Gồm các giáo án khái quát nội dung về hô hấp tế bào và quá trình hô hấp tế bào giúp học sinh mở rộng và nâng cao kiến thức sinh học 10. Qua bài học này, học sinh sẽ nắm được hô hấp tế bào là quá trình chuyển hóa năng lượng của tế bào sống, đây là quá trình phân giải chất hữu cơ qua nhiều sản phẩm trung gian cuối cùng là CO2, H2O và ATP. Từ đó học sinh biết được vai trò của hô hấp tế bào đối với quá trình chuyển hóa vật chất năng lượng tế bào, các cơ chế hoạt động của hô hấp và những ứng dụng của hô hấp trong hoạt động sống.
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 10
I/ Mục tiêu bài học:
1) Kiến thức:
- Trình bày được khái niệm “hô hấp tb”.
- Mô tả được các giai đoạn đường phân, chu trình Crep và chuỗi chuyền e hô hấp
- Trình bày được mối quan hệ của các giai đoạn trong hô hấp tế bào
2) Kỹ năng:
- Rèn luyện kĩ năng phân tích - Tổng hợp, so sánh vấn đề
- Phát triển tư duy cho HS
- Vận dụng vào thực tế giải thích các hiện tượng sinh học trong đời sống
3) Thái độ:
- HS thấy được sự cần thiết của các hoạt động sống trong cơ thể đối với sự tồn tại của con người: vì sao khi chạy một quãng đường dài thì ta lại thở nhanh vv…
- Nhận thức đúng quy luật vận động của vật chất sống cũng tuân theo các quy luật vật lí & hoá học
II/ Nội dung trọng tâm bài học:
- Khái niệm hô hấp tế bào
- 3 giai đoạn chính của hô hấp tế bào
III/ Phương pháp dạy học:
- Thuyết trình- Ơrictic
- Hỏi đáp- tìm tòi bộ phận
- Quan sát tranh ảnh- tìm tòi bộ phận
IV/ Phương tiện dạy học:
- Sách giáo khoa Sinh học 10
- Sách tham khảo
- Các tranh ảnh liên quan được phóng to cỡ giấy A0 treo bảng
Trang 2CHUỖI CHUYỀN ELECTRON HÔ HẤP
Trang 3V/ Tiến trình tổ chức tiết học:
1) Ổn định tổ chức lớp (1’)
2) Kiểm tra bài cũ: (5’)
-Ezim là chất xúc tác sinh học, có bản chất là prôtêin, làm nhiệm vụ xúc tác cho các phản ứng sinh hoá trong tế bào
Ezim khác gì với chất xúc tác vô cơ ?
-Ezim và chất xúc tác vô cơ đều giống nhau là làm tăng tốc độ của phản ứng Tuy nhiên, enzim khác chất xúc tác vô cơ đó là:
+ Enzim xúc tác cho các phản ứng sinh hóa trong tế bào với tốc độ nhanh hơn (thời gian ngắn) và trong nhiệt độ bình thường của cơ thể
+ Chất xúc tác vô cơ cần thời gian lâu hơn và điều kiện nhiệt độ cao
3) Tổ chức hoạt động dạy học bài mới:
a- Đặt vấn đề vào bài mới: (1’) Chúng ta đã biết được quá trình chuyển hoá vật chất và năng lượng trong tế bào diễn
ra qua đồng hoá và dị hoá.Dị hoá là quá trình phân giải chất hữu cơ để tạo ra năng lượng cung cấp cho các hoạt động sống của tế bào Bài “Hô hấp tế bào” hôm nay sẽ giúp ta hiểu sâu hơn về quá trình dị hoá
b- Tổ chức hoạt động: (1’) GV phát phiếu học tập trước cho HS vào đầu giờ (tránh trong giờ học việc phát phiếu gây mất trật tự) Mỗi HS một phiếu Nội dung phiếu học tập:
Giai đoạn Đường phân Chu trình Crep Chuỗi chuyền e hô hấp Nơi xảy ra
Nguyên liệu
Diễn biến
Kết quả
hấp tế bào.
- Treo tranh “QUA TRÌNH
HÔ HẤP Ở THỰC VẬT”
- Yêu cầu HS quan sát
tranh bên& thảo luận nhóm
để nêu KN hô hấp tế bào
qua các câu hỏi sau: Chất
tham gia & sản phẩm tạo
thành? Đặc điểm của các
chất tham gia và sản phẩm?
- Từ đặc điểm đó, hãy nêu
định nghĩa hô hấp tế bào
theo cách hiểu của các em?
- Gọi 2 em trả lời rồi bổ
sung, hoàn chỉnh định
nghĩa
TL: Chất tham gia là glucose và Oxi.Sản phẩm: CO2 & H2O, năng lượng
Đặc điểm: chất tham gia là chất hữu cơ phức tạp, còn sản phẩm là chất hữu cơ đơn giản
- 2 HS trả lời
I/ Khái niệm về hô hấp tế bào:
1) Định nghĩa:
Hô hấp tế bào là quá trình chuyển hoá vật chất & NL trong tb sống : Chất hữu cơ bị
Trang 4-Trình bày pttq của hô hấp
tế bào
- Hô hấp tế bào không phải
đơn giản như phương trình
tổng quát đưa ra mà gồm 3
giai đoạn Chúng ta sẽ cùng
đi vào phần II
HĐ 2: Tìm hiểu các giai
đoạn chính của tế bào.
- Gồm 3 giai đoạn: Đường
phân, chu trình Crep &
chuỗi truyền electron hô
hấp
- Treo bảng 2 phiếu học tập
đã được ghi sẵn
- Chia lớp thành 2 nhóm
- Yêu cầu HS quan sát hình
23.2 trong SGK Sinh học
10NC để hoàn thành phần
đường phân trong phiếu
học tập đã được phát
- Yêu cầu 2 HS đại diện
cho 2 nhóm lên hoàn chỉnh
.HS nào trả lời đúng sẽ
được điểm tốt
- Quá trình đường phân
gồm 3 giai đoạn:
+ Hoạt hóa glucozo
+ Cắt mạch Cacbon
+ Tạo a pyruvic
-Vì sao glucozo phải được
hoạt hóa thành glucozo 6P?
- Ghi chép
- Hoạt động nhóm
- TL
- TL: Glucozo không có khả năng tham gia các phản ứng hóa học
vì vậy cần phải được hoạt hóa
phân giải thành nhiều sản phẩm trung gian & cuối cùng là CO2
& H2O (thực chất là chuỗi các
pứ oxi hoá khử dưới tác dụng xúc tác của các enzim) Đồng thời giải phóng NL ATP cần cho mọi hoạt động sống của tb
* Bản chất: Là một chuỗi các phản ứng ôxi hoá khử
2) Phương trình tổng quát:
C 6 H 12 O 6 + 6 O 2 6CO 2 + 6 H 2 O + NL (ATP & nhiệt năng).
II/ Các giai đoạn chính của hô hấp tế bào:
1) Đường phân:
- Nơi diễn ra: tế bào chất
- Nguyên liệu: glucozo, 2ATP, 2NADH
- Diễn biến:
Glucozo->Glucozo 6P-> Fructozo 1,6dP -> 2C 3 - 2a.pyruvic.
- Kết quả:1C6H12O6 ->2C3H4O3
Trang 515’
- Đường phân có thể xảy ra
trong môi trường thiếu Oxy
được không?
- Quá trình phân giải
glucôzơ xẩy ra từ từ qua
nhiều giai đoạn có ý nghĩa
gì?
- Yêu cầu HS quan sát hình
23.3 trong SGK Sinh học
10NC để hoàn thành phần
chu trình Creps trong phiếu
học tập đã được phát
- Yêu cầu 2 HS đại diện
cho 2 nhóm lên hoàn chỉnh
.HS nào trả lời đúng sẽ
được điểm tốt
- Chu trình Crep gồm 2 giai
đoạn:
+ Axêtyl côenzim A
kết hợp với C4(oxalôaxêtat)
tạo ra C6
+ Cắt mạch Cacbon
- Chu trình Crep ngoài tạo
ra năng lượng ATP còn có ý
nghĩa nào khác?
- Treo tranh “CHUỖI
CHUYỀN ELECTRON
HÔ HẤP”
- Yêu cầu HS quan sát
tranh bên& thảo luận nhóm
để hoàn tất phiếu học tập
phần Chuỗi chuyền
electron hô hấp
-TL: Đường phân có
thể xảy ra trong môi trường thiếu Oxy vì quá trình này không cần nguyên liệu là O2
=>Giúp tế bào sản sinh
và sử dụng năng lượng một cách tiết kiệm nhất
- Hoạt động nhóm
- TL
=>Tạo ra nhiều hợp chất hữu cơ trung gian trong quá trình TĐC, tạo nhiệt cho tế bào…
- Hoạt động nhóm
+ 2ATP+ 2 NADH (nicôtinamit ađênin đinuclêôtit)
2) Chu trình Creps:
- Nơi diễn ra: trong chất nền của ti thể
- Nguyên liệu: 2C3H4O3 bị oxy hóa thành 2 axetyl-coenzymA
- Diễn biến:
2C3H4O3 2 axetyl-CoA
C4 C6
CO2
C5
- Kết quả: tạo 6CO2, 2ATP, 2 FADH2 và 8 NADH
3) Chuỗi chuyền electron hô hấp:
Trang 65’
- Là viết tắt của
“xittocrom” Đó là các
phương tiện vận chuyển e
- Yêu cầu 2 HS đại diện
cho 2 nhóm lên hoàn chỉnh
.HS nào trả lời đúng sẽ
được điểm tốt
- Quan sát tranh “QUA
TRÌNH HÔ HẤP Ở THỰC
VẬT”, hãy cho biết mối
liên quan giữa đường phân,
chu trình crep và chuỗi vận
chuyển êlectron hô hấp
- Treo tranh “TỔNG
NĂNG LƯỢNG CỦA
QUÁ TRÌNH HÔ HẤP TẾ
BÀO” và giải thích
- Yêu cầu học sinh xem
Sách giáo khoa trang 82
- Giải thích sơ bộ hình
24.3
- Hỏi: “Xit” trong hình 24.1 ở SGK nghĩa là gì?
- TL
-TL: Sản phẩm của quá trình đường phân
là axit piruvic được tiếp tục vào chu trình Crep Sản phẩm của chu trình Crep là các phân tử NADH và FADH2 tiếp tục tham gia vào chuỗi êletron
hô hấp và cuối cùng tạo ra ATP để cung cấp cho tế bào
- Nơi diễn ra: trên màng trong của ti thể
- Nguyên liệu: O2, NADH( H+), FADH2(e-)
- Diễn biến:
Điện tử (êlectron) được chuyền từ NADH và FADH2 tới ôxi thông qua một chuỗi các phản ứng ôxi hoá khử kế tiếp nhau
- Kết quả: tạo H2O, 34 ATP
III- Quá trình phân giải các chất khác: Sách giáo khoa
4) Củng cố bài học: (5’)
Hô hấp tế bào có phải là quá trình đốt cháy không?
Xét về hiện tượng, hô hấp tế bào giống với quá trình đốt cháy đó là đều gồm các phản ứng ôxi hóa khử, có sử dụng ôxi ở khí quyển, tạo ra CO2 và năng lượng Tuy nhiên,
hô hấp tế bào khác quá trình đốt cháy là: hô hấp tế bào là một chuỗi các phản ứng ôxi hóa khử, còn quá trình đốt cháy diễn ra một phản ứng
5) Bài tập về nhà: (2’)
1- Quá trình hít thở của con người có liên quan như thế nào đến quá trình hô hấp
tế bào?
Quá trình hít thở của con người còn được gọi là hô hấp ngoài, đây là biểu hiện bên ngoài của quá trình phức tạp diễn ra bên trong tế bào Quá trình hít thở thực chất là quá trình trao đổi khí giữa cơ thể với môi
trình hô hấp diễn ra)
2- Quá trình hô hấp tế bào của một vận động viên đang luyện tập diễn ra mạnh hay yếu?
( Quá trình hô hấp tế bào của một vận động viên đang luyện tập diễn ra mạnh mẽ vì khi luyện tập, các tế bào cơ bắp cần nhiều năng lượng ATP, do đó có quá trình hô hấp tế bào phải tăng cường.)
Trang 73- Ôn tập bài vừa học.