Tài liệu Tiết 45 Quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

Kiến thức: - Mô tả được sự thay đổi của góc khúc xạ khi góc tới tăng hoặc giảm.. - Khi góc tới tăng, góc khúc xạ có thay đổi không?. Do ánh sáng truyền theo đường thẳng trong môi trường

Ngày soạn: 23.01.2010 Vật Lý 9

BÀI 41 QUAN HỆ GIỮA GÓC TỚI VÀ GÓC KHÚC XẠ

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- Mô tả được sự thay đổi của góc khúc xạ khi góc tới tăng hoặc giảm

- Mô tả được TN thể hiện mối quan hệ giữa góc tới và góc khúc xạ

2 Kỹ năng:

- Thực hiện được TN về khúc xạ ánh sáng Biết đo dạc góc tới và góc khúc xạ để rút

ra quy luật

3 Thái độ:

- Nghiêm túc, sáng tạo

II Chuẩn bị:

Đối với mỗi nhóm HS:

- 1 miếng thuỷ tinh trong suốt hình bán nguyệt, mặt phẳng đi qua đường kính được dán giấy kín chỉ để một khe hở tại tâm I của miếng thuỷ tinh

- 1 miếng nhựa có chia độ

- 3 chiếc đinh ghim

III Tổ chức hoạt động dạy và học

* Hoạt động 1: Kiểm tra bài cũ - Tổ chức tình huống học tập (9’)

- Hiện tượng khúc xạ ánh sáng là gì? Nêu kết

luận về sự khúc xạ ánh sáng khi truyền từ

không khí sang nước và ngược lại?

- Khi góc tới tăng, góc khúc xạ có thay đổi

không? Trình bày một phương án thí nghiệm

để quan sát hiện tượng đó?

* Tổ chức tình huống học tập:

Giáo viên cho học sinh đưa ra các phương án thí

nghiệm để quan sát hiện tượng Cả lớp cùng trao

đổi để đưa ra phương án cuối cùng Giáo viên ghi

lưư bảng

Bài 40 QUAN HỆ GIỮA GÓC TỚI

VÀ GÓC KHÚC XẠ

* Hoạt động 2: Nhận biết sự thay đổi của góc khúc xạ theo góc tới (20’)

- Nghiên cứu mục đích TN

- Nêu phương pháp nghiên cứu

- Nêu bố trí TN

- Phương pháp che khuất là gì?

(Do ánh sáng truyền theo đường thẳng trong môi

trường trong suốt và đồng tính, nên khi các vật

đứng thẳng hàng, mắt chỉ nhìn thấy vật đầu mà

không nhìn thấy vật sau là do ánh sáng của vật

sau bị vật đứng trước che khuất.)

Cắm đinh A sao cho AIN = 60 0

Cắm đinh tại I.

I Sự thay đổi góc khúc xạ theo góc tới.

1 Thí nghiệm:

N

’

N

A’

I

A

600

Cắm đinh tại A ’ sao cho mắt chỉ nhìn thấy A ’

- Giải thích tại sao mắt chỉ nhìn thấy đinh A’ mà

không nhìn thấy đinh I, đinh A (hoặc không có

đinh A mặc dù không có đinh I)

- Yêu cầu học sinh nhấc tấm thuỷ tinh ra, rồi

dùng bút nối đinh A→I→A’ là đường truyền

của tia sáng

- Yêu cầu học sinh làm thí nghiệm tiếp ghi vào

bảng

- Đo góc: AIN và A’IN’

- Ghi kết quả vào bảng

- Góc tới bằng 0 → góc khúc xạ bằng bao

nhiêu? → nhận xét gì trong trường hợp này

- Góc tới giảm thì góc khúc xạ thay đổi như thế

nào?

- Yêu cầu học sinh báo cáo kết quả

- HS so sánh kết quả của nhóm bạn với mình

- GV sử lí kết quả của các nhóm

Tuy nhiên A’IN < AIN

- Yêu cầu HS rút ra kết luận Học sinh phát biểu

kết luận và ghi vào vở

- GV chuẩn lại kiến thức rồi yêu cầu HS ghi kết

luận

-Yêu cầu HS đọc tài liệu, trả lời câu hỏi: Ánh

sáng đi từ môi trường không khí sang môi trường

khác nước có tuân theo quy luật này hay không?

Giái thích: Ánh sáng từ A→truyền tới

I bị I chắn rồi truyền tới A’ bị đinh A che khuất

2.Kết luận:

Ánh sáng đi từ không khí sang thuỷ tinh

-Góc khúc xạ nhỏ hơn góc tới

-Góc tới tăng ( giảm) thì góc khúc xạ tăng ( giảm)

3 Mở rộng: Ánh sáng đi từ môi trường

không khí vào môi trường nước đều tuân theo quy luật này:

Góc tới giảm→ góc khúc xạ giảm

Góc khúc xạ < góc tới

Góc tới bằng 0 → góc khúc xạ bằng 0

* Hoạt động 3: Vận dụng (10’)

Chú ý B cách đáy = 31 h cột nước

- Mắt nhìn thấy ảnh của viên sỏi là do ánh sáng

từ sỏi truyền đến mắt Vậy em hãy vẽ đường

truyền tia sáng đó

- Ánh sáng truyền từ A → M có truyền thẳng

không ? Vì sao?

- Mắt nhìn thấy A hay B? Vì sao?

- Xác định điểm tới bằng phương pháp nào?

+Ánh sáng không truyền thẳng từ A →B →Mắt

đón tia khúc xạ vì vậy chỉ nhìn thấy ảnh của A đó

là B

+Xác định điểm tới nối B với M cắt mặt phân

cách tại I→ IM là tia khúc xạ

+ Nối A với I ta được tia tới →đường truyền ánh

sáng là AIM

- Yêu cầu học sinh đọc và thực hiện câu C4

- Tia khúc xạ của tia SI sẽ trùng với tia IG

II Vận dụng:

C3:

C4

I

B A

M

K N' G

E H

Q

S

nước khơng khí

* Hoạt động 4: Củng cố - Hướng dẫn về nhà (6’)

- Khi tia sáng truyền từ khơng khí tới các mơi

trường khác trong suốt khác (rắn, lỏng) quan

hệ giữa gĩc tới và gĩc phản xạ như thế nào?

- Khi tăng hay giảm gĩc tới thì gĩc khúc xạ thay

đổi như thế nào?

- Khi gĩc tới bằng 00 thì gĩc khúc xạ bằng bao

nhiêu độ? Đường truyền của ánh sáng cịn bị

gấp khúc nữa khơng?

- Yêu cầu học sinh đọc phần “Cĩ thể em chưa

biết ở cuối bài

* Hướng dẫn về nhà:

- Học sinh học bài và nắm được mối quan hệ

giữa gĩc tới và gĩc khúc xạ

- Khi gĩc tới thay đổi, gĩc khúc xạ thay đổi như

thế nào?

- Làm các bài tập 41 trong sách bài tập

- Chuẩn bị Bài 42 Thấu kính hội tụ