Giáo án bài 4: Đại từ - Ngữ văn 7 - GV.T.T.Chi

Văn bản: SÔNG NÚI NƯỚC NAM ( LÝ THƯỜNG KIỆT).. PHÒ GIÁ VỀ KINH ( TRẦN QUANG KHẢI)....A- Mục tiêu bài học:.. * Kiến thức:.. - Qua 2 bài th ơ trung đ ại, HS hi ểu đ ược khí phách và khát v ọng c ủa.dân tộc ta thời xưa thể hiện ở tinh thần độc lập dân tộc, tự hào về chiến.thắng chống ngoại xâm, khẳng định sức mạnh dân tộc trong việc bảo vệ và.phát triển đất nước... - Nhận biết thể thơ thất ngôn tứ tuy ệt, ngũ ngôn t ứ tuy ệt đ ường.luật... * Kỹ năng:.. - Rèn HS kỹ năng tìm hiểu , phân tích th ơ trữ tình trung đ ại. K ỹ năng.đọc - hiểu văn bản thơ trữ tình TĐ... * Giáo dục HS ý thức dân tộc, niềm tự hào dân tộc. Biết ơn và gìn giữ.những gì mà cha ông để lại...- B- Chuẩn bị:.. *-Những điều cần lưu ý:.. Việc dạy thơ dịch cần phối hợp cả 3 văn bản, tránh l ấy l ời d ịch làm nguyên.văn.. *- Đồ dùng: Bảng phụ chép phần phiên âm...C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:.. I- Ổn định tổ chức.. Sĩ số: 7a5: 7a2:.. II- Kiểm tra:.. - Đọc thuộc lòng nh ững câu hát châm bi ếm? Nêu hi ểu bi ết c ủa em.về 1 bài ca dao em thích ?.. * Y/c: - Đọc rõ ràng, diễn cảm.. - Trả lời như đã phân tích trong bài... III- Bài mới:.. Đất nước ta trải qua bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước, bao tri ều.đại đi qua là bấy nhiêu triều đại đứng lên đấu tranh ch ống ngo ại xâm gi ữ.nước. Truyền thống ấy đã được phản ánh trong các tác phẩm văn học, đặc.biệt là văn học Lí Trần. Hai văn bản mà chún g ta được học hôm nay sẽ giúp.chúng ta hiểu rõ hơn về điều đó.... Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức..... I - Sông núi nước Nam ( Nam quốc. sơn hà - Lý Thường Kiệt ):.. 1-Giới thiệu chung:. HS đọc chú thích sgk (63).. * Tác giả:. GV: Đây là bài thơ “thần”, bài thơ. không có tên nhưng nhiều người - Lý Thường Kiệt(1077). đặt tên là “Nam quốc sơn hà” (Sông. núi nước Nam).. - Em có nhận xét gì về số câu, số - Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt. chữ trong câu, cách hiệp vần ? (Đường luật).- Bài thơ có 4 câu, mỗi. câu có 7 tiếng... 2- Đọc - Hiểu văn bản:... Hướng dẫn đọc: dõng dạc, trang. nghiêm thể hiện được khí phách. hào hùng của bài thơ, nhịp 4/3... HS đọc chú thích trên bảng phụ.. * Đại ý: tuyên ngôn độc lập là lời.. tuyên bố về chủ quyền của đất nước. và khẳng định không 1 thế lực nào.- Sông núi nước Nam được coi là được xâm phạm..bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên.của nước ta viết bằng thơ. Vậy.tuyên ngôn độc lập là gì ?..- Sông núi nước Nam là 1 bài thơ.thiên về biểu ý (bày tỏ ý kiến). *Bố cục: 2 phần.Vậy nội dung biểu ý đó được thể.hiện theo 1 bố cục như thế nào?.Hãy nhận xét bố cục và biểu ý đó?..- 2 câu đầu: nước Nam là của.người Nam. Điều đó được sách trời.định sẵn, rõ ràng...- 2 câu cuối: kẻ thù không được.xâm phạm, xâm phạm thì thế nào.cũng chuốc phải thất bại thảm hại...-> Bố cục gọn gàng, chặt chẽ. Biểu.ý rõ ràng)..HS đọc 2 câu đầu......- 2 câu đầu ý nói gì?....G : Hai câu đầu nêu lên 1 nguyên lí.khách quan, tất yếu, có giá trị như a, Hai câu đầu:.lời tuyên ngôn. Nó là quyền độc lập.và tự quyết của dân tộc ta. Đó là ý Nam quốc sơn hà Nam đế cư.chí sắt đá của 1 dân tộc có bản lĩnh,.có truyền thống đấu tranh. Hai câu Tiệt nhân định phận tại thiên thư.thơ có giá trị mở đầu cho 1 tuyên.ngôn độc lập ngắn gọn của nước -> Nước Nam là của người Nam,.Đại Việt hùng cường ở thế kỷ XI. điều đó đã được sách trời định sẵn, rõ..- Nói như vậy là để nhằm mục đích ràng..gì ? Người viết đã bộc lộ tình cảm.gì trong 2 câu thơ này?.....Hs đọc 2 câu thơ cuối....2 câu cuối nói lên ý gì ? (Nói về.truyền thống đấu tranh bất khuất.của dân t

Văn bản: SÔNG NÚI NƯỚC NAM ( LÝ THƯỜNG KIỆT)

PHÒ GIÁ VỀ KINH ( TRẦN QUANG KHẢI)

A- Mục tiêu bài học:

* Kiến thức:

- Qua 2 bài thơ trung đại, HS hiểu được khí phách và khát vọng của dân tộc ta thời xưa thể hiện ở tinh thần độc lập dân tộc, tự hào về chiến thắng chống ngoại xâm, khẳng định sức mạnh dân tộc trong việc bảo vệ và phát triển đất nước

- Nhận biết thể thơ thất ngôn tứ tuyệt, ngũ ngôn tứ tuyệt đường luật

* Kỹ năng:

- Rèn HS kỹ năng tìm hiểu , phân tích thơ trữ tình trung đại Kỹ năng

đọc - hiểu văn bản thơ trữ tình TĐ

* Giáo dục HS ý thức dân tộc, niềm tự hào dân tộc Biết ơn và gìn giữ

những gì mà cha ông để lại

- B- Chuẩn bị:

*-Những điều cần lưu ý:

Việc dạy thơ dịch cần phối hợp cả 3 văn bản, tránh lấy lời dịch làm nguyên văn

*- Đồ dùng: Bảng phụ chép phần phiên âm.

C- Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học:

I- Ổn định tổ chức

Sĩ số: 7a5: 7a2:

II- Kiểm tra:

- Đọc thuộc lòng những câu hát châm biếm? Nêu hiểu biết của em về 1 bài ca dao em thích ?

* Y/c: - Đọc rõ ràng, diễn cảm

- Trả lời như đã phân tích trong bài

III- Bài mới:

Đất nước ta trải qua bốn nghìn năm dựng nước và giữ nước, bao triều đại

đi qua là bấy nhiêu triều đại đứng lên đấu tranh chống ngoại xâm giữ nước Truyền thống ấy đã được phản ánh trong các tác phẩm văn học, đặc biệt là văn học Lí Trần Hai văn bản mà chúng ta được học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu

rõ hơn về điều đó

Hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức

HS đọc chú thích sgk (63)

GV: Đây là bài thơ “thần”, bài thơ

không có tên nhưng nhiều người đặt

tên là “Nam quốc sơn hà” (Sông núi

nước Nam)

- Em có nhận xét gì về số câu, số chữ

trong câu, cách hiệp vần ?

Hướng dẫn đọc: dõng dạc, trang

nghiêm thể hiện được khí phách hào

hùng của bài thơ, nhịp 4/3

HS đọc chú thích trên bảng phụ

- Sông núi nước Nam được coi là

I - Sông núi nước Nam ( Nam quốc sơn hà - Lý Thường Kiệt ):

1-Giới thiệu chung:

* Tác giả:

- Lý Thường Kiệt(1077)

- Thể thơ: Thất ngôn tứ tuyệt (Đường luật).- Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 7 tiếng

2- Đọc - Hiểu văn bản:

* Đại ý: tuyên ngôn độc lập là lời

tuyên bố về chủ quyền của đất nước và khẳng định không 1 thế lực nào được

bản tuyên ngôn độc lập đầu tiên của

nước ta viết bằng thơ Vậy tuyên

ngôn độc lập là gì ?

- Sông núi nước Nam là 1 bài thơ

thiên về biểu ý (bày tỏ ý kiến) Vậy

nội dung biểu ý đó được thể hiện

theo 1 bố cục như thế nào? Hãy nhận

xét bố cục và biểu ý đó?

- 2 câu đầu: nước Nam là của người

Nam Điều đó được sách trời định

sẵn, rõ ràng

- 2 câu cuối: kẻ thù không được xâm

phạm, xâm phạm thì thế nào cũng

chuốc phải thất bại thảm hại

-> Bố cục gọn gàng, chặt chẽ Biểu ý

rõ ràng)

HS đọc 2 câu đầu

- 2 câu đầu ý nói gì?

G : Hai câu đầu nêu lên 1 nguyên lí

khách quan, tất yếu, có giá trị như lời

tuyên ngôn Nó là quyền độc lập và

tự quyết của dân tộc ta Đó là ý chí

sắt đá của 1 dân tộc có bản lĩnh, có

truyền thống đấu tranh Hai câu thơ

có giá trị mở đầu cho 1 tuyên ngôn

độc lập ngắn gọn của nước Đại Việt

hùng cường ở thế kỷ XI

- Nói như vậy là để nhằm mục đích

gì ? Người viết đã bộc lộ tình cảm gì

xâm phạm

*Bố cục: 2 phần

a, Hai câu đầu:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư Tiệt nhân định phận tại thiên thư -> Nước Nam là của người Nam, điều

đó đã được sách trời định sẵn, rõ ràng

trong 2 câu thơ này?

Hs đọc 2 câu thơ cuối

2 câu cuối nói lên ý gì ? (Nói về

truyền thống đấu tranh bất khuất của

dân tộc ta và nêu lên 1 nguyên lí có

t/ chất hệ quả đối với 2 câu thơ trên)

- Nói như vậy để nhằm mục đích gì?

- Ngoài biểu ý Sông núi nước Nam

có biểu cảm (bày tỏ cảm xúc)

không ? Nếu có thì thuộc trạng thái

nào?

G : Ngoài biểu ý còn có biểu cảm rất

sâu sắc trong 2 trạng thái : - Lộ rõ:

Bài thơ đã trực tiếp nêu rõ ý tưởng

bảo vệ quyền độc lập và kiên quyết

chống ngoại xâm - ẩn kín : bài thơ

có sắc thái biểu hiện cảm xúc mãnh

liệt, với ý chí sắt đá trong lời nói,

người đọc phải suy nghĩ, nghiền

ngẫm mới thấy ý tưởng đó

- Em có nhận xét gì về thể thơ, giọng

điệu, nhịp thơ? Tác dụng?

GV: Bài thơ của Lý Thường Kiệt là

kết tinh ý chí độc lập đã ăn sâu trong

máu thịt của DT VN từ nghìn đời

nay, nó có 1 sức mạnh kì diệu mỗi

=>Khẳng định chủ quyền đất nước Thể hiện tình y/nước, niềm tự hào dân tộc

b,Hai câu cuối:

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư

->Kẻ thù không được xâm phạm Xâm phạm thì thế nào cũng chuốc phải thất bại thảm hại

khi Tổ Quốc bị xâm lăng giày xéo

thì nó trỗi dậy chiến đấu với 1 niềm

tin lớn không gì lay chuyển nổi Bài

thơ là lời kêu gọi, truyền hịch, truyền

niềm tin, niềm phấn khởi cho quân

ta; đồng thời cũng là lời cảnh báo

gieo sự hoang mang, hoảng hốt tới

quân thù

HS đọc ghi nhớ

HS đọc chú thích sgk (66)

- Tác giả bài thơ là ai?

- Bài thơ viết vào thời gian nào?

- Em có nhận xét gì về số câu, số chữ

trong câu, cách hiệp vần? So sánh

với thể thơ thất ngôn ?

Hướng dẫn đọc: Giọng phấn chấn,

hào hùng, chậm chắc Nhịp 2/3

HS đọc chú thích ở bảng phụ

- Bài thơ đề cập đến vấn đề gì ?

- Bài thơ có bố cục như thế nào ?

- Nội dung của 2 câu đầu và 2 câu

cuối khác nhau ở chỗ nào? (2 câu

đầu nói về hào khí chiến thắng 2 câu

=> Đây là lời cảnh báo hành động xâm lược của kẻ thù và khẳng định sức mạnh của dân tộc Việt Nam

-> Bài thơ viết theo thể thất ngôn tứ tuyệt, nhịp 4/3, giọng thơ đanh thép, hùng hồn, dõng dạc biểu thị ý chí và sức mạnh Việt Nam

sau nói về khát vọng thái bình của

dân tộc)

- Đọc 2 câu đầu

- Hai câu đầu nêu ý gì ? (2 câu đầu

của bài thơ nói về 2 chiến thắng

Chiến thắng Chương Dương sau

nhưng được nói trước chiến thắng

Hàm Tử, để làm sống lại không khí

của chiến trường Hai câu thơ như 1

ghi chép cảnh chiến trường kinh

thiên động địa)

- Em có nhận xét gì về lời thơ của

tác giả ? Tác dụng của lời thơ đó?

(Lời thơ rõ ràng, rành mạch và mạnh

mẽ gân guốc làm sống dậy 1 không

khí trận mạc như có tiếng va của đao

kiếm, tiếng ngựa hí, quân reo!)

- Nhắc đến 2 trận đánh đó để nhằm

mục đích gì?

- Qua đó tác giả muốn bộc lộ tình

cảm gì?

HS đọc 2 câu cuối

* Ghi nhớ : ( sgk 65 )

II- Phò giá về kinh (Tụng giá hoàn kinh sư):

1- Giới thiệu tác giả - tác phẩm

- Tác giả: Trần Quang Khải

- Bài thơ viết năm 1285

- Thể thơ: ngũ ngôn tứ tuyệt (Đường luật) - Bài thơ có 4 câu, mỗi câu có 5 tiếng

2- Đọc - Hiểu văn bản:

* Đọc

* Chú thích :

* Đại ý: Bài thơ nói về 2 chiến thắng

giặc Mông và giặc Nguyên đời Trần và

ý thức XD nước sau khi có thái bình

* Bố cục: 2 phần a,Hai câu đầu: Hào khí chiến thắng

- ý 2 câu cuối nói gì? (2 câu cuối là

lời động viên, phát triển đất nước

trong hoà bình Như vậy thái bình

vừa là thành quả chiến đấu, vừa là cơ

hội để gắng sức Đó là chiến lược

giữ nước lâu bền)

- Hai câu cuối đã bộc lộ được tình

cảm gì ?

HS đọc ghi nhớ – sgk (68 )

- Em có nhận xét gì về cách biểu ý

của bài thơ?

H : Bài thơ được biểu ý 1 cách rõ

ràng, diễn đạt ý tưởng trực tiếp,

không hình ảnh hoa mĩ, cảm xúc trữ

tình được nén kín trong ý tưởng 2

câu đầu là niềm tự hào mãnh liệt

trước chiến thắng, 2 câu sau là niềm

tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời

của đất nước

- Cách biểu ý và biểu cảm của bài

Phò giá về kinh và bài Sông núi

nước Nam có gì giống nhau ? (Nhận

xét 2 bài thơ Sông núi nước Nam và

Phò giá về kinh: - Hai bài thơ đều

thể hiện 1 chân lí lớn lao và thiêng

liêng đó là : Nước VN là của người

VN, không ai được xâm phạm, nếu

xâm phạm sẽ bị thất bại (bài 1)

- bài 2 là ngợi ca khí thế hào hùng

của dân tộc qua chiến đấu và khát

vọng XD phát triển đất nước trong

Đoạt sáo Chương Dương độ, Cầm Hồ Hàm Tử quan

-> Nói về thắng lợi của 2 trận đánh ở Chương Dương và Hàm Tử

-> Lời thơ rõ ràng, rành mạch - Làm sống dậy không khí trận mạc

=> Ca ngợi chiến thắng hào hùng của dân tộc trong cuộc chiến chống quân Mông-Nguyên xâm lược

- Thể hiện niềm tự hào dân tộc

b, Hai câu cuối : Khát vọng thái bình

hoà bình -Hai bài thơ đều là thể

Đường luật Một theo thể thất ngôn

tứ tuyệt, 1 theo thể ngũ ngôn tứ

tuyệt Cả 2 bài thơ đều diễn đạt ngắn

gọn, xúc tích, cảm xúc và ý tưởng

hoà làm một

- Em có biết 2 Văn bản được coi là

tuyên ngôn độc lập lần thứ 2 và 3

của dân tộc VN ta tên là gì ? Do ai

viết và xuất hiện bao giờ ?

thịnh trị của dân tộc

Thái bình tu trí lực, Vạn cổ thử giang san

-> Nói về việc xây dựng đất nước trong thời bình với 1 niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước

=> Thể hiện niềm tin sắt đá vào sự bền vững muôn đời của đất nước

* Ghi nhớ: sgk(68)

III- Tổng kết:

* Luyện tập:

- Tuyên ngôn lần thứ 2: Cáo bình Ngô của Nguyễn Trãi (TK XV)

- Tuyên ngôn lần thứ 3: Tuyên ngôn độc lập của Hồ Chí Minh (2.9.1945)

IV- Hướng dẫn học bài:

- Học thuộc lòng 2 bài thơ (phiên âm, dịch thơ)

- Học thuộc 2 ghi nhớ.

- Soạn bài: Buổi chiều đứng ở phủ Thiên Trường , Bài ca Côn Sơn

D-Rút kinh nghiệm: