Nhằm giúp các bạn hiểu được giá trị tư tưởng của truyện: Phê phán sâu sắc với lối sống thu mình vào bao của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỷ XIX, thấy được những đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm, xây dựng biểu tượng nhân vật điển hình, cách kể chuyện đặc sắc. Mời các bạn cùng tham khảo giáo án bài Người trong bao. Hy vọng nội dung giáo án là tài liệu phục vụ nhu cầu học tập và làm việc hiệu quả.
Trang 1Trường: THPT An Lạc
Họ và tên: Trương Thị Hồng Dịu
Giáo án giảng dạy:
NGƯỜI TRONG BAO _A.P SÊ - KHỐP_
I MỤC TIÊU CẦN ĐẠT
1 Về kiến thức
- Hiểu được giá trị tư tưởng của truyện: Phê phán sâu sắc với lối sống thu mình vào
bao của một bộ phận trí thức Nga cuối thế kỷ XIX
- Thấy được những đặc sắc về nghệ thuật của tác phẩm, xây dựng biểu tượng nhân
vật điển hình, cách kể chuyện đặc sắc
2 Về kỹ năng
- Kỹ năng phân tích một nhân vật và một tác phẩm văn xuôi.
3 Về thái độ
- Có thái độ căm ghét và đấu tranh với lối sống thu mình vào trong bao: háo danh,
xu nịnh, giáo điều, sợ hãi, hèn hạ trước quyền lực Từ đó, góp phần xây dựng đạo đức và lối sống trung thực, tự tin, lành mạnh, hòa đồng với mọi người vì lí tưởng cao đẹp
II PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN.
1 Giáo viên: Sách giáo khoa Ngữ Văn 11 tập 2, giáo án giảng dạy.
2 Học sinh: Sách giáo khoa, vở bài soạn, vở bài học.
II CÁCH THỨC TIẾN HÀNH.
- Phương pháp đọc hiểu, đọc diễn cảm.
- Phương pháp phân tích, bình giảng, nêu vấn đề.
- Phương pháp gợi mở, thảo luận nhóm.
IV TIẾN TRÌNH LÊN LỚP.
1 Ổn định lớp, kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp học.
2 Kiểm tra bài cũ
Trang 23 Nội dung bài mới.
a Lời vào bài
HOẠT ĐỘNG 1: HƯỚNG DẪN HS
TÌM HIỂU CHUNG
GV: Dựa vào phần Tiểu dẫn trong
SGK/ 65, hãy tìm hiểu đôi nét về tác giả
và tác phẩm của Sê – khốp.
- Tóm tắt những nét chính về cuộc đời
và sự nghiệp của tác giả?
-Hãy nêu những đóng góp của tác giả
đối với nền văn học Nga?
GV: HS hãy trình bày hiểu biết của
mình về tác phẩm “ Người trong bao”?
- Hãy nêu hoàn cảnh ra đời của truyện
ngắn?
I TÌM HIỂU CHUNG.
1 Tác giả.
Cuộc đời:
- An- tôn Páp-lô- vích Sê– khốp (1860 – 1904)
- Ông sinh trưởng trong một gia đình buôn bán nhỏ ở thị trấn Ta – gan –rốc, bên bờ biển A- dốp
- Năm 1884, tốt nghiệp khoa Y, Trường Đại học Tổng hợp Mát- xco – va Ông vừa làm bác sĩ nông thôn vừa tham gia nhiều hoạt động xã hội, văn hóa, giáo dục
- Năm 1887, ông được nhận giải thưởng Pu- skin của Viện Hàn lâm khoa học Nga
- Năm 1900 được bầu làm Viện sĩ danh dự Viện Hàn lâm khoa học Nga
Sự nghiệp :
-Tác phẩm chính hơn 500 truyện ngắn, truyện vừa
- Tiêu biểu: Anh béo và anh gầy, Con kì nhông, Phòng số 6,…
- Đặc điểm nổi bật trong phong cách nghệ thuật Sê- khốp là sự giản dị, thâm trầm, hàm súc Cốt truyện thường đơn giản, yếu tố
ít gây cấn, nhưng thường đặt ra những vấn đề có ý nghĩa xã hội
to lớn, ý nghĩa nhân bản sâu xa
Một trong những đại biểu lớn cuối cùng của chủ nghĩa hiện thực Nga, nhà cách tân thiên tài trong lĩnh vực truyện
ngắn và kịch nói.
2 Truyện ngắn: “ Người trong bao”
a Hoàn cảnh ra đời.
- Sáng tác năm 1898 trong thời gian nhà văn dưỡng bệnh ở thành phố I- an – ta, trên bán đảo Crưm, biển Đen
- Bối cảnh:
+ Bầu không khí chuyên chế, u ám, nặng nề của nước Nga
Trang 3- HS tự tóm tắt bằng ý hiểu của mình khi
đọc văn bản
HOẠT ĐỘNG 2: HƯỚNG DẪN HS
ĐỌC HIỂU VĂN BẢN.
-GV: Chân dung Bê- li- cốp được miêu
tả như thế nào?
( gương mặt, phục trang , đồ dùng?)
-GV: Thói quen sinh hoạt của Bê- li- cốp
như thế nào?
(Khi ở nhà, ý nghĩ, sinh hoạt ?)
Qua đó, em có suy nghĩ gì về con người
Bê-li-cốp?
cuối thế kỉ XIX
+ Hoàn cảnh xã hội đẻ ra những con người tri thức kỳ quái, điển hình
b Tóm tắt: HS tự tóm tắt.
II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN.
1 Chân dung của Bê- li – cốp.
a Ngoại hình và lối sống, thói quen sinh hoạt
-Chân dung Bê- li –cốp được vẽ bằng những nét kỳ quái, dị thường:
+ Bộ mặt: giấu trong cổ áo bành tô bẻ đứng lên, mắt đeo kính râm, lỗ tai nhét bông
+ Trang phục: luôn mặc màu đen, luôn “ đi giày cao su”và mặc áo bành tô
+ Đồ dùng: Cái ô, đồng hồ quả quýt, chiếc dao nhỏ để gọt bút chì,… đều được để trong bao
Che chắn, bao bọc bởi hình thức “cái bao”
-Lối sống:
+ Ở nhà: “mặc áo khoác ngoài”, “đội mũ”, “đóng cửa, cài then”, buồng ngủ “chật như cái hộp”, ngù kéo chăn trùm đầu,… + Ý nghĩ: giấu vào bên trong
+ Sinh hoạt: ngồi xe ngựa thì “kéo mui lên”, đến thăm đồng nghiệp: kéo ghế ngồi chẳng nói gì, một tiếng sau ra về
Khát vọng mạnh liệt, kì dị của Bê- li- cốp: Thu mình vào
trong cái vỏ, tạo cho mình một thứ bao có thể ngăn cách, bảo
vệ hắn khỏi những ảnh hưởng, tác động của cuộc sống bên
b Tính cánh:
Trang 4GV: Tính cách của Bê- li – cốp?
GV: Nguyên nhân cái chết của Bê- li-
cốp?
-Vẻ mặt của Bê- li – cốp được miêu tả
như thế nào khi nằm trong quan tài?
+ Theo em, cái chết của Bê- li- cốp có
hợp lí không? Vì sao?
GV: Cái chết ấy có ý nghĩa như thế nào?
“Lối sống trong bao” của Bê- li- cốp đã
- Nhút nhát, ngại giao tiếp, ghê sợ hiện tại, tôn sùng quá khứ.
- Cô độc, luôn lo lắng, sợ hãi, sợ tất cả ( câu nói cửa miệng: “ sợ nhỡ lại xảy ra chuyện gì”)
- Máy móc, giáo điều ( theo chỉ thị, thông tư,…) -> xu nịnh cấp trên.
- Cổ hủ, không chấp nhận cái mới
- Bằng lòng, thỏa mãn với lối sống hủ lậu, kì quái của mình
‘chui vào bao”
Tính cách trong bao.
c Cái chết của Bê- li - cốp.
* Nguyên nhân:
- Va chạm với Cô- va- len – cô -> Bê- li- cốp bị ngã cầu thang
- Va- ren –ca nhìn thấy Bê- li- cốp bị ngã, cười phá lên -> Bê- li
- cốp thấy xấu hổ và lo sợ -> một tháng sau thì chết
* Lúc chết:
- Vẻ mặt trông hiền lành, dễ chịu, thậm chí còn có vẻ tươi tỉnh
Cái chết của Bê- li - cốp khá bất ngờ nhưng là tất yếu Với kiểu người và lối sống như Bê- li – cốp tất yếu bị xã hội đào thải
Cái chết của Bê- li- cốp là một chi tiết quan trọng, đã đẩy tính cách nhân vật lên tới đỉnh điểm: bởi khi chết hắn vĩnh viễn được nằm trong “cái bao” mà hắn từng khao khát – quan tài Đó
là sự giải thoát hạnh phúc vì hắn được nằm trong cái bao tốt nhất, bền vững nhất
2 Ảnh hưởng lối sống Bê- li- cốp đến mọi người.
a Lúc Bê- li- cốp còn sống:
- Đồng nghiệp khinh ghét, ghê sợ hắn
- Lối sống của hắn đã ảnh hưởng mạnh mẽ và dai dẳng với mọi người trong thành phố:
Trang 5ảnh hưởng như thế nào tới mọi người
khi hắn còn sống?
-Tại sao khi Bê- li- cốp đã chết nhưng xã
hội ấy vẫn còn nặng nề và u ám?
-GV: Tại sao Bê- li- cốp chết nhưng lại
xuất hiện những “người trong bao”
khác?
-GV: Em nãy hận xét về câu nói của
I-va-nứt?
-GV: Hình ảnh xuất hiện nhiều lần trong
+ Các bà cô không dám tổ chức diễn kịch tối thứ bảy
+ Nhà tu hành không dám ăn thịt và đánh bài
+ Người ta sợ nói to, sợ gửi thư, sợ làm quen, sợ đọc sách,
…
Cách sống của Bê- li- cốp có ảnh hưởng ghê gớm tới cộng đồng, xã hội
b Khi Bê- li- cốp chết:
- Lúc đầu: mọi người cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái ( “lòng chúng tôi đều cảm thấy nhẹ nhàng, thoải mái”)
- Nhưng sau đó: lại nặng nề, u ám, mệt nhọc như cũ (“nhưng chưa đầy một tuần sau cuộc sống lại diễn ra như cũ”), một cuộc sống chẳng bị chỉ thị nào cấm đoán nhưng chẳng được tự do hoàn toàn, chẳng tốt đẹp gì hơn trước
-Trên thực tế mặc dù Bê- li- cốp đã chết nhưng hiện còn bao nhiêu là người trong bao, trong tương lai cũng sẽ còn bao nhiêu
kẻ như thế nữa vẫn còn tồn tại và có sự ảnh hưởng nặng nề, dai dẳng đối với nước Nga lúc bấy giờ Đó là một cái kết sâu sắc và đầy dư vị
- Vấn đề ở đây không phải là chống lại, tiêu diệt những “người trong bao” mà là phải xóa bỏ cái xã hội đã sản sinh ra những
“người trong bao” ấy Chừng nào chế độ tàn bạo, thối nát, bất công ấy còn tồn tại thì những sản phẩm và cũng là nạn nhân của
nó vẫn không thể mất đi
-Lời nhận xét của I- va- nứt: “Không thể sống mãi như thế
được” Thức tỉnh con người khỏi lối sống “trong bao” Hãy sống rộng mở và chân thực, lành mạnh và trong sáng Đó chính
là thông điệp mà nhà văn muốn gửi tới chúng ta qua truyện ngắn này
3 Hình ảnh biểu tượng: cái bao.
- Nghĩa đen: Vật dùng để đựng, gói đồ vật, hàng hóa hình túi hoặc hình hộp
Trang 6tác phẩm, gây ảnh hưởng cho người đọc
và thể hiện sự sáng tạo cũng như tư
tưởng của nhà văn đó là hình ảnh nào?
Nó mang ý nghĩa gì?
-GV: Từ phần phân tích trên, em hãy
phát biểu chủ đề tư tưởng của cốt
truyện?
Trình bày những nét đặc sắc chính về
nghệ thuật?
+ cấu trúc, ngôi kể, giọng kể, cách xây
dựng nhân vật ?
HOẠT ĐỘNG 3: HƯỚNG DẪN HS
TỔNG KẾT
Cho HS đọc ghi nhớ SGK
- Nghĩa bóng: Lối sống, tính cách của Bê- li- cốp
- Nghĩa biểu trưng: Kiểu người trong bao, lối sống trong bao
Là cả xã hội nước Nga thời điểm đó phải chăng là một cái bao khổng lồ trói buộc, tù hãm, vây bủa, ngăn chặn tự do của con người
4 Chủ đề tư tưởng của truyện.
- Lên án, phê phán mạnh mẽ kiểu người trong bao, lối sống trong bao và tác hại của nó đối với xã hội
- Cảnh báo, kêu gọi mọi người: “Không thể sống mãi như thế được”, là phải thay đổi cuộc sống, cách sống, không thể mãi sống hèn nhát, ích kỉ, vô vị, tầm thường Phải luôn sống rộng
mở, tự do vươn lên, có hoài bão cao đẹp
5 Nghệ thuật
- Cấu trúc truyện lồng trong truyện
- Chọn ngôi kể: Ngôi thứ 3 chuyển sang ngôi thứ nhất
- Giọng kể: Mỉa mai, châm biếm, vẻ ngoài trầm tĩnh nhưng ẩn đằng sau là sự trăn trở, chua xót
- Nghệ thuật xây dựng nhân vật điển hình, cách xây dựng nhân vật: chân thật và sâu sắc
-Xây dựng biểu tượng: cái bao và người trong bao
III TỔNG KẾT.
-Ghi nhớ SGK
IV CỦNG CỐ- DẶN DÒ.
1 Củng cố:
- Hình tượng Bê- li- cốp có tính điển hình.
- Ý nghĩa hình tượng cái bao, đặc sắc nghệ thuật của tác phẩm.
2 Dặn dò:
- Soạn trước bài mới: Thao tác lập luận bình luận.
- Rút ra bài học kinh nghiệm cho bản thân:
Trang 7+ Là chúng ta hãy để cho xã hội tự do, khi mỗi cá nhân ý thức được mục đích và cách sống của mình thống nhất với các chuẩn mực đạo đức của cộng động hiện đại, thì lối sống “trong bao” mới triệt để chấm dứt, kiểu “người trong bao” mới không còn tồn tại Mỗi người trong chúng ta phải sống chan hòa, yêu thương và sống có ích với cộng đồng
V RÚT KINH NGHIỆM