TiӃn trình phөc hӗi kinh tӃ Mӻ tiӃp tөc gһp khó khăn. Tuy nhiên, kinh tӃ Mӻ cNJng ÿón nhұn mӝt sӕ thông tin khҧ quan.. Ĉây cNJng có thӇ là yӃu tӕ tác ÿӝng nhҩt ÿӏnh ÿӃn thӏ trѭӡng ngoҥi[r]
Trang 1KINH T ӂ VƬ MÔ VÀ RӪI RO TÀI CHÍNH VƬ MÔ
TS Lê Xuân Ngh ƭa
1 Tình hình kinh t Ӄ thӃ giӟi và triӇn vӑng
TiӃn trình phөc hӗi kinh tӃ Mӻ tiӃp tөc gһp khó khăn CPI tháng 6 cӫa Mӻ giҧm 0,1%
thӇ hiӋn tiêu dùng ngѭӡi dân ÿi xuӕng ChӍ sӕ niӅm tin cӫa các nhà xây dӵng tháng 7 xuӕng
mӭc thҩp nhҩt trong vòng 15 tháng qua Doanh sӕ bán lҿ tháng 6 cNJng giҧm tháng thӭ 2 liên
tiӃp vӟi tӕc ÿӝ 0,5%, mҥnh hѫn gҩp 2 lҫn so vӟi mӭc dӵ ÿoán giҧm 0,2% trѭӟc ÿó Tăng trѭӣng kinh tӃ Mӻ trong quý 2 ÿã chұm lҥi vӟi tӕc ÿӝ 2,4% - thҩp hѫn nhiӅu so vӟi mӭc ÿiӅu
chӍnh 3,7% trong quý 1 và mӭc dӵ ÿoán 2,5% cӫa các nhà kinh tӃ do sӵ mӣ rӝng cӫa thâm
hөt cán cân thѭѫng mҥi Thâm hөt cán cân thѭѫng mҥi cӫa Mӻ ÿã bҩt ngӡ mӣ rӝng 4,8% và lên mӭc cao nhҩt trong vòng 18 tháng qua (ÿҥt 42,3 tӹ USD), ÿáng lѭu ý là thâm hөt thѭѫng mҥi giӳa Mӻ và Trung Quӕc là 22,3 tӹ USD, tăng 15,4% so vӟi tháng trѭӟc và tăng 10% so cùng kǤ 2009 trong bӕi cҧnh thҩt nghiӋp cӫa Mӻ vүn ӣ mӭc cao ÿã gây ra nhiӅu lo ngҥi
Trѭӟc diӉn biӃn này, Fed ÿã hҥ dӵ báo tăng trѭӣng kinh tӃ Mӻ năm 2010 xuӕng tӯ 3% ÿӃn 3,5% - giҧm ÿáng kӇ so vӟi dӵ báo công bӕ hӗi tháng 4/2010 là tӯ 3,2% ÿӃn 3,7%, ÿӗng thӡi
cNJng dӵ báo tӹ lӋ thҩt nghiӋp cӫa Mӻ năm nay sӁ vào khoҧng 9,2% - 9,5%, cao hѫn mӭc dӵ báo 9,1% - 9,5% trѭӟc ÿó Sau tuyên bӕ cӫa Fed, ÿӗng USD ÿã mҩt giá mҥnh so vӟi Euro và
xuӕng mӭc thҩp nhҩt trong vòng 14 tháng qua (1,32USD/Euro)
Tuy nhiên, kinh tӃ Mӻ cNJng ÿón nhұn mӝt sӕ thông tin khҧ quan Thâm hөt ngân sách 9 tháng ÿҫu năm tài khóa ÿã giҧm nhҽ xuӕng 1,004 nghìn tӹ tӯ mӭc 1,086 nghìn tӹ trong 2 quý ÿҫu năm 2009, trong ÿó thâm hөt ngân sách tháng 6 ÿã giҧm mҥnh 27% so vӟi cùng kǤ năm ngoái và hiӋn ÿӭng mӭc 68,42 tӹ USD – thҩp hѫn con sӕ dӵ báo thâm hөt 70 tӹ USD Bên cҥnh ÿó, mһc dù mҩt tӟi 125 nghìn viӋc làm trong tháng 6 nhѭng tӹ lӋ thҩt nghiӋp
nѭӟc Mӻ ÿã giҧm xuӕng 9,5% tӱ mӭc 9,7% trong tháng 5 ĈӇ tiӃp tөc cӫng cӕ nӅn kinh tӃ
phөc hӗi vӳng chҳc, Fed ÿang xem xét áp dөng mӝt sӕ biӋn pháp mӟi ÿӇ thúc ÿҭy kinh tӃ
Kinh tӃ Châu Âu ÿón nhұn nhiӅu bѭӟc tiӃn khҧ quan Sau khӫng hoҧng nӧ, kinh tӃ
Hy Lҥp ÿã ÿѭӧc cҧi cách ҩn tѭӧng Thâm hөt ngân sách cӫa Hy Lҥp trong nӱa ÿҫu năm này
giҧm 46% so vӟi cùng kǤ năm ngoái, cao hѫn mӭc dӵ kiӃn 40%, Hy Lҥp cNJng phát hành trái phiӃu thành công ngoài dӵ kiӃn khi bán ÿѭӧc 1,625 tӹ Euro trái phiӃu kǤ hҥn 6 tháng vӟi
mӭc lãi suҩt 4,65% Kinh tӃ cӫa khu vӵc 16 nѭӟc sӱ dөng ÿӗng tiӅn chung Euro cNJng theo
ÿà ÿi lên, sҧn lѭӧng công nghiӋp tháng 5 cӫa 16 quӕc gia này ÿã mӣ rӝng tháng thӭ 3 liên
tiӃp khi tăng 0,9% so vӟi tháng trѭӟc Ĉӗng Euro ÿã tăng giá liên tөc so vӟi các loҥi ngoҥi tӋ
Trang 2khác chӭng tӓ sӭc khӓe cӫa nӅn kinh tӃ khu vӵc này ÿã ÿѭӧc cҧi thiӋn Sӕ ngѭӡi thҩt nghiӋp
tӯ tháng 3 tӟi tháng 5 tҥi Anh giҧm 34 ngàn ngѭӡi xuӕng 2,47 triӋu ngѭӡi Tӹ lӋ thҩt nghiӋp cùng tháng hҥ xuӕng mӭc 7,8% - mӭc thҩp nhҩt trong vòng 1 năm qua Tuy nhiên mӕi quan
ngҥi vӅ khӫng hoҧng nӧ Châu Âu lҥi xuҩt hiӋn trӣ lҥi khi Ireland bӏ hҥ 1 bұc xӃp hҥng tín nhiӋm tӯ Aa1 xuӕng Aa2 và cuӝc ÿàm phán giӳa Hungari và IMF rѫi vào bӃ tҳc
Kinh tӃ Châu Á tiӃp tөc ÿi lên ADB ÿã nâng dӵ báo tăng trѭӣng kinh tӃ khu vӵc Ĉông Á mӟi nәi lên mӭc 8,1%, cao hѫn mӭc dӵ báo 7,7% trong tháng 4 và dӵ báo kinh tӃ khu vӵc Ĉông Nam Á sӁ phөc hӗi theo hình chӳ V Singapore ÿҥt tӕc ÿӝ tăng trѭӣng kӹ lөc, GDP quý 2 cӫa Ĉҧo quӕc Sѭ tӱ ÿã tăng 19,3% so vӟi cùng kǤ năm trѭӟc và 26% so vӟi quý
1 Kinh tӃ Nhұt cNJng tiӃp tөc diӉn biӃn khҧ quan, hoҥt ÿӝng sҧn xuҩt và xuҩt khҭu ÿã giúp
tăng trѭӣng kinh tӃ nѭӟc này ÿѭӧc nâng mӭc dӵ báo lên 2,6%
Kinh tӃ Trung Quӕc ÿã có dҩu hiӋu tăng trѭӣng chұm lҥi trong quý 2/2010 vӟi mӭc
tăng GDP là 10,3%, ÿѭa mӭc tăng trѭӣng cӫa 6 tháng ÿҫu năm là 11,1% Sӵ hҥ nhiӋt cӫa
nӅn kinh tӃ này là do Chính phӫ Trung Quӕc ÿiӅu chӍnh chính sách tài chính tiӅn tӋ và áp
dөng các biӋn pháp nhҵm kiӅm chӃ ÿà tăng nóng giá bҩt ÿӝng sҧn Giá nhà ÿҩt trong tháng 6 cӫa Trung Quӕc ÿã giҧm 0,1% so vӟi tháng trѭӟc và là tháng giҧm ÿҫu tiên kӇ tӯ quý 1/2009 Theo ÿó, áp lӵc lҥm phát cNJng có xu hѭӟng giҧm khi chӍ sӕ giá tiêu dùng CPI cӫa
nѭӟc này trong tháng 6 vӯa qua tăng 2,9% so vӟi cùng kǤ năm trѭӟc, thҩp hѫn mӭc tăng 3,1% trong tháng 5; CPI 6 tháng tăng 2,6% so cùng kǤ, CPI tháng 7 lҥi tăng 3,3% Trѭӟc xu hѭӟng nӅn kinh tӃ có dҩu hiӋu chұm lҥi Chính phӫ Trung Quӕc ÿang lên kӃ hoҥch sӁ tiӃp tөc
tӯng bѭӟc nӟi lӓng chính sách tiӅn tӋ Mһc dù vұy vүn có nhӳng nghi ngӡ cho rҵng con sӕ tín dөng có thӇ ÿã bӏ bóp méo, Fitch cho rҵng giá trӏ các khoҧn cho vay mӟi cӫa nӅn kinh tӃ
lӟn thӭ 3 thӃ giӟi trong 6 tháng ÿҫu năm nay vào khoҧng 5.900 tӹ NDT, cao hѫn rҩt nhiӅu so vӟi con sӕ 4.600 tӹ NDT mà ngân hàng Trung ѭѫng Trung Quӕc công bӕ
Nhìn chung, diӉn biӃn kinh tӃ thӃ giӟi tháng 7/2010 cho thҩy quá trình phөc hӗi vүn ÿang tiӃp diӉn tuy nhiên vүn còn rҩt nhiӅu khó khăn phía trѭӟc Mһc dù IMF ÿã nâng dӵ báo tăng trѭӣng kinh tӃ toàn cҫu năm 2010 lên 4,6%, nhѭng có thӇ thҩy nӅn kinh tӃ thӃ giӟi vүn còn tӗn tҥi nhiӅu bҩt әn và rӫi ro tiӅm ҭn nhѭ sau: (1) Kinh tӃ thӃ giӟi có nguy cѫ lâm vào
suy thoái kép do dҩu hiӋu giҧm phát ÿang lan rӝng tҥi các nӅn kinh tӃ lӟn nhѭ Mӻ, Nhұt và khu vӵc ÿӗng Euro; (2) Thҩt nghiӋp vүn chѭa ÿѭӧc cҧi thiӋn ӣ hҫu hӃt các quӕc gia, tӹ lӋ
thҩt nghiӋp cӫa Mӻ trong tháng 6/2010 vүn duy trì ӣ mӭc cao 9,5%, ӣ Châu Âu là 10%, trong khi Cөc thӕng kê Nhұt Bҧn cho biӃt thҩt nghiӋp ӣ Nhұt tiӃp tөc tăng tӯ 5,2% tháng 5 lên 5,3% tháng 6/2010 – mӭc cao nhҩt trong 7 tháng qua; (3) Thâm hөt và nӧ công vүn ÿang
Trang 3ӣ mӭc báo ÿӝng tҥi nhiӅu quӕc gia; (4) Rӫi ro tӯ phát triӇn quá nóng cӫa Trung Quӕc, bong
bóng nhà ÿҩt cӫa Trung Quӕc ÿang có nguy cѫ “sөp ÿә” và sӁ ҧnh hѭӣng ÿӃn hӋ thӕng ngân hàng quӕc gia, gây tác ÿӝng bҩt lӧi ÿӃn phөc hӗi kinh tӃ toàn cҫu
2 Kinh t Ӄ ViӋt Nam
a) T ăng trѭӣng và lҥm phát:
Kinh tӃ vƭ mô 6 tháng ÿҫu năm cho thҩy nhӳng tín hiӋu tích cӵc khi tӕc ÿӝ tăng
trѭӣng quý II/2010 ÿҥt 6,4%, mӭc tăng cao nhҩt kӇ tӯ quý IV/2008 Nhѭng sang tháng 7/2010 tăng trѭӣng nӅn kinh tӃ ÿã có mӝt sӕ dҩu hiӋu chӳng lҥi Cө thӇ, giá trӏ sҧn xuҩt công nghiӋp tháng 7/2010 theo giá so sánh ѭӟc tính tăng 12,3%, thҩp hѫn khá nhiӅu so vӟi mӭc tăng 14,6% cӫa tháng 6/2010 và giҧm 1,2% so vӟi tӕc ÿӝ tăng bình quân 7 tháng (13,5%)
Tӕc ÿӝ tăng ÿҫu tѭ cӫa khu vӵc ngoài Nhà nѭӟc 6 tháng qua chӍ ÿҥt 9% thҩp xa so vӟi 54%
cӫa cùng kǤ năm 2009 Bên cҥnh ÿó chӍ sӕ hàng tӗn kho trong tháng 7/2010 tiӃp tөc tăng cao, lên tӟi 38,6% so vӟi cùng kǤ năm 2009 và cao hѫn rҩt nhiӅu so vӟi mӭc tăng 27,5% cӫa tháng 6/2009 Tình hình thu hút vӕn ÿҫu tѭ nѭӟc ngoài (FDI) cNJng không khҧ quan khi
lѭӧng vӕn FDI thu hút ÿѭӧc tӯ ÿҫu năm tӟi nay chӍ ÿҥt 9,1 tӹ USD, bҵng 68,2% so vӟi cùng
kǤ năm 2009 Nhӳng ÿiӅu này cho thҩy tăng trѭӣng cӫa nӅn kinh tӃ vүn còn nhiӅu khó khăn Tuy nhiên nӅn kinh tӃ nhìn chung vүn ÿang trong xu hѭӟng tăng trѭӣng әn ÿӏnh
Lѭӧng vӕn ÿҫu tѭ trӵc tiӃp nѭӟc ngoài ÿăng ký mһc dù giҧm nhѭng lѭӧng vӕn ÿѭӧc giҧi ngân 7 tháng ÿҫu năm lҥi tăng 1,6% so vӟi cùng kǤ năm ngoái, ÿҥt 6,4 tӹ USD (Trung Quӕc, FDI thӵc 6 tháng ÿҫu năm 2010 vүn tăng 14,6% so vӟi cùng kǤ) Tình hình nhұp siêu ÿã có
cҧi thiӋn vӟi mӭc nhұp siêu trong tháng 7/2010 ѭӟc khoҧng 1,15 tӹ USD, bҵng 19,8% kim
ngҥch xuҩt khҭu Tính chung 7 tháng ÿҫu năm, nhұp siêu ѭӟc ÿҥt 7,4 tӹ USD bҵng 19,45% kim ngҥch xuҩt khҭu (vүn nҵm trong mӭc 20% mөc tiêu cӫa Chính phӫ) Tuy nhiên, mӭc thâm hөt thѭѫng mҥi nói trên ÿã tăng gҫn gҩp ÿôi cùng kǤ năm 2009 (3,8 tӹ USD)
DiӉn biӃn lҥm phát cNJng cho thҩy dҩu hiӋu әn ÿӏnh khi chӍ sӕ tiêu dùng tháng 7/2010
gҫn nhѭ ÿѭӧc giӳ nguyên vӟi mӭc tăng chӍ 0,06% so vӟi tháng trѭӟc Ĉây là mӭc tăng thҩp
nhҩt kӇ tӯ tháng 4/2009 Tính chung 7 tháng ÿҫu năm, CPI tăng 4,84% so vӟi tháng 12/2009
và bình quân tháng tăng 8,67% so vӟi cùng kǤ năm trѭӟc Tuy giá lѭѫng thӵc tăng do thiên tai ӣ nhiӅu nѭӟc, và giá xăng dҫu vӯa ÿѭӧc ÿiӅu chӍnh tăng tӯ 9/8, song dӵ kiӃn trong hai tháng cuӕi cӫa quý III/2010, giá cҧ chѭa có ÿӝt biӃn xҩu và lҥm phát cӫa tháng 8 và tháng 9
sӁ tăng khoҧng 0,3%/tháng Sang quý IV/2010, lҥm phát có thӇ tăng cao hѫn do yӃu tӕ mùa
vө, tuy nhiên vӟi tình hình phөc hӗi kinh tӃ thӃ giӟi năm 2010 và 2011 ÿѭӧc dӵ báo còn nhiӅu
Trang 4khó khăn, cNJng nhѭ tăng trѭӣng kinh tӃ trong nѭӟc vүn vѭӟng nhiӅu “nút thҳt” chѭa ÿѭӧc tháo
gӥ thì giá các nhóm hàng hóa thiӃt yӃu nhѭ lѭѫng thӵc, thӵc phҭm, xăng dҫu khó có biӃn ÿӝng lӟn, do ÿó lҥm phát bình quân các tháng 10, 11 và 12 sӁ chӍ xoay quanh mӭc 0,5%/tháng Nhѭ
vұy có thӇ nói kiӇm soát lҥm phát ÿã thӵc hiӋn khá tӕt khi tính cӝng dӗn cҧ năm, CPI dӵ kiӃn
chӍ khoҧng dѭӟi 8%
b) Lãi su ҩt và thanh khoҧn ngân hàng:
Mһt bҵng lãi suҩt thӡi gian qua cho thҩy mӝt vài tín hiӋu tích cӵc khi tính ÿӃn cuӕi tháng 7/2010, mӭc lãi suҩt huy ÿӝng trung bình cӫa 36 NHTM khoҧng 11,09%/năm và lãi
suҩt cho vay ÿӕi vӟi các ÿӕi tѭӧng ѭu tiên theo chӍ ÿҥo cӫa Chính phӫ ÿã giҧm 0,5%-1,5%
so vӟi thӡi ÿiӇm quý I/2010, theo ÿó lãi suҩt cho vay ngҳn hҥn dao ÿӝng ӣ mӭc 12-12,5%/năm và cho vay dài hҥn ӣ mӭc 13-14%/năm Mһc dҫu vұy, lãi suҩt cho vay phә biӃn cho doanh nghiӋp không thuӝc diӋn ѭu tiên vүn còn rҩt cao 15-16% và vӅ căn bҧn doanh nghiӋp vӯa và nhӓ rҩt khó tiӃp cұn vӕn ngân hàng Ĉây cNJng có thӇ coi là nhӳng nӛ lӵc cӫa Chính phӫ và ngân hàng trong quá trình giҧm lãi suҩt, thúc ÿҭy ÿҫu tѭ cӫa khu vӵc doanh nghiӋp và tѭ nhân Tuy nhiên, kӃt quҧ ÿҥt ÿѭӧc còn rҩt hҥn chӃ NӃu tình hình này kéo dài, không ÿѭӧc khҳc phөc kӏp thӡi, sӁ ҧnh hѭӣng xҩu tӟi khҧ năng duy trì tăng trѭӣng kinh tӃ әn ÿӏnh trong nhӳng tháng tӟi
Tính tӟi hӃt ngày 31/07/2010, tăng trѭӣng dѭ nӧ tín dөng ÿҥt 12,97%, huy ÿӝng vӕn
tăng 16,3%, trong ÿó tăng trѭӣng tín dөng bҵng VND tăng 4% trong tháng 7/2010, ÿѭa mӭc
tăng trѭӣng cӫa 7 tháng ÿҫu năm lên 5,7% so vӟi cuӕi năm 2009 Tuy nhiên, mӭc tăng này
vүn thҩp hѫn nhiӅu so vӟi mӭc tăng 34% cӫa tín dөng ngoҥi tӋ Nhìn chung, mӭc tăng
trѭӣng tín dөng VNĈ tăng nhanh so vӟi nhӳng tháng ÿҫu năm là tích cӵc và có nguyên nhân
trӵc tiӃp tӯ viӋc giҧm lãi suҩt cӫa các ngân hàng vӅ mӭc 12% dành cho doanh nghiӋp vӯa và
nhӓ, cho vay xuҩt khҭu và cho vay nông nghiӋp nông thôn Dӵ báo trong nhӳng tháng tӟi, tín dөng VND sӁ tiӃp tөc tăng khi khҧ năng tăng cho vay ngoҥi tӋ hҫu nhѭ không còn, và NHNN ÿang nӛ lӵc ÿҭy mҥnh hѫn viӋc bѫm vӕn cho các NHTM qua thӏ trѭӡng mӣ nhѭ chӍ ÿҥo cӫa Chính phӫ
Bên cҥnh nhӳng tín hiӋu tích cӵc, thì thӏ trѭӡng tín dөng hiӋn vүn tӗn tҥi mӝt sӕ rào cҧn hành chính khiӃn cho mһt bҵng lãi suҩt chѭa thӇ giҧm nhanh và mҥnh nhѭ mong ÿӧi
Ĉây chính là nhӳng “nút thҳt” không chӍ ÿӕi vӟi hoҥt ÿӝng cӫa hӋ thӕng ngân hàng mà còn là “nút th ҳt” cho tăng trѭӣng cӫa cҧ nӅn kinh tӃ Cө thӇ là vӟi viӋc duy trì bѫm tiӅn
trên thӏ trѭӡng mӣ ÿӅu ÿһn trong 2-3 tháng qua khiӃn cho nguӗn vӕn trên thӏ trѭӡng 2 khá
Trang 5dӗi dào nhѭng các NHTM bӏ hҥn chӃ bӣi quy ÿӏnh hҥn chӃ dùng vӕn huy ÿӝng trên thӏ
trѭӡng liên ngân hàng làm vӕn tín dөng khiӃn cho các ngân hàng ÿang thiӃu vӕn cho vay lҥi
không th ͋ ti͇p c̵n ngu͛n v͙n trên th͓ tr˱ͥng liên ngân hàng hi͏n ÿang r̓ và d˱ thͳa HӋ
quҧ là các ngân hàng này phҧi tìm mӑi cách tăng lãi suҩt huy ÿӝng lên mӭc cao nhҩt có thӇ
ÿӇ tìm nguӗn vӕn tӯ khu vӵc doanh nghiӋp và dân cѭ, kéo theo các ngân hàng khác cNJng không thӇ hҥ thҩp lãi suҩt huy ÿӝng cӫa mình ÿӇ ÿҧm bҧo tính cҥnh tranh, do ÿó cҧ lãi suҩt huy ÿӝng và cho vay ÿӅu không thӇ giҧm nhiӅu và nhanh nhѭ mөc tiêu cӫa chính phӫ
Không nhӳng thӃ, quy ÿӏnh bҩt hӧp lý này còn ÿҭy các ngân hàng thiӃu thanh khoҧn vào tình thӃ tìm mӑi cách lách luұt ÿӇ tӗn tҥi, theo ÿó các ngân hàng thӵc hiӋn mӭc lãi suҩt huy ÿӝng gҫn nhѭ bҵng nhau cho tҩt cҧ các kǤ hҥn, nhӡ ÿó ngân hàng sӁ huy ÿӝng ÿѭӧc nhiӅu nguӗn tiӅn gӱi ngҳn hҥn và lách ÿѭӧc quy ÿӏnh NHNN giӟi hҥn 30% tiӅn gӱi ngҳn hҥn huy ÿӝng cho vay trung và dài hҥn, ÿӗng thӡi vӟi biӇu lãi suҩt nhѭ vұy, các NHTM lách luұt
ÿӇ ÿҭy lãi suҩt thӵc lên cao bӣi lӁ lãi suҩt thӵc phө thuӝc vào kǤ hҥn gӱi và cách tính lãi chӭ không chӍ phө thuӝc vào chӍ sӕ phҫn trăm Ngoài ra các quy ÿӏnh tҥi thông tѭ 13 ngày 20/5/2010 cӫa NHNN sӁ áp dөng tӯ 01/10/2010 vӅ tӹ lӋ cҩp tín dөng so vӟi nguӗn vӕn huy
ÿӝng cNJng dҩy lên mӕi lo ngҥi vӅ sӵ khan hiӃm tín dөng trong nhӳng tháng tӟi Tóm lҥi, n͇u NHNN v ̳n c͙ ti͇p tͭc giͷ nhͷng quy ÿ͓nh thi͇u thc t͇ nh˱ trên thì vi͏c thc hi͏n mͭc tiêu ÿ˱a lãi sṷt v͉ mͱc “vào 10 ra 12” ch̷c ch̷n sͅ càng khó khăn
Tӯ nhӳng phân tích trên, cho thҩy cҫn sӟm gӥ bӓ nhӳng hҥn chӃ hành chính và bҩt hӧp
lý kӇ cҧ trên thӏ trѭӡng tái cҩp vӕn và thӏ trѭӡng tín dөng, ÿӗng thӡi vӟi nhӳng diӉn biӃn khҧ quan vӅ lҥm phát nhѭ hiӋn nay, NHNN có thӇ nghiên cӭu khҧ năng tăng cung ӭng tiӅn cho nӅn kinh tӃ, nhѭng là thông qua viӋc mua trái phiӃu chính phӫ vӟi kǤ hҥn ngҳn ÿӇ giҧm áp lӵc lãi
suҩt trên thӏ trѭӡng, hӛ trӧ ÿҫu tѭ phát triӇn ÿӇ nӅn kinh tӃ phөc mӝt cách bӅn vӳng
c) Th ӏ trѭӡng ngoҥi hӕi
Tình hình tӹ giá USD trong tháng 7 và 7 tháng ÿҫu năm liên tөc thay ÿәi và có nhiӅu ÿiӇm ÿáng chú ý:
- Trong suӕt quý I/2010, thӏ trѭӡng ngoҥi hӕi thѭӡng xuyên căng thҷng vӟi sӵ mҩt
cân ÿӕi trҫm trӑng giӳa cung cҫu ngoҥi tӋ, chênh lӋch tӹ giá giӳa thӏ trѭӡng chính thӭc và tӵ
do nhiӅu thӡi ÿiӇm lên trên mӭc 200 VNĈ/USD
- Sang quý II/2010, sӭc ép tӹ giá ÿã dӏu bӟt và thұm chí trong giai ÿoҥn nӱa cuӕi quý II/2010, tӹ giá thӏ trѭӡng tӵ do gҫn nhѭ liên tөc thҩp hѫn tӹ giá chính thӭc Cҫn lѭu ý ÿây là ÿiӇm trái quy luұt và bҩt thѭӡng chӭ không phҧi là dҩu hiӋu tích cӵc trong ÿiӅu hành
Trang 6tӹ giá bӣi viӋc tӹ giá thӏ trѭӡng tӵ do thҩp hѫn tӹ giá chính thӭc phҧn ánh thӵc tӃ chênh lӋch quá thҩp giӳa lãi suҩt cho vay bҵng USD và VNĈ ÿã tҥo ra mӝt lѭӧng cung ҧo ngoҥi tӋ rҩt lӟn ra thӏ trѭӡng ĈiӅu này không chӍ gây méo mó cung cҫu ngoҥi tӋ mà còn tҥo ra nhӳng hӋ
lөy phӭc tҥp cҫn phҧi giҧi quyӃt trong viӋc ÿiӅu hành tӹ giá trong giai ÿoҥn sau
Di Ӊn biӃn tӹ giá thӏ trѭӡng chính thӭc và tӵ do
18,200
18,600
19,000
19,400
19,800
- ĈӃn tháng 7, sau hѫn 2 tháng xoay quanh mӭc dѭӟi 19.000 VNĈ/USD thì tӹ giá USD ÿã có dҩu hiӋu ÿi lên Tҥi các ngân hàng thѭѫng mҥi, giá mua và bán USD thѭӡng xuyên bҵng nhau và ӣ mӭc chҥm trҫn (19.100 ÿӗng/USD), trong khi giá USD trên thӏ trѭӡng
tӵ do trong 10 ngày trung tuҫn tháng 7 ÿã tăng 150 ÿiӇm vӟi mӭc giá phә biӃn là 19.170 – 19.200 VNĈ/USD ViӋc tӹ giá thӏ trѭӡng tӵ do chuyӇn tӯ mӭc thҩp hѫn sang mӭc cao hѫn
tӹ giá chính thӭc là dҩu hiӋu tích cӵc cho thҩy viӋc quy ÿӏnh hҥn chӃ cho vay bҵng ngoҥi tӋ
ÿã bҳt ÿҫu phát huy tác dөng và ÿang dҫn xóa bӓ ÿѭӧc lѭӧng cung USD ҧo ra thӏ trѭӡng Tuy nhiên viӋc giá mua bҵng giá bán USD và thѭӡng xuyên chҥm trҫn tҥi các NHTM cho
thҩy hi͏n t˱ͫng “bình ng˱ng” v͙n r̭t ph͝ bi͇n trên th͓ tr˱ͥng ngo̩i h͙i trong năm 2009
ÿã chͣm có ḓu hi͏u quay trͧ l̩i, nó phҧn ánh tình hình ngoҥi tӋ tҥi các NHTM bҳt ÿҫu
căng thҷng và ÿã có hiӋn tѭӧng thu thêm phí ngҫm trong hoҥt ÿӝng mua bán ngoҥi tӋ tҥi các ngân hàng này
Dӵ báo trong thӡi gian tӟi và ÿһc biӋt là quý IV/2010, diӉn biӃn tӹ giá USD sӁ khá
phӭc tҥp bӣi diӉn biӃn cung – cҫu ngoҥi tӋ sӁ có mӝt sӕ thay ÿәi nhҩt ÿӏnh:
- (i) Nhұp siêu trong 7 tháng ÿҫu năm ӣ mӭc 7,355 tӹ USD tăng hѫn gҩp ÿôi so
vӟi mӭc 3,888 tӹ USD 7 tháng ÿҫu năm 2009 và vүn ÿang trong xu hѭӟng tiӃp tөc tăng ӣ các
Trang 7tháng cuӕi năm do nhu cҫu nhұp máy móc, nguyên liӋu, thiӃt bӏ tăng khi nӅn kinh tӃ phөc
hӗi
- (ii) Nhu cҫu vay ngoҥi tӋ ÿang có xu hѭӟng giҧm do lãi suҩt VND giҧm nhҽ trong khi lãi suҩt ngoҥi tӋ tăng lên Mһt khác các NHTM ÿang hҥn chӃ dҫn cho vay ngoҥi tӋ
do lo ngҥi tӹ giá hӕi ÿoái thay ÿәi Vì vұy, nguӗn cung ngoҥi tӋ (ҧo) có xu hѭӟng giҧm
- (iii) ViӋc các doanh nghiӋp ÿang có chiӅu hѭӟng gom USD ÿӇ trҧ nӧ cNJng ÿã ÿҭy
tӹ giá tăng lên do ÿây là thӡi ÿiӇm mà các hӧp ÿӗng vay ngoҥi tӋ ÿáo hҥn (ÿӕi vӟi các hӧp ÿӗng
có ký hҥn tӯ 3 tháng trӣ xuӕng) và chuҭn bӏ ÿáo hҥn ÿӕi vӟi các hӧp ÿӗng trên 3 tháng ChӍ tính riêng trong tháng 4/2010, tăng trѭӣng tín dөng ngoҥi tӋ cӫa hӋ thӕng các tә chӭc tín dөng ÿҥt 28.000 tӹ ÿӗng, trong ÿó cho vay xuҩt khҭu là 22.000 tӹ ÿӗng vӟi các kǤ hҥn tӯ 3 ÿӃn 6 tháng, qua ÿó có thӇ thҩy lѭӧng ngoҥi tӋ mà các doanh nghiӋp cҫn có ÿӇ trҧ nӧ không nhӓ
- (iv) YӃu tӕ tâm lý cNJng là mӝt yӃu tӕ quan trӑng trong thӡi gian tӟi khi ngѭӡi dân cho rҵng các doanh nghiӋp sӁ cҫn mua gom ngoҥi tӋ ÿӇ trҧ nӧ, do ÿó sӁ thúc ÿҭy ngѭӡi dân và doanh nghiӋp găm giӳ ngoҥi tӋ chӡ giá lên
- (v) Xét trên khía cҥnh chênh lӋch lҥm phát giӳa hai nѭӟc Mӻ và ViӋt nam, VND
vүn trong quӻ ÿҥo mҩt giá so vӟi ÿӗng USD Cө thӇ, theo tính toán cӫa UBGSTCQG thông qua tӹ giá thӵc song phѭѫng (RER), lҩy năm gӕc là năm 2000, VNĈ ÿang ÿѭӧc ÿӏnh giá cao hѫn 13,2% so vӟi giá trӏ Nhѭ vұy, ÿӃn thӡi ÿiӇm này sӭc ép tăng tӹ giá trong năm 2009 ÿã
giҧm nhҽ nhѭng vүn còn tӗn tҥi
- (vi) Báo cáo xӃp hҥng cӫa Fitch vӯa ÿѭӧc công bӕ cNJng hҥ mӭc xӃp hҥng ViӋt Nam tӯ BB- xuӕng B+ trong ÿó uy tín nӧ dài hҥn ÿѭӧc ÿánh giá tөt hҥng mҥnh nhҩt vӟi 3 lý do: (i) khung chính sách kinh tӃ vƭ mô thiӃu әn ÿӏnh; (ii) tình trҥng ÿô la hóa khá cao; (iii)
vӕn tӯ bên ngoài chiӃm tӟi 79% dӵ trӳ ngoҥi hӕi (trong khi tӹ lӋ này năm 2009 chӍ 35-37%) Ĉây cNJng có thӇ là yӃu tӕ tác ÿӝng nhҩt ÿӏnh ÿӃn thӏ trѭӡng ngoҥi hӕi trong thӡi gian tӟi NHNN cҫn tính toán, dӵ báo lѭӧng bán ra can thiӋp khi cҫn thiӃt, ÿһc biӋt vào
giӳa quý III – thӡi ÿiӇm tăng ÿӝt ngӝt biӃn cҫu vӅ ngoҥi tӋ cho nhұp khҭu cӫa các doanh nghiӋp và các hӧp ÿӗng vay ngoҥi tӋ ÿáo hҥn, ÿӗng thӡi có thӇ ÿiӅu chӍnh nhҽ tӹ giá ngay trong quý III/2010 hoһc ÿҫu quý IV/2010 khi có nhӳng tín hiӋu rõ ràng hѫn cӫa thӏ trѭӡng
hӕi ÿoái
d) Chính sách tài khóa
Mһc dҫu Chính phӫ vүn duy trì mӝt sӕ chính sách ѭu ÿãi thuӃ cho doanh nghiӋp nhѭ: Giҧm 30% thuӃ TNDN trong nông nghiӋp, lâm nghiӋp, thӫy sҧn; giҧm thӡi hҥn nӝp thuӃ
Trang 8TNDN; giҧm 50% thuӃ VAT cho 16 nhóm hàng hoá v.v…Nhӳng cân ÿӕi thu chi ngân sách
năm 2010 ÿã có nhӳng cҧi thiӋn ÿáng kӇ Mӭc bӝi chi ngân sách 6 tháng chӍ ӣ mӭc 30.650 tӹ ÿӗng thҩp hѫn 6 tháng ÿҫu năm 2009 và bҵng 25,6% mӭc bӝi chi kӃ hoҥch năm Nhѭng tiӃn
bӝ này mӝt phҫn do giҧm bӟi gói kích thích kinh tӃ, phҫn khác do viӋc kiӇm soát thu chi và ÿҫu tѭ phát triӇn chһt chӁ hѫn
Tuy nhiên, tӹ lӋ nӧ công trên GDP ÿang có xu hѭӟng tăng nhanh trong nhӳng năm
gҫn ÿây tӯ 33,8% năm 2007 lên 44,6% năm 2010 theo dӵ báo Trong ÿó nѭӟc ngoài chiӃm trên 60% tәng nӧ công Có ba vҩn ÿӅ cҫn quan tâm vӅ nӧ công: (i) Công tác thӕng kê và
quҧn lý minh bҥch nӧ công theo chuҭn quӕc tӃ cҫn phҧi ÿѭӧc cҧi thiӋn, (ii) Thâm hөt ngân sách ÿѭӧc tài trӧ chӫ yӃu bҵng vay nѭӟc ngoài vì vұy rӫi ro tӹ giá hӕi ÿoái ngày càng lӟn,
nhҩt là tӹ lӋ lҥm phát ӣ ViӋt Nam rҩt cao so vӟi quӕc tӃ, (iii) HiӋu quҧ ÿҫu tѭ và khҧ năng giám sát nӧ công là vҩn ÿӅ ÿang lo ngҥi nhҩt cӫa ViӋt Nam trong nhӳng năm tӟi
Tóm lҥi, rӫi ro tài chính vƭ mô ÿáng kӇ nhҩt mà ViӋt Nam có thӇ gһp phҧi trong trung
hҥn là rӫi ro tiӅn tӋ, cө thӇ là vҩn ÿӅ tӹ giá hӕi ÿoái, khi mà sӭc ép tӹ phá giá ÿang gia tăng tӯ nhiӅu phía nhѭ thâm hөt cán cân vãng lai lӟn (chênh lӋch giӳa tӹ lӋ ÿҫu tѭ và tiӃt kiӋm nӝi ÿӏa trên GDP rҩt lӟn 12%); tài sҧn có ngoҥi tӋ ròng (NFA) cӫa hӋ thӕng ngân hàng (dӵ trӳ ngoҥi tӋ toàn hӋ thӕng) giҧm mҥnh (so vӟi 31/12/2009 giҧm gҫn 30%) Tӹ lӋ vӕn tӯ bên ngoài so vӟi dӵ trӳ ngoҥi tӋ ÿã tăng tӯ 37% năm 2009 lên 80% trong khi tӹ giá hӕi ÿoái kém linh hoҥt và bӏ ÿӏnh giá quá cao so vӟi tӹ giá hӕi ÿoái thӵc Nhӳng yӃu tӕ vӅ phөc hӗi chұm cӫa kinh tӃ thӃ giӟi có thӇ khiӃn cho dòng vӕn ÿә vào ViӋt Nam yӇu ÿi, kǤ vӑng phá giá tăng lên, ÿô la hóa trҫm trӑng hѫn và cán cân thanh toán quӕc tӃ suy yӃu./