Phân tích bức tranh tranh thiên nhiên trong bài thơ Tràng Giang của Huy Cận

Tràng giang là bức tranh thiên nhiên trời nước bao la, mênh mang đến rợn ngợp. Dẫu rất gợi, rất đẹp nhưng cũng không tránh khỏi nỗi buồn tủi cô đơn nhuốm từ điệu sầu tận đáy hồn thi sĩ. Dể hiểu rõ về bức tranh mời các em cùng tham khảo bài văn mẫu Phân tích bức tranh tranh thiên nhiên trong bài thơ Tràng Giang của Huy Cận dưới đây.

VAN MAU LOP 11 PHAN TICH BUC TRANH THIEN NHIEN TRONG BAI THO TRANG

GIANG CUA HUY CAN

BAI MAU SO 1:

Huy Cận bước vào thi đàn băng tâm hồn da cam, da sau : bang nỗi khắc khoải không gian “hoá thân của thiên đường, của sự hoà đồng nguyên thủy thuở xưa” (Đỗ Lai Thúy) Nhà thơ của “một chiếc linh hỗn nhỏ - Mang mang thiên cô sầu” ấy đã dâng tặng cho đời tập thơ Lửa thiêng (1940) - ngọn lửa của tâm linh thơ, của “niềm tin vào lương tri con người” (Hà Minh Đức) Ta thoáng thấy trong bản ngậm ngùi dài ấy bóng dáng xưa của ngọn nguồn dân tộc, nhịp sầu buồn của vũ trụ nhân gian và cả điệu buồn mênh mang của thiên nhiên cảnh sắc Thiên nhiên trong "Tràng giang" của Huy Cận vì thế, dẫu rất gợi, rất đẹp nhưng cũng không tránh khỏi nỗi buồn tủi cô đơn nhuốm từ điệu sầu tận đáy hồn thi sĩ

Huy Cận là một nhà thơ luôn băn khoăn đi tìm tín hiệu vũ trụ Không phải ngẫu nhiên, bàn về bài thơ này, Xuân Diệu viết: “ Cảm giác nổi trội nhất của ta là cảm giác không gian” Không gian ấy được trải ra từ mặt sông lên tận chót vót đỉnh trời, không gian được mở ra từ thăm sâu vũ trụ vào tận thăm thắm tâm linh con người Ấy là một thế giới vừa được nhìn băng sự chiêm nghiệm cô điển vừa được cảm nhận băng tâm thế cô đơn của một cái tôi hiện đại, rất đặc trưng cho thơ Mới Phải chăng vì thế mà "Trang giang” hiện ra như một bức tranh tạo vật thiên nhiên mênh mang trời nước vừa hoang sơ, vừa cô kính, trong đó thi sĩ hiện lên như một người lữ thứ đơn độc, lạc loài?

"Tràng giang" là bức tranh thiên nhiên trời nước bao la, mênh mang đến rợn ngợp Ngay cái tên bài thơ đã như một cửa ngõ mở vào cái bao la trời nước ấy "Tràng giang" gợi ra hình tượng một con sông chảy mênh mang giữa trời và đất Huy Cận đã rất nghệ thuật khi dùng chữ “ Tràng giang” thay cho chữ “Trường Giang” Hai âm “ang” đi liền nhau làm tăng them độ rộng, thêm sức dài của dòng sông, tả được sự vô biên vô cùng vô tận của không gian Và câu đề từ như thêm một lần nữa vén lên bức rèm, bước qua một hành lang mở thông vào vô biên : “Bâng khuâng trời rộng nhớ sông dài” Nhưng dẫu sao những hình ảnh sống động của thế giới ấy chỉ thực sự mở ra với những cau dau:

Sóng gợn tràng giang buôn điệp điệp Con thuyén xuôi mdi nuéc song song

Có lẽ cái chất thơ của sông nước đã nhập vào những câu thơ thế nay để phô bay vẻ đẹp của nó Thiên nhiên sông nước êm đêm, vắng lặng gợi niềm hoài cổ Nếu câu thứ nhất gợi được những vòng sóng đang loang ra, lan xa, bất tận, thì câu thứ hai lại vẽ ra

những luồng nước ctr song song, rong rudi mai vé cudi troi, gay an tuong vé su ngút ngàn, khuất lấp Không gian vừa mở ra bề rộng, vừa vươn theo chiều dài Hai câu thơ thấp thoáng âm hưởng, nhạc điệu và tứ thơ trong bài Đăng cao của Đỗ Phủ :

Vô biện lạc mộc tiêu tiêu ha Bat tan truong giang con con lai

ma van rat Huy Can, rất Việt Nam

Phải chăng Huy Cận đã gặp gỡ người thơ xưa Đỗ phủ ? Có lẽ họ gặp gỡ nhưng mỗi

nhà thơ đều có nét riêng, bởi : "Mỗi tác phẩm là một phát minh về hình thức và khám phá

về nội dung” (Lê - ô - nit Lê - ô - nôp) Cùng đặc tả dòng trường giang, nhưng ở Tràng Giang của Huy Cận, đã có sự khéo léo, vận dụng linh hoạt trong đối Ý, đối thanh điệu và những từ láy: điệp điệp song song, làm cho bài thơ uyễn chuyền, tạo được dư ba Lời thơ ngừng nhưng ý thơ cứ trải ra vào miên man vô tận cuả khôn cùng trời đất

Bức tranh thiên nhiên bao la không chỉ trải ra ở chiều rộng mà còn cả chiều cao, chiều sâu đến vô cùng của cảnh vật :

Nắng xuống, trời lên sâu chót vót, Sông dài, trời rộng, bến cô liêu

“Nắng xuống, trời lên” Hai động từ ngược hướng “lên”, “xuống” đem lại một cảm giác chuyển động rất rõ rệt Không gian ba chiều của vũ trụ rộng lớn tỏa ra từ chữ “sâu”

và “chót vót” Huy Cận không dùng chữ “cao”, vì “cao” chỉ gợi không gian hai chiều

“Sâu” là thêm chiều sâu cho đất trời, gợi tả được hồn buôn của vũ trụ và của lòng người Nhà thơ là nghệ sĩ của ngôn từ Qua bản tay biến hoá, người thơ biến những con chữ vô tri trở nên sống động và nhảy múa trên trang giấy Phải chăng vì thế mà câu thơ dù không

có một chữ lạ, vẫn đọng lại sức ám gợi sâu sắc trong người đọc ?

Dòng sông, bến đò, cả bầu trời dường như cũng cao hơn đến chất ngất trong thơ Huy Cận :

Lop lop may cao din nui bac

Chim nghiêng cảnh nhỏ bóng chiếu sa

Bầu trời, mặt đất mênh mang khôn cùng theo ánh nhìn của con người cô độc Tạo vật giữa không gian vô cùng, vô tận ấy cũng nhỏ nhoi, cụ thể đến tội nghiệp Đó chỉ là

“con thuyền xuôi mái”, “củi một cảnh khô”, “cồn nhỏ lơ thơ” giữa lộn xộn, bộn bề :

Không cầu gợi chút niềm thân mật Lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng Cảnh vật không chỉ nhỏ bé mà còn chĩa lia, tan tac:

Thuyên vê, nước lại, sáu tram nga,

Củi một cành khô lạc máy dòng

Trong cảm thức về không gian, thuyển và nước vốn là hai hình ảnh luôn gắn bó, song hành cùng nhau vậy mà khi đi vào thơ Huy Cận, tạo vật lại man mác nỗi buồn chia

li xa cách Cành củi khô lạc dòng, không biết dạt về bến bờ nảo bởi trăm ngả nước mông lung, vô định “Lạc may dong” hàm chứa sự tan tác, chia xa Nhà thơ đã sử dụng thủ pháp nghệ thuật đối lập tạo sự tương phản giữa cái hữu hạn với cái vô hạn của thiên nhiên tạo vật Cái hữu hạn thì vô hướng, nhỏ nhoI, nhạt nhoà Cái vô hạn thì sừng sững, khôn cùng Ấn dấu trong bức tranh thiên nhiên bao la ấy, có bóng dáng của người thi sĩ

cô độc, rợn ngợp trong nỗi sâu nhân thế, cũng như bao thi sĩ lãng mạn đương thời

Thơ Mới đã mang đến cho người đọc những bức tranh thiên nhiên rạng rỡ nhiều thanh sắc nhưng vẻ đẹp ấy thường gắn với nỗi buôn Tràng giang có vẻ đẹp nên thơ của những con sóng “điệp điệp” đuôi nhau trên mặt nước, của “cồn nhỏ lơ thơ”, của “bờ xanh tiếp bãi vàng” chạy dài tít tắp, nét hung vĩ của “nắng xuống trời lên sâu chót vót”, cảnh

“sông dải trời rộng” được chấm phá bởi “mây cao”, “núi bạc” Song, tất cả vẫn man mác nỗi buôn hiu quạnh, dẫu đẹp mà cô liêu “Người đã gọi dậy cái hồn buồn Đông Á, người

đã khơi lại cái mạch sầu mấy nghìn năm ngẫm ngầm trong cõi đất này Huy Cận triển miên trong cảnh xưa, trò chuyện với người xưa, luôn đi về trên con đường thời gian vô tận” (Hoài Thanh) Trang Giang là một hồn thơ buôn, cái buồn trước một hiện thực chèn

ép cái tôi cá nhân cá thể của nhà thơ :

Tuôi hai mươi ta sâu

Xã hội buôn ứa máu

Đời dau nén hon dau

Trang tho nam ảo não

(Huy Can, 1980)

Hồn buôn nên Huy Cận nhạy cảm trước tạo vật, vũ trụ buồn Ông lượm lặt những chút buôn rơi vãi trong không gian mà dệt nên những vẫn thơ sâu muộn của chính mình

Cảnh trong "Tràng giang" vì vậy, đều là cảnh buôn Con thuyền lặng lẽ xuôi mái chỉ hiện

ra trong thoáng chốc rồi sau đó nép mình vào bờ bãi nào đó, mắt hút, trả lại không gian cho muôn ngả sông lặng lẽ trôi Bức tranh tuy có cồn đất, có năng, có gió, có làng, có chợ, nghĩa là có tiếng con người đấy nhưng sao vẫn không at được cảm giác tàn lụi, hiu hắt Bởi có gì buôn băng cảnh chợ chiều tan tác:

Ảnh dương vàng trên cỏ kéo lê thê

Lá đã rụng tơi bởi quanh quán chợ

( Đoàn Văn Cừ - Chợ Tét)

Trên nên thiên nhiên bát ngát chỉ điểm lơ thơ mấy côn nhỏ và thoáng chốc xao động lên vài cơn gió “đìu hiu” Hai từ láy “lơ thơ” và “đìu hiu” đã gợi nên nét quạnh quế, đơn chiếc, bật lên ảo não thành tiếng thở dài u uất Cảnh không dừng lại ở đấy, sự trống vắng, buôn bã dường như còn nhân lên gấp bội:

Mênh mông không một chuyến đò ngang

Không cầu gợi chút niềm thân mật

Chiếc cầu, con đò là phương tiện giao nối đôi bờ, gợi không khí tấp nập, gần gữi nhưng ở đây, “không đò”, “không người”, càng tô đậm thêm sự quạnh vắng Hai bờ sông

cứ chạy dài về phía chân trời như hai thế giới cô đơn, xa lạ không bao giờ gặp gỡ không

có ”chút niềm thân mật” của những tâm hồn đồng điệu Cái còn lại phủ trùm không gian chỉ là “lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng” với gam màu lạnh đậm u buôn, quạnh quẽ chất ngất

ma thoi

“Tràng giang, bài thơ hầu như cô điển của một nhà thơ hiện đại”(Xuân Diệu) Cả bài

thơ "Tràng giang: toát lên một phong vị cô kính, trang nghiệm, dẫu bao la trời nước hay đẹp buồn, quạnh văng, đều mang nét đẹp cô điển mà hiện đại, đậm đà phong vị Việt Nam

mà khó bài thơ nào có được

Chất cô điển bàng bạc ở cảm xúc bài thơ Hình ảnh con người một mình đối diện với

vũ trụ để cảm nhận cái vĩnh viễn vô cùng vô tận của không - thời gian, cái hữu hạn của kiếp người dường như hiện diện đâu đó trong Đường thi:

Cô phàm viên ảnh bích không tận

Duy kiến Trường giang thiên tẾ lưu

(Lí Bạch- Hoàng Hạc Lâu tống Mạnh Hạo Nhiên chỉ Quảng Lăng)

Là một người thuộc lớp Tây học, nhưng tâm hồn tác giả" Lửa thiêng" lại thấm đẫm phong vị Đường thi, nên không gian "Tràng giang" cứ lãng đãng thơ Đường Tâm hồn ấy được bộc lộ rõ nét khi thi sĩ để cho một cánh chim chiều xuất hiện đột ngột giữa bức tranh thơ:

Chim nghiêng cánh nhỏ, bóng chiều sa Cánh chim chở hồn chiều, chở linh hồn của vũ trụ rải rắc xuống trần gian Tạo vật do

đó như thấm một màu chiều rất thơ mà cũng rất âm trầm Đó là cánh chim là là bay, bóng chiều trĩu nặng khiến cánh chao nghiêng là cánh chim vội vã trốn ánh chiều buông, và phải chăng đó cũng là tứ thơ của Lưu Trường Khanh đời Đường: “Mặt trời xế trên Hán

khẩu đỡ cánh chim là là bay”?

Hai câu thơ cuối vẫn toả ra hơi hướm của thơ Đường, và của thơ ca truyền thông Việt Nam của một hỗn thơ Mới

Long qué don don voi con nuoc

Không khói hoàng hôn cũng nhớ nhà

Câu thơ Huy Cận gợi nhớ ta về câu thơ của Thôi Hiệu, đời Đường:

Nhát mộ yên quang hà xứ thị Yên ba giang thượng sử nhân sâu (Hoàng Hạc Láu)

Bài thơ tuy dường như cổ điển, nhưng vẫn có những nét hiện đại Thôi Hiệu buôn vì cái đẹp đã mất, một đi không trở lại, cánh chim thiêng, người tiên và cõi tiên mờ mỊf, ý thức thực tại Còn Huy Cận ý thức tình người Huy Cận cảm nhận nỗi cô đơn ngay giữa quê hương, nỗi buồn của cả một thế hệ không tìm được lỗi ra Thơ cũ tả cảnh ngụ tỉnh, khơi gợi tâm trạng, tạo vật được cảm nhận theo cái nhìn chủ quan, với thời gian ngưng đọng: thơ mới, thơ của cái tôi nội cảm, không cần mượn ngoại cảnh mà tự biên hiện tâm trạng với những cung bậc cảm xúc thiết tha Những thi liệu trong "Tràng giang" lại hết sức gần gũi bình dị Đó không phải là tùng, cúc, trúc, mai, mà chỉ là cành củi khô, là cồn nhỏ đìu hìu, vài cánh bèo trôi dat

"Tràng giang" có hỗn điệu thơ Đường thấm sâu trong cảm xúc nhà thơ, nhưng cũng

là cảm xúc trước thiên nhiên đất nước Việt Nam, sông Hồng và những dòng sông quê hương của một nhà thơ mới “Bài thơ không chỉ do sông Hồng gợi cảm hứng mà còn cảm xúc chung về những dòng sông khác của quên hương” (Huy Cận)

Bài thơ đã tạo dựng một bức tranh thiên nhiên cổ kính, hoang sơ với chiều kích mênh

mang vô biên, đậm chất Đường thi trong một hệ thống ước lệ hình ảnh: tràng giang, thuyén về, nước lại, sông dài, trời rộng, khói hoàng hôn Nhưng bức tranh ấy vẫn có nét quen thuộc gần gũi, phảng phất bóng nét cảnh vật sông nước trên khắp đất nước Việt Nam : một dòng sông mênh mang, một con thuyền xuôi dong, một cành củi khô, một cánh bèo trôi dạt Trong "Tràng giang", mỗi khổ thơ đều là một nét vẽ, một mảng màu sông quê hương, tạo thành bức tranh thiên nhiên đất nước đẹp mà buôn

Tình yêu thiên nhiên thắm đượm lòng yêu nước thầm kín Trong văn chương Trần Quang Khải, Nguyễn Tuân, Tản Đà đã bảy tỏ long yêu nước xa xôi, bóng gió Ở

"Tràng giang", “nỗi buồn sông núi” đã hòa vào nỗi bơ vơ trước tạo vật thiên nhiên hoang văng và niềm thiết tha với thiên nhiên tạo vật ở đây cũng là niềm thiết tha với quê hương đất nước Phải chăng như Xuân Diệu nhận xét: “ Tràng Giang là một bài thơ ca ngợi non sông đất nước, do đó dọn đường cho tình yêu giang sơn

BAI MAU SO 2:

Có thể nói thiên nhiên trong Tràng giang là một bức tranh đẹp mà buôn Với lòng yêu mến đất nước, lòng yêu mến thiên nhiên sẵn có thi nhân đã vẽ lên một bức họa xinh xăn, tỉnh tế Nhưng thiên nhiên còn mang nặng tâm trạng buôn bã u hoài của tác giả nên

có chút gì tan tác, đơn chiếc buôn thương

Muôn đời nay, thiên nhiên vẫn là người bạn tri âm tri kỉ của hồn mộng thi sĩ Thiên nhiên găn bó, đồng cảm và sẻ chia với thi nhân mọi cảm xúc, nỗi lòng Hoa lá cỏ cây sây

mÊ rạo rực cùng tâm hồn sôi nổi Vội vàng của XD; trăng và đêm chao đảo điên cudng cùng nỗi đau của HMT và sông trời mây nước trong vũ trụ này sầu “ảo não” với nỗi buồn “vạn kỷ” của nhà thơ HC Thiên nhiên trong “Tràng Giang” rất đẹp sinh động nhưng cũng thấm đượm nỗi buôn tủi cô đơn nhuốm từ nỗi buôn tận đấy hôn thi si

HCST: Vẻ đẹp và nỗi buồn của áng thơ ra đời vào một buổi chiều thu năm 1939, Hôm ấy, HC đang đứng cở bờ Nam bến Chèm nhìn cảnh sông Hồng mênh mông sóng nước — nhìn cảnh rợn ngợp bốn bề mà nghĩa về kiếp người nhỏ bé nỗi trôi, vô định Sông nước hữu tình cộng hưởng với tâm hồn đa cảm của nhà thođã gợi tứ cho “Tràng Giang”.Và ngay tiêu đề bài thơ đã là một điều gì rất đẹp nhưng rất buồn

Tràng giang nghĩa là con sông dài, sông lớn Cảnh sông nước mênh mông bao đời khiến lớp lớp các thi nhân tốn bao công phu giấy mực

Nhắc đến sông rộng nước dài là gợi đến vẻ fep95 trong trẻo lung linh của nước, của ánh sáng, của chiều sâu và bề rộng của tình cảm Song nếu đặt tên cho bài thơ bằng hai chữ “sông dài' thì cái tên nôm na ấy không có được sắc thái trừu tượn, cô xưa như hai chữ “Tràng giang” Với hai âm H— V này, con sông của HC trở nên trừu tượng hơn, rộng hơn, xa hơn “Tràng giang”, nghe tên đã thấy gợi lên niềm thiêng liêng và gần gũi, nghe tên đã thấy đẹp gợi buôn

Với một cái tên như thế, bài thơ mở ra trước mắt người đọc một cảnh sông nước mênh mông: “Sóng lạc mây dòng”

Hai từ “sóng gon” ở đầu câu gợi nên hình ảnh sống động của một con sông gợn lên không biết bao nhiêu là con sóng Sóng nhẹ nhàng, êm ả, lấp lánh mơn man Từ “điệp điệp” trước khi gợi nét buôn đã gợi trăm nghìn cái nhấp háy xôn xao của con nước.Ta có cảm giác những ánh nước được mặt trời phản chiếu trở nên rạo rực, sinh động như những ánh sao nơi mặt đất Cái đẹp chưa cảm nhận hết đã phải vội thấm một nỗi buồn “buồn điệp điệp” Trước là sóng gợn, sau là buồn điệp điệp để bao nhiêu con nước là bấy nhiêu sợi buôn, sợi sâu, sợi tủi Thật là “ Sóng bao nhiêu gợn em sâu bay nhiêu” (CD) “Buôn điệp điệp” là nỗi buôn nối tiếp nhau, vô cùng vô tận tưởng không bến không bờ

Trên dòng nước buôn mơn man xuất hiện một con thuyên (hình ảnh gợi hy vọng về

sự sống, sự đợi chờ 4m ap va niém vui): “Con song”

Con thuyên trôi theo dòng nước, nước chảy thuyên trôi lênh đênh vô định Hình ảnh

ây gợi cảm giác cô đơn, hờ hững xa văng quá Đặc biệt cụm từ “nước song song” được đối với “buồn điệp điệp” đã tạo ra sự hài hòa giữa cảnh và tihn2 Cái cô đơn, văng vẻ của con thuyền hòa hợp với nỗi “buồn điệp điệp” của dòng nước Tràng giang.Nỗi chờ đợi, niềm hi vọng lại trầm xuống lặng im

Thực ra, cảnh con thuyền ngược xuôi thì đâu có gì đặc biệt Ngày ngày tháng tháng năm năm, trên mỗi dòng trôi thuyền đều như thế Nhưng nhuốm cái buồn “vạn kỷ” của thi nhân, thuyền và nước đã làm nên một cuộc chia lìa đau nhói “Thuyên ngả” “Sầu trăm ngả” lả cảnh viết ước lệ diễn tả nỗi buồn chất chồng vô hạn.Nỗi sầu ở dòng nước, ở con thuyền và ở cả lòng nhà thơ

Trên dòng nước ngược xuôi, không chỉ có sự đơn chiếc của con thuyền mà còn có

một hình ảnh khiến ta chạnh lòng nhiều lắm “Củi dòng”

Đó là một hình ảnh bé mọn tầm thường với tất cả niềm rung cảm Dập dễnh giữa sóng nước mênh mông, cảnh củi khô gợi lên cái lênh đênh tội nghiệp.Đã vậy, lại trôi dạt trên sông “lạc mây dòng” chứ không phải lạc giữa dòng Điều đó càng gợi lên cái bơ vơ

bé mọn, đơn côi không định hướng Sự tương phản giữa cái mênh mông của sogn]I nước với cái đơn chiếc buồn tủi của cành củi tự nó gieo vào lòng người một nỗi buôn cô đơn

thấm thía Nỗi buôn về kiếp người lênh đênh vô định không biết đi về đâu trong cái “XH

30 — 45” thuở ấy

Vẫn lấp lánh của nền sông nước nhưng đến đây hình ảnh của sự sogn6l đã xuất hiện sau những đợi chờ, liên tưởng thạt buồn “Lơ thơ cô liêu”

Cảnh vật và âm thanh mong manh, lãng đãng để hòa hợp với nhau, với thiên nhiên

đã được gợi nên trước đó Nhà thơ đã dugn2 hàng loạt hình ảnh gợi buôn nối tiếp nhau,

bồ sung cho nhau gây ấn tượng mạnh về nỗi buồn chồng chất tiếc nuối

“Côn” vốn đã bé nhỏ, “côn nhỏ” cảng bé nhỏ cô đơn gợi buồn gợi vắng hơn Tính từ

“lơ thơ” đặt trước câu lại gợi cái thưa thớt lác đác của cảnh vật Và chính từ “đìu hiu” đã gọi về hồn cốt của cảnh vật, nó không chỉ gợi buồn mà còn gợi sự haong vắng cô đơn

HC đang mượn không khí thê lương của “Chinh phụ ngâm”: Non ky quanh qué trang treo

Bến thì gió thối đìu hiu mất gò”

Đâu đây văng vào cái “đìu hiu” của gió là tiếng chợ chiều đã vãn ở làng xa Âm thanh ấy có mà như không, thực mà như ảo Tiếng chợ chiều khi vãn “đã lác đác thưa

thớt lăm rồi, lại là triếng chợ chiều khi vãn” ở “làng xa” Nhỏ vậy, xa vậy sao thi nhân

nghe được? Hay nhờ không gian tĩnh lặng im ăng? Hay tiếng chợ chiều buôn thiu lác đác

ây đang văng lên từ chính tâm tưởng nhà thơ?

Rời tầm nhìn lên trời cao đất rộng, cảnh trời đất mênh mông cảng buôn thương, đơn

chiếc

“Nắng liêu”

Có lẻ đây là bức họa phẩm tuyệt đẹp về không gian ba chiều Cảnh sông nước trời đất dài dăng dặc, rộng mênh mông và sâu đến vô cùng Ở đây bút pháp tương phản đã phát huy hiệu lực mạnh mẽ trong việc tả cảnh “Nắng xuống” thì “trời lên” hai chiều lên xuống trái ngược nhau mở ra một không gian bao la rộng lớn Khi mặt trời chìm xuống thì ánh nắng lên cao sẽ làm cho bầu trời trở nên trong xanh hơn và như bị đây lên cao đến

vô cùng Lúc ấy từ dưới nhìn lên, ta sẽ thấy bầu trời “sâu chót vót” Không phải cao chót vót mà là “sâu chót vót” Từ “sâu” tạo một ấn tượng thâm mĩ rất lạ cho người đọc “ Sâu chót vót” không chỉ diễn tả độ cao của bầu trời mà còn gợi cái hút hút của cao xanh, cái rợn ngợp của con người khi đứng trước sự khôn cùng của vũ trụ Câu thơ thứ tư được ngắt ra thành ba hình ảnh độc lập “Sông dài, trời rộng, bến cô liêu”, sự độc lập của hình ảnh thơ như sự phân ly của cuộc đời con người Huy Cận không hề bình thảnh đứng trên mặt đất ngước nhìn trời xanh mà đang bơ vơ nhìn vũ trụ thăm thăm đến tận cùng Có lẽ khi viết những câu thơ này, thi nhân đã “ nhác thấy cái xa thăm của thời gian và không gian” và “ đã nghe trong hôn hơi gió lạnh buốt từ cõi vô cùng đưa đến” (Hoài Thanh) Sau cảm nhận vô cùng tỉnh tế ấy, thiên nhiên qua cái nhìn của nhà thơ hiện lên với những hình ảnh ước lệ đậm dấu ấn dân gian:

“Bèo dạt về bãi vàng ” Cánh bẻo trong thơ gợi đến cánh bèo trôi dạt não nùng trong dân ca “ Bèo dạt mây

trôi chốn xa xôi ” “ Hàng nối hàng” bèo dạt lênh đênh không biết đi đâu về đâu bơ vơ

đau xót Về đâu giữa chốn “ Mênh mông không một chuyến đò ngang” nảy? “Đò ngang” hay những cây cầu (dẫu chỉ là “cầu tre lắt lẻo” ) là những sợi yêu thương nối đôi bờ sông

và cũng là đôi bờ tình cảm của con người Nhưng mênh mang xa tít không một bòng đò,

bóng câu Niềm khao khát yêu thương bị hụt hằng đến tội nghiệp Bờ bãi đôi bờ đầy màu

sắc, đẹp mà thâm trầm buôn bã “ lặng lẽ bờ xanh tiếp bãi vàng”

Tiếp tục mở rộng tâm nhìn, không gian vũ trụ được mở ra với cảnh hoàng hôn, hùng

vĩ bay bồng: “ Lớp lớp nhớ nhà” Thiên nhiên mang dáng dấp của những bài thơ cổ Hình ảnh “ lớp lớp mây cao đùn núi bạc” thật hùng vĩ diễm lệ Huy Cận đã mượn chữ

“đùn” đây gợi cảm trong Thu hứng của Đỗ Phủ, “ Mặt đất mây đùn cửa ải xa” Tương phản với cái cao rộng, hùng vĩ của bầu trời là cánh chim bơ vơ tội nghiệp “ Chim nghiêng cánh nhỏ bóng chiều xa” Mượn cảnh chim để tả buổi chiều, Huy Cận không mới Ca dao xưa có câu: “ chim bay về núi tối rồi” Nguyễn Du cũng từng viết:

Chim hôm thoi thót về rừng Đóa trà mỉ đã ngậm trăng nứa vành

Nhưng đặt cánh chim trong tương phản với sự hùng vĩ không ngừng sinh sôi “đùn núi bạc” của mây trời, lại là “chim nghiêng cánh nhỏ” thì Huy Cận đã tạo nên một hình ảnh thơ độc đáo, mới mẻ trong thi ca

Trên trời cao, trùng trùng lớp lớp mây diễm lệ Giữa bầu trời cánh chim đơn côi chấp chới Nơi mặt đất con người bơ vơ đơn chiếc với nỗi buôn da diết “ Lòng quê nhớ nha.” Vẫn biết xuyên suốt bài thơ, tâm trạng thi nhân vẫn nhuốm đây cảnh vật nhưng

phải đến cuối bài, nỗi lòng nhà thơ độc giả mới tỏ tường Thi nhân sâu nỗi “nhớ nhà”

Không có khói sóng lan tỏa trên sông như Hoàng hạc lâu của Thôi Hiệu: “ Quê hương khuất bóng hoàng hôn/ Trên sông khói sóng cho buôn long ai”, Huy Cận vẫn nhớ qué, nhớ nhà Điều đó cho thay nỗi buồn của nhà thơ là buôn tự trong buồn ra Vì vậy, thiên nhiên của Tràng giang cũng nghiêng nghiêng âm thầm theo nỗi lòng tác giả

Có thể nói thiên nhiên trong Tràng giang là một bức tranh đẹp mà buôn Với lòng yêu mến đất nước, lòng yêu mến thiên nhiên sẵn có thi nhân đã vẽ lên một bức họa xinh xăn, tỉnh tế Nhưng thiên nhiên còn mang nặng tâm trạng buôn bã u hoài của tác giả nên

có chút gì tan tác, đơn chiếc buồn thương

Nét đẹp cũng như nỗi buôn trong thiên nhiên Tràng giang đều thể hiện tài năng, sự tỉnh tế của Huy Cận Quan trọng hơn, điều đó còn khang dinh long yêu nước thiết tha khắc khoải của Huy Cận nói riêng, của thế hệ thanh niên Việt Nam đương thời nói chung Bởi suy cho cùng, trong thời đại ấy, có con người Việt Nam chân chính nào không buôn, không đau cho được?!

Tràng giang, tự thiên nhiên trong đó đã mang cái hồn của quê hương xứ sở Nói như Xuân Diệu, Tràng giang là một bài thơ ca hát non sông đất nước Và như vậy, Tràng giang thật sự là “một kiệt tác xinh xắn” trong nên văn học Việt Nam.

BAI MAU SO 3:

Tràng Giang là bài thơ hay nói về thiên nhiên của dòng sông, dưới con mắt của thi si

nó trở nên vô cùng thơ mộng và đây tinh tế Dưới cái nhìn đầy gợi cảm và phong phú, bài thơ đã có sự kết hợp mạnh mẽ giữa những yếu tô kì ảo và thơ mộng trữ tình, để có thể có được một bức tranh thiên nhiên đẹp hùng vĩ

Mở đầu bài thơ tác giả đã thể hiện hình ảnh sóng gợn trên con sông dài mà mang một nỗi buồn man mác, ở đây tác giả cũng đang thể hiện đúng dòng tâm trạng của mình, trước khung cảnh thiên nhiên rộng mênh mang, con người như đang trôi chảy theo nhịp sống, cũng tấp nập và cũng vô cùng dịu dàng, trước một khung cảnh thiên nhiên, tươi tắn và cũng vô cùng thơ mộng:

Sóng gợn tràng giang buôn điệp điệp điệp Con thuyén xuôi mdi nuéc song song Thuyên về nước lại sâu trăm nga Củi một cành khô lạc máy dòng

Hình ảnh của con sóng đang gợn, đó là dòng tâm trạng của con người cũng đang chảy trôi, lăn tăn trên dòng nước, ở đó con người như đang hòa nhập và tạo nên nhiều khung cảnh trữ tình, dòng nước trôi miền man, con người cũng đang hòa nhập trên dòng sông, với những cảm xúc buồn man mác, con người ở đây cũng phải hòa mình vào dòng cảm xúc đang chảy của thiên nhiên trữ tình Hình ảnh con thuyễn tự trôi theo dòng nước,

cứ xuôi mái, ở đây dường như không có người lái đò, nó tự trôi chảy, ở đây thiên nhiên cũng giỗng như tâm trạng của con người, cũng đang lững lờ trôi mà không có một bờ vô định nào, cuộc sống cũng đang chảy trôi theo những dòng cảm xúc hỗn dung nhiều cảm Øiác của con người

Ở đây trong không gian mênh mông rộng lớn đó, dường như sóng, và dòng nước đang làm bạn với con thuyền, nhưng khi thuyền mà về thì dòng nước cũng mang những nỗi buồn man mác, cách xây dựng biện pháp nhân hóa ở đây được thể hiện một cách có ý nghĩa nhất Tác giả thôi hồn mình vào sự vật, làm cho nó trở nên có hồn hơn, con nguoi cũng đang chảy trôi theo dòng nước, nỗi buôn của nước giống như nỗi buồn của con thuyên, ở đó con người đang phải lênh đênh, vô định, trước một khoảng không gian mênh mông Con thuyền ở đây nó được thể hiện trong cảm xúc của con người, nó vô định, dạt dào và mang nhiều cảm giác mới mẻ, ở đó con người được sống những giây phút hạnh phúc nhất khi đang hòa mình vào thiên nhiên mặc dù con người đang phải trải qua những giây phút trống vắng trong tâm hỗn

Tràng giang là dòng sông menh mang chứa bao tâm tình của người thi sĩ