Phần 1 tài liệu Phương pháp giải toán Hình học theo chuyên đề do NXB Đại học Quốc gia Hà Nội ấn hành cung cấp cho người đọc cách giải các bài toán hình học theo phương pháp tọa độ trong mặt phẳng. Mời các bạn cùng tham khảo nội dung chi tiết.
Trang 1T R U N G T A M L U Y C N T H I D A I H O C V I N H V I £ N S A I G O N
Tdng chu bi§n: PHAM H 6 N G D A N H NGUYEN PHU KHANH - NGUYIN TAT THU NGUYEN TAN SIENG - TRAN VAN TOAN - NGUYEN ANH TRUCfNG
(Nhdm giao vien chuyen luyen thi B^i hpc)
PHUONG PHAP GIAI TOAN
HtNH HOC
Trang 2Chiu trdch nhiem xuat ban
Gidm doc - Tong bi&n tap : TS P H A M THj T R A M
Bien tap : N G Q C L A M
Che ban : C O N G TY K H A N G V I E T
Trinh bay bia : C O N G TY K H A N G V I E T
Tong phdt hanh va doi tdc lien ket xuat ban:
I Tpa dp trong mat phang
• Cho u ( x p y j ) ; v(x2;y2) va k e R K h i do:
1) u + v = (xi + X 2 ; y i + y 2 ) 2) u - v = ( x i - X 2 ; y i - y 2 )
3) k u = ( k x i ; k y i ) 4) Z=Jx\+y\) u=vc ^r^ "''""''^
6) U V = X]X2 + y ] y 2 = > u l v < ; : > u v = 0<=> \-^\2 + y ] y 2 = 0
• H a i v e c t a u ( x j , y j ) ; v ( x 2 ; y 2 ) ciing phirang v a i nhau <=>
• Goc giija hai vec to u ( x j , y j ) ; v ( x 2 ; y 2 ) :
• Cho tarn giac A B C v o i A{x^;y^), B(xB;yB), C{x^;y^) K h i do trong tarn
G ( x( , ; y g ) ciia tarn giac A B C la :
V _ X A + X B + X C
X G - ^
y G = I
II PhirotTg trinh duong thang ,, ,^,
1 'Phuang trinh duong thdng 1.1 Vec to chi phucmg (VTCP), vec to phdp tuyen (VTPT) cua duong thang:
Cho d u o n g thang d
• n = (a;b) ?t 0 goi la vec to phap tuyen cua d neu gia ciia no v u o n g v o i d
3
Trang 3• u = ( u j; u 2 ) ^ 0 goi la vec ta chi phuong cua d ne'u gia cua no trung hoac
song song voi duong thang d
Mot duong thang c6 v6 so VTPT va v6 so VTCP ( Cac vec to nay luon cung
phuong voi nhau)
• Moi quan he giua VTPT va VTCP: n.u = 0
• Ne'u n = (a; b) la mpt VTPT cua duong thang d thi u = (b; -a) la mot VTCP
cua duong thang d
• Duong thang AB c6 AB la VTCP
1.2 Phuwig trinh dumig thang
1.2.1 Phuatig trinh tong qudt cua duong thang:
Cho duong thMng d d i qua diem A(xQ;yQ) va c6 n = (a;b) la VTPT, khi do
phuong trinh tong quat ciia d c6 dang: a(x - X Q ) + b(y - yp) = 0
1.2.2 Phuovg trinh tham so cua duong thang:
Cho duong thSng d di qua diem A(xo;yo) va c6 u = (a;b) la VTCP, khi do
X = X Q + at phuong trinh tham so cua duong thang d la: , t G R
[y = y ( , + b t
2 Vi tri tuang doi giua hai duang thdng
Cho hai duong thcing dj : a^x + bjy + c^ = 0; d2 : a2X + b2y + C2 = 0 Khi do vi tri
|a,x + b,y + Cj = 0 tuong doi giua chung phu thuoc vao so nghiem cua h^ : < , (I)
[a2X + b2y+ C2 =0
• Neu (I) v6 nghiem thi d^ / /d2
• Ne'u (I) v6 so nghiem thi d^ = d j
• Ne'u (I) CO nghiem duy nha't thi dj va d2 cat nhau va nghiem ciia he la toa
do giao diem '
3 Goc giua hai dijcang thdng
Cho hai duong thang dj : a j X + b^y+ Cj =0; d2 :a2X + b2y + C2 = 0 Goi a
la goc nhon tao boi hai duong thang dj va d2
Ta CO : cosa = aja2 + bjb2
^/a^Tb^ ^/af+b
4 JChodng each tit mot diem den ducrng thdng
Cho duong th5ng A : ax + by + c = 0 va diem M ( X Q ; y ^ ) Khi do khoang each
tu M den A dugc tinh boi cong thuc:
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
d(M,(A)): axp + byp + c
Va^+b^
5 (phuong trinh duang phdn gidc cua goc tao boi hai duang thdng
Cho hai duong thang d^ : a^x + b^y + c^ = 0 va d2 : ajX + b2y + Cj = 0
Phuong trinh phan giac ciia goc tao boi hai duong thang la: - , v , •
a j X + b^y + Cj a2X + b2y + C2
+ ^ / a ^ ^ b [ • , i c - i ; ;
1 <Phuang trinh duang tron:
Cho duong tron (C) tam I(a; b ) , ban kinh R, khi do phuang trinh ciia (C) la: ( x - a) 2 + ( y - b ) 2 = R 2
Ngoai ra phuong trinh: x^ + y ^ - 2 a x - 2 b y + c = 0 voi a ^ + b ^ - o O cQng
la phuong trinh ciia duong tron c6 tam I(a;b), ban kinh R = Va^ + b^ - c
2 Phuang trinh tiep tuyen:
Cho duong tron ( C ) : ( x - a ) ^ + ( y - b ) ^ = R ^
• Tiep tuyen A ciia (C) tai diem M la duong thang d i qua M va vuong goc vai I M
• Duong thang A : Ax + By + C = 0 la tiep tuyen ciia (C) <=> d(I, A) = R '
• Duong tron ( C ) : (x - a ) ^ + (y - b)^ = R^ c6 hai tiep tuyen cung phuong voi
Oy la x = a ± R Ngoai hai tiep tuyen nay cac tiep tuyen con lai deu c6 dang:
y = kx + m
IV E lip
1 'i)inh nghra.-Trong mat phang cho hai diem co'djnh Fi ,F2 c6 Y^Yj =2c Tap
hop cac diem M cua mat phang sao cho MF^ +MF2 =2a (2a khong doi va
a > c > 0) la mot duong elip
• F,,F2 : la hai tieu diem va 2c la tieu cu ciia elip
• MF|,MF2 : la cac ban kinh qua tieu
2 Phuang trinh chinh tdc cua elip:
4 + 4 = ^ voi b^=a^-c^ K'
a 2 b^
Vay diem M(xo;y(,) e (E) • = 1 va <a Yo < b ,
Trang 4Phumtg phcip giiii Toan Hhih hoc theo chuyen tie- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tat Thu
3 Tinh chat v>d hlnh dang cua elip: Cho (E): — + ^ = 1 , a > b
a b
• True doi xung Ox,Oy Tarn dói xiing O j ,
• Dinh: A[(-a;0), A2(a;0), 6^(0;-b) va 62(0; b ) ÂA2 = 2a goi la do dai
true Ion, B]B2 = 2b goi la do dai true bẹ
• Noi tiep trong hinh ehir nhat co so PQRS
C O kích thuoc 2a va 2b voi b^ = â - ệ
1 ^inh nghia: Trong mat phang voi h$ toa do Oxy eho hai diem Fi, F2 eo
FjF2 =2c Tap hop cac diem M ciia mat phSng sao eho MF^ - M F j =2a (2a
khong doi va c > a > 0 ) la mpt Hypebol
• Fp F2 : la 2 tieu diem va F|F2 = 2e la tieu eụ
• 1VIF[,MF2 : la eac ban kinh qua tieụ
2 'Phimng trinh chinh idc cua hypebok x^ y^
â
= 1 voi h^=c^-ậ
3 Tinh chat vd hlnh dang cua hypebol (fi):
• True doi xung Ox (true thuc), Oy (true ao) Tam doi xung O
• Dinh: Aj(-a;0), A2 (a;0) D Q dai true thuc: 2a va do dai true ao: 2b
• Tieu diem Fi(-e; 0), Fj ( c; O)
• Hai tiem can: y = ± —x
a
• Hinh eho nhat co so PQRS c6 kieh thuoe 2a, 2b voi b^ = c^ - ậ
• Tam sai: e = — =
a
• Hai duong chuan: x = ±— = ± —
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
• D O dai cac ban kinh qua tieu cua M ( x o ; y ( , ) e ( H ) : +) MF^ = ex„ + a va MF2 = e X ( , - a khi X Q > 0 +) MFj = -exp - a va MF2 = -exp + a khi X Q < 0
Parabol la tap hop cae diem M cua mat phang each deu mot duong thang
A c o ' d i n h v a m o t diem F co dinh khong thuoe A
A : duong chuan; F : tieu diem va d(F,A) = p > 0 la tham sótieụ
2 'Phuxmg trinh chinh tdc cua ^arabd: = 2px 3.jrinh dang cua Parabol (<P):
• True Ox la true dói xung, dinh Ọ Tieu diem F ( ^ ; 0 )
• Duong chuan A : x =
• M ( x ; y ) e ( P ) : MF = x + ^ voi x > 0
B, CAC BAI THlfONG GAP
§ 1. cAc B A I T O A N C O B A N
1 Xg.p phuang trinh duang thang
De lap phuong trinh duong thang A ta thuong dung cac each sau
• T i m diemM(xo;yo) ma A di qua va mot VTPT n = (a;b) Khi do phuong trinh duong thang can lap la: ăx - X Q ) + b ( y - yp) = 0
• Gia su duong thang can lap A : ax + by + e = 0 Dua vao dieu kien bai toan ta tim dugc a = mb,c = n b Khi do phuong trinh A : m x + y + n = 0 Phuong phap nay ta thuong ap dung doi voi bai toan lien quan den khoang each va goe
• Phuong phap quy tich: M(xQ;yQ)e A:ax + by + e=^Oc:> axy + by^ + e = 0
Vidu 1.1.1.Trong mat phSng voi he toa do Oxy cho duong tron
( C ) : ( x- ] ) 2 + ( y - 2 ) 2 = 2 5
1) Viet phuong trinh tiep tuyen ciia (C) tai diem M(4;6), ' 2) Viet phuong trinh tiep tuyen cua (C) xuát phat t u diem N ( - 6 ; l )
Trang 5Phucntg phap giai ToAn Ilinh hoc theo chuycn lic- Nguyen Pliii Khanh, Nguyen Tat Thii
3) T u E(-6;3) ve hai tie'p tuye'n EA, EB (A, B la tie'p diem) den (C) Viet
phuong trinh d u o n g thang A B
D u o n g tron (C) c6 tam 1(1; 2), ban kinh R = 5
1) Tie'p tuyen d i qua M va vuong goc v o i I M nen nhan I M = (3;4) lam VTPT
Nen p h u o n g trinh tie'p tuye'n la: 3(x - 4) + 4(y - 6) = 0 <=> 3x + 4y - 36 = 0
2) Gpi A la tie'p tuye'n can t i m
Do A d i qua N nen p h u o n g trinh c6 dang
A : a ( x + 6) + b ( y - l ) = 0<=>ax + by + 6 a - b = 0, a^ + b^ (*)
Ta c6:
7a+ b d(I,A) = R o
l A N A = 0 [(a - l)(a + 6) + (b - 2)(b - 3) = 0
= ^ 7 a - b + 20 = 0
T u do ta suy ra duoc A e A : 7 x - y + 20 = 0
Tuong t u ta cung c6 dug-c B e A = > A B = A = > A B : 7 x - y + 20 = 0
2 Cdch lap phimng trinh dizcrng tron
De lap p h u o n g trinh d u o n g tron (C) ta thuong su dung cac each sau
Cdch 7;Tim tam I(a;b) va ban kinh ciia d u o n g tron K h i do p h u o n g trinh
d u o n g tron co dang: (x -a)^ + ( y - b)^ =
Cdch 2;Gia su p h u o n g trinh d u o n g tron co dang: x^ + y^ - 2ax - 2by + c = 0
8
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
Dua vao gia thie't cua bai toan ta tim dugc a,b,c Cach nay ta t h u o n g ap dung khi yeu cau viet phuong trinh d u o n g tron di qua ba diem
Vi du 1.1.2 Lap p h u o n g trinh d u o n g tron (C), bie't
1) (C) d i qua A(3;4) va cac hinh chie'u ciia A len cac true toa do
2) Goi I(a;b) la tam ciia d u o n g tron (C), v i l € ( C i ) nen: ( a - 2 ) + b = - (1)
Do (C) tie'p xuc voi hai d u o n g t h i n g A ^ A j nen d(I, A j ) = d(I, A2)
a - b a - 7 b
<=>b = -2a,a = 2b
• b = -2a thay vao (1) ta CO dugc:
(a - if- + 4a^ = - <=> 5a^ - 4a + — = 0 phuong trinh nay v6 nghiem
• a = 2b thay v a o ( l ) taco: ( 2 b - 2 r + b ' ' = - < : : > b = - , a = -
o 0 0
Suy ra R = D ( I , A , ) = Vay p h u o n g trinh ( C ) :
3 Cac diem, ctqc biet trong tam gidc
Cho tam giac ABC K h i do:
x — + y
Trang 6Phumig phdpgidi Todn Hiith hoc theo chiiyen de - Nguyen Phi't Klidnh, Nguyen Tat Thu
• Trong tam G
• True tam H :
3 ' 3 AH.BC = 0
BH.AC = 0 Tam duong tron ngoai tiep I: lA^ = IB^ lA^ = IC^
• Tam duong tron noi tiep K :
Chu y:C6 the tim K theo each sau:
* Ta CO AK = KD tu day ta c6 K
BD ^ Tam duong tron bang tiep (goc A) J: AB.AJ AC.AJ AB AC
BJ.BC AB.BJ
BC AB l?jdui.i.3.Cho tam giac ABC c6 A(1;3),B(-2;0),C 5 3
1) Tim toa do true tam H, tam duong tron ngoai tiep I va trong tam G cua
tam giac ABC Tu dp suy ra I, G, H thang hang;
2) Tim toa do tam duong tron noi tiep va tam duong tron bang tiep goc A
cua tam giac ABC
AH = (x-l;y-3),BH = (x + 2;y),BC = 21 3 ,AC = ( 3 _21 8' 8
in
CUj TNHH MTV DWH Khang Viet
Ma < AH.BC = 0 nen ta eo BH.AC = 0
3 1
7(x-l) + (y-3) = 0 j7x + y-10 = 0 (x + 2) + 7y = 0 [x + 7y + 2 = 0
3
X = —
2
y = -: 1 2' 2
Suy ra H Goi I(x;y), taeo:
8 ^ Vay K(0;1)
Goi J(a;b) la tam duong tron bang tiep goc A eiia tam giac ABC Ta co:
Trang 7Phuvng phlip gidi Todn Hinh hoc theo chiiyen dc- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tat Tltu
BC ~ AB
2a - b = - 1 2a + b = -4
4 Cdc duang ddc hiet trong tam gidc
4.1. D u a n g trung tuyen cua tam giac: K h i gap duong trung tuyen cua tam
giac, ta chu yeu khai thac tinh chat d i qua dinh va trung diem cua canh do'i dien
4.2. D u o n g cao cua tam giac: Ta khai thac tinh chat d i qua d i n h va vuong
goc voi canh do'i dien
4.3. D u o n g trung true cua tam giac: Ta khai thac tinh chat d i qua trung
diem va vuong goc voi canh do
4.4. D u o n g phan giac trong: Ta khai thac tinh chat ne'u M thuoc AB, M ' doi
xung voi M qua phan giac trong goc A thi M ' thuoc A C
Vidu 7.i.4.Trong mat ph^ng v o i he tpa do O x y , hay xac d j n h toa do d i n h C
cua tam giac ABC bie't rang hinh chie'u vuong goc cua C tren d u o n g thang
AB la diem H ( - l ; - l ) , d u o n g phan giac trong cua goc A c6 p h u o n g trinh
x - y + 2 = 0 va d u o n g cao ke t u B c6 phuong trinh 4x + 3y - 1 = 0
JCffigidi
K i hi?u d , : X - y + 2 = 0, d2 : 4x + 3y - 1 = 0
Goi H ' la diem doi x u n g voi H qua d j K h i do H ' E A C
Goi A la d u o n g thang d i qua H va vuong goc v o i d j
x + y + 2=::0 Phuong trinh cua A : x + y + 2 = 0 Suy ra A n d j = I :
x - y + 2 = 0 I(-2;0)
Nen A C n d j = A :
Ta CO I la t r u n g diem ciia H H ' nen H ' ( - 3 ; l )
D u o n g thang A C d i qua H ' va vuong goc voi d j nen c6 p h u o n g trinh :
•A(5;7)
12
Cty TNHH MTV DWH Khang Vie
Vi du 1.1.5 Trong mat phang vai he toa do Oxy , cho tam giac ABC biet
A ( 5 ; 2 ) Phuong trinh d u o n g trung true canh BC, d u o n g t r u n g tuyen C C Ian l u ^ t la x + y - 6 = 0 va 2 x - y + 3 = 0 T i m toa do cac d i n h B,C cua tam giac ABC
Xgfi gidi
Goi d : x + y - 6 = 0, C C : 2 x - y + 3 = 0 Ta c6: C(c;2c + 3) Phuong trinh BC : x - y + c + 3 = 0
Goi M la t r u n g diem ciia BC, suy ra M :
3 ' 3 , C
14 37
3 ' 3
5 Mot sobdi todn dung hinh ca ban
5.1. H i n h chie'u v u o n g goc H cua diem A len d u o n g thang A
• Lap d u o n g thang d d i qua A va vuong goc v o i A
• D u n g r doi x u n g v o i I qua d u o n g thang A
• D u o n g tron ( C ) c6 tam I ' , ban kinh R
Chii y: Giao diem ciia (C) va ( C ) chinh la giao diem cua va A
5.4. D u n g d u o n g thang d ' doi xung voi d qua d u o n g thang A
• Lay hai diem M , N thuoc d D u n g M ' , N ' Ian luot d o i x u n g v o i M , N qua A
'if!', r<(.:
• d ' = M ' N '
Trang 8Phumig phdp gidi Todii Uinh hoc theo chuyen dc - Nguyen Pliii Khdnh, Nguyen Tat Thti
Vidu 1.1.6.Trong mat phang Oxy cho d u o n g thang d : x - 2 y - 3 = 0 va hai
diem A(3;2), B ( - l ; 4 )
1) T i m diem M thuoc d u a n g thang d sao cho M A + M B nho nhat,
2) Viet p h u o n g t r i n h d u a n g thang d ' sao cho d u o n g thang A : 3x + 4y + 1 = 0
la d u o n g phan giac ciia goc tao boi hai d u o n g thang d va d '
JCffigidi
1) Ta tha'y A va B n a m ve m o t phia so v o i d u o n g thang d Goi A ' la diem doi
x u n g v o i A qua d K h i do v a i m o i diem M thuoc d, ta l u o n c6: M A = M A '
V i A la phan giac cua goc h g p bai giiia hai d u a n g thang d va d ' nen d va
d ' do'i x u n g nhau qua A , do do l e d '
'3 _ 1 6 ' 5 ' " 5
Lay E(3;0) G d , ta tim dugc F la d i e m do'i x i i n g v a i E qua A , ta c6
1) T i m toa do true tam, tam d u o n g tron ngoai tiep tam giac A B C 2) Viet p h u o n g t r i n h d u o n g tron ngoai tiep tam giac ABC
Jiuang ddn gidi
1) Goi H ( x ; y ) la true tam tam giac ABC, ta c6: A H B C = 0
BH.AC = 0
'(x - 2)(-7) + (y - 1 ) ( - 4 ) = 0 J7x + 4y - 1 8 = 0 (x - 4)(-5) + (y - 3)(-2) = 0 ^ [Sx + 2y - 26 = 0 ^
X = 34
y = -46 Vay H 34 46
Goi I ( x ; y ) la tam d u a n g tron ngoai tiep tam giac ABC, ta c6:
Bai 1.1.2. Trong mat phang toa do Oxy cho tam giac ABC c6 A(3;2) va
p h u o n g t r i n h hai d u a n g trung tuyen B M : 3x + 4y - 3 = 0 , C N : 3x - lOy - 1 7 = 0 Tinh toa do cac diem B, C
Jiuang dan gidi : ? ; • ;
Goi G la trong tam ciia tam giac, suy ra toa do ciia G la nghiem cua he '3x + 4y - 3 = 0
3 x - 1 0 y - 1 7 = 0
7
^ = 3 [ y = - l
> ; r J J ' I ' i
Trang 9-Phumig phdpgiiii Toan Hitih hoc theo chuyen de- Nguyen Phi'i Khanh, Nguyen Tat Thu
Goi E la trung diem ciia BC, suy ra EA = - G A => E(2;
Gia sir B(a;b), suy ra C ( 4 - a ; - 5 - b ) T u do ta c6 h^:
Bai 1.1.3. Trong mat phang toa do Oxy cho tam giac A B C c6 A ( - 3 ; 0 ) va
p h u o n g trinh hai d u o n g phan giac trong B D : x - y - 1 = 0,CE : x + 2y +17 = 0
Tinh toa do cac diem B, C
Jiu&ng ddn gidi
Gpi A^ d o i x i i n g v o i A qua BD, suy ra A j e BC va A ^ ( l ; - 4 )
A j do'i x u n g v o i A qua CE, suy ra A 2 e BC va A 2 ( - — ; - — )
5 5 Suy ra p h u o n g trinh BC : 3x - 4y - 1 9 = 0
x - y - l = 0 Toa dp B la nghi^m cua he:
Toa do C la nghiem cua he:
Bai 1.1.4.Trong mat phSng toa do Oxy cho tam giac A B C c6 C(5;-3) va
p h u o n g trinh d u o n g cao A A ' : x - y + 2 = 0 , d u o n g trung tuyen
B M : 2x + 5y - 1 3 = 0 Tinh toa do cac diem A , B
Jiixang ddn gidi
Ta CO p h u o n g trinh BC: x + y - 2 = 0
fx = - l Suy ra toa do ciia B la nghiem cua he: x + y - 2 = 0
2x + 5 y - 1 3 = 0 l y = 3 • B ( - l ; 3 ) Gpi A(a;a + 2), suy ra toa do ciia trung diem A C la M + 5 a - 1 ^
M a M e B M nen 2 ^ y ^ + 5 ^ - 1 3 = 0 « a = 3 =^ A ( 3 ; 5 )
Vay A(3;5),B(-1;3)
Bai 1.1.5. Trong mat phang toa dp Oxy cho tam giac A B C CO B(l; —3) va
p h u o n g trinh d u o n g cao A D : 2 x - y + 1 = 0, d u o n g phan giac C E : x + y - 2=::0
.Tinh toa dp cac diem A , C
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
Jiic&ng ddn gidi
Ta CO p h u o n g trinh B C : x + 2y + 5 = 0
[x + y - 2 = 0 [x = 9 Tpa dp diem C la nghiem '^"^ L ^ 2y + 5 = 0 ^ |y = - 7 Gpi B' la diem d o i x u n g v o i B qua CE, suy ra B'(5;l) va B' e A C
Bai 1.1.6. Trong mat phang v o i h^ tpa dp Oxy, cho tam giac ABC co M (2; 0)
la trung diem cua canh AB D u o n g trung tuyen va d u o n g cao qua d i n h A Ian
lupt CO p h u o n g trinh la 7x - 2y - 3 = 0 va 6x - y - 4 = 0 Viet p h u o n g trinh
duong thang A C
Jiu&ng ddn gidi
| ' 7 x - 2 y - 3 = 0 Toa do A thoa m a n he: <^
• • [ 6 x - y - 4 = 0
V i B do'i xiing v o i A qua M nen suy ra B = (3; - 2 )
D u o n g thSng BC d i qua B va vuong goc v o i d u o n g thSng: 6x - y - 4 = 0 nen suy ra
Phuong trinh B C : x + 6y + 9 = 0
' 7 x - 2 y - 3 = 0 ' x + 6 y + 9 = 0
Trang 10Phumig phtip giai Toan Hinh hoc theo chuyen dS"- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tat Thii
1) Gia six A : ax + by + c = 0 la tiep tuyen ciia (C)
Bai toan co ban ciia phuong phap toa do trong mat phang la bai toan xac
dinh toa do ciia mot diem ChSng han, de lap phuong trinh duong thang can
tim mot diem di qua va VTPT, voi phuong trinh duong tron thi ta can xac djnh
tarn va ban kinh Chung ta co the gap bai toan tim toa do ciia diem dugc hoi
true tiep hoac gian tiep
• Ve phuong dien hinh hgc tong hgp thi de xac dinh toa do mot diem, ta
thuong chiing minh diem do thugc hai hinh (H) va (H') Khi do diem can tim
chinh la giao diem ciia (H) va (H')
• Ve phuong di^n dai so, de xac dinh toa do ciia mot diem (gom hai toa do) la
bai toan di tim hai an Do do, chiing ta can xac djnh dugc hai phuong trinh
chiia hai an va giai he phuong trinh nay ta tim dugc toa do diem can tim Khi
thiet lap phuong trinh chiing ta can luu y:
+) Tich v6 huong ciia hai vec to cho ta mgt phuong trinh,
+) Hai doan thang bang nhau cho ta mgt phuong trinh,
+) Hai vec to bang nhau cho ta hai phuong trinh,
18 '
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
+) Neu diem M e A : ax + by + c = 0,a ^ 0 thi M - b m - c - ; m , liic nay toa
do ciia M chi con mgt an va ta chi can tim mgt phuong trinh
Vi da 1.2A. Trong mat phang Oxy cho duong tron (C): (x - 1 ) ^ + (y - 1 ) ^ = 4
va duong thang A : x - 3 y - 6 = 0 Tim tga dg diem M nam tren A , sao cho tvr M ve dugc hai tiep tuyen MA, MB (A,B la tiep diem) thoa AABM la tam giac vuong
Xgigiai
Duong tron (C) co tam 1(1; 1), ban kinh R = 2
Vi AAMB vuong va I M la duong phan giac ciia goc AMB nen A M I = 45°
Trong tam giac vuong l A M , ta co:
IM = 2V2, suy ra M thugc duong tron tam I ban kinh R' = 2 Mat khac M e A nen M la giao diem ciia A va (I,R') Suy ra tga do ciia M la nghiem ciia he
x = 3 y + 6
x - 3 y - 6 = 0 ( x - i ) 2 + ( y - i ) 2 =8 " [(3y + 5)2 + ( y - l ) ' =8 'x = 3y + 6
Vi du 1.2.2. Trong mat phSng voi he tga do Oxy cho cac duong thang
d i : x + y + 3 = 0, d j : x - y - 4 = 0, dg : x - 2 y = 0 Tim tga do diem M nam tren duong thSng sao cho khoang each tu M den duong thang d^ bang hai Ian khoang each tu M den duong thang d2
Xffi gidi
Taco M e d 3 , s u y r a M(2y;y) Suy ra d(M,di) = — ^ ; d ( M , d 2 ) = ^ ^ Theo gia thiet ta co: d(M,di) = 2d(M,d2) <^ 3y + 3 ^ 2 l y - 4
Trang 11Phuvng plidp gidi Toiin Hiith hoc theo chuyen dc- Nguyen Phii Klidnh, Nguyen Tn't Thu
Vi du 1.2.3 Tron g he toa do O x y , cho die m A(0; 2) va d u o n g th3ng
d : x - 2 y + 2 = 0 T i m tren d u o n g thang d hai diem B, C sao cho tam giac
Vay CO hai bp d i e m thoa yeu cau bai toan la:
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
Vi du 1.2.5 Cho parabol (P): y^ = x va hai diem A(9; 3), B ( l ; -1) thupc (P)
Gpi M la diem thupc cung A B cua (P) (phan ciia (P) bi chan b o i day A B ) Xac djnh tpa dp d i e m M nam tren cung A B sao cho t a m giac M A B c6 dien tich ion nha't
JCgi gidi
P h u o n g t r i n h A B : x - 2y - 3 = 0
Vi M G (P) => M ( t ^ ; t) t u gia thiet suy ra - 1 < t < 3
Tam giac M A B c6 dien tich ion nha't o d ( M , AB) Ion nha't
Vi du 2.6 T r o n g mat phang Oxy cho d u o n g tron (C): (x - 1 ) ^ + y^ = 2 va
hai diem A ( l ; - 1 ) , B(2;2) T i m tpa diem M thupc d u o n g tron (C) sao cho dien tich tam giac M A B bang ^
Xffi gidi
Ta CO A B = Vio va S^^^AB = - d ( M , A B ) A B = d ( M , A B ) =
Lai CO A B = (1;3) nen n = ( 3 ; - l ) la VTPT ciia d u o n g thang A B Suy ra p h u o n g t r i n h A B : 3(x - 1 ) - ( y +1) = 0 hay 3 x - y - 4 = 0 Gpi M ( a ; b) e (C) => (a - i f + b^ = 2
b = 3a - 5 ( a - 1 ) 2 + ( 3 a - 5 ) 2 = 2
b = 3a - 5
3 a - b - 4 = l
( a - l ) 2 + b 2 = : 2 i ) k > , J
3 a - b - 4 = - l ( a - l ) 2 + b2 = 2
b = 3a - 3
hoac ( a - 1 ) ' + ( 3 a - 3 ) 2 = 2 v i , h ; ^ / , „
b = 3 a - 3
21
Trang 12Phuang phdp gidi Todn Hinh hgc theo chuyen de- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tat Thu
Bai 1.2.1 Trong mat phang voi he toa do Oxy, cho duong tron (C) c6
phuong trinh: (x - 1 ) ^ + y^ = 1 Ggi I la tarn ciia (C) Xac dinh toa do diem M
thuQC (C) sao cho I M O = 30"
Jiudng ddn gidi
Ggi diem M ( a ; b ) D o M e ( C ) nen {a-lf +h^=l
Mat khac O € (C) =:> l O = I M = 1
Tam giac I M O c6 O I M - 1 2 0 °
nen O M ^ = lO^ + I M ^ - 2IO.IM.cos 120° o a^ + b^ = 3
Toa do diem M la nghiem cua he : ( a - l) ' + b 2 = l
Bai 1.2.2 Trong mat ph^ng voi he toa do Decac vuong goc Oxy, cho
parabol (P) c6 phuong trinh y^ = x va diem 1(0; 2) Tim toa do hai diem M , N
thuQC (P) sao cho I M = 4iN
Jiuong dan gidi
n = l
m = 2 V {
Vay CO hai cap diem thoa yeu cau bai toan la:
1 l ^ M(4;2),N(1;1) hoac M
Bai 1.2.3 Trong mat phang toa dp Oxy cho diem A(3;2), cac duong thang
dj : X + y - 3 = 0 va: d2 : x + y - 9 = 0 Tim toa do diem B G d j , va C e d2 sao
cho tam giac ABC vuong can tai A ,
u ^ + ( u + 2)^ = ( v - l ) 2 + ( v - 5 ) ^
u ( v - l ) + (u + 2 ) ( v - 5 ) = 0 3u + 5
Vay CO hai cap diem thoa yeu cau bai toan la: ,.j *
B(4;-1),C(6;3) hoac B(0;3),C(4;5)
Chti i/.-Ngoai each tren, ta c6 the giai theo each khac nhu sau:
Tjnh tien he true toa dp Oxy ve he tuc XAY theo vec to O A , ta c6 cong thuc 'x = X + 3 ' ;
Trong he true moi, ta c6 phuong trinh cua dj :X + Y + 2 = 0, d2 :X + Y - 4 = 0
Vi tam giac ABC vuong can tai A nen phep quay Q Q : B -> C
( A , ± 9 0 ) |,
, , , '23
doi true:
Trang 13Phumtg phapgiiii Toan Hinh hqc theo chuyen rfe - Nguyen Pht'i Khanh, Nguyen Tat Thu
Ma B e => C e d 1 = Q^^.^^^jo/cli), do do C ^ d2 n d ,
• Xet phep quay Q^^ ^^^^^, ta c6 phuong trinh d , : X - Y - 2 = 0
Do do toa dp cua C la nghiem cua he: X - Y - 2 = 0
X + Y - 4 = 0 <=> {
X = 3
Y = r
Xet phep quay Q^^ ^^^(y ta c6 phuong trinh d j : X - Y + 2 = 0
Do do tga do cua C la nghiem cua he: • ^ ^ ^ ^ ^ <=>
Bai 1.2.4. Trong he true toa do Oxy cho AABC voi A(2;3), B(2;l), C(6;3),
Goi D la giao diem cua d u o n g phan giac trong goc BAG v o i BG T i m tat ca cac
diem M thuoc d u o n g tron (G): (x - 3)^ + (y -1)^ = 25 sao cho : 5^^^ = 2SADB •
Jiuang ddn gidi
Ta CO A B = (0; 2), A C = (4; 0), BG - (4; 2)
Phuong trinh AB: x - 2 = 0,
nen d(D, AB) = | =^ S ^^BD = {AB.d(D,AB) = 1-2.^ = 1
Phuong trinh DG : x - 2y = 0 Goi M(a; b) => (a - 3)^ + (b -1)^ = 25 (1)
Cty TNHH MTV DWH Khang Vie I
Bai 1.2.5. Trong mat phSng v o i he true toa do Oxy, cho d u o n g thSng
Bai 1.2.6. Trong mat phSng Oxy cho diem A ( l ; 4 ) T i m hai diem M , N Ian lugt
nam tren hai d u o n g tron ( q ) : ( x - 2 ) 2 + ( y - 5 ) 2 =13 va {C^):{x-lf+{y-2f ^75
sao cho tam giac M A N vuong can tai A
x2 + y 2 _ i 0 y + 12 = 0 x2 + y 2- 2 x - 4 y - 2 0 = 0
x 2 + y 2- 1 0 y + 1 2 = : 0 ^ J5y2 - 53y +134 = 0
x = 3 y - 1 6 -1 + 37T29
Trang 14Phumtg phdp gidi Todn Hinh hgc theo chuyen de- Nguyen Phti Khihih, Nguyen Tat Thu
Q(A-9oO)'*^™P''^""^*""^ (Ci):(x-2)2+(y-3)2 =13
Toa do diem N la nghiem ciia he: (x-2)2+(y-3)2 =13 {x = A \x = 5 <=> < V <
( x - ] ) 2 + ( y - 2 ) 2 =25 ly = 6 [y = 5
Tmonghgp nay c6 hai bo diem: M(-1;7),N(4;6) va M(0;8),N(5;5)
Bai 1.2.7. Trong mat phSng Oxy cho duong tron (C): (x - if + (y - 4)^ = y
va duong thang d : 5x + 2y -11 = 0 Tim diem C tren d sao cho tam giac ABC
CO trong tam G nam tren duong tron (C) biet A(l;2),B(3;-2)
29' 29
Bai 1.2.8. Trong he toa dp Oxy cho duong thang d : x - y + l= 0 va duong
tron (C) CO phuong trinh x'^ + y^ + 2x - 4y = 0 Tim diem M thuoc duong thSng
d sao cho tir M ke dupe hai duong thing tiep xuc vai duong tron tai A va B,
sao cho AMB = 60"
Jlucrng ddn gidi
Duong tron c6 tam I(-l;2) va ban kinh:R = Vs
Tam giac AMB la tam giac deu va MI la phan giac goc AMB nen IMA = 30°
Do do: MI = ^ = iS IM^ = 20
sin30"
Do M e d nen suy ra M ( X Q ; XQ +1)
Khi do ta c6: MI^ = ( X ( , +1)^ + (x„ -1)^ = 20 o x^ = 9 x^ = 3; XQ = -3
Vay CO 2 diem M thoa man dieu kien bai toan: (3; 4); (-3;-2)
Bai 1.2.9. Trong mat phang voi he toa dp Oxy cho diem C(2;-5) va duong
th^ng A : 3x - 4y + 4 = 0 Tim tren A hai diem A va B doi xung nhau qua 1(2; | )
sao cho dien tich tam giac ABC banglS
Vi du 1.3.1 Trong mat phSng Oxy cho hai duong thang di: x - 2y + 1 = 0,
d2: 2x + 3y = 0 Xac djnh tpa dp cac dinh cua hinh vuong ABCD, biet A thupc
j y o n g thang di, C thupc duong thang d2 va hai diem B, D thupc true Ox
27
Trang 15Phucnig plidp giai Toan Hinh hgc theo chuyen de - Nguyen Phu Kluhili, Nguyen Tat Thu
M a t khac A C 1 BD = Ox nen suy ra 2a - 1 = 3c o c = 1
T u do, ta t i m dugc A(3;2), C(3;-2), 1(3; 0)
V i B e Ox =^ B(b;0), ma IB = IA = 2 =^ |b - 3| = 2 o b = 5,b = 1
Vay toa do cac d i n h ciia hinh vuong ABCD la:
A(3;2), B(1;0), C(3;-2), D(5;0) hoac A(3;2), B(5;0), C(3;-2), D(1;0)
Vidu 7.3.2.Trong mat phang Oxy cho ba diem 1(1; 1), J(-2;2), K ( 2 ; - 2 ) T i m
toa do cac d i n h cua hinh vuong A B C D sao cho I la tam hinh vuong, J thuoc
canh A B va K thuoc canh CD
Goi J' doi x i i n g v a i J qua I , ta c6 J'(4;0) va J' € CD
Vidu 2.3.3.Trong mat phang Oxy cho d u o n g tron (C): (x - 2)^ + (y - 1)^ = 10
T i m toa do cac d i n h cua hinh vuong M N P Q , biet M t r u n g v o i tam cua
d u o n g tron (C); hai d i n h N , Q thuoc d u o n g tron (C); d u o n g thang PQ d i qua
E ( - 3 ; 6 ) va X Q > 0
Ta CO M ( 2 ; l ) va EQ la tiep tuyen cua ( C )
Phuong trinh EQ c6 dang:
ci>(5a-5b)^ =10(a2+b2)
<:i>3a^ -10ab + 3b^ = 0 <=> a = 3b,b = 3a , a = 3b, ta c6 p h u o n g trinh E Q : 3x + y + 3 = 0
K h i do toa do Q la nghiem ciia he ( x - 2 ) 2 + ( y - l ) 2 = 1 0
3x + y + 3 = 0
x = - l
y = 0
Truong hop nay ta loai v i X Q > 0
• b = 3a, ta CO p h u o n g trinh E Q : x + 3y - 1 5 = 0 K h i do toa do Q la nghiem
fx = 3
C i i a he ( x - 2 ) 2 + ( y - l ) 2 = 1 0
3x + y + 3 = 0 <=> < y = 4 •Q(3;4)
Taco P ( 1 5 - 3 x ; x ) va QP = M Q => (12 - 3x)^ + (4 - x f = 10 x = 3,x
X = 3, ta CO P(6;3), suy ra tam cua hinh vuong 1(4;2) nen N(5;0)
X = 5, ta CO P(0;5), suy ra tam cua hinh vuong 1(1;3) nen N ( - l ; 2 ) Vay CO hai bo diem thoa yeu cau bai toan:
M(2;1),N(5;0),P(6;3),Q(3;4) va M(2;1),N(-1;2),P(0;5),Q(3;4)
= 5
Vi du 1.3.4 Trong mat phang voi he toa do Oxy cho hinh chir nhat A B C D
CO diem 1(6; 2) la giao diem cua 2 d u o n g cheo A C va B D D i e m M ( 1 ; 5) thuQc d u o n g th3ng AB va trung diem E ciia canh C D thuoc d u o n g thang
d : x + y - 5 = 0 Viet p h u o n g trinh d u o n g thang AB
gidi
V i E € d = : > E ( a ; 5 - a ) = > i E = ( a - 6 ; 3 - a ) Goi N la t r u n g diem cua A B , suy ra I la trung diem cua E N nen :
Trang 16Phumtgphdp gidi Todn Hinh hoc theo chuyen de- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tat Thu
a = 6 => M N = (5;0), suy ra phuang trinh
A B : y - 5 = 0
• a = 7 => M N = (4;1), suy ra phuong trinh AB: x - 4y +19 = 0
Vi du 1.3.5. Trong mat phang voi he true toa do Oxy cho hinh chu nhat
ABCD CO dien tich bang U, tam I la giao diem cua duong thang
d i : x - y - 3 = 0 va d 2 : x + y - 6 = 0 Trung diem cua AB la giao diem aia
dj voi true Ox Tim toa dp cac dinh cua hinh chi> nhat
Taco dj n d j = 1 : x - y - 3 = 0 (9 3^
x + y - 6 = 0 yi 1,
Goi M la giao cua duong thang dj voi Ox, suy ra M(3;0)
Vi AB 1 M I nen suy ra phuong trinh AB:x + y - 3 = 0
Do I la tam ciia hinh chii nhat nen C(7;2), D(5;4)
Vay toa do cac dinh cua hinh chu nhat la: A(2;l), B(4;-l), C(7;2), D(5;4)
Vi da 1.3.6. Trong mat phang Oxy cho ba duong thang d j : 4x + y - 9 = 0,
d 2 : 2 x - y + 6 = 0, d 3 : x - y + 2 = 0 Tim toa dp cac dinh ciia hinh thoi
ABCD, biet hinh thoi ABCD c6 dien tich bang 15, cac dinh A, C thuoc ds, B
A(3;5),B(2;1),C(-2;0),D(-1;4) hoac A(-2;0),B(2;1),C(3;5),D(-1;4)
Vidu 1.3.7. Trong mat phMng he toa do Oxy, cho hinh thoi ABCD c6 tam
I H ^ lA^ I B ^ 4IB2 .IB = I H V S
Mat khac B e AB => B(b;^—^),b > 0 =^ IB^ = (b -2)^ +
3 Vay B(l;-1)
4b + 2
= 5 o b = l
du 1.3.8. Trong mat phang Oxy cho hai duong thang di: c + y - 1 = 0,
d2: 3x - y + 5 = 0 Tim toa dp cac dinh ciia hinh binh hanh ABCD, bie't 1(3; 3)
la giao diem ciia hai duong cheo; hai canh ciia hinh binh hanh nam tren hai
duong thang di, d2 va giao diem ciia hai duong thang do la mpt dinh ciia
Jynh binh hanh
Xffi gidi
Tpa dp giao diem ciia dj va d j la nghi^m ciia h?: <! ^ <=> x + y - l = 0 fx = - l
3 x - y + 5 = o'^|y = 2
Trang 17Phumig pitdp giai Todn Hinh hoc theo chuyen de- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tat Thu
D
Ta gia sir A ( - l ; 2) va AB = dp AD = d 2, suy ra C(7; 4) ^
Goi d la dtrong thang di qua I va
song song voi AB, suy ra phuang
A B
la trung diem ciia A D
Vidi^ 7.3.9 Cho hinh binh hanh ABCD c6 B(l;5), duang cao AH:x+2y-2=0,
duong phan giac trong ciia goc ACB c6 phuang trinh x - y - 1 = 0 Tim toa
do cac dinh con lai ciia hinh binh hanh
Ggi B' do'i xung voi B qua d, ta tim dugc B'{6;0) va B' e AC
Suy ra phuang trinh A C : x - 2y - 6 = 0
Toa dp diem A la nghiem ciia h$: x - 2 y - 6 - 0
x + 2 y - 2 = 0
x = 4
A ( 4 ; - l )
Vi A D = B C = > D ( - 1 ; - 1 1 )
Vidu 7.3.iO.Trong mat phang voi he toa do Oxy cho hinh vuong A B C D biet
M ( 2 ; 1 ) , N ( 4 ; - 2 ) ; P(2;0); Q(1;2) Ian lupt thupc canh A B , B C , C D , A D Hay
l^p phuang trinh cac canh cua hinh vuong
Truoc het ta chung minh tinh chat sau day:
"Cho hinh vuong ABCD, cac diem M,N,P,Q Ian luot nam tren cac duang
thSng AB, BC, CD, DA Khi do MP = NQ MP 1 N Q "
Chung minh: Ve ME 1 CD, E € CD; N F 1 AD, F e AD
Cty TNHH MTV DWH Khang Vi$t
Hai tarn giac vuong M E P va N F Q c6 N F = M E
Do do M P = N Q p A M E P = A N F Q
<-> E P M = F Q N <=> Q I M = 90" o M P 1 N Q
Tra lai bai toan:
Taco: MP = (0;-1)=>MP = 1 Gpi d la duong thang di qua N va vuong goc voi MP
Suy ra phuong trinh d: x - 4 = 0
Gpi E la giao diem cua d voi duong thang
AD, ap dung tinh chat tren ta suy ra NE = MP
Ma E(4;m) nen NE = MP o (m -2)^ = 1 <=> m = 3,m = 1
• Voi m = 3, suy ra E(4; 3) QE = (3; 1), suy ra phuang trinh
A D : x - 3y + 5 = 0 Phuong trinh A B : 3x + y - 7 = 0, BC : x - 3y -10 = 0, CD: 3x + y - 6 = 0
• Voi m = 1, suy ra E(4;l) QE = ( 3 ; - l ) , suy ra phuang trinh
A D : x + 3 y - 7 = 0 ^ ^ Phuang trinh A B : 3x - y - 5 = 0, BC: x + 3y + 2 = 0, CD: 3x - y - 6 = 0
Bai 1.3.1 Trong mat phang voi h? toa dp Oxy cho hai duang thSng di: x - y = 0, d2: 2x + y - 1 = 0 Tim tpa dp cac dinh hinh vuong ABCD biet rang dinh A thupc d j , d i n h C thuoc d j va cac dinh B,D thupc tryc hoanh
J^Iu&ng ddn gidi
Vi A e d j => A ( t ; t ) , A va C doi xung nhau qua BD va B,D€Ox=>C(t;-t)
Vi C G d 2 r ^ 2 t - t - l = 0 o t = l V a y A ( l ; l ) , C ( l ; - l )
flA = IB = l Trung diem cua AC la l ( l ; 0 ) Vi I la tarn cua hinh vuong nen
Trang 18Phuong fihdp gidi Todn Hinh hoc thee chuyen de- Nguyen Phil Khdnh, Nguyen Tat Thti
Bai 1.3.2. Trong mat phang toa do Oxy cho dirong tron
(C):x^+y^-8x + 6y + 21=0 va duong thSng (d):x + y - l = 0
Xac dinh tga do cac dinli cua hinh vuong ABCD ngoai tiep (C) biet A e (C)
Jiuang ddn gidi
Ta CO I(4;-3),R = 2 Ian lugt la tarn va ban kinh cua (C)
Ta CO led , hinh vuong ABCD ngoai tie'p duong tron nen
Vay toa do cac dinli cua hinh vuong la A(2;-l);C(6;-5); B(2;-5),D(6;-1)
va cac hoan vi A cho C, B cho D
Bai 1.3.3. Biet A(1;-1),B(3;0) la hai dinh ciia hinh vuong ABCD Tim toa
* Voi Ci(4;-2)=>Di(2;-3)
* Voi C 2 ( 2 ; 2 ) = ^ D 2 ( 0 ; 1 )
Bai 1.3.4 Viet phuong trinh canh AB( AB c6 he so'goc duong), AD cua
hinh vuong ABCD biet A (2; -1) va duong cheo BD: x + 2y - 5 = 0
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
Hal gia tri ciia b tuong I'mg toa do hai diem B va D
Vi AB CO he so goc duong nen B(5;0), D(l;2) * - i ' :
Goi I la tarn cua hinh chu nhat =^ I la trung diem ciia BD => I d + 4 d + 2
Vi A, I, M thang hang nen ta c6:
Bai 1.3.6. Trong mat phang voi he toa do Oxy cho hinh vuong A B C D biet
M ( 2 ; l ) , N ( 4 ; - 2 ) ; P(2;0); Q(1;2) Ian lupt thupc canh A B , BC, C D , A D Hay lap phuong trinh cac canh ciia hinh vuong
Jiu&ng ddn gidi
Gia su duong thSng A B qua M va c6 vec to phap tuyeh la fi(a; b) '
(a +b 7i 0) suy ra vec to phap tuyeh ciia B C la:nj(-b;a) ^ , ,
Phuong trinh A B c6 dang: ax + by - 2a - b = 0
Trang 19Phuongphdpgidi Todn Hinh hoc theo chuyen de- Nguyen Phu Khdnh, NguySn Tat Thii
• b = -2a suy ra phirong trinh cac canh can tim la:
A B : x - 2 y = 0 ; CD : x - 2 y - 2 = 0; BC: 2x + y - 6 = 0; A D : 2x + y - 4 = 0
• b = -a Khi do
A B : - x + y + l = 0 ;BC: - x - y + 2 = 0
A D : - x - y + 3 = 0 ; C D : - x + y + 2 = 0
B a i 1 3 7 Trong mat phang voi h§ toa do Oxy cho ba diem I ( 1 ; 1 ) , E ( - 2 ; 2 ) ,
F ( 2 ; - 2 ) T i m tpa do cac dinh ciia hinh vuong A B C D , biet I la tam cua hinh
vuong, AB di qua E va CD di qua F
Jiucmg dan gidi
Duong thang AB c6 phuong trinh dang: a(x + 2) + b(y - 2J = 0
Phuong trinh BC va D A c6 dang x + y + c = 0
B a i 1 3 8 Trong mat phang voi h§ toa do Oxy, cho hinh chii nhat ABCD c6
canh AB: x -2y -1 =0, duong choo BD: x- 7y +14 = 0 va duong cheo AC d i qua
diem M(2;l) Tim tQa do cac dinh cua hinh chu nhat
Cty TNHH MTV DWH Khang Viet
B a i 1.3.9- Cho hinh binh hanh ABCD c6 di?n tich bang 4 Biet A ( l ; 0), B(0; 2)
va giao diem I ciia hai duong cheo nam tren duong thSng y = x T i m toa do
I 6 t - 4 I Ngoai ra: d ( C ; AB) = C H o — ^ = -j=
Bai 1 3 1 0 Trong mat phang voi he toa do Oxy, cho hinh vuong ABCD
Goi M la trung diem canh BC, N la diem nam tren canh CD sao cho CN = 2ND
2 - A N - A M 2
Do do, phuong trinh duong thang A M qua M va tao voi A N mot goc
Trang 20Phuang phdpgiai Todn Hinh hgc theo chuyen de- Nguyen Phi'i Khdnh, Nguyen Tat Thu
Gia sir duang thang A M c6 phap vector la ri = (a, b) (a^ +b'^ ^ 0) Khi do,
2a - b
ta ti'nh du-oc cos N A M =
VsVa^+b^'
Tu day, do cos N A M = — nen ta c6
A/2 |2a - b| = Vs Va^Tb^ o 3a^ - 8ab - 3b^ = 0 <::^ a = 3b v b = -3a
• Voi a = 3b : Chon b = 1, a = 3, ta c6 A M :
X - -11
1- = 0, tiVc 3x + y - 1 7 = 0
Tu day de dang tim dugc A(4, 5)
• Voi b = -3a : Chon a = 1, b = -3, ta c6 A M : 1 • ( i r ^ 0 X 3
-I 2 J
= 0 , tuc
X - 3y - 4 = 0 Vai ke't qua nay, ta tim duoc A ( l , -1)
Vay CO tat ca hai diem A thoa man yeu cau de bai la : A(4, 5) va A ( l , -1)
Bai 1 3 1 1 Cho hinh thang vuong ABCD, vuong tai A va D Phuang trinh
AD : X - y V 2 = 0 Trung diem M cua BC c6 toa do M ( l , 0) Biet BC = CD = 2AB
Tim toa do cua diem A
Jiu&ng dan gidi
2 / i Goi H la hinh chieu cua M len AD ta c6 H
3' 3 Nell cho AB = X ta c6 BC = CD = 2x de dang ta thay
Cty TNHH MTV DWIl Khnng Viet
Vay CO hai diein can tim la: A 6±V6 3j2±S
g^j 1.3.12 Trong mat phang Oxy cho bon diem M(4;5), N(6;5), P(5;2), Q(2;l) • Viet phuong trinh canh AB cua hinh chir nhat ABCD biet cac duong thSng AB, BC, CD, DA Ian luxit di qua M, N , P, Q va dien tich hinh chir nhat
Jiu&ng dan gidi "
Toa do ciia A la nghiem cua he: x + 2 y - 2 = 0
_ _4
3
y = • ' 3 ' 3 ,
2 x + y + l = 0 Gpi a la canh ciia hinh thoi, ta suy ra:
SABCD = 2SABD = 2(SAMB + S A M D ) = A B ) + d(M, A D ) ] = ~ 8a
Mat khac, S^^Q^ - AB.AD.sinBAD = a sin a
Ma cos a = cos( AB, AD) = - =:> sin a = - => S^J^Q^ = —
3' 3
39
Trang 21Phuong phapgiai Todn Hinh h(fc thco chuyen de- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Tai Thu
§ 4 C A C B A I T O A N V E Dl/CfNG T R O N V A C O N I C
1 J^fhdm cdc bdi todn lien quan den du&ng tron
Khi giai cac bai toan ve duang tron chiing ta can luu y:
1) Vi tri turnip doi ^iim hai dican^ tron
Cho hai duong tron (C,) c6 tarn I , , ban kinh Rj va duong tron (Cj) c6
tarn , ban kinh Rj Khi do, ta c6 cac ket qua sau:
• (C,) va (C2) khong CO diem chung khi va chi khi
I j l 2 > R , + R 2 hoac I , l 2 < | R , - R 2 •
• (Cj) va (C2) tiep xuc ngoai khi va chi khi I j l 2 = R i + R 2
-• (Cj) va (C2) tiep xiic trong khi va chi khi I,l2 = Rj - R 2 -•
• (C,) va (C2) c^tnhau khi vachi khi | R , R 2 | < I , l 2 < R i + R 2
-2) Vi tri turnip doi ^im ditxtn^ than;^ va dinrnif tron
Cho duong tron (C) c6 tam I , ban kinh R va duong thang A Goi H la hinh
chieu cua I len A va dat d = I H = d(I, A) Khi do:
• (C) va A khong c6 diem chung khi va chi khi d > R
• (C) va A CO diing mot diem chung khi va chi khi d.= R Luc nay A goi la
tiep tuyen cua (C), H la tiep diem
Chu y: Tir mot diem M nSm ngoai duong tron (C) luon ve duoc hai tiep
tuyeh MA, MB (A,B la cac tiep diem) den (C) Khi do M A = MB va I M la
phan giac ciia goc A M B
• (C) va A CO diem A,B chung khi va chi khi d < R Khi do H la trung diem
cua AB va ta c6 cong thuc R^ = d^ + -^^^
Vidu 1.4.1 Trong mat phang voi he true toa do Oxy, cho tam giac ABC c6
A(0;2),B{-2;-2), C(4;-2).Goi H la chan duong cao ke tu B; M , N Ian lugt
la trung diem cua AB, A C Viet phuong trinh duong tron di qua cac diem
Cty TNHH MTV DWli Khang Vic,
Gia su phuong trinh duong tron: x^ + + ax + by + c = 0
Ba diem M , N , H thuoc duang tron nen ta c6 he phuong trinh : a-c = l |'a = - l
• a - 2b + c = -5 o <^ b = 1 ;
a + b + c = -2 [c = -2 Phuong trinh duong tron: x ^ + y ^ - x + y - 2 = 0
'•Yi
Vidu /.4.2.Trong mat phang voi h^ toa do Oxy, cho cho hai diem A(2;0)
va B(6; 4) Viet phuong trinh duong tron ( C ) tiep xuc voi true hoanh tai A
va khoang each tu tam cua ( C ) den diem B bang 5
Goi I(a;b) va R Ian luot la tam ciia va ban kinh cua ( C ) (c ; ^ r ; t >
Vi ( C ) tiep xiic voi Ox tai A nen a = 2 va R = b J ( - <*
Matkhac: IB = 5 o 4 2 + ( b 4 f = 5 ^ ^ b = l,b = 7 • • r
-2 -2 ' '
Voi b - 1 thi phuong trinh duong tron ( C ) : (x - 2) + (y -1) = 1
Voi b = 7 thi phuong trinh duong tron ( C ) : (x - i f + (y - i f = 49
Vi du 1.4.3. Trong mat phing Oxy cho diem M(6;6) va hai duong thang
A j : 4x - 3y - 24 = 0, Aj : 4x + 3y + 8 = 0 Viet phuong trinh duong tron (C) di qua M va tiep xuc voi hai duong thang Aj, A j
JCffigidi
Gpi I(a; b) la tam va R la ban kinh ciia duong tron (C) ' J i h i ;
Vi (C) tiep xiic voi hai duong th^ng Aj va A2 nen ta c6 d(I,Aj) = d(I,A2)
hoac ( C ) : ( x - 2 ) ^ ( y - f ) 2 = ^
4 16
Trang 22
4-Phumtg phdpgiai Todn Hinh hgc theo chuyen de- Nguyen Phu Khdnh, Nguyen Td't Tim
t r i n h d u o n g t r o n ( C ) c6 t a m M tren d, ban k i n h bang 2 Ian ban k i n h d u o n g
t r o n (C) va tiep xuc ngoai v o i d u o n g t r o n (C)
Vidu 1.4.5 T r o n g mat p h a n g O x y cho d u o n g t r o n ( C ^ ) : x ^ + y ^ - 2 x - 2 y - 1 8 = 0
v a d u o n g t r o n ( € 3 ) : (x + if + (y - 2)^ = 8 C h u n g m i n h rang hai d u o n g tron
( C j ) va (C2) cat nhau tai hai diem phan biet A, B Viet p h u o n g trinh d u o n g
cat n h a u tai hai d i e m phan biet A , B
Toa d p giao d i e m ciia ( C j ) v a (C2) la nghiem ciia he:
C/iuiy.-Ngoai each giai tren, ta c6 the sir d u n g c h u m d u o n g t r o n de giai C u the:
V i (C) d i qua cac giao d i e m cua ( C j ) va (C2) nen p h u o n g trinh cua (C)
CO dang: m ( x ^ + y^ - 2x - 2y - 1 8 ) + n(x^ + y^ + 2x - 4y - 3) = 0
Do (C) d i qua M ( 0 ; 6 ) n e n t a c6: 2 m + 3n = 0 , ta chon m = 3 , n = - 2
K h i d o p h u o n g t r i n h (C): x^ + y^ - lOx + 2y - 48 = 0
Vi du 1.4.6 T r o n g he toa d o O x y , cho d u o n g t r o n ( C ) : (x - 6)^ + (y - 2)^ = 4
Viet p h u o n g t r i n h d u o n g t r o n ( C ) tiep xuc v o i hai true tga d o O x , O y d o n g
J h o i tiep xiic ngoai v o i (C)
f
Xffigidi
D u o n g t r o n (C) c6 t a m I (6; 2 ) , ban k i n h R 2 Goi ( C ' ) : ( x - a f + ( y - b f = R'2 thi ( C ) c6 tam I ' ( a ; b ) , ban kinh R '
Trang 23Phuang phiip gidi Todn Hinh hoc theo chuyen dc- Nguyen Pltii Khduh, Nguyen Tat Thu
( C ; ) : ( x - 2 f + ( y - 2 f =4 va ( q ) : {x - 1 8 ) ^ (y - i s f = 18^
T H 2 : a = -b = R => ( C ) : (x -a)^ + (y + a)^ = a^
Tuong tu nhu truong hop 1, ta CO :
ir = R + R ' » ^(a - 6)^ + (a + 2 ^ = 2 + a o a = 6
Vay truong hgp nay c6 1 duong tron la (C3 j : (x - 6)^ + (y + 6)^ = 36
Tom lai, c6 3 duong tron thoa can tim la :
( x - 2 f + ( y - 2 f =4, (x-18)^+(y-18^=182 va ( x - 6 ) ^ + ( y + 6 f =36
Vi du 1.4.7 Trong mat phSng Oxy cho duong tron (C): (x -1)^ + (y - 2)^ = 9
CO tam I va diem M(5;-3) Chung minh rang tu M, ta c6 the ve den (C) hai
tiep tuyen MA, MB (A,B la tiep diem) Tinh dien tich ciia tu giac MAIB
JCgigidi
Duong tron (C) c6 tam 1(1; 2), ban kinh R = 3
Vi MI = N/41 > R nen M n3m ngoai duong tron (C), do do tu M ta luon ve
duoc hai tiep tuyen toi duong tron (C)
Ta CO SMAIB = 2 3 ^ , 1 = lA.MA = R N / M I ^ - R ^ = 3.V41-9 =12^2 (dvdt)
Vi du 1.4.8 Trong mat phang voi he tga do Oxy, cho duong tron
(C): (x -1)^ + (y + 2)^ = 9 va duong thing d : 3x - 4y + m = 0 Tim m de tren
d CO duy nhat mpt diem P ma tu do c6 the ke dupe hai tiep tuyen PA,PB
toi (C) (A,B la cac tiep diem) sao cho tam giac PAB deu
JCffigidL
Duong tron (C) c6 tam va ban kinh Ian lupt la: 1(1;-2); R = 3
Do tam giac PAB deu nen
44
Cty TNIUI MTV DVVII Kliang Viet
API = 30" ^ IP = 2IA = 2R = 6
Suy ra P thupc vao duang tron (C)
CO tam I va ban kinh R' = 6
Ma P e d nen P chinh la giao diem ciia duong thing d va duong tron (C) Suy ra tren d c6 duy nhat diem P thoa man yeu cau bai toan khi va chi khi duong thang d tiep xuc voi duong tron (C) tai P hay la d(I,d) = 6 m = 19,m =-41
Vi du 1.4.9 Cho duong thang A : x + y + 2 = 0 v a duong tron
(C): x^ + y^ -4x -2y - 0 Gpi I la tam va M thuoc duong thang A Qua M ke
tiep tuyen MA,MB Tim M sao cho di§n tich tu giac MAIB hang 10
(De thi D H Khoi A - 2011)
JCffigidi
Duong tron (C) c6 tam 1(2; 1), ban kinh R = yl5=i'Al = S
Matkhac S^MAI = 2SAIBM =5
V^y M(2;-4) va M(-3;l) la hai diem can tim
Vi du 1.4.10 Trong mat phSng Oxy, cho duong tron (C): (x - 4)^ + y^ = 4 va
diem E(4;1) Tim tpa dp diem M tren tryc tung sao cho tu M ke dupe hai tiep tuyen MA, MB den duong tron (C) voi A,B la hai tiep diem sao cho duong thSng AB di qua diem E
JCgigidi
Duong tron (C) c6 tam 1(4;0), ban kinh R = 2
Gpi M(0; m), gia su T(x; y) la tiep
<Jiem ciia tiep tuyen ve tu M toi (C)
45