h e m l a m v u o n g dat Bac" va e i m g v d i N g u y e n Trai, Le L p i n h i i n g v j anh h i i n g eua d a n tpc, m a i m a i la n i e m t y hao cua dat nude V i ^ t N a m Ben canh d d , Igi cd n h i i n g v j v u a n h u : L e C h i e u T h o n g edng

r i n can ga nha, N g u y e n A n h d a n g t a m eau v i | n t h y e d a n Phap N h i i n g n g u d i

do, t u y than xac da v i i i vao cat b y i n h u n g ngan d d i v a n de Igi n o i n h y e nha cho

dan tpc V i f t N a m , n g a n d d i v a n phai chju phe phan, ehju s y c a m t h i i cua nhan dan ta L a i n i i a , ea dao ta c u n g cd eau c h u y f n ve eon ed k h i chet v a n c d ' g i i i sy trong sach t h a n h cao cho chau con t y hao H u o n g chi, e h i i n g ta la con n g u d i biet suy n g h i , biet n h a n thiic Vay, tha "Tot d a n h h o n l a n h ao" Cau t y c n g i i la

p h u o n g cham, la chan l y ngan d d i ciia m o i e h i i n g ta

tarr

T u y nhien, bao gio cung vay, ben canh n h u n g each song dep van con ton tai

loai ngu-oi khong c6 y thuc, song buong tha, bua bai H Q xem t h u a n g dao diic,

xem dao due la t h u bo d i Do la n h u n g ke thien can, khong n h i n xa thay rpng,

khong hieu dupe dgo due chi'nh la gia trj cugc song H p chi song mpt cupc song

v6 nghia, trong rong N h i i n g loai nguoi n h u the la can ba ciia xa hpi ma chiing ta

can phdi loai t r u M g t to't va mat xau luon ton tai song song trong xa hpi cau tuc

ngvi la chie'c phao giiip ta phat huy m|t tot de xa hpi ngay cang d?p hon Do do,

t u nh6, ta phai xay d y n g cho m i n h mpt Joi song d^p, song lam sao de k h i khong

con tren cupc d o i nay, ngan nam m p i nguoi van con tuong nho den chung ta Co

n h u the^ chung ta m o i khong ho th^n v o i con chau Va neu ai d i n g n g h l va lam

dupe n h u vay t h i xa hpi nay se ngay mpt tot d?p biet bao!

Cau tyc ngU m a i mai song theo thoi gian bai do la k i m chi nam, giiip ta

thanh n g u a i h i h i ich cho dat nuoc, non song

Sdi s6 7(S.-Trinh bay suy nghi ciia em ve tinh b?n qua y kien cua nha van

Ni-c6-Iai 6-xta-rop-xki:

"Tinh ban truoc hei phai chdn thanh, ph&i phe binh sai Idm cua ban, cua

dong chi, phai nghiem chinh giiip da dong chi sw'a chiia sai Idm"

^ d i Idm

Ngoai t i n h mau t u , tinh thay tro, thi tinh b^n la mpt n h u cau ra't lori ciia con

n g u o i song trong xa hpi N h o c6 tinh ban, cupc d o i ta bot c6 don T i n h ban

giiip ta v o i d i n h i h i g noi b u o n chan v i do la cho dua v i i n g chac de ta tam su,

chia se Da c6 rat nhieu ca dao, danh ngon de ca ngpi ve tinh ban d^p de do

Rieng ta, ta quan ni§m ve tinh ban n h u the nao cho d u n g de x i i n g dang voi

tinh cam d^p de cao quy do ma nha van Ni-c6-lai O-xto-ro'p-xki noi:

"Tinh ban truoc Ml phai chan thanh phai phe binh sai lam cua ban, cua dong chi,

phai nghiem chinh giup da dong chi siea chiia sai lam"

That vay, da la tinh ban thi vi?c truoc tien phai chan thanh, chan thanh la

mpt due t i n h dang g i i i , phai coi b ^ n h u chinh ban than m i n h K h i ta d o i xu

v o i ban to't, c6 chan thanh v o i ban thi ban m o i t i n m i n h C h i n h nha a sy tin

t u o n g ay ma ban m o i tho Ip het n h i m g noi lo au thac mac va n g u y f n vpng voi

m i n h Phai noi liic ay ta n h u mpt cho d y a virng chac cho ban Chi c6 sy chan

thanh m o i giiip cho tinh ban dupe lau ben va ngay cang khang khit

La n g u o i cung trang lua, ciing hpc chung mpt truong trong m p i sinh hoat

nha't nha't d i n g gan n h u giong nhau, ta dol x u v o i ban be n h u the nao deu the

hi^n qua viec lam Dieu quan trpng truoc nha't la ta phai t i n ban n h u ban t i n 6

minh, tuy^t d o i khong lira doi, khong v y Ipi trong tinh ban

ta buon, cimg ta chia se niem v u i Do v^y da la ban be ta phai nen giiip do

(flQt each tan tinh, bang ca tam long chan thanh, khong so do, khong tinh toan jsloi l ^ o n g CO nghia la tach ban be ra khoi tap the ma chinh ban be la fnpt tap the ciing nhau gan bo, sinh hoat va thuong yeu nhau, giiip d o Ian fihau d day, ta khong nen quan ni?m "ban be" la hai n g u o i ma phai la so' dong, la nipt '^a hpi t h u nho n h u lap hpc, nha truong t h i sy chan thanh trong

b^n be no m o i c6 gia trj hon Nghia la ta phai biet ke't hpp tinh ban than thie't voi quan h§ gan bo trong tap the rpng rai, khong d o i l^p t i n h ban v o i m o i quan tap the rpng rai do

Yeu t h u a n g chan thanh, giiip do ban het long khong c6 nghia la ta chap nhan n h i i n g thoi h u tat xau, khong sai lam cua ban Cang khong phai la de cho bgn v u i long ma ta bo qua nhirng khuyet diem ciia ban Ngupc lai, sy chan thanh trong t i n h ban no doi hoi ta phai nen manh dan c6 k h i khong khoan nhupng trong vi^c phe b i n h gop y ve n h i i n g sai trai do L a m n h u the ban m o i tha'y n h i i n g dieu chua tot ay de tir do b?n sira chiia G i i i p do b^n sira chiia sai lam la dieu can phai thyc hi?n v i c6 n h u vay ban m a i tien bp, m o i tro nen nguoi tot va dong t h o i tinh b ^ m a i lau dai, ben chat N e u ta v i ne nang, che giau nhirng thie'u sot ciia ban t h i chang khac nao v6 tinh ta l a m n h u n g tat xau

do ngay cang nhieu, cang Ion hon Vay thi ta c6 phai la ban tot chua, ta c6 chan thanh v o i ban khong? Ngay xua, D u o n g Le manh dan d o l xir t^ bgc v d i L u u Binh de cho L u u Binh t y ai Chinh nho do ma L u u Binh quye't tam phai t h i do vod myc dich tra thii D u o n g Le Neu D u o n g Le khong nhay ben n g h l ra each giup d o ban n h u the t h i li^u L u u BirUi c6 dupe ngay v i n h quy bai to ve lang khong? T m h ban cua D u o n g Le qua thgt la d^p de, la tain g u o n g sang dang cho m p i n g u o i hpc hoi

Ta phai nen hieu rang phe binh, gop y ban phai xuat phat tir long yeu thuang ban chan thanh N o i d i i n g hom, k h i sira sai ban, ta phai dat tinh b ^ len tren het, nghia la phai lya loi, chpn liic ma gop y N h i i n g l a i gop y a i a ta la ' ^ i h i g vien gach de xay dap tinh ban lau dai ben ch$t, c h i i khong phai la mpt

^on bao de pha d i tat ca n h u n g gi to't d?p ma bay lau ta xay d y n g Do do ta Phai khon kheo, l i n h hoat va t i m loi thich hpp v o i ca tinh cua b ^ :

199

Lai noi khong mdl tien mua Lua lai ma noi cho vita long nhau

D|c bi^t ta phai c6 thai dg bao dung voi b^n khi nhan loi va vui mvrng truo^

nhiing tien bp ciia ban Dupe nhu the tinh ban se ngay cang tham thiet v u n

ben han

Tinh ban la nhu cau cua moi nguoi trong xa hpi, nhat la doi voi thanh nien

Song ma khong c6 ban than la con nguoi c6 don, khong c6 hanh phiic Va khi

da CO h^n roi ta phai vun quen cho tinh b?n ay ngay cang gan bo hon Tmh ban

la cao d?p, la thieng lieng dung nhu nha van Ni-c6-lai 6-xto-rop-xki da noi:

"Tinh ban trudc hei phai chdn thanh phai phi binh sai lam cua ban, cua dong chi,

phai nghiem chinh giup da dong chi sua chua sai lam" Tu quan diem tren, ngay tu

khi con di hpc ta phai thyc hi^n tot nghla vy thieng lieng ay trong moi quan he

ban be de khong ngung xay d\mg tinh ban d?p de trong nha truong ma sau

nay Ion len ra ngoai xa hpi ta c6 dupe due tinh tot ay hau gop phan thyc hien

mpt xa hpi lanh manh c6 dao due

<6di s6 79: Anh, chi hieu the nao ve cau tyc ngu: "Tien hoc le, hau hoc

van"ck xua va nay?

Tir bao doi nay, ong cha ta luon neu cao va giii gin truyen thong dao due

cua dan tpc Bao gio mpi nguoi ding xu sy voi nhau bang le nghia, xem le

nghla la bai hpc hang dau do'i voi con nguoi Ngay tu liic eon be tho, chiing ta

ciing luon dupe cha me day do va nhae nho ta phai nam long cau tyc ngu:

"Tien hoc le, hau hoc van" Trai qua may nghin nam van hien, cau tyc ngu aV

van luon c6 gia tri, luon la bai hpc qui doi voi chiing ta

Qua that, hpc le nghla dau tien la thyc sy can thiet Chinh vi vay ma ngay

tu thud con nam noi, chiing ta da dupe eac ba m? day le nghla qua tung loi ru,

qua nhung cau hat trong dan gian diic ket bao truyen thong dao due tot dcr

Lon len mpt chiit, chiing ta lai dupe cha m? huong dan cho each xu su '

nhung dieu don gian nhat, chang han loi cam on sau khi dupe cho qua, tien-

xin loi khi bj vi pham, da thua voi nguoi Ion tuo'i, di phai thua, ve phai trinh

R6 rang le nghla dao li hau nhu da tham nhuan trong nhan thuc ciia moi

chiing ta t u liic chua buoc chan den truong Den khi di hpc, song song voi viei^

tiep thu kien thiie, ta cung van dupe thay eo giao due le nghia, dao due, bie'

kinh yeu nhung nguoi than, qui men gan gui ban be, giiip do nhau khi kh'^'

khan hoan nan N h u vgy a moi truong nao, d^o li cung dong vai tro chii ch'^^

va CO moi quan h$ eh$t che voi nhau Mpt diia con 6 nha khong nghe loi ch'^

200

vae, v6 phep, bat hie'u thi khong the nao tro thanh mpt hpc sinh tot va chac

chan, sau nay cung khong the nao la mpt cong dan c6 ich cho mai sau Neu nhu ai cung xem thuong phep tac, trat ty thi truoc het, gia dinh ay cung se mat

ki luat, khong con ki cuong, nen nep Gia dinh la mpt te bao eiia xa hpi, gia dinh nhu the thi xa hpi se roi loan Xa hpi roi loan hon dpn thi khong the nao van minh tien bp Cuoi eimg la canh dat nuoc thua kem, sa siit mai khong thoi

Bai hpc dao li khong bao gio cu, cung khong bao gio het Hpc kien thiie van hoa ta CO the hpc muoi nam, hai muoi nam Nhung hpc lam nguoi c6 khi suot

ea cupe doi ta van chua hpc het Chinh vi vgy, cau h^c ngu la mpt loi day dong thai cung la lai canh tinh v6 cung diing dan doi voi tat ea chiing ta

Nhung thyc te c6 khi lai khae, boi dau phai ai cung hieu va thyc hi?n nhu the Lai day v6 cung thiet thyc vay ma da eo mpt thai chiing ta bo quen, khong

de y den Dao due, le nghla la nen tang xay dyng xa hpi tot dep Chiing ta khong biet xem trpng cho nen ket qua dan den tinh trang d^o due thanh thieu nien hpc sinh chiing ta cang liic cang di xuong Thyc te da c6 xay ra bao ehuy^n tro danh thay, con danh cha m?, be ban dam chem giel choc Ian nhau Dang che trach hon

la nhung nguoi xem nhe dao due, coi thuong bai hpc lam nguoi Hp chi lo hpc hanh vun dap kien thiie cho ban than ma khong chii y ren luyf n dao diic Hp quen rang dau chac han eii hpc gioi la c6 dao due, pham chat cao d?p, dupe nguoi doi nguong vpng Nhung nguai du that hpc ma biet gii> le nghla, dao due con dang qui han ke hpc rpng hieu cao ma tha't due, v6 nhan dao gap bpi phan

Hieu ro van de, moi nguai chiing ta can phai eo huong di ey the: "Le" hom nay khong chi c6 le nghla dao due don thuan ma no con phat trien cao hon thanh tinh yeu thuong gan bo voi que huong dat nuoc, long hi sinh cao ea doi voi nhan dan Chiing ta ai ai cung mong muon tro thanh nguoi cong dan tot, dong gop nhieu nhat cho xa hpi Muon tro thanh nguoi cong dan tot, chiing ta can thiet phai c6 nen nep dao diic Muon dupe nhu the thi ngay tu bay gio chiing ta phai ra cong ren luyf n tu duong dao due ban than 6 mpi hoan canh chiing ta can ghi nho trong tim loi day qui bau "Tien hpc le, hau hpc van"

Tom lai, dao due con nguoi la cai dang qui nhat, dang tran trpng nhat Cho nen bai hpc lam nguai bao gio cung la bai hpc dau tien, bai hpc phai hpc suot

ca eupe doi cho tat ca mpi nguoi De phan dau tro thanh cong dan tot, hom nay ben canh "Tien hpc le, hau hpc van", chiing ta can ghi nho them lai Bac day:

Co tai ma khong eo due la nguoi v6 dyng, c6 due ma khong eo tai lam vi^c gi

^ n g kho" M f t f u ,

201

^di s680: Sich md rpng tmdc mat toi nhtrng chan troi mai (M.Gorki)

Tu rriQt cau be mo coi, that hQC,Alesei Peshkov da vuon len tro thanh

M.Gorki - nha van bac thay cua giai cap v6 san, con nguoi dugc nhan dan the

gioi kinh trpng vi mot von hieu biet van hoa vira rpng Ion vira sau sac Nho

dau? Nho mgt nghi lye song phi thuong da tim gap dupe mpt thu tai san phi

thuong: sach

Noi deh M.Gorki, khong the khong noi deh t\f hpc, do do khong the khong noi

deh sach Chinh ong da noi deh tac dpng ghe gom ciia sach doi voi minh trong

mpt loi phat bieu gian di: "Sach mo ra truoc mat toi nhiing chan trod moi"

Cau noi ay ham chiia mpt y nghia phong phu va mpt chan li, mpt loi khuyen

Tir lau con nguoi da biet deh su ki di$u ciia sach Sach, do la cai than ki

trong nhiing cai than ki ma nhan loai da sang tao nen That khong the hinh

dung mpt nen van minh ma khong c6 sach Tir hang nghin nam truoc, khi

chua CO chu in, chua c6 may in, chua c6 ca giay but nira, thi nhan loai da nghi

deh sach roi, da c6 nhij-ng hinh thuc dau tien cua sach roi Sach la cai can c6 de

con nguoi luu giii va truyen lai cho nguoi khac, cho the he khac, nhiing hieu

biet cua mirth ve the gioi xung quanh, nhirng kham pha ve vii tru, ve con

nguoi, ca nhirng y nghi, nhirng quan ni^m, nhirng mong muoh ve cupc song

can giri den cho mpi nguoi va trao giri den doi sau

Sach, do la kho tang chua dung nhirng hieu biet ciia con nguoi da dupe

kham pha, chpn Ipc, thir thach, tong hpp Sach la noi ket tinh nhiing tu tuong

tien tien nhat cixa cac thai dai, nhirng hoai bao manh me nhat, nhirng tinh cam

tha thiet nha't ciia con nguoi Chi c6 nhiing gi ma con nguoi cam thay buc xiic

can noi, can truyen lai, moi di vao sach

Tac dpng ciia sach khong he bj gioi han boi thoi gian va khong gian Con

nguoi ngay nay van khong giam siit hung thu tim lai nhirng trang sach da c6

hang may nghin nam nay, tir nhirng hinh ve bi hiem tren nhirng phien dat set,

nhirng chu: cai tir lau da tro nen la liing tren cac tam da ciru, nhirng con chir

tupng hinh tren cac the tre cho deh hom nay, nhirng cuon sach dupe in hang

loat hang nhirng may in di^n tir hi^n dai Mpt nguoi song 6 mpt lang heo lanh

chau A ciing c6 the dpc dupe cuon sach cua mpt nguoi viet tir mpt dat nuoc xa

xoi d chau MT Th^t eo the khong ngoa rang: c6 sach, cac the ki va cac dan tpc

xich lai gan nhau

Sach la the, sach c6 sue manh nhu the, cho nen M.Gorki da ra't eo l i khi noi:

"Sach mo rpng ra truoc mat toi nhirng chan troi moi"

202

Sach dua den cho nguoi dpc nhung hieu biet moi me ve the gioi xung qoanh, ve vu try bao la, ve nhirng dat nuoc va dan tpc xa xoi Nhiing quyen g|ch khoa hpc c6 the giup nguoi dpc kham pha ra vii tru v6 tan voi nhiing quy

la$t cda no, hieu dupe qua dat tron mang tren minh no bao nhieu da't nuoc khac

jijjau voi nhiing hoan canh thien nhien khac nhau Nhiing quyen sach xa hoi hpc giup hieu biet ve doi song con nguoi tren cac phan dat khac nhau do voi nhiing

^^c diem ve kinh te^ Ijch sir, van hoa, nhirng truyen thong, nhirng khat vpng Sach, dac bi?t la nhiing cuon sach van hpc, giiip ta hieu biet ve doi song ben trong cua con nguoi, qua cac thoi ki khac nhau, 6 cac dan tpc khac nhau, jjiung niem vui va noi buon, hanh phiic va dau kho, nhirng khat vpng va dau tranh ciia hp

Sach con giiip nguoi dpc phat hi?n ra chinh minh, hieu ro minh la ai giira vu try bao la nay, hieu moi nguoi eo moi quan hf nhu the nao voi nguoi khac, voi ta't ca mpi nguoi trong cpng dong dan tpc va cpng dong nhan loai nay Sach giiip nguoi dpc hieu dupe dau la hanh phiie, dau la noi kho cua moi nguoi va

phai lam gi de song cho diing va di toi mpt cupc doi that s\f Sach mo rpng

nhiing chan troi ude mo va khat vpng

Da timg c6 nhiing cuon sach khong chi "mo rpng nhiing chan troi moi" cho mpt nguoi, tram nguoi, trieu nguoi, ma cho ca nhan lo^i Nhirng trang sach ciia Bruno, Galie ve qua da't va thai duong h | da mo ra cho loai nguoi mpt thoi

ki moi tren eon duong chinh phue tu nhien Nhirng trang sach aia Dacuyn ve cac giong loai khong chi giiip eon nguoi hieu ro ve cac gio'ng loai sinh vat ma con hieu ro hon ve chinh con nguoi Sach cua Secspia, ciia Diderro, Monteskier roi cua Mac, Angghen thye su da giiip eon nguoi lam nhiing cupc each m^g Dpc Bangdae ta hieu ve the gioi tu ban voi sue manh la liing ciia dong tien Dpc tho Tago, tho Ly Bach, Do Phu, ta hieu doi song va tam hon ciia ca nhirng dan tpc Dpc Nguyen Du, Ho Xuan Huong, Cao Ba Quat ta hieu xua kia cha ong ta timg dau kho va uoc mo nhiing gi That khong sao ke he't 'nhung chan troi" ma cac trang sach da mo rpng truoc mat ta Co the noi mpt

<^ach tom tat rang: Ipi ieh eiia sach la v6 t^n Ta dong y voi loi nhan xet ciia

^•Gorki cung la tiep nhan loi khuyen bao ham chiia trong cau noi ay: Hay dpc

^3ch, co'gSng dpc sach eang nhieu cang tot

Tuy nhien, chang le do la mpt loi khuyen v6 dieu ki$n? Ngam cho kl, ta van

^ha'y CO mpt khoang trong can can nhSc trong loi khuyen ay Vi sao? Vi khong

Phai mpi quyen sach deu "mo rpng nhiing chan troi moi"

Tir khi xua't hi^n chii nghia tu ban, mpi vat dyng cua con nguoi, trong do c6

^^ch, deu tro thanh hang hoa Sach khong chi la cai do eon nguoi viet ra cho nguoi dpc, ma con la mpt mon hang cho nhiing ong chii nha in, chu nha

7m

xuat b a n k i e ' m l a i M u c d i c h cua n h u n g o n g chii a y , n o i c h u n g , k h o n g phai \

p h u c v y n h a n loai m a de k i e ' m Ig-i n h u a n , Ig-i n h u a n t6"i d a V i the, treri ;]

t r u a n g sach, k h o n g p h a i bao g i o c i i n g c h i c6 n h i r n g c u o ' n s a c h t o t t h v c s u p^,^

v u m u c d i c h cao ca ciia con n g u o i , m a con c6 rat n h i e u n h i r n g c u o n sach

m y c d i c h k i e i n l o i , da gay tac hai k h o n g n h o cho con n g u o i

T h e n a o la sach tot? D o la n h u n g cuon sach p h a n anh c h i n h xac q u y luat cu,

t v n h i e n v a cua d o i song xa h o i C h u n g g i i i p con n g u o i ta h i e u r o ve so ph,^,^

cua m i n h de c6 y t h u c d u n g ve nghT^ v u cua m i n h t r o n g d o i song M p t cii(,

sach t o t p h a i g i i i p cho cac dan t g c hieu biet nhau h o n N o p h a i ca n g p i s u c6n

b a n g v a t i n h h u u n g h i g i i i a cac d a n tpc N o p h a i k h i e n cho con n g u o i t h e m i

hao ve m i n h , t h e m vung t i n 6 cuoc song de chien d a u cho cupc song m o i ng.i

m o t h p p l i va h a n h p h i i c h o n N o p h a i k h i e n cho t a m h o n con n g u o i t r o nen

p h o n g p h i i h o n , d p l u p n g h o n , t r o n g sang h o n

Dpc n h i i n g c u o n sach n h u the, d i i n g la chan t r o i m o r p n g k h o n g c h i truoi

m a t ta m a con ca t r o n g t a m h o n ta Ta k h o n g c h i tang t h e m h i e u biet ma con

tSng t h e m gia t r i v a sue m a n h

C o n the nao la sach xau? D o la n h i i n g c u o n sach x u y e n tac d o i song, dua

d e n cho n g u o i dpc n h i i n g k i e n t h i i c gia tra ve the g i o i x u n g q u a n h C h u n g di

cao d a n tpc nay m a b o i n h p d a n tpc kia, c h i i n g gay t h u h a n va n g o v u c giira cac

d a n tpc, de cao bao l y c v a chien t r a n h , k i c h d p n g n h i i n g thj h i e u ban n a n g thnp

hen cua con n g u o i

D p c n h u n g c u o n sach n h u the^ n g u o i dpc k h o n g n h i i n g k h o n g tang them

n h i i n g hieu biet ma con t r o nen d o t nat, me m u p i hon Dpc n h i h i g cuon sach nhu

the^ t a m h o n n g u o i dpc k h o n g n h i i n g khong he m o rpng chan trod m a con them

kho can v i n h i i n g t h u t i n h dpc ac, n h u n g uoc m u o n t a m t h u o n g ich k i , n h u n g tinh

cam bac nhupc d o n hen Sach c6 the la m p t t h i i thuo'c b o i d u o n g eye k i cong hieu

C l i n g CO the la m p t t h u ma t i i y , m p t t h i i thuoc dpc eye k i n g u y h i e m

B o i vay, tir cau n o i cua nha v a n v 6 san Nga, ta c6 the t y xac d j n h cho minh

m p t t h a i d p d o i v o i sach T r u o c het, p h a i biet q u y t r p n g sach v a coi v i f c dpc

sach la m p t cong v i f c rat can thiet, v i r a rat t h i i v j v i r a rat bo ich Song ma

k h o n g dpc sach, k h o n g h a m me sach, la m p t d i e u k h o n g the chap n h a n dugc

N h u n g p h a i chpn sach de dpc K h o n g b j me hoac b o i s u hap d a n cua hinh

t h i i c , k h o n g de bj l o i c u o n b o i n h i i n g t h i h i e u t a m t h u o n g , p h a i t i m d e n nhirng

cuon sach t h y c s u tot, c6 ich

M a t khac, dpc sach k h o n g c h i la m p t s u h u o n g t h y , m a con la m p t each

h a n h d p n g 6 d o i C h o nen, dpc sach la de n i t ra n h i i n g b a i hoc b o i c h cho cuQ*^

song to't h o n , h a n h d p n g c6 h i ^ u qua h o n Dpc sach m a k h o n g tieu hoa dixQ'^'

k h o n g v g n d u n g d u p e vao h a n h d p n g , t h i d a u dpc h a n g n g h i n c u o n sach cung

1^3 iiiem v u i , la q u y e n I p i ciia ca n h i i n g con n g u o i be n h o b i n h t h u o n g Sach v a n

•g'p tyc phat h u y tac d y n g k i d i ^ u ciia no Ta k h o n g the h i n h d u n g m p t the g i o i

iJioOg sach K h o n g con sach, nen v a n m i n h nhan loai c i i n g se k h o n g con

0i s681: Li tu6mg la ngpn den soi sang

<6dildm

Cupc song n g a y cang v a n d p n g va phat t r i e n theo chieu h u o n g m o i De t o n

t | i va CO m p t cupc song ben v i i n g t h i m o i n g u o i c h i i n g ta can p h a i c6 m p t pjiuong h u o n g song n h a t d i n h , m p t l i t u o n g m a ta se h u o n g t o i de t h y c h i f n trong suo't cupc d o i N h a v a n N g a L e p T o n - x t o i da n o i : " L i t u o n g la n g p n den

chi d u o n g K h o n g c6 l i t u o n g t h i k h o n g c6 p h u o n g h u o n g k i e n d i n h , m a khong CO p h u o n g h u o n g t h i k h o n g c6 cupc song" V a y cupc song se ra sao neu moi n g u o i k h o n g c6 l i t u o n g xac djnh? Cupc d o i se ra sao neu m o i n g u o i c h i song v i n h i i n g m u c d i c h k h o n g ro r a n g va chi cho ban t h a n m i n h ?

Thoat dpc qua, ta se cam thay cau n o i tren h o i k h o h i e u " L i t u o n g " la gi?

Do chinh la cai d i c h cua cupc song m a m o i con n g u o i k h a t k h a o dat dupe C o n

"ngpn den", d o la m p t vat d i i n g de t h a p sang vao ban d e m , n h o c6 n o m a ta

thay d u p e ro d u o n g d i v a n h i i n g vat x u n g q u a n h " P h u o n g h u o n g k i e n d j n h " chinh la m y c tieu, la d u o n g l o i xac d i n h se t h y c h i ^ n m p t each q u y e t t a m va

khong thay d o i "Cupc song" la cupc d o i t h y c tien cua m o i n g u o i , n h u n g d o se

la cupc d o i CO y nghia, cupc d o i t u o i d e p k h i m a con n g u o i song chir k h o n g

phii ton tai Cupc song d o l a t h a n h qua r y e r o cua m p t cupc song c6 l i t u o n g

Qua do, ta thay cau n o i cua L e p T o n - x t o i m a n g m p t n g h i a rat ro rang: song '"•en d o i , m o i con n g u o i can p h a i c6 rieng cho m i n h m p t l i t u o n g song, d o

•^hinh la n g p n d e n c h i p h u o n g ro r a n g nhat " L i t u o n g " rat q u a n t r p n g v o i

* ' i n g ta V i neu song m a k h o n g c6 l i t u o n g t h i c h i i n g ta se k h o m a xac d i n h '^hftng v i ^ c nen l a m , con neu c6 xac d j n h d u p e t h i e i i n g k h o n g c6 q u y e t t a m de

"^Wc h i ^ n cho t o i n o i chon N h u t r o n g hpc t a p , neu k h o n g chae chSn m y c tieu

de l a m g i t h i k h i g a p k h o khan, ta de b u o n g x u o i v a k h o n g chju co g3ng

^ C c i n h do, k h a n a n g t h y c h i ? n sai h u o n g hay cam thay k h o k h a n h o n k h i

^yf^Z xac d i n h d u p e l i t u o n g la rat I o n ChSng han ta m u o n t r o t h a n h bac si

"^Wg k h o n g xac d j n h d u p e la se t r o t h a n h bac si g i , t h i k h i d a n t h a n vao eon

hpc v a n ta se cam thay lac l o n g v o i c h i n h m y c t i e u m i n h de ra V a cupc

^W, se te nhat biet bao k h i con n g u o i ta song t h i e u " l i t u o n g " T h i e u l i t u o n g ,

^ nan c h i , ta de c a m thay b u o n chan v o i c h i n h cupc d o i ciia m i n h V ^ y m p t

nguoi CO If tuong la nguoi nhu the nao? Do chinh la nguoi luon x^c d|nh J-Q

m y c tieu song va tan tuy voi nhung vi^c m a minh can hoan thanh, the hi§n

thai dp quye't tam vtron toi su hoan thi^n ban than, mong muon cong hien cho

su nghi^p chung Hon the nua d6 la mpt nguoi san sang hi sinh cho li tuong

cua minh, chap nhan sy that bai va kho khan de dat deh cai dich cuoi cimg cv,g

cuQC doi Doi khi l i tuong cua mpt nguoi chi la kie'm dupe viec lam on dinh va

CO mpt gia dinh dam am nhung de thuc hi^n dupe thi nguoi do ciang phai traj

qua nhieu kho khan Va du cho do chi la mpt l i tuong tuong chung nhu rat

don gian nhung van xung dang nhgn dupe su ton trpng tu nhirng nguoi xung

quanh Vi nguoi do da c6 dupe li tuong rieng de thuc hien chu khong nhu

nhieu nguoi song hon nua cupc doi van chua biet dau la li tuong cua doi minh

va van con dang quan quanh Ngay 5-6-1911, nguoi thanh nien Nguyin Tat

Thanh da ra di voi mpt li tuong suot doi "tim ra con duong giai phong dat

nuoc, quye't tam vi To quoc doc lap, vi dan tpc Vi^t Nam tu do va ben vung"

Do Cling chinh la li tuong ciia tat ca thanh nien trong thoi chieh. Nhung ngay

nay khi dat nuoc ta da hoan toan dpc lap va dang tren da phat trien nhanh thi

li tuong ciia thanh nien da khac di rat nhieu Tat nhien moi thanh nien se c6

cho minh mpt li tuong rieng, tuy thupc vao hoan canh song, dia vi va each

song cua moi nguoi nhung neu li tuong do chi phuc vu cho Ipi ich ciia bm

than thi do khong hoan toan la li tuong ma do chinh la loi suy nghi ich ki va ca

nhan Vi the thanh nien ngay nay can c6 mpt li tuong chung la: khong ngung

phan dau vi mpt dat nuoc Vi?t Nam "dan giau nuoc manh, xa hpi cong bang

dan chu van minh" Ma muon c6 dupe nhirng li tuong c6 nghia cho ban than

va cho xa hpi nhu vay thi moi nguoi nhat la thanh nien hpc sinh ngay tu khi

ngoi tren ghe nha truong da xac dinh dupe cho minh muc dich cua viec hoc

tap, phan bi^t dupe muc dich do la diing hay sai va xac dinh xem kha nang cua

minh c6 thuc hi^n dupe hay khong Ben canh do can bie't lang nghe loi khuyen

ciia nhirng nguoi xung quanh nhu cha me, thay c6 de c6 mpt "phuong hudng

kien djnh" cho chinh minh Mpt xa hpi se phat trien vOng ben khi co nhung

con nguoi co chung mpt li tuong cao d?p la song vi To quoc, vi mpi nguoi

Cau noi ciia Lep Ton-xtoi da de lai nhieu nghIa that sau sac va day ti'nH

rihan van khi ong da nhah manh sy quan trpng ciia li tuong doi voi moi nguo"

qua vi?c v i l i tuong voi phuong hudng kien djnh va cupc song Cupc song

ngay cang khac di, moi nguoi chiing ta can co mpt li tuong de thyc hi^n trong

cupc doi, em ciang vay, em se luon phan dau de hoan thanh li tucmg ciia minh

tro thanh mpt cong dan co ich cho xa hpi, dong gop sue minh vi sy nghi^P

chung ciia dan tpc De moi ngay troi qua, se co them mpt ngay moi dupe chie^

sang boi li tuong cupc doi

Cty TWHH MTV DVVHKhong Viet

^di s682: Tarn quan trpng cua vifc hpc

pc bat tri l i " (Khong hpc thi khong bie't li le, le phai)

Sudt lich sii phat trien may ngan nam, nhan loai da tich luy dupe mpt kho

ig tri thuc khong 16 ve tu nhien va xa hpi Nhiing tri thiic ay dupe luu

-yen tit doi nay sang doi khac qua hinh thuc truyen mieng va chu vie't (sach)

uon tie'p thu tinh hoa tri tu?, con ngudi chi cd mpt con duong duy nhat la

pc, hpc sudt doi

Ndi den hpc la ndi deh tri luc, mpt nang luc suy nghi, mpt true quan nhay -n, mpt tu duy hpp If Dieu ay het sue can thiet cho tat ca mpi ngudi Chinh vi

ly, ngay tir liic nhd, bat ki ai ciing phai dupe hpc hanh

Trong mudi hai nam d trudng phd thong, hpc sinh dupe cung ca'p nhu-ng 'eh thiic so dang ciia mpt so bp mdn co ban nhu Toan, Ly, Hda, Sinh, Van, Su,

ja, Ngoai ngir Tuy the, hpc sinh phai cham chi hpc hanh thi moi hieu va viing kien thuc mpt each cd h? thong Neu lo la, chenh mang, thie'u -hiem tiic trong viec hpc hanh thi rot cupc la ton thdi gian, tien bac ma ket

a thu dupe chSng dang la bao

Thyc te'cho thay la cd hpc cd hon Muc dich ciia vi^c hpc la nham phuc vu

o mpi cong vipe dat hipu qua cao Neu ta don thuan lam vipc theo thdi quen

^c kinh nghiem cd san thi cong vi^c se tien trien cham va chat lupng khong

t Cach lam nhu tren chi thfch hpp vdi cac cong vipe gian don, khong can

"eu deh tri tup Cdn doi vdi nhij-ng cong vipc phuc tap lien quan deh khoa

kl thuat thi cung each lam vipc ay la lac hau, loi thdi Muon dat hipu qua 't trong mpi ITnh vuc, chiing ta bSt bupc phai hpc, phai dupe dao tao chinh

uy theo tung chuyen nganh va trong sudt qua trinh lam vipc van phai hpc tap dng ngung, bMng mpi hinh thuc khac nhau

Trong thdi dai khoa hpc k l thu^t phat trien vdi toe dp nhanh nhu hipn nay tri thiic (chat xam) ciia con ngudi la tien de v6 cung quan trpng Cd nSm

ig li thuye't, chiing ta moi lam dupe nhfing cong vipc phuc tgp Cd nam

ig If thuye't, chiing ta mdi lam dupe nhirng cong vipc phiic tap

Li thuye't khoa hpc cd tac dung soi sang, dan dudng cho ki nang thuc hanh,

n ngudi se riit ngan dupe thdi gian md mam, tim hieu thyc tien, do dd se anh dupe nhiing sai lam dang tie'c

Cam nang luygnrfii OH Ngij Van tgp^:1ig]ilTugrnK]ioi - ft Xuan Soon

HQC khong chi la qua trinh ren luy^n tri thiic ma con la qua trinh ren luy^n

tinh c ^ va d^o due Con nguoi ngoai cai tri con can c6 cai tarn Hgc la de tha'u

hieu nhiing le huyen hi cua cuoc doi, cua vii try chua dung trong nhxing cong

thuc toan dan gian hoac trong nhiing quy luat thinh suy cua mpt xa hoi

Khong hoa cai tam cua minh vao trong CUQC doi, vao vu try de lang tim va cam

nhan thi lam sao c6 duoc nhCrng tin hi|u mach bao cho tri tu# con duang di toi

nhimg le huyen di^u va bi an kia? N h u vay la c6 biet bao kien thuc moi, nhan

thuc mai ve cupc doi, ve the giod ma chuhg ta tim kiem dug-c khong chi bang If

tri ma con bang ca tam hon

HQC can c6 cai tri va ciang c6 can c6 cai tam la vi the HQC cGng la de sang

them cai tri, lanh them cai tam va de dong gop tai due cua minh cho sy nghi^p

xay dyng dat nuoc manh giau

Dieu quan trgng la da hgc thi phai hoc deu cac mon khoa hgc ty nhien va

khoa hgc xa hpi Van, Su la nhung mon hgc can thiet, neu khong noi la dac biet

quan trgng de tao nen nhan each Neu chiing ta khong coi trong cae mon nay thi

tam hon se kho eung, v6 cam truoc con nguai va euge doi ma dan den thai do

dung dung truoc ve d^p phong phu va sy giau c6 cua Hch su van hoa dan tgc

Se khong ai trach chiing ta khi chi thich hgc Tin hgc, Kinh te^ Ngoai ngii

Nhung neu chi gioi chii so ma quen chCr viet, gioi ki thuat ma kem van hoa thi se

la thi^t thoi Ion cho moi con nguai Viee hgc hanh quan trgng nhu vay, do do

chiing ta khong the coi nhe vai tro ciia vi^c hgc hanh Diing la: "Neu khong c6 hgc

hanh den noi den cho'n thi Ion len, chiing ta se chang lam duge vi^c gi c6 ich"

Hi^n nay, mgt so' ban tre khong nhan thuc duge tam quan trgng ciia vi^c

hgc doi voi sy thanh cong hay that bai ciia doi nguoi Nhan thuc l^ch lac

thuang dan den hanh dgng sai lam Bo hgc di chai, giao du vai nhi>ng thanh

phan bat hao de roi bi rii re, sa nga vao con duong co bac, chai bai, hiit chich

dan dan nhirng nguoi do se danh mat nhan each, mat kha nang lam vif c va tra

thanh ganh nang cho gia dinh, xa hgi Mgt cugc song nhu the khong dang ggi

la cugc song ciia mgt con nguai chan chinh Den liic nao do tinh ngg, dau c6 an

nan, hoi han thi ciing da mugn mang

Nhi>ng kien thuc ma chiing ta tiep thu duge tu nha truang, sach va va cugc

doi neu dem ap dung vao thyc tien se mang lai nhieu thanh qua tinh than, v^t

chat cho cugc song ciia ban than, gia dinh va xa hgi

Tri thiic loai nguai menh mong nhu bien ca ("Be hgc v6 bo") Dau chiing ta

CO mi^t mai hgc suot euge doi thi ciing chi la tiep thu duge mgt phan rat nho

Bac Ho day: "Hgc 6 truang, hgc trong sach va; hgc Ian nhau va hgc a dan"

Lenin eung tung khuyen thanh nien: "Hgc! Hgc nira! Hgc mai!" Do la nhiing

Ibi khuyen chi li, c6 gia trj doi vol mgi thai d^i Neu khong coi trgng vi^c hgc

^^ chiing ta se khong the dap ung duge nhu eau ngay cang cao ciia da't nuac trong giai

($di s683: H ? n h phuc nSm trong b i n l i n h song

Con nguoi khac eon vat 6 cho no dy phan quyet dinh vao vi?c t^o dyng nen jjian each ciia no Chinh vi vay, mgt nha triet hgc c6 noi: "Moi con v^t khi sinh deu la tat ca nhung gi ma no c6 Chi eo eon nguai la ngay t u thu6 Igt long thi chang la gi ca No phai lam nhu the nao thi no se duge tra thanh nhu the ay

va no phai ty lam bang chinh ty do ciia no Toi chi c6 the tro thanh k^ do chinh toi lam ra" Cau noi tren chang nhiing neu bat sy khac nhau giua eon nguai

va eon vat ma con nhan manh toi vai tro con nguoi trong vi^c hinh thanh nhan each ciia minh

That vay, moi eon vat khi sinh ra deu da la tat ca nhiing gi ma no eo Dieu

do CO nghla la eon vat duge sinh ra nhu the'riao thi no se Ion len nhu the ay Mgt eon cho soi duge sinh ra thi se tro thanh con cho soi, mgt con chim se thanh chim DT nhien phai c6 thai gian de eon cho soi truong thanh, ty kiem an

va tu vf, de eon chim duge Ion, mo mat biet bay di kieim moi Nhung qua thoi gian do, con soi va eon chim truang thanh van chi la con vat duge quy dinh trong bg gen ciia no Con vat duge sinh ra trong trang thai da t u day du

Con nguoi thi khac hSn, khi sinh ra ty no khong day dii, khong la gi ca Mgt

em be so sinh dang oa oa chao doi, ty em khong the song duge neu thie'u sy cham soe, bii mom dum bgc cua nguoi m? Em se khong tro thanh nguoi duge neu khong biet noi, biet dge, biet viet, biet giao tiep voi cong dong Em se khong CO cho dung trong xa hgi neii em khong c6 mgt nghe nghi^p nao do Roi

em eo the c6 duge mgt nghe nao khong, em tra thanh nguoi tot hay xau, ehua

ai CO the qua quyet duge Vgy la eon nguoi, do khi Igt long ty no khong day cho nen moi nguoi sinh ra deu mang theo mgt nhi^m vy, hay tro thanh

•i^Qt con nguoi!

Ai chiu trach nhiem lam cho mgt con nguoi tra thanh CON NGl/dl? Xa hgi

ca nhan? Tai sao nha triet hgc noi eon nguai lam nhu the nao thi no se tro 'hanh nhu the ay, nhu vay c6 coi nh? dieu ki^n xa hgi hay khong? Co qua coi 'r<?ng vai tro chii the ea nhan hay khong?

Xet ve dieu kif n, thi gia dinh va xa hgi la dieu ki^n de eon nguoi tra thanh

nguai Cha m? cho bii mom, nuoi narig ,d^y do Xa hgi eung cap truang

^g^sach va, kien thuc, nganh nhe Cac dieu ki^n nay c6 y nghia het sue quan

O f l Q

trpng T h u tuang tirong mpt con nguoi sinh ra trong mpt gia d i n h ngheo tvin^,

an khong d i i no lai phai lam vi^c de song thi se n h u thenao? Lai tuong tucrn^

mpt nguoi sinh ra trong mot gia dinh giau c6, day d u tien nghi sinh hoat

hgc tap t h i the nao? Neu mpt con nguoi 6 noi heo lanh, xa trung tam van hon

thieu truong so, it giao l u u thi the nao? M p t nguoi khac d thanh pho'lon, nhie\

truong to't, CO nhieu thay gioi thi se ra sao?

R6 rang dieu kien tot la rat thuan Ipi va dieu k i f n xau la het sue kho khan

N h u n g dieu k i ^ n khong the quyet difih tat ca Nhieu nguoi xuat than nghe,)

hen 1 ^ CO y chi v u o n len 6 day, hoat dpng rich eye, chii dpng sang tao ciia m6i

nguoi van la yeu to quyet d i n h su dung dieu k i ^ n nhu the nao K h i noi toi san^

t^o ra toi, toi t y lam ra chinh toi, khong c6 nghia la toi m u o n tro thanh cai

d i n g dupe

M p t nguoi ma khong c6 gipng hat troi phti thi khong the tro thanh danh ca;

mpt nguoi khong c6 the chat to't khong the tro thanh van dpng vien trien

vpng N h u n g k h i da c6 mpt so da c6 mpt so' dieu k i ^ n nao do thi vi?c phat

huy dieu kien tot, khac phuc dieu ki#n xau phy thupc chu yeu vao vai tro cua

ca nhan c6 dieu k i ^ n ay

Con nguoi lam n h u the nao thi no se dupe tro thanh n h u the'a'y D u n g nhu

vgy, con nguoi dupe t y do lya chpn de t u thyc hien m i n h theo mpt ly hxon^

nha't djnh Nha su Tue Tinh d i tu, nhung ong t y hpc de tro thanh mpt nha

thuo'c vT dai cua dan tpc Ong T u Ma Thien doi Han bj nhuc hinh, nhung ong

chu d u khap nude, thu thap tai lieu de hoan thanh bp Su k i noi tie'ng L6 Tan

da tot nghi^p truong khai mo, nhung niem ban khoan cho so phan dan tpc dan

ong den nghe van Pasteur thi do truong su pham, nhung niem say me hoa hex

lam ong don sue vao m o n khoa hpc nay va cuo'i ciing tro thanh nha bac hpc \

v i trung va phong dich v i dai Ngay truoc cai che't, con nguoi van c6 co hoi d

khSng d i n h m i n h Cau noi ciia Tran Binh Trong "Ta tha lam quy nuoc N a n

con hon V u o n g da't Bac" da khich 1$ bao nhieu the h ^ nguoi Viet N a m yeu

nuac A n h N g u y e n Ngpc K i l i | t ca hai tay van hpc viet bang chan Lich su

d i n g cho thay c6 nhieu guong lam lac, tuy c6 nhiing dieu kien tot d?p nhung

con nguoi da t y lam hong doi m i n h

R6 rang d i i dieu k i f n hoan canh c6 vai tro quyet d i n h n h u the nao con

nguoi van chiu trach nhiem truoc nhan each cua m i n h Hieu dupe dieu naV

moi nguoi can thay het trach n h i ^ m cua m i n h truoc cupc doi m i n h trong tirng

hanh dpng Ion nho

Truoc m o i con nguoi, con nguoi m o ra m u o n nga, con n g u o i c6 the chpn

mpt nghe phii hpp v o i kha nang so truong cua m i n h N h u n g kha nang so

210

^cvng nguoi chi c6 the thuc sy phat huy k h i no gin lien v 6 i myc dich

\o <1^P' P^^*^ ^'^^ nguoi, phyc v y xa hpi va nhan l o a i

Khong phai ai dang hieu dupe trach nhi^m ciia m'mh doi v o i cupc doi ciia

Aph- kho iihan trac tro nguoi ta thuong than tho, vi?n ra nao hoan canh,

^ao so phan roi buong xuoi gap sao hay vay N h u n g t u tudng diing dan thi cho tJiSy ngoai hoan canh, yeu to'quyet djnh so'phgn moi nguoi la chinh nguoi do

^ /dm: V a n hpc c6 kha nang nhan d?o hoa con nguoi

<Sdi torn

Van hpc la trong nhijTig loai hinh nghf thuat c6 t u ra't som, gan bo thie't

than voi doi song tinh than ciia con nguoi ngay t u thud xa xua D u d u d i hinh

thtic nao thi no van la sy phan anh the gidi khach quan qua the gidi chii the cua ngh?si

Tac pham ngh^ thuat chan chinh la sy giai bay nhirng tinh cam, nhiing khat

vpng sau xa cua nha van trudc cupc ddi, truoc nhiing van de cd y nghla than thie't

doi vdi con nguoi D u van hpc viet ve nhiing sy co Idn lao: bao tap each mang,

diieh tranh, hay chi dien ta mpt tieng chuong chiia, mpt bd tre, rupng lua bao gio ta ciing tim thay hinh bong, tam sy ciia con nguoi gui gam d ben trong

Vdi t u each la cu the ciia hoan canh, la dpng lye ciia sy phat trien xa hpi, la nguon go'c ciia m p i sang kien, phat minh Con nguoi v d i tat ca niem v u i , noi

buon, tam t u khat vpng, thanh dat hay k h d dau luon luon la doi tupng trung tam ciia van hpc, la m o i quan tam hang dau ciia ngh$ si chan chinh Tinh yeu thuong ddi v d i con nguoi la nguon dpng lye can ban nha't thiic day ngoi biit ciia mpi nha van chan chinh

Nha van Nga Tolstoi da tung viet: " M p t tac pham ngh? thuat la ke't qua ciia

tinh yeu" Con Goethe thi ndi: " N h i i n g dieu dau tien ma thien nhien can la tinh yeu nong nan doi v d i cupc song" N i i van si Phap Elsa Trisolet thi dien ta 'inh yeu ay bSng hinh anh that cu the: "Nha van la nguoi cho m a u " D d la mpt

'inh yeu bao g d m ca sy hi sinh to Idn Tac pham chan chinh diing la san pham

'^a tri t u ^ , trai tim, mo hoi va ca nude mat niia ciia nguoi ngh^ si, la ke't qua '^a qua trinh ne'm trai, nung na'u, cam xiic dao dat - cai ma nguoi ta gpi la cam

^ n g trong sang tgo ngh^ thuat

& Khong ai lam tho lam van trong t r ^ g thai kho can, chai san xiic cam Cam

g ay cd the bat dau t u niem v u i sudng, ty hao hay t i n tudng, phan khdi,

g vdi ngh^ sT chan chinh thi chang bao gio cd niem v u i hoi hot, gian don

" v i cupc song con nguoi, trong tinh hien thyc ciia nd, niem v u i luon luon d i

doi v 6 i noi buon, anh sang luon ton t ^ i ben canh bong t o i , cai xa'u luon In,-,

xen Ian ben canh cai to't, hanh phiic thuong d i lien v 6 i kho dau, bat hanh \

n h u n g kho dau ciia con n g u o i xua nay v o n la noi nhuc nho'i, biic xuc nha't th,

thiic n g u o i ngh# sT cam but

Chinh nha van X6 viet V.Raxpuchin da dien dat tinh cam ay mQt each gi^^^

d i chan thanh: " N e u toi viet, ay la v i toi cam thay dau 6 dau day trong nguoj"

v o i H u y g o t h i be kho cua nhan loai la ham m o khai thac khong v o i can aia

ong T r u y ^ n kieu la tieng khoc d u t rupt Chi Pheo la tieng thet phan uat doj

quyen lam n g u o i NhiiTig tac pham chan chinh, bat t u v o i thoi gian thuong

n h i i n g tac pham dien ta n h i i n g xung dpt c6 k h i day b i Iqch giiia cai that Va cai

gia, giira cai thi^n va cai ac, giua bong toi va anh sang, giija cai cao thug-ng va

cai tha'p hen, ghe torn Tuy nhien "thanh nam cham t h u h u t m o i the he van la

cai cao thugng, cai to't dgp, cai thiiy chung" D o chinh la kha nang nhan dao

ma van hpc chan chinh c6 the mang l^i cho con nguoi

6 day CO ma'y van de can l u u y:

So d l noi van hpc chan chinh c h u khong phai van hpc noi chung v i trong su

ton tai cua van hpc nhan loai qua la nhi>ng tac pham v i con nguoi, nang cao

pham gia con n g u o i n h u n g ciing c6 t h u van chuong lam ha tha'p pham gia con

nguoi Co n h i i n g tac pham la ke't qua cua thao thuc kho dau, h i sinh, tran tro,

n h u n g cOng khong thieu t h u van chuong lam thue, lam cong cu, boi but to son

trat phan cho giai cap thong t r j trong n h i i n g xa hpi da suy tan, m y c ruong

Co t h u van chuong bat t u , song mai v o i m u o n doi, c6 t h u van chuong re

tien se b j quen lang v o i thoi gian Chii nghia nhan dao, long yeu t h u o n g ton

trpng con n g u o i la thuoc do can ban nha't de danh gia m p i gia t r i van hpc chan

chinh "NhiJTig n g u o i khon k h o " cua Hugo, " Song l a i " cua L.Tolstoi, Truy?n

Kieu cua N g u y e n D u la n h i i n g tac pham trong do tac gia con bpc I9 nhieu

quan diem sai l a m ve t u t u d n g va nhirng giai phap cai tao xa hgi, nhieu nhan

v^t ciing da trai qua bao nhieu va'p nga, giang xe, lam Ian n h u n g do lai la

n h i i n g tac p h a m nghe thuat chan chinh se song mai v o i thoi gian; b o i sue

m^inh cam hoa sau xa, boi long yeu thuong con n g u o i menh mong, sau tham;

boi thai dp cam ghet, phan uat trudc n h i h i g the'lyc xa'u xa, tan ac da giay xeo,

cha dap len con n g u o i

D o chinh la l i t u o n g tham m l cua nha van c6 kha nang nhan dao hoa con

n g u o i , lam cho con n g u o i t i n hon o nhirng dieu thi^n, 6 kha nang v u o n toi cai

cao ca, cao t h u p n g , ke ca nhirng con nguoi da trai qua va chju d y n g nhiing

dieu ac k h i i n g khie'p do xa hpi va c6 k h i do chinh m i n h gay ra

212

Cty TNHH MTV DWH Khong Vi$t Ivlgt khac, n o i t o i qua trinh nhan dao hoa ciia van hpc khong phai chi la kha

j n g g^^ ^^^'^ ^^"S * " ' ° ' " S n h i j n g canh ngp bat hanh

^6i ngheo dien ra trong xa hpi, dix dieu do d i n g la m p t p h u o n g t i ^ n dang qui

j ^ a nang nhan dao hoa con bpc Ip 6 su t u y thuc ve ban than, t u nhan di^n jjin than truoc n h i i n g dieu xa'u, to't, thi^n, ac ma tac pham gpi len N g u o i ta noi den sy " t h a n h Ipc" tam hon ciia van hpc, hay h i n h thiic "sam h o i " a i a than truoc l u o n g tam ciia qua trinh tie'p nh^n tac p h a m la n h u the •' ) j pQC N a m Cao k h o n g phai chi la de cam thong v o i Dien, v o i T h i i , v o i H p vdi mpt cupc song bj " c o m ao ghi sat dat", no dang c6 nguy co giet che't n h i i n g ifdc m o va n h i i n g tinh cam nhan ai, cao thupng NhiJng tac pham ciia N a m Cao con n h u m p t tam g u o n g soi de dpc gia horn nay t y nhan d i f n chinh m i n h , khong n g u n g v u p t len hoan canh ban than de song m p t each x i i n g dang hon, tot d?p hon

Neu trong tac pham " D o i thira", nhan vat H p la m p t t r i thuc hoan toan tot thi tac pham c6 the khong lam ta xiic dpng den the Sy giang xe giiia nhan each cao thupng, hanh v i d?p de, hoai bao to Ion, ta'm long vj tha ciia m p t "chang trai tre vo'n say me l i t u o n g " v o i n h u n g b^n rpn t?p nhgp v6 nghia l i , v o i sy cau thiic ciia d o i song tam t h u o n g hang ngay, ca n h i i n g cau tha, ba't l u o n g trong nghe cam biit va n h i i n g hanh v i "tan nhan ciia hSn" d o i v o i T u - nguoi v9 rat doi dang t h u o n g a i a y va nhirng giang xe n p i tam k h o n g nguoi trong long H p , l?i lam n g u o i dpc xot xa t h u o n g cam den tan day long Chinh dieu do

da lam nen gia t r i nhan van rat Ion ciia tac pham

Chinh ban than tac pham " D o i thua" da tao dupe gia t r j dich thye ma tac gia ciia no hang m o n g m o i " N o chua d y n g dupe mpt cai g i Ion lao, m ^ n h me vua dau d o n l^ii vira phan khoi N o ca tung long thuong, tinh bac ai, sy cong binh N o lam cho con n g u o i gan n g u o i h o n " N h i i n g gia t r j nhan van to Ion

•Au the lai dupe h i n h thanh tir n h i j n g mau chuy^n nho nhat, vat vanh n h u n g dupe viet bang m p t ngoi biit chan thyc, tai hoa va nha't la bang m p t cupc song ciing day m a u thuan, dau xot, tran tro ciia chinh nha van N a m Cao

O day CO van de viet cai gi va viet n h u the nao Khong nen dong nha't npi ' ^ l l g phan anh va sy phan anh N o i cho ro hon, 6 day tinh cam, l u o n g tri, thai tran trpng d o i v o i gia trj tinh than ciia con nguoi da rpi sang vao tirng canh

"^8^ trong cau van, lam da'y len 6 nguoi dpc m p t m o i lien t u o n g dong cam, dau

D o m o i la n h i i n g yeu to' tao nen siic thuye't phyc sau xa doi v o i n g u o i dpc E>pc " D o i t h u a " ta c6 cam giae n h u nha van da rpi vao cho sau k i n nha't ciia '^m t u Qua trinh nhan dao hoa se hinh thanh t u sy dong cam ay 6 "Lao H^ic"

"^>lg vay Tac pham gpi len long thuong cam noi n g u o i dpc t u cai chet the

Com nang luygn thi OH Ngtf Van, tqp 2: Ngh| lugn Xa h$l - Le Xuon Soon

t h a m a i a lao v i l o n g t h u o n g con v a v i t i n h trang kho'n q u a n cua lao N h u n g

trj n h a n dao ciia tac p h a m chu y e u lai k h o n g c h i n a m 6 day Tac p h a m goi

n h u n g t i n h cam v i tha, cao t h u o n g day t\ t r p n g ciia m p t lao gia n o n g dan ,

phac, h i e n lanh: biet d a u lao t\ t u con v i l o n g t y t r g n g b i t o n t h u o n g , b i lu,

t a m cin r u t v i n o lira d o i m p t con cho! ( t r o n g k h i con biet bao con n g u o i m

m | i t n g u o i n h u n g l o n g l a n g da t h u " n g u o i v o i n g u o i la cho soi") Phat hie,

cho sau xa n h a t n h u n g net d?p l u o n g t r i con n g u o i , tac p h a m d o n g v a i tro i

eye t r o n g vi#c l a m cho con n g u o i t r o nen tot d?p, n h a n ai h o n

D o la c h u a ke d e n n h u n g cau vSn chan chua m p t l o n g v i tha d p l u g n g , mot

t h a i d p l a m hoa v o i n g u o i khac v a v o i c h i n h m i n h , n h i r n g t i n h c a m nhan van

n h a n dao la b a i hpc ve each song, each x u the, each n h i n n h a n v a d a n h gia cop

n g u o i l a m cho l o n g ta t r o n e n t h a n h t h a n h o n , cao t h u p n g h o n "Chao 6i! i

v o i n h i r n g n g u o i d q u a n h ta, ne'u ta k h o n g c o ' t a m m a h i e u hp t h i ta chi thay

gan d o , n g u ngo'c, b a n ti?n, xau xa, b i 6 i toan la n h i m g c d de cho ta tan nhan,

k h o n g bao g i o ta thay hp la n h i m g n g u o i d a n g t h u o n g , k h o n g bao gio ta

t h u o n g " V p t o i k h o n g ac, n h u n g t h i k h o q u ^ r o i M p t n g u o i d a u chan, c6 luc

nao q u e n d u p e cai chan d a u cua m i n h de n g h i den m p t cai g i khac h o n Khi

n g u o i ta k h o q u a t h i n g u o i ta chSng con n g h i d e n ai d u p e n u a C a i b a n t i n h tot

ciia n g u o i ta b j n o i l o l a n g b u o n d a u i c h k y che lap mat T o i biet v $ y n e n toi chi

b u o n c h i i k h o n g n o g i ^ "

Chao 6 i , ne'u ai c i i n g n g h i d u p e n h u the t h i q u a n h? g i u a con n g u o i v o l con

n g u o i se t o t d^p biet bao n h i e u N h i r n g cau v a n x o t xa m a d^p de n h u the da

v u p t ra k h o i k h u o n k h o ciia tac p h a m , no n o i ve cai t i n h n g u o i m u o n t h u d can

CO, no CO k h a nSng n h a n dgo hoa con n g u o i , l a m cho con n g u o i t r o nen cao

t h u p n g v a n h a n ai h o n

61 day n o i nhan dao hoa de nhaii manh sue cam hoa m a n h me ciia nghe

t h u ^ t C o n n g u o i la san p h a m ciia t^o hoa, no v o n d?p de " n h a n c h i so, tinh

b a n t h i ^ n " N h u n g xa h p i c6 the l a m tha hoa con n g u o i t h i v a n c h u o n g chan

c h i n h I ^ i c6 k h a nSng tac d p n g n g u p c 1 ^ T i n h t h u o n g , l o n g n h a n d^o se cam

hoa, t h u c tinh l u o n g t r i v o n l u o n an chua t r o n g chieu sau n p i t a m con

ngi^o'i-CO k h a n a n g " n h a n dao hoa" con n g u o i N o i " k h a nSng" v i k h o n g n h a t thie*

bao g i o c i i n g c6 the d^t d u p e n h u v | y N o con t u y thupc vao s u tiep n h a n rieng

bi?t ciia c h i i the c a m t h \ i N h u n g m p t nha v a n chan c h i n h bao g i o c i i n g nung

nau, k h a t v p n g tac p h a m ciia m i n h se d e m l^ii m p t gia t r j t i n h t h a n nao da)

r\ham c u u v a n con n g u o i N g a y ca T r u y ^ n K i e u , d i i N g u y e n D u c6 viet:

" L o i que chap nhat d o n g d a i

M u a v u i d i n g d u p e m p t v a i t r o n g c a n h "

T h i ta c i i n g h i e u d o c h i la m p t each n o i k h i e m n h u o n g K h i t r i i t l e n n g o i b u t

^no n o i d o n d a u ve cupc d o i , d u o n g n h i e n nha v a n k h a o k h a t n h i r n g tarn l o n g

tri am, n h i m g g i p t n u d e m a t d o n g cam:

Bat t r i t a m bach d u n i e n h a u ' >

T h i e n ha ha nhan k h a p To' N h u ?

M a y the k i t r o i qua, T r u y ^ n K i e u v a n h i r n g tac p h a m d a y n h a n dao ciia jsjguyen D u m a i m a i la n g u o i ban t a m t i n h , la n g u o n sue m a n h ciia b i e t bao the h? dpc gia, ke ca n h i r n g dpc gia tre t u o i h i ? n nay:

D a u S l i n g d a n nang l o n g ra h6a t u y e h

^ D i d u d n g dai, e m giir " T r u y ^ n K i e u " theo

(Che L a n V i e n - Gm Kieu cho em Nam di danh My)

K h o n g the nao c6 the n o i he't kha n a n g n h a n dao hoa ciia v 3 n hpc d o i v o i con n g u o i N h u n g qua that, dpc m p t tac p h a m v a n hpc chan c h i n h , ta c6 cam giac that h a n h p h i i c v a s u n g s u o n g n h u d a n g d u p e d o i d i ? n , t a m t i n h tro

t r u y ^ n v o i m p t n g u o i b a n t h o n g m i n h , n h a n ai, t i m g t r a i , n h u d a n g d u p e chia

se noi b u o n , n i e m v u i , t a m t u , u o c v p n g ; n h u d a n g d u p e d o n n h a n y chi, n i e m tin, n g h i l u c t r o n g cupc h a n h t r i n h day t h i r thach ciia cupc song Biet bao n h i e u tac p h a m v a n c h u o n g da t r o t h a n h cuon sach g o i d a u g i u d n g ciia n h i e u the h#

N o i n h u G o r k i :"sach va da chi cho t o i cho d u n g a i a m i n h t r o n g d o i song,

noi cho t o i biet r a n g con n g u o i that la v i d a i v a d?p de, r a n g con n g u o i l u o n luon h u d n g ve cai to't d?p h o n , rang con n g u o i da l a m n e n n h i e u t h u t r e n t r a i da't va v i the m a h p da c h j u biet bao d a u k h o " V a c i i n g c h i n h G o r k i da t u y e n ngon: " C o n n g u o i - cai ten m o i d?p l a m sao, m o i v i n h q u a n g l a m sao C o n

t r i n h " n h a n dao h o a " m a v a n hpc chan c h i n h da v a m a i m a i se d e m l a i cho con

n g u o i , v i h ? n h p h i i c ciia con n g u o i

^di s6 85: La o d O n g 1^ d6i c&nh cua irdc ma, Ik cpi n g u o n cua nilm vui va

s^ng tgo ^

<^dildm

Moi con nguoi ta khi sinh ra deu c6 nhung u6c mo, hoai bao cho rien^

minh Nhung uoc mo do la nhung khat khao, hi vpng ma chung ta vuon toi

De thvrc hi?n uoc mo do, truoc tien chung ta can phai lao dpng, suy nghl va

lam vi?c het minh de gop phan nang canh nhimg uoc mo tro thanh hi^n thuc,

M Goorki da timg noi: Lao dpng la doi canh cua uoc mo, la cpi nguon cua

niem vui va sang tao"

Lao dpng la nhung hoat dpng c6 myc dich cua con nguoi nham tao ra

nhiing ciia cai vat cha't va tinh than cho ban than va cho xa hpi Nhiing hoat

dpng do da gop phan nang canh nhimg uoc mo, nhimg mong uoc thiet tha ve

nhung dieu to't dep trong tuong lai Nhu v^y, lao dpng la doi canh nhimg uoc

mo bay cao, bay xa, dua con nguoi den nhimg thanh cong moi, kham pha

nhimg dieu bat ngo, thii vj

M Gooriki da khSng djnh sau sac vai tro ciia lao dpng doi voi moi nguoi,

doi voi toan xa hpi Lao dpng la mpt each de chiing ta khang djnh minh, vuon

toi nhimg dirJi cao ciia tri t u | , tri thuc Moi chiing ta deu c6 nhiing uoc mo ion

lao hay nhiing gi than thupc deu la ca mpt qua tinh phan dau, vuon len Khong

ngung suy nghl va lam vif c, chiing ta mod c6 the gop phan xay dvmg va phat

hi?n no

Thvc te, trong lao dpng nhieu nguoi da thay kho khan, m^t moi, mong

muon gian don ciia hp la sang tgo ra mpt cai gi do giiip hp do vat va Nhiing

uoc mo do dupe xay dyng tu trong lao dpng va ciing dupe chinh lao dpng

nang canh cho uoc mo bay cao, bay xa Phai lao dpng, no lyc het minh chiing

ta mod CO the thyc hi^n dupe uoc mo do

Do la hinh anh ciia b^n hpc sinh Do Bang Djnh - Hpc sinh truong THPT

Ph^m Ngii Lao - Dong Anh - Ha Npi Sinh ra trong mpt gia dinh lam nong voi

hai vy liia chinh va mpt vy mau, phai thuong xuyen lao dpng giiip gia dinh

Nhan ra sy kh6 khan trong vi?c tach v6 hgt dgu ciia ba eon nong dan, Djnh da

nuoi uoc mo che tao thanh cong chiec may tach v6 hat de giiip ba con nong

dan do va't va Sau mpt thoi gian dai nghien ciiu va tim toi, Dinh da che tao

thanh cong chiec may tach v6 hat dau Tuy chi moi 6 dang mo hinh nhung cau

hpc sinh nay tin r5ng trong tuong lai, c^u c6 the nhan rpng ra chiec may de

giiip do mpi nguoi

Khong chi Djnh ma hi$n nay d nuoe ta eo ra't nhieu nguoi da nuoi uoc mo

va nang canh uoc mo tix lao dpng ma d^c bi?t la the h^ tre - nhiing chii nhan

216

Cty TNHH MTV D W H Khang Vi$t

tifong lai ciia dat nuoc voi nhung sy sang tao va cong hien het minh Nhiing sang t?o ciia the h? tre do, c6 le, deu bat nguon tu lao dpng Phai hieu dupe nhiing gi minh va mpi nguoi can trong xa hpi thi chiing ta moi c6 the chii dpng

sang t^O' P^^i huy dupe kha nang ciia minh

Va trong nhiing liic lao dpng ay, dupe cong hien la niem vui ciia moi nguoi Lao dpng khong m^t moi con giiip chiing ta voi di nhiing noi buon, nou dau trong cupc song Lam vi?e het minh, suy nghi het minh, sang t^io lam cho chiing ta vui hon khi minh c6 the sang che^ tim toi ra nhiing cai moi Chinh tu lao dpng, cham chi lam vi^c ma cupc song ciia chiing ta dan dupe cai thi^n fvjhiing thanh qua lao dpng gop phan rat Ion vao cupc song vat chat va tinh than cua moi nguoi Va khi ma cupc song ciia chiing ta phat trien thi xa hpi ciing di len, phat trien manh me, hpi nhap ra toan the gioi

Nhu vay, y kien ciia M Goocki la hoan toan diing Moi chiing ta deu phai tich eye lao dpng, lao dpng khong ngung, phat huy nhiing kha nang san c6 ciia ban than Dong thoi chiing ta can phai tich eye hpc t^p, tim toi va phat trien cai moi Can tich eye nghien ciiu, tim toi, sang tao ra nhiing phuong thiic moi, ki thu^it moi

Ben canh do, moi nguoi chiing ta phai c6 thai dp tich eye, ty giae, nghiem tiic, ling dyng cac thanh tyu khoa hpc ki thuat, c6 tinh ty giae, ki lu^t cao trong lao dpng de eo dupe nhiing thanh qua Ion nhat

Tuy nhien, thyc te hi^n nay c6 rat nhieu nguoi khong chju lao dpng, chi biet

i lai, song dya dam vao siic lao dpng eiia nguoi khac: suot ngay chi biet choi boi, khong chju lam vi?e Hay la hifn nay c6 rat nhieu ban tre tuy lao dpng nhung lai khong biet each sang tao ra nhiing phuong phap moi, chi biet lam theo nhiing cai cu khong con thich hpp voi dieu ki^n va yeu cau lao dpng hif n nay Moi nguoi chiing ta, truoc het la phai lao dpng va sang tao va tim toi nhung cai moi, dong thoi cung nhae nho, dpng vien nhiing nguoi xung quanh 'ao dpng sang tao de eo ke't qua to't nhat

Nhu vay, c6 lao dpng chiing ta moi c6 dieu ki?n phat huy kha nang ciia ban

*han, nang canh cho nhung uoc mo bay cao, bay xa Lao dpng con giiip cho cupc

^'ng va xa hpi them phat trien, vi vay ma chiing ta can phai tich eye hon trong 'ao dpng de eo dieu ki^n vuon cao, bay xa hon, di den nhiing tarn cao moi

•I •' f V • '-yii''

Cam nang luygn thi OH NgS Van, tqp 2: Nghl lugn Xa hgl — LB Auan >oan

^di sd 86: Dang tv hao cho nhimg tarn long nhan dao bao la gifta ngu6

voi nguoi

Idm

thieu la nho vao cac chinh sach, long nhan dao, thuang nguoi giua con nguc.j

voi con nguoi da thu nhan, nuoi duong giao due nhung dua tre ma tuong i^j

gan nhu la mpt mau den u am

Nhung ben canh do mpt bp phan khong it nhimg dua tre ay van con hien

huu dau do noi dau duong cuoi hem dang hang ngay mong cho dupe su giup

do, tu nhiing tain long cao ca

Truoc het ta hay hieu nhu the nao la "tre lang thang co nho" "Tre lang thang

CO nho" la mpt nhom cac dua tre chpn loi song ngoai via he, cac thanh pho 16n,

i\f tim cho minh mpt sir\ ke de nuoi song ban than Nhung dua tre ay khong c6

mpt noi o nhat djnh va cung khong nghe nghi?p on djnh va quan trpng hon la

tre phai hay tu xa lanh gia dinh vi nhung ton thuong ve mat tam ly Da phan

nhung nguyen nhan dan den vi^c tre tro thanh tre lang thang duong pho la do

gia dinh do va, tre bj bo be hay bi nguoi than ngupc dai, gia dinh ngheo khong

dii an phai kiem song Nhung da phan nhimg nguyen nhan lam tre tro thanh tre

lang thang la do each cu xu va thai dp ciia nguoi than doi voi tre

Hi^n nay d nuac ta xua't hi?n kha nhieu cac mai am tinh thuang 6 nhung

tinh thanh, quan huy^n trong nuoc thu nh^n nuoi duong, giao due nhii^ng dua

tre lang thang co nho song ngoai duong pho

Dien hinh nhu co nhi vifn Thanh An, Giao phan Biii Chu (Xuan Truon

Nam Dinh) hi^n dang nuoi duong hang tram tre bi bo roi, mo coi, khuyet t J

khong phan bi?t luong, giao Ban giam doc Co nhi vifn, dpi ngu thi^n nguyv"

noi ay va bao tam long tir thien dang gang het sue minh de cham soe, duong

dye cac co nhi

Lang tre em SOS Dong Hai (Quang Binh) la noi eham soe, nuoi duong 94

cupe song Va hp tim niem vui song bang sy tan hien cho tinh yeu

Khong chi 6 cac mai am tiiUi thuang ma do'i voi nhimg con nguoi, nhung

nhan, nhiing gia dinh binh thuong hp cQng bieu hi^n long nhan dao, tinh

thuang ciia minh qua vi?e thu nh|n nhung dua tre ay ve nuoi duong giao d\i^

ehiing nen nguoi nhu hai muai ba m? ciia lang tre SOS Go Vap, hai muai hoai^

canh va nguyen nhan den voi tre khae nhau, co nguoi noi do thieh tre con,

nguoi noi do duyen so nhung hp deu co diem ehung la tam long nhan ai, ba"

la nhu "bien Thai Binh" Boi le, de lam m? eua Lang tre SOS Go Vap, nhun^

viy m i i i i m n u t t n luiong vi^i

nguoi phy nu nay phai chap nhan mpt dieu ki^n khae nghi^t: Khong lap gia dinh, tvie la chap nhan hy sinh hanh phiic ca doi nguoi de danh trpn tam huyet

bu dap cho nhirng tre khong may

Va nhimg manh doi bat hanh ay se khong con phai song trong chon tam toi ciia xa hpi, se khong con phai chiu cong chiu ret nhung khi dem xuohg, se Idiong eon lo au de tim kiem cai an, cai mac ma gio day chung da tro lai la nhimg dua tre dupe song trong sy bao bpc cho che va tinh yeu thuong nhu bao dua tre binh thuong khae ' • The mai thay tuy rang moi nguoi mpt nghe, moi nguoi mpt hoan canh, hp

CO the khae nhau ve quoc tich, khae nhau ve hoan canh song, dia vi xa hpi nhung hp gap nhau o tam long yeu thuong con nguoi Cho ta thay tinh cam giua eon nguoi voi con nguoi la v6 bo ben, khong co bien gidi nao co the ngan can Boi truyen thong tot d?p ciia nguoi Vi?t Nam "la lanh dum la rach",

"thuang nguoi nhu the thuang than"

Nhung roi so phan eua nhimg dua tre khong may man gap dupe sy euu mang euu giiip tu nhung tain long nhan ai thi ehiing se ra sao Dau bie't long nhan dao giiia eon nguoi voi con nguoi la bao la to Ian nhung khong the nao cung mpt liic trong mpt xa hpi khong eon hi?n huu hinh bong ciia nhung dua tre lang thang duong pho Chiing se ra sao khi bao quanh ehiing la nhung can b?nh hiem ngheo, nhiing cam bay dang rinh rap va nhiing vung mye den sau tham ciia xa hpi

Chiing ta hay lam nhung gi co the de euu vot nhiing manh doi ay va cau mong sao cho ehiing se khong bj cam do, se khong b} vay ban boi nhiing thoi

hu, t | t xau trong xa hpi va ring ngay nao do ehiing cung se dupe euu giiip nhu j^nhiing diia tre lang thang khae

That cam dpng va dang ty hao cho nhiing tarn long nhan dao bao la giiia

|X)n nguoi voi con nguoi Nhiing ca nhan dam xa than hi sinh eupc doi imh"d6i tuoi xuan cho tuoi tho" de ciiu vat cho nhung manh doi bat hanh

de moi thay tinh cam ay khong gi co the ngan can dupe Nhung trong xa hpi

;ay nay luon hifn huu hai mat trai ngupc nhau do la tot va xau Ben canh lung eon nguoi co tain long nhan hau la nhiing con nguoi ea nhan ehi biet ,ie Ipi ban than, hp nhan tam hanh ha danh dap de ep bupe cac diia tre lam liing cong vif c trai voi luong tam dao diic That khong may cho nhiing diia

• ay, that bat hanh tai sao ehiing lai roi vao tay nhiing eon nguoi mat di tinh Itguoi nhu vay

That cam thong va xot thuang sao cho nhiing manh doi bat hanh ay Mong

ig xa hpi ciia chiing ta trong nay mai va trong tuong lai se khong con nhiing

X5m nang luy|n thi BH Ng J Van, tgp 2: Nghj luqn Xa h$l - Li Xuon Soon

manh dai bat hanh nhu vay Vi the de c6 the lam du<?c v|iy chung ta nhung

nguoi than, nhung bac cha m^ hay luon y thuc xem xet, can nhac cac hanh

dpng va thai dp doi v6i tre ' >'

Vi mpt the h$ tre va vi sy phat trien cua da't nuoc trong tucmg lai ngay tu

bay gio cac bac cha m? hay luon xem xet can nhSc thai dp va each giao dye doi

voi tre em, hay cho tre nhung gi tre dang dupe thua huong va nhan lay Chiing

dang nhijng dua tre lang thang tren duong pho

^di s687: Ngh| lugn hpi ve mai am tinh thuomg

"Trong dem, mpt ban chan bude, be xiu lang thang tren duong, anh mat

buon m^t nhoai cua em, em ratbuon vi em khong biet di ve dau, ve dau

Day chinh la thuc trang xa hpi hi|n nay 6 nuoc ta, tinh trang tre em lang

thang ngay cang tang va la mpt van nan can dupe giai quyet nhanh chong Tuy

nha nuoc ta da rat eo gang het minh, nhung khong de gi c6 the xoa di van nan

nay mpt each nhanh chong do nha nuoc ta khong eo dii dieu ki^n Vi the trong

xa hpi da xuat hi?n mpt lye lupng moi, mpt lye lupng cam thong voi tinh tr^ng

hi^n nay cua cac em, mpt lye lupng giau tarn huyet va day tinh thuong, do

chinh la nhieu ea nhan, gia dinh va to chiic eo long hao tam da thu nhan tre em

CO nho, lang thang, kiem song trong thanh pho^ thi trah ve nhiing mai am tinh

thuong de nuoi day, giiip cac em hpc tap, ren luy^n, vuon len song lanh manh,

tot d?p

So phan cua nhirng dua tre lang thang, khac voi cac ban be ciing trang lua,

le ra gio nay chung phai dang dupe yeu thuong, dupe nang niu cham soc boi

gia dinh, cha m?; thi gio day nhiing dua tre ay phai lang thang kiem song duoi

nhiing tieu eye ciia xa hpi, nhiing lua Ipc, ap biie, xam hai tdi ban than, ma

quan trpng nhat la xam hai toi tinh than, toi tu tuong Vi the cac manh thuong

quan, cac nha hao tam tir khap mpi mien dat nuoc da eiing chung tay lap nen

nhiing Mai am tinh thuong, nhiing gia dinh khong cung chung huyet thong

nhung lai eo chung mpt tarn long, de cham lo va day bao cho tre em lang

thang, nhiing manh doi ba't hanh c6 dupe mpt cupe song h^nh phiic, mpt tuoi

tho vui tuoi va mpt tuong lai tuoi sang

Tieu bieu ve cac to chiic nhan dao 6 Vif t Nam la: Lang tre em SOS, mpt gia

dinh Ion cua tre em lang thang Nhung trong so nhiing nha hao tam c6 day du

dieu ki?n ve vat chat Ian tarn long thi cung c6 khong it nguoi khong c6 dieu

ki^n vat chat nhung l?i c6 tam long nhu Co tich "ba byt sinh vien" dang tren

Wb&o Tuoi tre so' ra ngay 26-9-2008 ve nu sinh vien Nguyen Hoang Oanh dam idang, vung vang voi vai tro la chj, la m? cua 3 em "nuoi" nho mu 16a Dii chi la lipinh vien, lo tien hpc cua ban than con khong du, nhung Oanh van gang cham

l»6c cho cac em, lo cho cac em c6 dupe mpt cupe song no dii, dupe vui choi,

ijju'pc hpc hanh bang nhiing moi lam them den tan khuya de c6 tien cho cac em

I Th|t diing la mpt cau ehuy^n "c6 tich" giiia doi thuong

Nhung do dau ma tre em lang thang trong xa hpi ngay mpt dong? Tre em lang thang do nhieu l i do, nhung nguyen nhan quan trpng nhat la do nhiing nguoi mang tieng la bac sinh thanh, nhung lai thieu trach nhi^m, dang tam bo con giiia mpt xa hpi den toi, khong noi nuong tya, de chiing bi Ipi dung, lam duong lac 161 That dang trach cho nhiing ke da quyet dinh sinh con ra doi thi

it nhat cung phai mang den cho chiing mpt cupe song hanh phiic cho dii la khong no du

Nguyen nhan thii hai c6 the do bpn tre mo coi tu nho, khong noi nuong tya, chung phai song dya vao nhiing diia tre lang thang Ion hon, nhiing bang nhom duong pho^ hpc theo thoi xau, lam vi^c xaia de muu sinh Va nguyen nhan thii

ba chinh la nhiing ke eo tam dia dpc ac, xau xa da liia gia dinh cac em, dy do cac

em, xem cac em nhu mpt mon hang dem lai Ipi nhuan cho chiing

Trong cupe song c6 ke xau, nguoi tot, cung nhu c6 nhiing nha hao tam thi song song do cung c6 nhiing ke gian, lira dao, chan dat cac em gpi la "me min" Nhiing nguoi "m?" nay da Ipi dung cac em, boc Ipt siic lao dpng ciia cac

em, bat cac em lam vi?c qua siic: xin an, ban ve so, tham chi la an cSp de kiem

tien nuoi chiing Neu cac em khong kiem dii tien, thi bi "m?" danh dap da man, bat cac em nhjn doi Nhiing ke nhan tam hon niia thi danh gay tay, gay chan, tham chi la chat ngon tay, ngon chan ciia cac em de vi^c an xin dat "hieu qua" cap hon Nhiing diia tre bi Ipi dung chan dat thuong xuat than 6 cac gia dinh ngheo 6 viing sau, viing xa, bj nhiing ke chan dat luong gat dua vao Thanh pho Ho Chi Minh lam vi^c kiem tien

Mpt thuc trang dau long khac la nhieu vy vi?e khi phat hi^n, l^i do chinh cha, m? rupt day cac em theo nhiing ke chan dat de kiem tien Nhu truong hpp

em Hoa (khoang 6 tuoi) tren bao Phy nii, que 6 Ngh^ An, m? b^nh mat som tir luc hai tuoi Nha c6 bon chj em, thu nhap hang ngay trong vao hai cong dat trong san va cong vi?c phu ho hang ngay cua ba "Khoang giiia nam 2008, bac Nam 6 Thanh pho Ho Chi Minh ra que dua nha em ba tri^u dong bao ba cho con vao Thanh pho Ho Chi Minh phy bac Nam ban hang Bac se cho an hpc deh noi den chon Khi vao Thanh pho'Ho Chi Minh, bac Nam B5t eon gpi bang

"m?" Khi di ban phai mac dong phye hpc sinh de nguoi ta thay tpi nghi^p

221