Những bài viết, những chương trình liên quan đến khởi nghiệp xuất hiện với tần suất cao: chương trình truyền hình thực tế “Chuyến xe khởi nghiệp” phát sóng trên kênh VTV1 và VTV6, chương
Trang 1KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH CỬ NHÂN BÁO CHÍ
TUYẾN BÀI VỀ ĐỀ TÀI KHỞI NGHIỆP
TRÊN BÁO TUỔI TRẺ NĂM 2018
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
Trang 2KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC
NGÀNH CỬ NHÂN BÁO CHÍ
TUYẾN BÀI VỀ ĐỀ TÀI KHỞI NGHIỆP
TRÊN BÁO TUỔI TRẺ NĂM 2018
ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM
Trang 3LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan khóa luận tốt nghiệp với đề tài: “Tuyến bài về đề tài khởi
nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018” là công trình nghiên cứu của tôi, dưới sự
hướng dẫn của Th.S Phạm Thị Hương
Các số liệu, kết quả khảo sát, kết quả phỏng vấn sâu, thông tin được sử dụng trong khóa luận này là trung thực
Đà Nẵng, ngày 21 tháng 4 năm 2019
Sinh viên thực hiện
Nguyễn Thanh Thảo
Trang 4LỜI CẢM ƠN
Để hoàn thành khóa luận này, tôi xin gửi lời tri ân sâu sắc đến Th.S Phạm Thị Hương – Tổ trưởng Tổ Báo chí, Giảng viên hướng dẫn đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn, hỗ trợ, giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận tốt nghiệp này
Tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến TS Nguyễn Thị Hòa – Giảng viên chủ nhiệm lớp 15CBC2, Cố vấn học tập đã động viên, định hướng cho tôi đăng
ký làm khóa luận tốt nghiệp cuối khóa
Tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến quý thầy, cô Khoa Ngữ Văn, trường Đại học Sư Phạm – Đại học Đà Nẵng đã hết lòng truyền đạt kiến thức, tạo điều kiện cho tôi trong quá trình học tập và thực hiện đề tài nghiên cứu này Tôi cũng xin được gửi lời cảm ơn chân thành đến các phóng viên, nhà báo Báo Tuổi Trẻ đã đồng ý hỗ trợ, trả lời bảng câu hỏi phỏng vấn sâu, đồng thời
đã cung cấp thêm nhiều thông tin hữu ích để tôi hoàn thành khóa luận
Cuối cùng, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành nhất đến những người thân trong
gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ để tôi hoàn thành khóa luận này
Khóa luận tốt nghiệp này dù đã được xây dựng cẩn trọng, song không thể tránh được những thiếu sót Tôi rất mong nhận được những ý kiến đóng góp
từ quý thầy cô để khóa luận này được hoàn thiện hơn
Xin chân thành cảm ơn!
Đà Nẵng, ngày 21 tháng 4 năm 2019
Sinh viên
Nguyễn Thanh Thảo
Trang 5MỤC LỤC
MỤC LỤC 1
DANH MỤC HÌNH ẢNH 4
DANH MỤC BẢNG BIỂU 6
MỞ ĐẦU 7
1 Lí do chọn đề tài 7
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 8
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu 9
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 10
5 Phương pháp nghiên cứu 10
6 Bố cục đề tài 11
PHẦN NỘI DUNG 12
Chương 1: Những vấn đề chung 12
1.1 Chức năng cơ bản của báo chí 12
1.2 Tác phẩm báo chí trên báo in 14
1.3 Giới thiệu tổng quan về Báo Tuổi Trẻ và Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ 15
1.3.1 Tổng quan về Báo Tuổi Trẻ 15
1.3.2 Tổng quan về phong trào khởi nghiệp và Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ 18
Tiểu kết chương 1 22
Chương 2: Đặc điểm nội dung và hình thức thể hiện tác phẩm của tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018 23
Trang 62.1 Thống kê khảo sát tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ
năm 2018 23
2.2 Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018 – Nhìn từ nội dung 26
2.2.1 Nhóm các dự án, mô hình khởi nghiệp 29
2.2.1.1 Lĩnh vực khởi nghiệp 29
2.2.1.2 Nhân vật khởi nghiệp 43
2.2.2 Nhóm thông tin về các chính sách, hoạt động liên quan hỗ trợ khởi nghiệp 44
2.3 Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018 – Nhìn từ hình thức thể hiện tác phẩm 50
2.3.1 Các thể loại, hình thức thể hiện tác phẩm trong tuyến bài về đề tài khởi nghiệp 50
2.3.1.1 Dạng bài phản ánh 52
2.3.1.2 Thể loại tin 53
2.3.1.3 Thể loại phỏng vấn 54
2.3.2 Các yếu tố cấu thành tác phẩm 54
2.3.2.1 Tít 55
2.3.2.2 Ảnh 58
2.3.2.3 Sapo 60
2.3.2.4 Box 62
Tiểu kết chương 2 64
Chương 3: Kinh nghiệm thực hiện tin, bài cho tuyến bài về đề tài khởi nghiệp 65
3.1 Kinh nghiệm trong việc tìm kiếm, lựa chọn đề tài 65
Trang 73.2 Kinh nghiệm trong việc khai thác thông tin từ nhân vật 67
3.3 Kinh nghiệm trong việc tổ chức bài viết 68
3.4 Ranh giới giữa bài viết giới thiệu dự án, mô hình, nhân vật khởi nghiệp và bài PR 70
Tiểu kết chương 3 73
KẾT LUẬN 74
TÀI LIỆU THAM KHẢO 76
PHỤ LỤC 1 77
PHỤ LỤC 2 79
Trang 8DANH MỤC HÌNH ẢNH
1 Hình 1: Tít chính được đặt theo chi tiết đắt giá 57
2 Hình 2: Tít chính đặt gắn liền với sản phẩm 57
5 Hình 5: Bài viết sử dụng 2 ảnh Trong đó 1 ảnh là nhân vật
đang làm việc, trò chuyện, ảnh còn lại là chân dung nhân
vật
59
6 Hình 6: Bài viết sử dụng 1 ảnh Đây là dạng bài phản ánh
quang cảnh, hiện trạng Ảnh được sử dụng có nội dung bao
quát, tái hiện sự kiện đang diễn ra
59
7 Hình 7: Dạng bài phản ánh gương điển hình sử dụng 1 ảnh
Trong ảnh là nhân vật khởi nghiệp và mô hình khởi nghiệp
11 Hình 11: Sapo được viết theo mô-típ sản phẩm được tham
dự hoặc bước ra từ cuộc thi
62
12 Hình 12: Box sử dụng ảnh Những box có ảnh rất ít Ảnh 62
Trang 9trong box miêu tả cụ thể hơn một công đoạn làm việc trong
quá trình khởi nghiệp tạo sản phẩm
Trang 10DANH MỤC BẢNG BIỂU
1 Bảng 1: Bảng phân loại tuyến bài viết về đề tài khởi
nghiệp xuất hiện trong các mục, chuyên mục trên Báo
Tuổi Trẻ năm 2018
24
2 Bảng 2: Bảng phân loại tuyến bài về đề tài khởi nghiệp
trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018 – Nhìn từ nội dung
26
3 Bảng 3: Bảng phân loại tuyến bài về đề tài khởi nghiệp
trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018 – Nhìn từ hình thức thể hiện
tác phẩm
51
4 Biểu đồ 1: Sơ đồ biểu thị số lượng sản phẩm của tuyến
bài viết về đề tài khởi nghiệp xuất hiện trong các mục,
chuyên mục
25
5 Biểu đồ 2: Biểu đồ biểu thị phân loại nội dung trong
tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm
2018
28
6 Biểu đồ 3: Biểu đồ biểu thị các hình thức thể hiện tác
phẩm trong tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo
Tuổi Trẻ năm 2018
51
Trang 11MỞ ĐẦU
1 Lí do chọn đề tài
Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 4-2016, Thủ tướng Nguyễn Xuân Phúc xác định “Đưa năm 2016 là năm khởi nghiệp Quốc gia” Đến đầu năm 2017, phong trào khởi nghiệp lan tỏa mạnh mẽ ra toàn xã hội.1 Để cổ vũ cho phong trào khởi nghiệp, các cơ quan báo, đài bắt đầu thực hiện và đẩy mạnh sản xuất các chương trình, tổ chức các chuyên trang, chuyên mục, mục,… về đề tài khởi nghiệp
Từ đó, cụm từ “startup” – “khởi nghiệp” không còn xa lạ với mọi người, đặc biệt là các bạn trẻ Khởi nghiệp trở thành một trong những đề tài mới trên báo chí Những bài viết, những chương trình liên quan đến khởi nghiệp xuất hiện với tần
suất cao: chương trình truyền hình thực tế “Chuyến xe khởi nghiệp” phát sóng trên kênh VTV1 và VTV6, chương trình Talkshow “Quốc gia khởi nghiệp” phát sóng trên kênh VTV1, chương trình “Cà phê khởi nghiệp” phát sóng từ thứ hai đến thứ
sáu trên kênh VTV1,… Tuy được phát sóng định kỳ nhưng các chương trình truyền hình thực tế thường bị giới hạn về thời lượng và kênh phát sóng dẫn đến không thể chuyển tải đầy đủ thông tin về các dự án khởi nghiệp đến công chúng
Trước đây, các bài viết về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ đã xuất hiện với nội dung phản ánh các tấm gương điển hình khởi nghiệp thành công Từ năm
2017, khi phong trào khởi nghiệp bắt đầu có sự lan tỏa mạnh mẽ trong đời sống xã hội, các bài viết trên xuất hiện với tần số nhiều hơn, nội dung thông tin từ đó cũng
đa dạng và phong phú hơn Điều này chứng tỏ, Báo Tuổi Trẻ đã nhận thức được sự quan trọng và tính cấp bách của các dự án, chính sách liên quan đến khởi nghiệp và luôn đồng hành cùng phong trào khởi nghiệp, trở thành một địa chỉ quen thuộc cho công chúng yêu khởi nghiệp nói riêng và tất cả mọi người nói chung Để tạo nên sự thành công cho tuyến bài này, đội ngũ phóng viên, nhà báo và Ban Biên tập Báo Tuổi Trẻ đầu tư nhân lực, gia công nội dung và hình thức của từng tin, bài
Các tin, bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ đã tạo thành tuyến bài về
đề tài khởi nghiệp Tuyến bài này đăng tải các nội dung xoay quanh vấn đề khởi
nghiệp: các dự án, mô hình khởi nghiệp, các tấm gương điển hình trong mảng khởi
1
Báo Điện tử Chính phủ nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (VGP News)
Trang 12nghiệp, các chính sách, sự quan tâm hỗ trợ của xã hội đến khởi nghiệp,… được thể hiện dưới nhiều hình thức bài viết khác nhau: tin, bài phản ánh, bài phỏng vấn,… Với mục đích tìm hiểu những nội dung chủ đề xoay quanh đề tài khởi nghiệp cũng như sự sáng tạo về mặt hình thức tác phẩm được sử dụng trong tuyến bài viết này, qua đó, học hỏi kinh nghiệm thực tế trong quá trình sáng tạo tác phẩm của
tuyến bài trên, do đó, chúng tôi chọn đề tài “Tuyến bài về đề tài Khởi nghiệp trên
Báo Tuổi Trẻ năm 2018” làm khóa luận tốt nghiệp cuối khóa của mình
2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Qua quá trình nghiên cứu, tìm hiểu những tài liệu liên quan đến đề tài, chúng tôi nhận thấy tuy chưa có công trình nghiên cứu cụ thể về đề tài này, song vấn đề khởi nghiệp được các nhà nghiên cứu, các cơ quan báo đài thông tin liên tục thông qua các cuốn sách về kĩ năng khởi nghiệp, các bài báo đánh giá về tình hình thị trường, tình hình khởi nghiệp ở Việt Nam
Theo đó, các loại sách viết về kĩ năng khởi nghiệp được bày bán ở các nhà
sách khá nhiều Trong đó, nổi bật nhất là cuốn sách “Quốc gia khởi nghiệp – Câu chuyện về nền kinh tế thần kì của Israel” (Trí Vương dịch) viết về sự phát triển
thần kỳ của nền kinh tế Israel từ lúc lập quốc cho đến khi trở thành quốc gia có nền công nghệ hàng đầu thế giới, cuốn sách viết về những cái nhìn mới mẻ về con người
và đất nước Israel, làm sáng tỏ phần nào những thành công tưởng chừng như không
tưởng của đất nước nhỏ bé này Ngoài ra, còn có các đầu sách: “Khởi nghiệp nhanh mà chắc” (Trương Vũ Thảo Nguyên dịch), “Khởi nghiệp 4.0” (Kim Chi dịch), “Khởi nghiệp tinh gọn” (tác giả Eric Ries),…
Bên cạnh các đầu sách viết về khởi nghiệp, các bài báo viết về khởi nghiệp cũng được đăng tải thường xuyên với đa dạng các nội dung: dự án khởi nghiệp, đánh giá xu thế khởi nghiệp, tình hình khởi nghiệp, bí quyết – kỹ năng khởi nghiệp,…
Ở phương diện các thể loại báo chí, chuyên trang, chuyên mục, mục,… trên báo in thì cũng rất nhiều công trình nghiên cứu nhằm khẳng định tầm quan trọng của các thể loại báo chí, chức năng của các chuyên mục,… nâng cao hơn nữa khả
năng tác nghiệp và đúc kết kinh nghiệm cho người làm báo Có thể kể đến “Cơ sở
lý luận báo chí truyền thông” của nhóm tác giả Đinh Văn Hường – Dương Xuân
Sơn – Trần Quang, “Báo chí – Những vấn đề lý luận và thực tiễn” của Khoa Báo
Trang 13chí, trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn – Đại học Quốc gia Hà Nội,
“Các thể loại báo chí thông tấn” của Đinh Văn Hường, “Giáo trình Tác phẩm báo chí” của nhóm tác giả TS Nguyễn Thị Thoa và Nguyễn Thị Hằng Thu,…
Về Báo Tuổi Trẻ, đã có nhiều công trình nghiên cứu chọn Báo Tuổi Trẻ để
nghiên cứu trên nhiều phương diện và góc độ như: đề tài “Khảo sát chuyên mục
“Thời sự và suy nghĩ” trên Báo Tuổi Trẻ năm 2010” của sinh viên Nguyễn Mậu
Thìn, lớp 08CBC trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng; đề tài “Khảo sát
chuyên mục Bút Bi trên Báo Tuổi Trẻ” của sinh viên ngành Báo chí, trường Đại
học Khoa học Huế; đề tài “Bài đinh trên Báo Tuổi Trẻ năm 2011” của sinh viên
Nguyễn Thị Kiều Oanh, lớp 08CBC, trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng,…
Trong phạm vi tìm hiểu, chúng tôi chưa tìm thấy một công trình nào chọn trực
tiếp tuyến bài về đề tài khởi nghiệp để làm đối tượng nghiên cứu Nhận thấy đề tài
tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ là một đề tài mới và có giá trị
thực tiễn cao nên chúng tôi chọn đề tài này để nghiên cứu với mong muốn góp phần
vào tài liệu học tập cho sinh viên ngành Báo chí và những nghiên cứu về tuyến bài
về đề tài khởi nghiệp,… Đó là một thuận lợi cho chúng tôi trong quá trình nghiên
cứu để có thể tìm ra được nhiều vấn đề mới nhưng đó cũng là khó khăn khi chưa có kết quả nghiên cứu tương tự
3 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
Căn cứ trên nhu cầu lí thuyết và ứng dụng thực tiễn xã hội, mục đích nghiên cứu muốn hướng đến đề tài này là:
- Một là khảo sát nội dung, hình thức thể hiện tác phẩm, các yếu tố cấu
thành tác phẩm của tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm
2018 để đưa ra các đặc trưng của các tin, bài trong tuyến bài này
- Hai là từ việc phỏng vấn các phóng viên, nhà báo Báo Tuổi Trẻ về kinh nghiệm tổ chức bài viết để đưa ra các cách thức thực hiện một bài viết về
đề tài khởi nghiệp, trong đó có: kinh nghiệm trong việc tìm kiếm, lựa chọn
đề tài; kinh nghiệm trong việc khai thác thông tin từ nhân vật; kinh nghiệm trong việc tổ chức bài viết
Khóa luận này có 3 nhiệm vụ nghiên cứu:
Trang 14Nghiên cứu các vấn đề lý thuyết xoay quanh các chức năng cơ bản của báo chí, hình thức thể hiện, các yếu tố cấu thành tác phẩm
- Khảo sát các yếu tố: nội dung, hình thức thể hiện tác phẩm, các yếu tố
cấu thành của các tác phẩm trong tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp
trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018
- Tìm ra định hướng của Báo Tuổi Trẻ trong việc thông tin đến công chúng
về các dự án, mô hình khởi nghiệp, các chính sách hỗ trợ khởi nghiệp
- Đúc kết các kinh nghiệm về quá trình thực hiện một tác phẩm cho tuyến
bài về đề tài khởi nghiệp cho sinh viên Báo chí
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của khóa luận là tất cả các tin, bài tạo thành tuyến bài
về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ, ở cả hai phương diện: nội dung và hình
thức thể hiện tác phẩm
Phạm vi nghiên cứu, khảo sát: Nhật báo Tuổi Trẻ, phát hành hằng ngày trên phạm vi toàn quốc trong năm 2018 (357 số báo)
5 Phương pháp nghiên cứu
Thực hiện khóa luận này, chúng tôi sử dụng 2 loại phương pháp nghiên cứu chính sau:
5.2 Phương pháp cụ thể
- Phương pháp nghiên cứu lý thuyết: Phương pháp này chúng tôi sử dụng để
thu thập và nghiên cứu các tài liệu, sách báo chí để có được cơ sở lý luận và những kiến thức chuyên sâu về chức năng cơ bản của báo chí Đây chính là
cơ sở để xác định được vai trò của báo chí trong việc định hướng, cổ vũ cho
Trang 15phong trào khởi nghiệp phát triển Nghiên cứu các sách, tài liệu về khởi
nghiệp để khái quát, hệ thống những kiến thức về vấn đề khởi nghiệp
- Phương pháp khảo sát thực tiễn: Thực hiện đề tài nghiên cứu này, chúng
tôi tiến hành thu thập tất cả các số báo của Báo Tuổi Trẻ phát hành năm 2018
để tổng hợp, phân loại, chọn ra tất cả các tin, bài có nội dung viết về khởi
nghiệp để làm cơ sở cho việc nghiên cứu
- Các thao tác phân tích, tổng hợp, so sánh đối chiếu để tập trung làm rõ
vấn đề: Sau khi thu thập và tổng hợp các số báo có tin, bài nằm trong tuyến
bài về đề tài khởi nghiệp thì tiến hành đọc, nghiên cứu, phân tích, phân loại
Sau đó thực hiện phương pháp so sánh đối chiếu để thấy được đặc trưng trong nội dung, thể loại, cách thức thể hiện tác phẩm
- Phương pháp phỏng vấn sâu: Phương pháp này dùng để phỏng vấn các
phóng viên, nhà báo có tin, bài viết về đề tài khởi nghiệp được đăng tải trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018
6 Bố cục của khóa luận
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, phần nội dung chính
của khóa luận “Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018” gồm
có 3 chương như sau:
Chương 1: Những vấn đề chung
Chương 2: Đặc điểm nội dung và hình thức thể hiện tác phẩm của tuyến bài về
đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018
Chương 3: Kinh nghiệm thực hiện tin, bài cho tuyến bài về đề tài khởi nghiệp
Trang 16CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG 1.1 Chức năng cơ bản của báo chí
Báo chí là sản phẩm thông tin về các sự kiện, vấn đề trong đời sống xã hội thể hiện bằng chữ viết, hình ảnh, âm thanh, được sáng tạo, xuất bản định kỳ và phát hành, truyền dẫn tới đông đảo công chúng thông qua các loại hình báo in, báo nói, báo hình, báo điện tử (Theo Điều 3, Luật báo chí 2016) 2
Theo giáo trình “Cơ sở lý luận báo chí” của PGS.TS Nguyễn Văn Dững, báo
chí có 5 chức năng cơ bản: Chức năng thông tin – giao tiếp; Chức năng tư tưởng; Chức năng quản lý, giám sát và phản biện xã hội; Chức năng kinh tế - dịch vụ; Chức năng khai sáng, giải trí
- Chức năng thông tin – giao tiếp: Thông tin là chức năng cơ bản nhất của báo chí Báo chí ra đời và phát triển nhằm thỏa mãn nhu cầu thông tin của con người và xã hội Thông tin trên báo chí cần đảm bảo các yếu tố sau:
Thứ nhất: thông tin phải đảm bảo tính trung thực, khách quan
Thứ hai: thông tin nhanh chóng, kịp thời, tức là thông tin phải nóng
Thứ ba: thông tin cần đảm bảo tính phong phú, đa dạng và nhiều chiều
Thứ tư: thông tin phải phù hợp với các quy tắc, giá trị xã hội, giá trị văn hóa và đạo lý dân tộc
- Chức năng tư tưởng: Báo chí tham gia vào quá trình tuyên truyền, quảng bá hệ tư tưởng làm cho chúng lan truyền rộng rãi và chiếm ưu thế trong đời sống tinh thần của nhân dân Đây là chức năng thể hiện tính mục đích, là sợi chỉ đỏ xuyên suốt mọi hoạt động của báo chí Mỗi nền báo chí, mỗi cơ quan báo chí đều phục vụ cho một khuynh hướng tư tưởng Với chức năng này, báo chí phải luôn là lực lượng xung kích, đi đầu trong việc tuyên truyền, giáo dục lý tưởng xã hội; góp phần tích cực trong công tác tuyên truyền, giáo dục và cổ vũ hệ tư tưởng mình đang phục vụ; kịp thời phát hiện
2
Luật Báo chí số 103/2016/QH13 của Quốc hội nước Cộng hòa xã hội Chủ nghĩa Việt Nam
Trang 17những nhân tố mới tích cực, kích thích năng lực sáng tạo của con người và cộng đồng nói chung; phát huy, ca ngợi cái tốt, bài trừ, đấu tranh chống tham nhũng, cái xấu Đối với nước ta, báo chí hoạt động dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Đảng Cộng sản Việt Nam, báo chí là tiếng nói của Đảng, của Nhà nước, của các tổ chức chính trị - xã hội và là diễn đàn của nhân dân Vì vậy, nền báo chí cách mạng nước ta phải tuyệt đối trung thành với đường lối của Đảng, hoạt động dưới sự chỉ đạo của Đảng, góp phần tích cực vào việc tuyên truyền, giáo dục hệ tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam
- Chức năng quản lý, giám sát và phản biện xã hội: Với khả năng tổ chức, tập hợp lực lượng, báo chí tham gia quản lý để đảm bảo nguồn thông tin hai chiều, từ Đảng, Nhà nước đến nhân dân và ngược lại Từ đó, Nhà nước có thể nắm bắt hiệu quả những chính sách và chỉnh sửa, bổ sung phù hợp với tâm tư, nguyện vọng của quần chúng nhân dân Phản biện xã hội là nêu ra cái tiêu cực, không tốt để hoàn thiện, sửa đổi, bổ sung Việc giám sát phải được thực hiện độc lập nếu giám sát không độc lập sẽ trở thành đồng lõa
- Chức năng kinh tế - dịch vụ: Xã hội ngày càng phát triển, các dịch vụ
xã hội trên các phương tiện truyền thông đại chúng ngày càng đa dạng, phong phú và có vai trò quan trọng trong đời sống của công chúng Quảng cáo ngày càng gắn bó mật thiết với các phương tiện báo chí truyền thông như báo in, phát thanh, truyền hình và báo mạng điện tử Thực hiện chức năng kinh tế - dịch vụ trên báo chí cần lưu ý đến hiệu quả kinh tế và hiệu quả chính trị xã hội Bởi do những đặc thù của mình, thông điệp quảng cáo có khả năng tác động mạnh mẽ vào nhận thức, tình cảm, thị hiếu, quan điểm và lối sống của con người
- Chức năng khai sáng, giải trí: Khai sáng là làm cho công chúng, bạn đọc, nhân dân được mở mang tầm nhìn, mở mang tri thức, có thể gắn liền hoặc gần gũi với khái niệm văn hóa Với chức năng khai sáng, báo chí chuyển tải đến bạn đọc những cái mới, cái hay, hữu ích và phù hợp với xu thế phát triển Với những đặc trưng vốn có của mình, báo chí có sức tác động mạnh mẽ, nhanh chóng và kịp thời nhất, tác động đến đông đảo người dân trong phạm vi rộng lớn, với mức độ thường xuyên và liên tục nhất Qua đó,
Trang 18báo chí hướng đến cổ vũ, khích lệ năng lực sáng tạo giá trị mới, đồng thời truyền bá, nhân rộng những nhân tố mới, giá trị mới, động viên con người phát triển, học tập, hành động theo xu hướng tích cực Chức năng khai sáng của báo mang một giá trị nhân văn sâu sắc, hướng con người đến những điều tốt đẹp, tạo điều kiện cho con người được phát triển theo hướng tốt, tạo điều kiện cho nguồn lực con người phát triển Báo chí còn là kênh truyền thông tạo cơ hội cho người dân được giải trí bằng cách định hướng công chúng sử dụng thời gian rỗi một cách hữu ích để cân bằng trạng thái tâm lý và tái sản xuất lao động
Soi chiếu tuyến bài về đề tài khởi nghiệp vào các chức năng cơ bản của báo chí, chúng tôi nhận thấy tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ đã thực
hiện cơ bản các chức năng của báo chí, trong đó nổi bật nhất là chức năng khai sáng
và chức năng kinh tế Cụ thể, tuyến bài về đề tài khởi nghiệp đã mang đến cho bạn
đọc những góc nhìn mới, những điều mới lạ thông qua các dự án, mô hình khởi nghiệp, giới thiệu đến công chúng những tấm gương điển hình, các hoạt động liên quan, các chính sách hỗ trợ phong trào khởi nghiệp một cách đầy đủ, nhanh chóng
Từ đó, tuyến bài về đề tài khởi nghiệp hướng đến cổ vũ, động viên cho phong trào
khởi nghiệp phát triển, thôi thúc các bạn trẻ đang có dự định khởi nghiệp hoặc đang triển khai dự án khởi nghiệp của mình thì tiếp tục phát triển nó, góp phần vào sự phát triển chung của phong trào khởi nghiệp của đất nước Đồng thời, từ sự khai sáng của tuyến bài này, phong trào khởi nghiệp được phát triển mạnh mẽ hơn, đóng góp một phần không nhỏ vào sự phát triển kinh tế, tạo sự cạnh tranh trên thị trường kinh doanh với những sản phẩm mới, lạ, hữu ích và tiện dụng, qua đó thực hiện chức năng kinh tế
1.2 Tác phẩm báo chí trên báo in
Theo nghiên cứu, có rất nhiều khái niệm về tác phẩm báo chí đã được đưa ra Tuy vậy, các khái niệm về tác phẩm báo chí đều có những đặc điểm chung để đảm bảo được yêu cầu của một tác phẩm báo chí Theo nhóm tác giả: TS Nguyễn Thị
Thoa và Nguyễn Thị Hằng Thu, trong giáo trình “Tác phẩm Báo chí Đại cương”,
tác phẩm báo chí là:
- Sản phẩm tư duy của nhà báo, lấy hiện thực khách quan (mang tính thời điểm) làm đối tượng nghiên cứu và phản ánh
Trang 19- Có hình thức tương ứng với nội dung thông tin
- Được đăng tải trên các phương tiện thông tin đại chúng và là một bộ phận cấu thành trên một sản phẩm báo chí
- Có giá trị sử dụng: tạo dư luận xã hội (tức thời) và làm thay đổi hành
vi của người tiếp nhận thông tin
- Được luật pháp bảo hộ bản quyền tác giả và được trả tiền 3
Như vậy, khi một tác phẩm đảm bảo được các yêu cầu trên thì được xem là một tác phẩm báo chí Một bản tin thời sự, một bài điều tra, một bài phóng sự, một bản tin ngắn, một bài bình luận thể thao, một cuộc phỏng vấn,… đều được coi là một tác phẩm báo chí
Tác phẩm báo chí trên báo in là một tác phẩm được đăng tải trên báo giấy bằng ngôn ngữ văn tự với các yếu tố: tít chính, tít xen, sapo, lời dẫn, hình ảnh, tên tác giả,…
Nội dung của các tác phẩm báo chí phản ánh mọi mặt đời sống xã hội, mang đến cho công chúng cái nhìn toàn cảnh về những sự kiện đã, đang và sẽ diễn ra Các tác phẩm trên báo chí được thể hiện dưới thể loại: tin, ghi nhanh, phóng sự, điều tra, bình luận, xã luận,…
Trong tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ, các tin, bài trong
tuyến bài này đã mang đến cho bạn đọc cái nhìn toàn cảnh về bức tranh khởi nghiệp
ở nước ta, từ các dự án, mô hình, nhân vật khởi nghiệp cho đến những hoạt động, chính sách hỗ trợ, thúc đẩy sự phát triển của phong trào khởi nghiệp Bên cạnh đó, còn giới thiệu một số tấm gương điển hình khởi nghiệp thành công trên thế giới Các thông tin, sự kiện được chuyển tải đến công chúng được thể hiện với các hình thức tác phẩm: tin, bài phỏng vấn, bài phản ánh,… với các yếu tố cấu thành: tít, sapo, hình ảnh, box,…
1.3 Giới thiệu tổng quan về Báo Tuổi Trẻ và Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp
trên Báo Tuổi Trẻ
1.3.1 Tổng quan về Báo Tuổi Trẻ
1.3.1.1 Lịch sử hình thành và phát triển của Báo Tuổi Trẻ
3
Nguyễn Thị Thoa – Nguyễn Thị Hằng Thu, (2012), Giáo trình Tác phẩm báo chí đại cương, NXB
Giáo dục Việt Nam
Trang 20Báo Tuổi Trẻ, có tên đầy đủ là Báo Tuổi Trẻ Thành phố Hồ Chí Minh, là cơ quan trực thuộc Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh Thành phố Hồ Chí Minh Báo Tuổi Trẻ chính thức ra đời ngày 2-9-1975
Báo Tuổi Trẻ có xuất xứ từ những truyền đơn và các bản tin in roneo của sinh viên và học sinh Sài Gòn trong phong trào đấu tranh chống Mỹ trong cuộc chiến tranh Việt Nam
Tháng 7-1981, Báo Tuổi Trẻ phát hành hai kỳ/tuần, lượng phát hành 30.000 bản/kỳ
Ngày 16-1-1983, Báo Tuổi Trẻ ra đời ấn bản Tuổi Trẻ Chủ nhật, phát hành 20.000 bản mỗi kỳ Đến năm 1990, lượng phát hành lên đến 131.000 tờ/kỳ
Ngày 1-1-1984, ấn bản Tuổi Trẻ Cười ra đời, đến cuối năm 1984, lượng phát hành đạt 250.000 bản/kỳ
Ngày 1-12-2003, ra mắt phiên bản Báo điện tử Tuổi Trẻ (TTO), đến năm
2005, trang báo này vươn lên vị trí thứ 3 trong bảng xếp hạng các trang web tiếng Việt được truy cập nhiều nhất
Đến ngày 2-4-2006, Báo Tuổi Trẻ trở thành một tờ nhật báo, phát hành tất cả các ngày trong tuần
Ngày 3-8-2008, kênh truyền hình Tuổi Trẻ (TVO) được thành lập, sản xuất các chương trình truyền hình phát trên sóng online trên internet và liên kết phát sóng cùng đài HTV, VTC
Ngày 18-6-2010, Tuổi Trẻ News được thành lập, là chuyên trang cung cấp thông tin với các ngôn ngữ dành cho người nước ngoài
Tháng 9-2010, ra đời Tuổi Trẻ Mobile, là phiên bản tin tức dành cho các thiết
bị di động
1.3.1.2 Các sản phẩm xuất bản
Báo Tuổi Trẻ hiện là cơ quan báo chí lớn và có tầm ảnh hưởng sâu rộng tại Việt Nam Nhật báo Tuổi Trẻ, tại thời điểm hưng thịnh nhất vào năm 2008, có lượng phát hành đạt 500.000 bản/ngày
Hiện tại, Báo Tuổi Trẻ phát hành những sản phẩm báo chí sau:
- Nhật báo Tuổi Trẻ, phát hành tất cả các ngày trong tuần, mỗi số phát hành có 20 trang nội dung, riêng số chủ nhật có 24 trang
Trang 21- Báo điện tử Tuổi Trẻ (TTO), địa chỉ http://www.tuoitre.vn có xấp xỉ
5 triệu lượt truy cập mỗi ngày
- Tạp chí Tuổi Trẻ cuối tuần
- Bán nguyệt san Tuổi Trẻ Cười, là một ấn phẩm báo chí trào phúng
- Tuoitre News, một phiên bản tiếng Anh của báo điện tử Tuổi Trẻ
- Tạp chí Áo trắng, liên kết sản xuất cùng Nhà xuất bản Trẻ
- Tuổi Trẻ Mobile, phiên bản dành cho di động của Tuổi Trẻ Online, có địa chỉ tại http:///www.m.tuoitre.vn
- Tuổi Trẻ Media Online, phiên bản đa phương tiện của báo Tuổi Trẻ, bao gồm các sản phẩm audio, video, radio, âm nhạc,… có địa chỉ tại http://media.tuoitre.vn
- Truyền hình Tuổi Trẻ (TVO), là kênh chuyên sản xuất các video thời
sự của Báo Tuổi Trẻ, địa chỉ http://www.tv.tuoitre.vn
1.3.1.3 Trị sự và phát hành
Hiện nay, Báo Tuổi Trẻ có trụ sở chính tại địa chỉ 60A Hoàng Văn Thụ, phường 9, quận Phú Nhuận, Thành phố Hồ Chí Minh Văn phòng 2 của Báo Tuổi Trẻ có địa chỉ tại 416 Nguyễn Chí Thanh, phường 6, quận 10, Thành phố Hồ Chí Minh
Báo Tuổi Trẻ có hệ thống 14 văn phòng đại diện tại khắp ba miền Bắc – Trung – Nam, bao gồm Hà Nội, Hải Phòng, Nghệ An, Huế, Đà Nẵng, Quảng Ngãi, Bình Định, Khánh Hòa, Đắk Lắk, Lâm Đồng, Đồng Nai, Tiền Giang, Cần Thơ, Kiên Giang Ngoài ra, Báo Tuổi Trẻ còn có đội ngũ phóng viên thường trú và mạng lưới cộng tác viên ở hầu khắp các tỉnh thành tại Việt Nam Báo Tuổi Trẻ cũng có phóng viên thường trú, tác nghiệp tại nhiều điểm nóng trên thế giới
Nhật báo Tuổi Trẻ được in đồng thời tại Hà Nội, Đà Nẵng, Quy Nhơn, Nha Trang, Thành phố Hồ Chí Minh, Cần Thơ, Rạch Giá Báo ra nhanh, mạng lưới phát hành đông đảo Đến nay, Báo Tuổi Trẻ đã hình thành mạng lưới bán báo đạt năm hạng nhất trong phát hành báo in tại Việt Nam:
- Hệ thống đại lý ba cấp nhiều thành phần kinh tế nhất (hơn 500 tổng đại lý)
- Hệ thống phát hành mạnh nhất (6.234 điểm phát hành tại thời điểm tháng 4-2009)
Trang 22- Số lượng báo dài hạn cao nhất (102.000 tờ)
- Ra báo sớm nhất trên toàn quốc
- Bảng hiệu Tuổi Trẻ nhiều nhất trên các sạp báo tại Việt Nam (chiếm
½ sạp, tiệm bán báo có bảng hiệu)
1.3.2 Tổng quan về phong trào khởi nghiệp và Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp
trên Báo Tuổi Trẻ
Ban đầu, khởi nghiệp là từ dùng chung cho những vấn đề liên quan về điện tử,
về cuộc cách mạng công nghệ Sau này, trên nền tảng của cuộc cách mạng khoa học công nghệ thì nó có những ứng dụng như khởi nghiệp về rau xanh nhưng không chỉ
để đem ra chợ bán nhưng đó là cách trồng rau theo kiểu 4.0, trồng và bán rau trên
hệ thống tự động
Hội đủ điều kiện khởi nghiệp là gì? Tức là khởi nghiệp cộng với 4.0 Đó là những yếu tố thiên về khai thác thị trường, thương mại điện tử, thiên về sáng tạo liên quan đến IT (công nghệ thông tin) Tức là lập nghiệp trên nền tảng công nghệ
Ví dụ như grab và uber, đó là sản phẩm khởi nghiệp Tuy nhiên, cũng có những dự
án, mô hình khởi nghiệp ở lĩnh vực nông nghiệp, nổi bật là các dự án về nông sản sạch
Năm 2017, chuyên mục Khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ chính thức ra đời,
thường xuất hiện vào số ngày thứ ba, thứ năm hoặc thứ bảy Trước đó, Báo Tuổi Trẻ cũng có nhiều tin, bài viết về đề tài khởi nghiệp
Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ hướng đến phục vụ bạn
đọc theo trào lưu khởi nghiệp, mang đến cho bạn đọc cái nhìn mới, toàn diện về những dự án, mô hình khởi nghiệp, giới thiệu đến công chúng những tấm gương khởi nghiệp điển hình
Báo Tuổi Trẻ là cơ quan ngôn luận của Thành Đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, ngoài các chuyên mục về chính trị - xã hội thì đối tượng phục vụ của báo là đối tượng Thành Đoàn, đối tượng trẻ rất nhiều Hơn nữa, đối tượng khởi nghiệp đa phần là người trẻ, những người tiếp cận với công nghệ thông tin nhiều, những người
đi học nước ngoài về,… từ đó chuyên mục Khởi nghiệp ra đời Đó cũng là nền tảng
tạo nên Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ
Cũng trong năm 2017, Báo Tuổi Trẻ xuất bản giai phẩm “Xuân khởi nghiệp
2017” để giới thiệu những câu chuyện viết về khởi nghiệp đến bạn đọc
Trang 23Đến năm 2018, tuy không phải là năm khởi nghiệp và phong trào khởi nghiệp không còn là đề tài mới nhưng Báo Tuổi Trẻ vẫn đăng tải các tin, bài về đề tài khởi nghiệp Tuy nhiên, cũng chính vì đó mà tần suất xuất hiện của các tin, bài viết về khởi nghiệp có giảm hơn so với năm 2017
Theo đó, các bài viết giới thiệu mô hình, dự án khởi nghiệp được đăng tải trong năm 2018 có giảm nhưng gần như vẫn đảm bảo tần suất trung bình 2 bài/tháng Các dự án được giới thiệu đến từ khắp mọi miền đất nước Có dự án ở tận miền núi phía Bắc (Lai Châu, Sơn La), có những dự án khởi nghiệp ở mảnh đất tận cùng tổ quốc Các phóng viên, nhà báo Báo Tuổi Trẻ cũng như Ban Biên tập đang
nỗ lực để duy trì tuyến bài về đề tài khởi nghiệp, tạo nên sự ổn định trong tần suất xuất hiện, mang đến sự quen thuộc cho độc giả của báo
Đối với tin thì xuất hiện với tần suất nhiều hơn Các sự kiện liên quan đến khởi nghiệp được Báo Tuổi Trẻ thông tin liên tục để kịp thời chuyển tải thông tin đến công chúng
Đến thời điểm hiện tại, năm 2019, Báo Tuổi Trẻ vẫn đăng tải các tin, bài trong tuyến bài về đề tài khởi nghiệp Rõ ràng, tuy không phải là một đề tài nóng nhưng
đề tài về khởi nghiệp vẫn được Báo Tuổi Trẻ quan tâm, đầu tư nhằm hướng đến cổ động, cổ vũ phong trào khởi nghiệp phát triển, thôi thúc các bạn trẻ nuôi dưỡng dự định khởi nghiệp cũng như các bạn trẻ đang khởi nghiệp ngày càng cố gắng, nỗ lực hơn
Các tác phẩm trong tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm
2018 được thể hiện chủ yếu dưới dạng các hình thức: tin; phỏng vấn; bài phản ánh
- Tin:
Tin là thể loại thuộc nhóm thông tấn Tin có nhiệm vụ phản ánh những vấn đề,
sự kiện, hiện tượng mới xảy ra hoặc mới xuất hiện trong đời sống thực tế nhằm chuyển tải đến công chúng những thông tin mới nhất một cách nhanh chóng thông
qua các phương tiện truyền thông đại chúng
Tin cơ bản được viết theo công thức 5W-1H, tùy theo sự kiện và tác giả mà tin được viết theo cấu trúc “hình tháp thường” hoặc cấu trúc “hình tháp ngược”
Với báo in, tin nắm giữ một vai trò quan trọng trong việc chuyển tải thông tin đến công chúng Trên các tờ báo in hiện nay, thể loại tin chiếm gần một nửa thể loại
Trang 24được sử dụng: tin ngắn, tin sâu, tin tường thuật,… Hầu hết các chuyên mục đều có
sự xuất hiện của thể loại này
Việc phân loại, gọi tên dạng thức của tin thường được dựa theo dung lượng tác phẩm: Tin vắn; Tin ngắn; Tin sâu Hoặc dựa theo phương pháp thực hiện: Tin tổng hợp; Tin tường thuật; Tin thông báo; Điểm tin
- Phỏng vấn:
Phỏng vấn là một thể loại báo chí thuộc nhóm chính luận, là thể loại lấy thông
tin, ý kiến từ một người cụ thể theo một chủ đề đã được định sẵn Nội dung được chuyển tải trong những bài phỏng vấn thường là những vấn đề nóng hổi, được dư luận xã hội quan tâm
Xét về tính khách quan của thông tin, thông tin của người trả lời trong bài phỏng vấn mang đậm dấu ấn cá nhân, dù người trả lời đó là người dân thường hay
là lãnh đạo, quan chức cấp cao
Với những sự kiện đặc biệt, nóng hổi, thì phóng viên, nhà báo, Ban Biên tập sẽ lựa chọn thể loại phỏng vấn để chuyển tải thông tin đến công chúng nhằm tăng tính khách quan của thông tin và tính độc quyền thông tin của tờ báo đó
Để phân loại phỏng vấn thì phải xét trên nhiều tiêu chí, nhưng thường có một
số dạng phỏng vấn thông dụng: Phỏng vấn thời sự; Phỏng vấn điều tra; Phỏng vấn chân dung; Phỏng vấn giả tưởng; Phỏng vấn lấy ý kiến
- Bài phản ánh
Hiện tại trên các loại hình báo chí, ranh giới giữa một thể loại báo chí rất
mỏng manh, điều này dẫn đến sự xuất hiện của một dạng tác phẩm được gọi là Bài phản ánh Dạng bài phản ánh này đáp ứng đầy đủ những yêu cầu của một tác phẩm
báo chí trên báo in về cả nội dung và hình thức Trên thực tế, thể loại bài phản ánh xuất hiện trên mặt báo với tần suất khá cao và xuất hiện ở nhiều mục, chuyên mục
Về mặt nội dung, bài phản ánh thường thiên về tường thuật, diễn biến sự kiện, bám sát theo công thức 5W-1H Trong đó có các thao tác: kể, tả, tường thuật diễn biến sự vật, sự việc, hiện tượng Thông tin trong bài phản ánh mang tính chân phương: gọn gàng, đơn giản, rõ ràng, súc tích, đầy đủ và đặc biệt không bao giờ chấp nhận tính hư cấu dù bất cứ lí do gì Yếu tố chân thực và trung thực được đặt lên hàng đầu để phản ánh đúng bản chất sự kiện, sự việc, vấn đề Tùy cách nhìn mỗi người mà các tác giả sẽ tường thuật câu chuyện ở một góc nhìn khác
Trang 25Về mặt hình thức, hình thức của bài phản ánh bị chi phối bởi tính chất, quy mô của sự kiện, vấn đề, hiện tượng, trình độ, nhận thức và nghiệp vụ của phóng viên, nhà báo
Bài phản ánh gồm nhiều dạng khác nhau: Bài phản ánh về sự kiện, hiện tượng; Bài phản ánh về các gương điển hình; Bài phản ánh quang cảnh, hiện trạng;…
Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp bên cạnh tính thời sự, tính thời cuộc còn
mang giá trị nhân văn sâu sắc Thông qua tuyến bài này, báo chí nói chung và Báo Tuổi Trẻ nói riêng vừa thực hiện chức năng thông tin, vừa thực hiện chức năng giáo
dục, khai sáng Đồng thời, tuyến bài về đề tài khởi nghiệp vô hình chung còn góp
phần vào sự phát triển kinh tế đất nước, góp phần vào quá trình công nghiệp hóa, tự động hóa, hướng đến phát triển các khối ngành kinh tế trong thời đại công nghiệp
4.0 Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp đã mang đến cho bạn đọc cái nhìn chung nhất
về tình hình khởi nghiệp, những bài học quý giá từ các nhân vật khởi nghiệp với đa dạng cách thức thể hiện tác phẩm, mang đến sự mới lạ, hào hứng cho bạn đọc
Trang 26TIỂU KẾT CHƯƠNG 1
Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ tuy không phải là một đề
tài mới nhưng vẫn được Báo Tuổi Trẻ gia công, đầu tư trong từng tin, bài Thông qua tuyến bài này, Báo Tuổi Trẻ nói riêng vừa thực hiện chức năng thông tin, vừa thực hiện chức năng giáo dục, khai sáng
Qua việc nghiên cứu các tài liệu, sách báo chí, chương 1 của khóa luận đã giải quyết cơ bản được những vấn đề lý luận liên quan đến báo chí: khái niệm báo chí, chức năng báo chí, tác phẩm báo chí trên báo in
Bên cạnh việc trình bày cơ sở lý luận, chương 1 cũng đã giới thiệu tổng quan
về lịch sử hình thành phát triển, trị sự, phát hành của tờ báo Tuổi Trẻ để người đọc
có được cái nhìn cụ thể, tường tận về Báo Tuổi Trẻ
Quan trọng, trong chương 1 người viết trình bày tổng về phong trào khởi
nghiệp, quá trình hình thành và phát triển của tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ Đồng thời, các hình thức thể hiện tác phẩm trong tuyến bài về đề tài
khởi nghiệp cũng được người viết trình bày trong chương 1 này Trong đó bao gồm
3 hình thức thể hiện tác phẩm: tin, bài phản ánh, bài phỏng vấn
Trang 27CHƯƠNG 2 ĐẶC ĐIỂM NỘI DUNG VÀ HÌNH THỨC THỂ HIỆN TÁC PHẨM CỦA TUYẾN BÀI VỀ ĐỀ TÀI KHỞI NGHIỆP TRÊN BÁO TUỔI TRẺ
Trong tổng số 357 số báo được khảo sát, chúng tôi đã khảo sát số lượng tuyến
bài viết về đề tài khởi nghiệp xuất hiện trên các mục, chuyên mục và các thể loại
được sử dụng trong tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp
Tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ không phải lúc nào
cũng xuất hiện ở một chuyên mục cố định mà có thể xuất hiện ở nhiều mục và chuyên mục khác nhau với nhiều hình thức thể hiện tác phẩm khác nhau
Qua khảo sát 357 số báo được đăng tải trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018, chúng tôi thu nhận được kết quả như sau:
Trong tổng số 357 số báo, có 46 số báo có sản phẩm về đề tài tuyến bài viết về
đề tài khởi nghiệp Trong đó có tổng cộng 51 tin, bài
Các chuyên mục, mục xuất hiện tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp gồm:
- Mục Sổ tay trên chuyên mục Nhịp sống trẻ (Nhịp sống trẻ - Sổ tay)
- Mục Thế giới trẻ trên chuyên mục Nhịp sống trẻ (Nhịp sống trẻ - Thế giới trẻ)
- Chuyên mục Vươn ra thế giới
Trang 28- Chuyên mục Đại hội Đại biểu Hội sinh viên Việt Nam lần thứ X
Tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp xuất hiện trong các mục và chuyên mục
không đều nhau Có mục tần suất xuất hiện nhiều (chuyên mục Nhịp sống trẻ, mục Khởi nghiệp trên trang Nhịp sống trẻ) Tuy nhiên cũng có mục, chuyên mục chỉ xuất hiện một lần (chuyên mục Vươn ra thế giới, chuyên mục Phụ nữ khỏe đẹp,…)
Cụ thể kết quả khảo sát như sau:
10 Đời sống đô thị - Tôi yêu Đà Nẵng 1 1,96%
11 Đại hội Đại biểu Hội sinh viên Việt
Nam lần thứ X
Bảng 1: Bảng phân loại Tuyến bài viết về đề tài khởi nghiệp xuất hiện trong các
mục, chuyên mục trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018
Trang 29Biểu đồ 1: Sơ đồ biểu thị số lượng sản phẩm của tuyến bài viết về đề tài khởi
nghiệp xuất hiện trong các mục, chuyên mục
Qua khảo sát, có thể thấy chuyên mục Nhịp sống trẻ là chuyên mục có số
lượng tin, bài về tuyến bài về đề tài khởi nghiệp nhiều nhất với 25 tin, bài, chiếm
49,02% Điều này cho thấy, chuyên mục Nhịp sống trẻ là lựa chọn hàng đầu của
Ban Biên tập Báo Tuổi Trẻ để đăng tải các tin, bài về đề tài khởi nghiệp
Mục chiếm số lượng tin, bài nhiều thứ hai là mục Khởi nghiệp trên chuyên mục Nhịp sống trẻ với 13 tin, bài, chiếm 25,49% Qua đây, có thể thấy rằng khởi
nghiệp là đề tài luôn được độc giả quan tâm Chính vì thế, Báo Tuổi Trẻ đã cho ra
mắt mục Khởi nghiệp để giới thiệu đến bạn đọc các tấm gương điển hình, thành
công trong khởi nghiệp với những sáng tạo mới, lạ, có ích cho xã hội và đầy nhân văn Mặc dù tần suất xuất hiện chưa cao (13 tin, bài/1 năm), nhưng có thể thấy rằng
mục Khởi nghiệp đã làm tốt vai trò của mình trong việc giới thiệu đến độc giả
những dự án, mô hình khởi nghiệp của các bạn trẻ, đáp ứng nhu cầu của độc giả
Giáo dục Phụ nữ khỏe đẹp Kinh tế
Đời sống đô thị - Tôi yêu Đà Nẵng Đại hội Đại biểu Hội sinh viên Việt Nam lần thứ X
Trang 30Chiếm số lượng tin, bài nhiều thứ ba là chuyên mục Giáo dục với 3 tin, bài, chiếm 5,88% Mặc dù là chuyên mục Giáo dục, song những vấn đề liên quan đến
khởi nghiệp vẫn được Báo Tuổi Trẻ đăng tải ở chuyên mục này Điều này chứng tỏ khởi nghiệp luôn nhận được sự quan tâm, hỗ trợ, định hướng từ xã hội
Các mục, chuyên mục còn lại như: Nhịp sống trẻ - Chọn và đi, Nhịp sống trẻ -
Sổ tay, Vươn ra thế giới, Phụ nữ khỏe đẹp,… cũng có đăng tải các tin, bài về đề tài
khởi nghiệp Tuy nhiên, số lượng tin, bài rất ít (mỗi mục, chuyên mục chỉ có 1 tin, bài, chiếm 1,96%) Với con số như vậy, chúng tôi cho rằng các mục, chuyên mục
này không phải là sự lựa chọn để đăng tải tuyến bài về đề tài khởi nghiệp mà chỉ đăng tải tuyến bài về đề tài khởi nghiệp khi có sự kiện hoặc tin, bài thích hợp
Tóm lại, qua kết quả khảo sát trên, để xác định mục, chuyên mục để đăng tải
tuyến bài về đề tài khởi nghiệp tùy thuộc vào nội dung, tính chất, quy mô của sự
kiện, sự việc Bên cạnh đó còn phụ thuộc vào quyết định của Ban Biên tập Báo Tuổi Trẻ để chọn mục, chuyên mục nào để đăng tải các tin, bài cho phù hợp, đáp ứng được nhu cầu của độc giả
2.2 Tuyến bài về đề tài khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018 – Nhìn từ
nội dung
Xét theo tiêu chí nội dung, trong số 51 tin, bài trong tuyến bài về đề tài khởi
nghiệp, chúng tôi chia thành 2 nhóm chính:
- Nhóm các dự án, mô hình khởi nghiệp: 27 bài xoay quanh 8 lĩnh vực (Bảng 2)
- Nhóm thông tin về các chính sách, hoạt động liên quan hỗ trợ khởi nghiệp: 24 tin, bài
Trang 31Nông – lâm nghiệp 3 5,88% Sản xuất các sản phẩm phụ tùng,
các thiết bị dụng cụ điện, điện tử - tin học; sản xuất, gia công chi tiết, bán thành phẩm và công nghiệp hỗ trợ
Trang 32Biểu đồ 2: Biểu đồ biểu thị phân loại nội dung trong tuyến bài về đề tài khởi
nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018
Năm 2018, Báo Tuổi Trẻ đăng tải 27 dự án, mô hình khởi nghiệp của các bạn trẻ ở nhiều lĩnh vực để giới thiệu đến bạn đọc những sản phẩm mới, lạ và hữu ích
Biểu đồ biểu thị phân loại nội dung trong Tuyến bài về đề tài
khởi nghiệp trên Báo Tuổi Trẻ năm 2018
Công nghiệp chế biến nông - lâm - thủy sản và công nghiệp chế biến thực phẩm
Công nghệ thông tin
Công nghệ hóa chất
Dịch vụ - Du lịch
Nông - lâm nghiệp
Sản xuất các sản phẩm phụ tùng, các thiết bị, dụng cụ điện, điện tử - tin
học Sản xuất, gia công chi tiết, bán thành phẩm và công nghiệp hỗ trợ
Tiểu thủ công nghiệp
Tổng hợp một số lĩnh vực
Nhóm thông tin về các chính sách, hoạt động liên quan hỗ trợ khởi nghiệp
Trang 33Trong đó, lĩnh vực được các bạn chọn khởi nghiệp nhiều nhất là Công nghiệp chế biến nông – lâm – thủy sản và chế biến thực phẩm với 9 dự án
Bên cạnh đó, thông tin các chính sách, hoạt động liên quan hỗ trợ khởi nghiệp cũng được đăng tải với 24 tin, bài Điều này chứng tỏ, khởi nghiệp luôn nhận được
sự quan tâm của xã hội, các cấp, đoàn, thể luôn hỗ trợ, tạo điều kiện để các bạn trẻ lên ý tưởng, thực hiện dự án khởi nghiệp của mình
2.2.1 Nhóm các dự án, mô hình khởi nghiệp
Với nhóm các dự án, mô hình khởi nghiệp, chúng tôi tiếp cận và xử lý vấn đề theo 2 nội dung: lĩnh vực khởi nghiệp và nhân vật khởi nghiệp
Theo xu thế phát triển kinh tế của Việt Nam và thế giới, hiện nay, những sản phẩm sạch được chế biến từ nông – lâm – thủy sản luôn thu hút các nhà đầu tư, các nhà kinh doanh và cả người tiêu dùng Nắm bắt được xu thế đó, các bạn trẻ đã chọn cho mình hướng đi mới, chế tạo những sản phẩm sạch, lạ, bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng cho dự án khởi nghiệp của mình
Cụ thể, như dự án khởi nghiệp của hai bạn Nguyễn Hồng Bắc và Nguyễn Thị Kông Trà với các sản phẩm làm từ bột rau: bột rau má, bột rau diếp cá, bột rau tía
tô, bột rau chùm ngây để giúp người tiêu dùng giải khát, thanh mát cơ thể được giới
thiệu trong bài viết “Giấc mơ bột rau thương hiệu Việt” (số ra ngày 4-5-2018)
Từ “cùng đam mê nông sản, cùng ao ước tạo ra điều gì đó khác biệt cho nông sản Việt” cho đến việc “tìm thầy thọ giáo Những chuyên đề về nông sản, vi chất, khoáng chất… ở Trung tâm Ươm tạo doanh nghiệp nông nghiệp công nghệ cao (Củ Chi) như những bài học vỡ lòng giúp các bạn mở cánh cửa bước vào thế giới nông sản” Tất cả đều xuất phát từ “nung nấu con đường khởi nghiệp với nông sản sạch”
Trang 34Cũng là dự án khởi nghiệp từ nông sản, bài viết “Ly trà đen cho giấc ngủ an lành” (số ra ngày 6-11-2018) giới thiệu dự án khởi nghiệp từ những hạt đậu đen của
nhóm bạn Nguyễn Thị Hoài Bạn Nguyễn Thị Hoài đã “bỏ công việc ở khách sạn, Hoài còn nhận setup cho một vài thương hiệu quán cà phê ở Vũng Tàu, Hà Nội trước khi quyết định khởi nghiệp… Làm mãi công việc setup quán cũng vui nhưng không thỏa mãn, Hoài muốn làm điều gì đó cho riêng mình” Từ những kinh
nghiệm, công thức đồ uống mới được tích lũy trong quá trình làm setup ở các quán
cà phê, Hoài quyết định chọn hạt đậu đen xanh lòng để làm nguyên liệu chính chế biến cho các sản phẩm mang thương hiệu Mộc thanh trà Việt Nam Dự án khởi nghiệp của Hoài được Quỹ khởi nghiệp doanh nghiệp khoa học và công nghệ Việt
Nam (SVF) chọn tham gia chương trình “Tăng tốc khởi nghiệp LeaderUp” Điều
này chứng tỏ rằng những sản phẩm được chế biến từ nông sản sạch với những phương thức mới, lạ, độc đáo luôn thu hút những nhà đầu tư Trong tình hình thị trường đang tràn ngập những mặt hàng không rõ nguồn gốc, những mặt hàng tẩm hóa chất, gây hại cho sức người tiêu dùng thì những sản phẩm chế biến từ nông sản sạch như sản phẩm khởi nghiệp của Hoài sẽ là một trong những lựa chọn đầu tiên của người tiêu dùng Với các bạn trẻ và với Hoài, khởi nghiệp không chỉ dừng đơn
thuần là việc tạo ra sản phẩm mới mà còn “nung nấu ước mơ đưa hàng xuất khẩu
ra nước ngoài, gây dựng một thương hiệu trà đậu đen xanh lòng mà khi nhắc đến sẽ nhớ ngay đến vị Mộc thanh trà Việt Nam”
Mang sản phẩm thương hiệu Việt ra thế giới là ước mơ của hầu hết những nhà
khởi nghiệp Là nhân vật trong bài viết “Mang cacao Việt ra thế giới” (số ra ngày
21-2-2019), anh Đặng Tường Khanh – Giám đốc Công ty TNHH cacao Trọng Đức
đã đưa gần 30 sản phẩm chế biến từ hạt ca cao ra thị trường thế giới Đó là những thanh socola nhân dừa, nhân điều, nhân đậu phộng, bột ca cao, nước ép,… Không chỉ mang thương hiệu Việt ra thế giới, công ty của anh còn tạo cầu nối, gắn kết nông dân với doanh nghiệp, bao tiêu cho người trồng cacao ở Đồng Nai Ý thức
được thuận lợi “hạt ca cao Việt nam nằm trong top 20 quốc gia có chất lượng tốt nhất thế giới nên anh muốn gửi gắm với người trồng đó là niềm tự hào, phải giữ lấy, phải phấn đấu cho thương hiệu Việt”
Trang 35Khi quyết định khởi nghiệp, điều khó khăn nhất các bạn trẻ phải trải qua không phải là nguồn nông sản, đầu ra, vốn khởi nghiệp,… mà đó là quyết định nghỉ việc để khởi nghiệp Đã có rất nhiều bạn trẻ từ bỏ công việc công sở ổn định để bắt tay vào khởi nghiệp Trong đó có thể kể đến bạn Nguyễn Thị Lan Phương, nhân vật
trong bài viết “Cô gái yêu “hồng gió” của tác giả Mai Vinh (số ra ngày 5-11-2018)
Lan Phương quyết định nghỉ công việc ở ngân hàng sau ba năm làm việc để về quê nhà Đà Lạt tiếp nối nghề làm hồng dẻo truyền thống của gia đình Nhìn lại chặng đường làm hồng dẻo truyền thống của gia đình, Lan Phương quyết định áp dụng công nghệ làm hồng Hoshigaki, hay còn gọi là “hồng gió” của Nhật Bản vào quá trình sản xuất hồng dẻo của mình Từ đó, Lan Phương tìm hiểu và thiết lập lại gần như toàn bộ quy trình chế biến, đảm bảo vệ sinh cho sản phẩm Lan Phương thiết kế các mẫu bao bì cho từng sản phẩm để tạo nên thương hiệu “Ngon lạ Đà Lạt”
Cũng như Lan Phương, Trần Thị Hoàng Anh, nhân vật trong bài viết “Cô gái phố núi với thương hiệu mật ong hoa cà phê” (số ra ngày 12-11-2018) đã quyết
định “từ bỏ công việc kế toán để tự mình khởi nghiệp như một chú ong chăm chỉ”
để gầy dựng thương hiệu mật ong Phương Di Hoàng Anh đã “cần mẫn như chú ong nhỏ, cô từng bước thiết kế mẫu mã, hình ảnh đến các sản phẩm do chính gia đình mình sản xuất… Ngoài mật ong hoa cà phê, sữa ong chúa… Phương Di còn các sản phẩm khác như kem dưỡng da mật ong và nghệ, viên tinh bột nghệ mật ong, mật ong chanh đào…” Vượt qua những khó khăn của ngày đầu khởi nghiệp, sản phẩm của Phương Oanh được chọn tham gia “Hội chợ xúc tiến thương mại cho các hợp tác xã toàn quốc” do Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức tại Hà Nội
Phương Oanh cũng là một trong các bạn trẻ được Trung ương Hội Doanh nhân trẻ Việt Nam trao bằng khen nhân dịp Ngày doanh nhân Việt Nam 13-10
Khởi nghiệp với mô hình kinh doanh tinh dầu, dự án “Hoa thơm cỏ lạ” của ba
cô gái: Trần Thị Huế, Vũ Thị Ly Ly và Nguyễn Thu Thảo đã đoạt ngôi vị quán
quân giải thưởng “Tài năng Lương Văn Can” năm 2017 Dự án của 3 cô gái được
giới thiệu đến công chúng trong bài viết “Hoa thơm cỏ lạ” của ba cô gái trẻ” (số
ra ngày 6-3-2018) Tuy chưa hoàn thiện về mặt xây dựng chiến lược kinh doanh, marketing sản phẩm,… nhưng “Hoa thơm cỏ lạ” của ba cô gái đã cho ra thị trường khoảng 20 loại tinh dầu với 5 dòng sản phẩm chính: sả chanh, quế, tràm gió, bạc hà,
vỏ bưởi Dự án của các bạn được ban giám khảo và các doanh nghiệp đánh giá cao
Trang 36bởi tính hiệu quả của dự án và tính thương mại của sản phẩm, đồng thời được ban giám khảo cuộc thi gợi mở hướng đi để tiếp tục sản phẩm khởi nghiệp của mình Các cuộc thi khởi nghiệp là bệ phóng cho nhà khởi nghiệp giới thiệu sản phẩm của mình, kêu gọi nhà đầu tư và đến gần với người tiêu dùng hơn Mỗi năm, nước ta
tổ chức hàng chục cuộc thi khởi nghiệp nhằm hỗ trợ nguồn vốn và phát triển các dự
án có triển vọng Đoạt giải Nhì cuộc thi “SURF 2018” (Hội nghị và triển lãm khởi
nghiệp Đà Nẵng 2018), dự án khởi nghiệp của anh Dương Ngọc Ảnh mang đến hội
nghị sản phẩm chế biến từ nông sản sạch, đó là phở sắn Trong bài viết “Người làm món phở… sắn” (số ra ngày 25-7-2018), anh Ảnh nói về lý do chọn củ sắn, từng là
một loại cây cứu đói ở vùng quê nghèo Quế Sơn để khởi nghiệp: “Sắn là loại cây lương thực năng suất cao, mang trong củ nhiều tinh bột và khoáng chất có ích Đặc biệt đây là loại thực phẩm sạch, tốt cho sức khỏe hệ tiêu hóa và tim mạch, phù hợp với xu hướng lựa chọn thực phẩm của xã hội hiện đại,… Mình muốn làm ra một loại thực phẩm tốt từ cây sắn để từ đó nâng giá trị loại cây này, giúp người nông dân cải thiện cuộc sống và thêm một lựa chọn tốt cho người tiêu dùng” Với giải
thường đạt được, anh Ảnh sẽ được đi tu nghiệp tại Israel – quốc gia khởi nghiệp,
mở ra cánh cửa mới cho anh và cho cả cây sắn và các sản phẩm từ sắn của anh Các nhân vật khởi nghiệp không chỉ có các bạn trẻ, mà còn có cả những thầy
cô giáo Cô Ngô Song Đào (giáo viên sinh học trường THCS Phước Hiệp, xã Phước Hiệp, huyện Mỏ Cày Nam, Bế Tre) đã chế tạo thành công nhang sinh học từ lá
quao Dự án của cô đoạt giải Nhất quốc gia về “Khởi nghiệp nông nghiệp năm
2017” Cô là nhân vật trong bài viết “Cô giáo làm nhang sinh học” của tác giả Lư
Thế Nhã đăng trên Báo Tuổi Trẻ (số ra ngày 19-3-2018) Ý tưởng làm nhang sinh học của cô Đào xuất phát từ những lần đi lễ hội, đền thờ, cô thấy người dân đốt nhang rất nhiều và hiểu rằng khói nhang có hại cho sức khỏe con người Từ đó cô mong muốn sẽ tạo ra được một loại nhang khi thắp lên vừa thơm, vừa đuổi côn trùng mà lại không có hại cho sức khỏe Dự án của cô được đánh giá cao không chỉ
bởi tính thiết thực, hiệu quả của sản phẩm mà còn bởi tính nhân văn: “Nhang này sẽ bảo vệ những học sinh thức đêm học bài, nhà sư hằng đêm đốt ngang cúng Phật không bị muỗi đốt, giảm số ca bệnh sốt xuất huyết hằng năm” Cùng với sự thành
công của dự án nhang sinh học, xã Phước Hiệp đã phát động các gia đình trồng cây
Trang 37quao ven mương vườn, sông rạch để cung cấp nguồn nguyên liệu cho cô Đào, vừa tăng thêm thu nhập
Tính nhân văn là một trong những yếu tố thiết yếu của các dự án khởi nghiệp
Và cô bé Lauren Mariel – một thiếu nữ đến từ thành phố Dallas (tiểu bang Texas,
Hoa Kỳ), nhân vật trong bài viết “Khởi nghiệp để giúp mẹ chữa bệnh” (số ra
ngày 13-11-2018), đã khởi nghiệp với dự án bán bỏng ngô Live Love Pop để kiếm tiền đóng góp vào quỹ nghiên cứu bệnh ung thư vú dạng hiếm sau khi mẹ cô bé phát hiện bà đang mang căn bệnh này Trải qua quãng thời gian đầu khó khăn, nhưng với nghị lực lớn, sản phẩm của Lauren đã có mặt tại hơn 10.000 cửa hàng ở Mỹ và
Canada với doanh thu tăng gấp đôi theo từng năm: “Định hướng tương lai của Lauren là tiếp tục phát triển công ty, nhưng đồng thời cũng muốn tích cực tham gia vào các hoạt động thiện nguyện và cụ thể là kiếm đủ tiền để hỗ trợ việc nghiên cứu chứng bệnh hiểm nghèo của mẹ và những bệnh nhân cùng hoàn cảnh”
Có thể thấy rằng, những dự án khởi nghiệp bên cạnh việc tạo ra những sản phẩm mới, lạ, đảm bảo sức khỏe người tiêu dùng còn hướng đến các giá trị nhân văn, đặt lợi ích của con người lên hàng đầu
2.2.1.1.2 Lĩnh vực Công nghệ thông tin
Công nghệ thông tin ngày càng phát triển và được ứng dụng nhiều vào quá trình làm việc của con người Các dự án khởi nghiệp ở lĩnh vực Công nghệ thông tin chiếm 5,88% với 3 mô hình Tuy con số này chưa cao, nhưng những dự án khởi nghiệp ở lĩnh vực này đều gây tiếng vang lớn, thu hút được các nhà đầu tư với các mức đầu tư khủng
Đầu tiên là dự án khởi nghiệp “Tổng đài thông minh của hai chàng trai 9X”
(số ra ngày 17-4-2018) của Phạm Tấn Phúc và Nguyễn Xuân Bằng Ở tuổi U30, hai
chàng trai đã trải qua đủ “bầm dập, lên hương, thất bại, thành công” để có được
“đứa con” Gcalls Dự án Gcalls của Tấn Phúc và Xuân Bằng được đánh giá khá cao
bởi tính tiện lợi, hiện đại: “Khi người dùng truy cập vào website, cần giải đáp các thông tin liên quan đến hàng hóa, dịch vụ mà trang web đó cung cấp, chỉ cần bấm vào biểu tượng Gcalls trên website, tín hiệu sẽ được truyền đến điện thoại của điện thoại viên Thay vì cần nhớ số điện thoại và gọi theo cách tương tác truyền thống, Gcalls cho phép gọi từ app tới app, từ app tới website,…” Với những tính năng ưu
việt, Gcalls của Tấn Phúc và Xuân Bằng thu hút nhiều nhà đầu tư và khách hàng
Trang 38tìm đến sản phẩm của mình Khởi nghiệp thành công với công ty ở Singapore, hai chàng trai tiếp tục thực hiện kế hoạch mở công ty Gcalls ở Việt Nam với tên gọi Gcalls VN Dự án Gcalls là một trong các dự án được Vina Capital thông qua người đại diện Thái Vân Linh quyết định đầu tư 1.000.000 USD (23 tỉ đồng) thông qua
chương trình “Shark Tank Việt Nam” và là thương vụ được đầu tư với số tiền cao nhất tính đến thời điểm hiện tại của “Shark Tank Việt Nam”
Cùng chọn đảo quốc Singapore khởi nghiệp, cô gái Cần Thơ Đặng Hồng Phúc theo học ngành Marketing đã bước đầu thành công với mô hình mã nguồn mở (open source) trong lĩnh vực công nghệ thông tin Dự án của Phúc đã kết nối cộng đồng FOSSASIA hơn 20.000 thành viên, tự nguyện chia sẻ kiến thức công nghệ, hoàn thiện các giải pháp phục vụ nghiên cứu khoa học, giáo dục, thương mại,… Trong
bài viết “Khởi nghiệp với mã nguồn mở” (số ra ngày 26-4-2018), Hồng Phúc cho
biết công ty của cô là đối tác của Google trong nhiều sự kiện trại hè lập trình tại Châu Á Cùng với mã nguồn mở, công ty của Phúc cho ra đời sản phẩm Phòng thí nghiệm mở (bộ sản phẩm giáo dục cho học sinh THPT) Công nghệ mã nguồn mở
của Phúc mang đến cho người tiêu dùng nhiều lợi ích: “Sau khi tải về, người dùng
có thể chỉnh sửa “bộ khung” chương trình, cập nhật, chia sẻ cộng đồng” Phúc còn
cung cấp thêm thông tin Singapore là “địa điểm khởi nghiệp lý tưởng” bởi thủ tục đăng ký đơn giản, chính phủ có nhiều chính sách hỗ trợ cho doanh nghiệp công nghệ thông tin vừa và nhỏ, lợi thế lớn nhất là mọi thủ tục, giấy tờ đều rõ ràng, minh bạch và không cần nghĩ đến việc “đi cửa sau”, tất cả đều căn cứ theo giấy trắng mực đen mà làm
Báo Tuổi Trẻ số ra ngày 28-4-2018 giới thiệu đến bạn đọc dự án khởi nghiệp
của nhóm Ami với sản phẩm “Quản gia ảo” qua bài viết “Quản gia” thời công nghệ” Sản phẩm quản gia ảo là ứng dụng giúp người dùng có thể quản lý ngôi nhà
của mình một cách thân thiện: quản lý tài chính, tính toán tiền điện, tự cài đặt mục tiêu dùng điện,… mức độ quản lý và xử lý tình huống chính xác đến từng giây Dự
án của Ami đã giành giải Nhất cuộc thi “Tìm kiếm tài năng khởi nghiệp Techfest 2017” và được tham dự “Diễn đàn khởi nghiệp tại Mỹ năm 2018”
Những sản phẩm công nghệ thông tin ngày càng được ứng dụng nhiều trong đời sống chúng ta Đó cũng là lí do ngày càng có nhiều bạn trẻ chọn lĩnh vực này để
Trang 39khởi nghiệp không chỉ ở tính hữu ích, hợp thời đại mà nó còn mở ra nhiều cơ hội cho các nhà khởi nghiệp
2.2.1.1.3 Lĩnh vực Công nghệ hóa chất
Những sản phẩm được làm từ những nguyên liệu tự nhiên, thân thiện với môi trường và bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng hiện tại thu hút rất nhiều người tiêu dùng, đặc biệt là các bà nội trợ Cậu bé Nguyễn Hữu Hoàng, 10 tuổi, hiểu được điều
đó và nhen nhóm ước mơ về một sản phẩm gắn liền với thông điệp bảo vệ môi
trường “Do Trái đất của chúng ta cũng bị hủy hoại rất tàn nhẫn Mình muốn chúng
ta sống thật khác đi, phải yêu Trái đất nhiều”, suy nghĩ đó đã thôi thúc Hoàng và
cuối cùng, trải qua nhiều khó khăn, vất vả, Hoàng đã cho ra sản phẩm nước rửa chén, nước lau nhà trong dự án khởi nghiệp “Green E – I love U Mom” Dự án của
Hoàng là 1 trong 60 dự án được chọn từ hàng ngàn dự án của cuộc thi “Khởi nghiệp Việt Nam Startup Wheel năm 2018” để vào vòng thuyết trình, kêu gọi nhà đầu tư
Hoàng cũng là nhà khởi nghiệp nhỏ tuổi nhất trong cuộc thi lần này
Rất may mắn khi sau khi hoàn thành phần thuyết trình, một công ty sản xuất thủy sản đã đồng ý đặt hàng dòng nước tẩy rửa nhà xưởng của Hoàng
Tuy chỉ có 1 dự án khởi nghiệp ở lĩnh vực Công nghệ hóa chất, chiếm 1,96%, nhưng hình ảnh của Hoàng, một cậu học sinh tiểu học với đam mê khởi nghiệp chắc chắn sẽ thôi thúc rất nhiều bạn trẻ nhen nhóm suy nghĩ, ý tưởng, dự định khởi nghiệp Và dòng sản phẩm thân thiện với môi trường chắc chắn sẽ sản sinh ra nhiều dòng sản phẩm tương tự trong bối cảnh thế giới đang bị ô nhiễm nặng bởi khí thải, rác thải nhựa, hóa chất độc hại,…
Dự án khởi nghiệp của Hoàng được đăng tải trên Báo Tuổi Trẻ số ra ngày
27-8-2018 trong bài viết “Dự án khởi nghiệp của cậu bé 10 tuổi”
2.2.1.1.4 Lĩnh vực Dịch vụ - Du lịch
Chiếm 5,88% trong bản đồ thông tin về các dự án khởi nghiệp, lĩnh vực Dịch vụ - Du lịch giới thiệu đến bạn đọc 3 dự án khởi nghiệp đến từ 3 miền của đất nước
Nhóm bạn trẻ dân tộc Thái ở huyện Quỳnh Nhai (Sơn La) đã đứng ra tổ chức dẫn tour, đưa du khách đến với cảnh đẹp tỉnh nhà, trải nghiệm cuộc sống, văn hóa, ẩm thực của bản làng người Thái trắng Dự án khởi nghiệp của các bạn được
giới thiệu trong bài viết “Khởi nghiệp từ lòng hồ” (số ra ngày 5-3-2018) Điểm
Trang 40mới lạ trong tour du lịch của nhóm bạn dân tộc Thái là du khách được đi thuyền giữa lòng hồ thủy điện Từ lòng hồ thủy điện, du khách có thể chiêm ngưỡng cảnh đẹp hùng vĩ với nhiều dãy núi sừng sững nhô lên khỏi mặt nước Sau 2 năm, nhóm
đã đón và phục vụ cho hơn 200 tour du lịch lòng hồ Để có được thành công đó, nhóm đã tận dụng sự phát triển của mạng Internet, quảng bá trên fanpage, trang web Trong khởi nghiệp, điều quan trọng nhất là các startup phải tin vào chính mình, tin vào “đứa con tinh thần” của mình Hiểu được điều đó, bạn La Văn Phong (Giám đốc Hợp tác xã Thủy sản và du lịch sinh thái Quỳnh Nhai, thành viên nhóm
khởi nghiệp) luôn “tự tin mình là người con bản địa, sinh ra và lớn lên ở đây, am hiểu lịch sử, từng mảnh đất, từng vị trí nơi đây Khi du khách đến, chúng tôi chia sẻ hết về những nét văn hóa đặc sắc, lịch sử của quê hương mình” Các tour hoặc các
khu du lịch thu hút khách bằng các kết hợp nhiều dịch vụ, nhóm bạn người Thái cũng vậy Các bạn kết hợp du lịch lòng hồ với dịch vụ ẩm thực địa phương Nhóm bạn tận dụng sẵn lợi thế của lòng hồ, nuôi 40 lồng thủy sản để vừa bán cho du khách có nhu cầu thưởng thức tại chỗ, vừa là quà đặc sản để du khách mang về
Khởi nghiệp từ 2 chiếc xe máy, đến nay Cao Hoài Thu (Quảng Bình) đã trở thành chủ của hệ thống cho thuê xe du lịch lớn nhất nhì thành phố Đồng Hới với hơn 80 chiếc xe máy Mô hình khởi nghiệp của Thu được giới thiệu trong bài viết
“Dựng cơ nghiệp từ cho thuê xe máy” (số ra ngày 24-12-2108) Kết hợp với dịch
vụ cho thuê xe máy, Thu mở thêm dịch vụ homestay tại khu phố du lịch gần biển Nhật Lệ Để có nguồn vốn mở rộng mô hình kinh doanh, Thu mở đầu mối bỏ trứng vịt lộn, bỏ rượu cho các nhà hàng Với số tiền thu được, Hoài Thu vừa đầu tư cho
mô hình khởi nghiệp, vừa học tiếng Anh để có vốn ngoại ngữ giao tiếp với du khách người nước ngoài
“Dưới tán rừng ngập mặn” (số ra 14-7-2018) là bài viết về dự án khởi
nghiệp của cô gái xứ dừa Bến Tre Trịnh Thị Ngọc Hiên Khởi nghiệp với 5 triệu đồng, Ngọc Hiên tận dụng nguồn thủy sản sạch ở rừng ngập mặn và phong cảnh sinh thái nơi đây để mở tour du lịch, đón khách đến tham quan và trải nghiệm cuộc sống qua đêm trong rừng Dự án của Ngọc Hiên được đánh giá cao không chỉ bởi những trải nghiệm đặc sắc, thú vị mà bởi dự án của Hiên bảo vệ được môi trường, bảo vệ rừng sinh thái ngập mặn, tạo công ăn việc làm cho người dân sống gần rừng Không những thế, Hiên cho những người giữ rừng cơ hội được làm hướng dẫn viên