Giáo án được biên soạn với mục đích nhằm giúp các em học sinh hiểu biết được vị trí của cacbon trong bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học, cấu hình electron nguyên tử, các dạng thù hình của cacbon, tính chất vật lý (cấu trúc tinh thể, độ cứng, độ dẫn điện), ứng dụng; hiểu được C có tính phi kim yếu (tdv hidro và kim loại), tính khử (tdv oxi và oxit kim loại). Trong một số hợp chất, C thường có SOH + 2 hoặc + 4.
Trang 1Tuần 12
Tiết 23 CHƯƠNG III: CACBON – SILIC.
Bài 15: CACBON.
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
Biết được: Vị trí của cacbon trong BTH các NTHH, cấu hình electron nguyên tử, các dạng thù hình của cacbon, tính chất vật lý (cấu trúc tinh thể, độ cứng, độ dẫn điện), ứng dụng
Hiểu được: C có tính phi kim yếu (tdv hidro và kim loại), tính khử (tdv oxi và oxit kim loại) Trong một số hợp chất, C thường có SOH + 2 hoặc + 4
2 Kỹ năng: Viết PTHH minh họa TCHH của C.
3 TRỌNG TÂM:
- Một số dạng thù hình của C có TCVL khác nhau do cấu trúc tinh thể và khả năng liên kết khác nhau
- C vừa có tính phi kim yếu (tdv hidro và kim loại), vừa có tính khử (tdv oxi và oxit kim loại)
4 Tích hợp
- Môn sinh học: về thành phần cơ sở của các tế bào động vật và thực vật
- Môn địa lý: một số mỏ than và khoáng vật của nước ta
- Môn công dân: giáo dục về ý thức bảo vệ môi trường, tinh thần tự giác
5 Phát triển năng lực học sinh:
Sử dụng kiến thức liên môn: hóa, sinh, địa, giáo dục công dân giúp học sinh hiểu rõ nguyên nhân gây ra hiệu ứng nhà kính, ô nhiễm môi trường Từ đó, các em có ý thức bảo vệ môi trường bằng một số biện pháp thiết thực của bản thân
II Phương pháp: trực quan sinh động, đàm thoại, gợi mở.
III Chuẩn bị:
+ GV: Mô hình than chì, kim cương mẫu than gỗ, mồ hóng, máy tính, máy chiếu, các
tài liệu về môn Sinh, GDCD, Địa
+ HS:
Xem lại kiến thức về cấu trúc tính thể kim cương (lớp 10), TCHH của cacbon (lớp 9)
Chuẩn bị At – lát Địa lý
Tìm hiều về hiệu ứng nhà kính và biện pháp làm giảm hiệu ứng nhà kính
* Ứng dụng CNTT: dùng powerpoint để trình chiếu các hình ảnh, thí nghiệm minh hoạ nội dung kiến thức từng phần cần truyền đạt cho học sinh
IV Tiến trình tổ chức dạy học:
1 Ổn định lớp: kiểm tra sĩ số
2 Kiểm tra bài cũ: Kết hợp trong bài dạy
3 Bài mới: Chiếu một số hình ảnh về kim cương, đố trang sức, bút chì, khẩu trang y tế,… gợi
mở để học sinh dự đoán nguyên tố sẽ được học trong bài học hôm nay
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
Hoạt động 1:
GV: cho kí hiệu nguyên
tử yêu cầu HS viết cấu
- HS viết cấu hình e nguyên tử => vị trí
I VỊ TRÍ VÀ CẤU HÌNH ELECTRON NGUYÊN TỬ.
- Kí hiệu:
Trang 2hình e ngtử vị trí của C
trong bảng tuần hoàn
GV: Hãy xác định số oxi
hóa của C trong các chất
sau: C, CH4, CO2, CO
nêu các trạng thái oxi hóa
có thể có của cacbon?
- Yêu cầu HS dự đoán
TCHH của C (phần tính
chất hóa học sẽ chứng
minh dự đoán này)
Hoạt động 2:
GV: cho hs quan sát các
mô hình, mẫu vật, ứng
dụng của các dạng thù
hình của cacbon
GV nhận xét – bổ sung
GV : hướng dẫn HS dựa
vào đặc điểm cấu trúc
tính thể của các dạng thù
hình giải thích tại sao các
dạng thù hình của cacbon
có những tính chất vật lí
trái ngược nhau
Chiếu hình ảnh và đặt câu
hỏi
- Vì sao nên đeo khẩu
trang y tế khi đi ngoài
đường phố, nơi làm việc
- Vì sao khi cơm bị khê
người ta thường cho vào
nồi cơm một mẩu than củi
? (Đây là mẹo vặt thường
được dùng khi không may
cơm bị khê
Hoạt động 3:
- Yêu cầu HS: dự đoán
tính chất hóa học của
của C trong BTH
- HS xác định số
OXH của C: -4, 0, +2, +4
- Tính oxi hóa và tính khử
Hoạt động nhóm để
điền các thông tin vào phiếu học tập
- Các dạng thù hình của Cacbon có những tính chất vật lý khác nhau do cấu trúc của chúng khác nhau
-Chứa than hoạt tính
=> hấp phụ khí độc
Do than củi xốp có
tính hấp phụ nên hấp phụ mùi khét của cơm làm cho cơm đở mùi khê.)
- Tính oxi hóa và tính khử
- Cấu hình electron : 1s22s22p2
- Vị trí: ở ô 6, chu kì 2, nhóm IVA
Số oxi hóa: -4, 0, +2, +4
II TÍNH CHẤT VẬT LÝ - ỨNG DỤNG.
Cấu trúc Tính chất Ứng dụng Kim
cương Tứdiện
đều
Tinh thể
trong suốt, rất cứng, không dẫn điện, dẫn nhiệt
Làm đồ trang sức, mũi dao, mũi
khoan,bột mài……
Than chì Cấutrúc
lớp Các lớp liên kết yếu với nhau
Tinh thể
màu xám đen, mềm
Làm điện cực, ruột bút chì
tạo hợp kim chịu nhiệt
…
C vô định hình
tinh thể
nhỏ, cấu trúc vô trật tự
Màu đen xốp, có
khả năng hấp thụ
các chất khí, chất tan
Chế tạo vật liệu siêu dẫn, mặt nạ chống độc,…
III TÍNH CHẤT HÓA HỌC.
Ở nhiệt độ thường C khá trơ về mặt hóa học nhưng trở lên hoạt động khi đun nóng Trong các pư , C thể hiên tính khử, tính oxi hóa
Trang 3cacbon dựa vào cấu trúc
nguyên tử và các trạng
thái số oxi hóa của
cacbon
- Khi nào C thể hiện tính
khử?
- Làm thí nghiệm than củi
tác dụng với O2
- Yêu cầu HS vận dụng
trả lời câu hỏi trong cuộc
thi olympia: Vì sao than
đá chất thành đống lớn có
thể tự bốc cháy?
- Chiếu hình ảnh, video
clip về hiệu ứng nhà kính,
nêu nguyên nhân, biện
pháp bảo vệ môi trường?
- Cung cấp: Ở nhiệt độ
cao:
- CO là chất khí độc
Nên sử dụng bếp than như
thế nào thì giảm thiểu sự
gây ô nhiễm không khí?
- Có nên nằm bếp than
sau khi sinh như quan
niệm của ông bà ta vẫn
nói
Lưu ý: Cacbon không tác
dụng trực tiếp với
halogen
GV lấy VD C tác dụng
với hợp chất
-Khi nào C thể hiện tính
oxi hóa? - Lấy ví dụ minh
họa
- Khi tác dụng với oxi và một số hợp chất có
tính oxi hóa
- Làm thí nghiệm, quan sát hiện tượng và
viết phương trình phản ứng
∆H < 0 (PƯ tỏa nhiệt)
- HS trình bày.
- Nên sử dụng bếp than ở nơi thoáng khí
(dư O2) để hạn chế khí
CO tạo ra
- Trình bày ý kiến
- HS lắng nghe
- HS lắng nghe
- Khi tác dụng với H2
và kim loại
- Lấy VD
- HS trình bày
- Tính khử: (đặc trưng)
- Tác dung với oxi:
Ở nhiệt độ cao:
- Tác dụng với hợp chất.
Cacbon khử được nhiều oxit kim loại, td với nhiều hợp chất có tính oxi hóa:
Tính oxi hóa:
+ Tác dụng với hidro:
+ Tác dụng với kim loại muối cacbua
IV TRẠNG THÁI TỰ NHIÊN
- Tự do
- Khoáng chất
- Cơ sở tế bào của động, thực vật
Trang 4Hoạt động 4:
- Từ tính chất vật lý và
tính chất hóa học của C,
hãy cho biết trạng thái tự
nhiên của C?
- Dựa vào At – lát địa lý
hãy cho biết các mỏ than
lớn của nước ta nằm ở
đâu?
- Tại sao hợp chất của
Cacbon là thành phần cơ
sở của tế bào động và
thực vật?
- Hãy nêu các phương
pháp điều chế than cốc,
than chì, than gỗ, than
muội và kim cương nhân
tạo?
- HS quan sát At – lát và trình bày
- Kết hợp kiến thức hóa – sinh để trả lời
- HS trình bày
V ĐIỀU CHẾ (Đọc thêm SGK)
4 Củng cố bài học:
Trò chơi ô chữ
5 Hướng dẫn học sinh học bài ở nhà:
- Tính chất vật lý, ứng dụng của kim cương, than chì và cacbon vô định hình
- Tính chất hóa học PTHH
- BTVN: 4,5/70 SGK
Chuẩn bị: Hợp chất của cacbon
V Rút kinh nghiệm:
……… ……… ………