Van 7 ky 2

Trong håi kÝ tù truyÖn “Tuæi th¬ im lÆng”cña Duy Kh¸n, «ng còng nhí biÕt bao nh÷ng kØ niÖm cña lµng quª, kØ niÖm mµ «ng nhí nhÊt lµ ©m thanh lao xao... 5- Híng dÉn hock sinh chuÈn bÞ bµ[r]

Ngày 04/01/2010

Tiết 73 Bài học đờng đời đầu tiên

Tô Hoài( Trích : Dế Mèn phiêu lu kí)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

- Hiểu rõ nội dung, ý nghĩa của “Bài học đờng đời đầu tiên”

- Nắm đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả kể chuyện của bài văn

HĐ1: Giới thiệu bài:

Em biết gì về nhà văn Tô Hoài và truyện “Dế Mèn phiêu lu kí”?

Tô Hoài là nhà văn nổi tiếng đã gắn bó cả cuộc đời viết văn về đề tài thiếu nhi , “Dế Mèn phiêu lu kí” là truyện đồng thoại đầu tay của Tô Hoài, đợc hàng triệu độc giả nhỏ tuổi a thích.Dế Mèn là ai? chân dung và tính cách n/v ntn, bài học đờng đời đầu tiên

mà anh ta nếm trải ra sao

HĐ2:Tìm hiểu chung

Cho hs đọc chú thích * sgk

*Gv nói ý nghĩa của bút danh Tô Hoài : Sông

Tô Lịch, đoạn Huyện Hòai Đức, Hà Tây

*Cho hs xem tập truyện “Dế Mèn kí”, gv tóm

tắt chơng, đoạn trích

*Yêu cầu đọc diễn cảm theo từng phần:

P1; Dế tự tả chân dung mình:Giọng kiêu hãnh,

hào hứng, nhấn mạnh các động từ, tính từ

P2; Trêu chị Cốc: giọng thay đổi Dế Mèn trịch

thợng, Dế Choắt yếu ớt, chị Cốc đáo để, tức

giận

P3: DM hối hận: Giọng buồn sâu lắng

*Gv đọc mẫu 1 đoạn, sau đó gọi hs đọc, nhận

xét

* Giải thích từ: sgk

? Đoạn trích có thể chia mấy phần? (2 phần)

? Nêu ý chính từng phần

? Hãy nêu tóm tắt đoạn trích “ Bài học tiên”

? Văn bản sử dụng ngôi kể thứ mấy? Vì sao?

(Thứ nhất- Vì nhân vật DM xng tôi)

HĐ3- Hớng dẫn tìm hiểu văn bản

* Cho hs đọc lại đoạn đầu

?Tác giả giới thiệu với bạn đọc n/v nào?

? Qua những nét miêu tả DM của tác giả tập

trung ở những khía cạnh nào? (hình dáng, hành

2 -Đọc, hiểu chú thích

3- Bố cục: 2 phần + Miêu tả hình dáng, tính tình của DM

+ Kể về bài học đờng đời đầu tiên

III- Tìm hiểu văn bản:

1-Hình ảnh Dế Mèn

1

Quát mắng chị Cào Cào, đághẹo

? Em có nhận xét gi cách sử dụng từ khi tả

hình dáng DM? ( Dùng các TT, so sánh)

? Trình tự miêu tả và cách miêu tả có gì đặc

biệt?

( Gv bình: Gợi tả hình dáng chung vừa làm nổi

bật các đặc điểm quan trọng của đối tợng, vừa

diễn tả ngoại hình, vừa thể hiện hành động để

bộc lộ vẻ đẹp của DM)

? Theo em, qua cách mtả đó DM hiện lên với

vẻ đẹp ntn?

? Tính cách của DM hiện lên qua nhũng chi

tiết nào? (điền bảng phụ)

-Nét đẹp: khoẻ mạnh, cờng tráng, đầy sức

sống, yêu đời, tự tin

- Nét cha đẹp: Kiêu căng, tự phụ, hợm hĩnh, ko

coi ai ra gì

? Hãy rút ra những nhận xét chung nhất về

nhân vật DM?

( DM là hình mẫu tiêu biểu cho thế hệ thanh

thiếu niên đơng thời và nhiều thời Điểm đáng

khen và đáng chê của DM cũng phù hợp với

lứa tuổi mới lớn)

*Hình dáng:

- Tg dùng ĐT,TT chỉ đặc điểm tuyệt

đối rất chính xác

Miêu tả lần lợt từng bộ phận cơ thểcủa DM, kết hợp miêu tả HD gắn vớihành động (khiến h/ả DM mỗi lúc hiện rõ thêm)

->DM hiện lên với vẻ đẹp của chàng

dế thanh niên cờng tráng:hùng dũng

Ng y 05/ 01/2010à

Tiết 74 Bài học đờng đời đầu tiên

Tô Hoài ( Trích : Dế Mèn phiêu lu kí)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm những nét cơ bản về tác giả, tác phẩm, đoạn trích

- Hiểu rõ nội dung, ý nghĩa của “Bài học đờng đời đầu tiên”

- Nắm đợc những nét đặc sắc trong nghệ thuật miêu tả kể chuyện của bài văn

Trình bày những hiểu biết của em về tác giả Tô Hoài

Và tóm tắt đoạn trích “ Bài học tiên”

Tác giả miêu tả hình dáng và hành động của DM qua những chi tiết nào? Tính cách của DM ra sao?

3- Bài mới:

HĐ1- Giới thiệu bài: GV tóm tắt nội dung phần 1 để chuyển vào phần 2

3

HĐ2- Phân tích ý 2

* Hs đọc đoạn 2: chú ý các giọng đọc

? Mang tính kiêu căng, tự phụ vào đời.DM đã gây ra

chuyện gì để phải ân hận suốt đời? ( Coi thờng Dế

Choắt, gây sự với chị Cốc dể dẫn đến cái chết của

Dế Choắt)

? Khi tả Choắt, DM đã tả ntn? ( Nh gã nghiện cánh

ngắn râu một mẩu mắt ngẩn ngơ hôi nh cú mèo,

có lớn nhng ko có khôn )

? Xng hô nh thế nào? ( Chú, mày)

? Vậy trớc mắt DM, choắt hiện lên ntn?( Yếu ớt, xấu

xí, đáng khinh)

? Qua các chi tiết miêu tả về Choắt , tác giả đã hé

mở thái độ của DM Đó là thái độ gì ? ( Kiêu căng,

coi thờng, trịch thợng)

?Vậy, nhìn chung Mèn đã tỏ thái độ ntn với Choắt?

Gv chuyển; Hết coi thờng Choắt, DM đã làm nên

một việc có thể gọi là đỉnh điểm của câu

chuyện.Vậy đỉnh điểm của câu chuyện là ở chỗ

nào?

( Mèn đã gây sự với chị Cốc.)

? Vì sao Mèn lại dám gây sự với chị Cốc? (Nghịch

ranh, muốn ra oai với Choắt, muốn chứng tỏ mình

sắp đứng đầu thiên hạ)

*HS đọc đoạn DM trêu chị Cốc

?Em có nhận xét gì về thái độ của DM khi trêu chị

Cốc? (Xấc xợc, hỗn láo, chỉ nói cho sớng miệng, ko

nghĩ đến hậu quả)

? Cách miêu tả tâm lí DM rất tinh tế.Khi trêu xong

thì hể hả vì trò đùa tai quái của mình, Theo em nh

thế có phải là DM dũng cảm ko?( Không, đó là một

trò đùa tai hại, thái độ ngông cuồng, vì nó sẽ gây

hậu quả nghiêm trọng cho Choắt)

? Mèn hung hăng kiêu ngạo là vậy mà khi thấy Cốc

phản ứng thì nó lại sợ hãi, nằm im thin thít, hèn

nhát Chi tiết nào chứng tỏ điều đó?

? Hậu quả của trò nghịch ranh đó là gì?

( Choắt bị Cốc mổ đén chết)

? Kẻ phải chịu hậu quả là Choắt , còn DM có chịu

hậu quả nào ko?

? Bài học mà choắt dạy DM là bài học nào?

(đọc sgk)

? Em có suy nghĩ gì về lời dạy đó? (Chí lí- chí tình)

? Khi Choắt chết, thái độ Mèn ra sao? (xót thơng,

?Em hãy hình dung và tả lại cảnh cuối của bài? theo

em, bài học mà DM nghĩ đến là bài học nào? (Thói

kiêu căng, lòng nhân ái)

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả kết hợp

kc của tác giả? (N/vật đợc nhân hoá, miêu tả sống

2-Bài học đ ờng đời đầu tiên

* Với đế Choắt

Mèn luôn tỏ thái độ kẻ cả, trịnh thợng, coi thờng Choắt

*Với chị Cốc

-Lúc đầu: hung hăng, kiêu ngạo, dùng lời lẽ xấc xợc trêu chị Cốc

- Khi thấy chị Cốc P ứng thì sợ hãi, hèn nhát

-> Hậu quả:

+ Choắt :bị chị Cốc mổ cho đến chết

+ DM : Bị mất ngời ban láng giềng

Bị Choắt dạy cho bài họcnhớ đời

Suốt đời ân hân vì lỗi lầm củamình

Khi Choắt chết:

Mèn hối hận và xót thơng Thể hiện t/cảm rất chân thành với đồng loại, biết ăn năn, hối lỗi

4

Theo em đặc điểm nào của con ngời đợc gắn cho

con vật ở truyện này?

- Bài học đầu tiên đối với DM là sống ở đời chớ kiêu căng, tự phụ

mà phải có lòng nhân ái

IV- Tổng kết :

1- Nghệ thuật : Ngôi kể thứ nhất, sử dụng từ ngữ chính xác để miêu tả sống động nhân vật DM

2- Nội dung:

Phê phán DM do sự nghịch ranh,thiếu ý thức của chính mình

đã gây ra chuyện đáng phải ân hận suốt đời

* Ghi nhớ (sgk/trang 3)

V- Luyện tập

Viết một đoạn văn 4-6 câu,nói về tâm trạng của Mèn khi đứng trớc nấm mồ của Dế Choắt

4- Củng cố:

Vì sao DM gây nên tội lỗi?

5- Hớng dẫn: Soạn bài “ Sông nớc Cà Mau”

Ng y: 05/01/2010à

Tiết 75:

5

Phó từ

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Hiểu đợc khái niệm về phó từ

- Các loại ý nghĩa chính của phó từ

- Biết vận dụng và đặt câu

* Kể tóm tắt đoạn trích “Bài học đầu tiên”

* Cho câu sau : “ Đầu tôi to ra và nổi từng tảng rất bớng-> Xác định ĐT, TT

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài : Từ kiến thức bài cũ, gv dẫn hs vào bài mới.

HĐ2: Tìm hiểu khái niệm:

*Gviên treo bảng phụ có ghi các ví dụ

Bảng phụ ghi các ví dụ a, b, c

? Tìm các phó từ bổ sung ý nghĩa cho ĐT,

II-Các loại phó từ:

1-Ví dụ:

lắmvào, đừngkhông, đã, đangCác loại phó từ:

Các loại PT PT đứng

tr-ớc PT đứng sauchỉ quan hệ (t)

chỉ mức độchỉ sự tiếp diễnchỉ sự p địnhchỉ sự cầu khiếnchỉ kquả, hớngchỉ khả năng

đã, đang, thật , rấtcũng, vẫncha,không

đừng

lắm

ra, vào

đợc2-Ghi nhớ 2: SGK

III- Luyện tập:

BT1: Tìm các phó từ:

a- đã (đến) : phó từ chỉ quan hệ thời gian

- không, còn ( ngời): phủ định, tiếp diễn

t-ơng tự

- đều ( lấm tấm) đơng ( trổ lá) ( tiếp diễn tơng tự) (tg)

- lại , sắp , ra (t.diễn) (tg) ( kq và hg)

6

Đọc yêu cầu BT2

Gọi 3 học sinh lên bảng làm:

Tác dụng của phó từ “ Vẫn”

b- đã ( thời gian) đợc( kết quả)

BT2:

Viết đoạn thuật lại Dế Mèn trêu chị Cốc dẫn đến cái chết thảm thơng của Dế Choắt => có dùng phó từ

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Hiểu đợc về văn miêu tả trớc khi đi sâu vào một số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn bản này

- Nhận diện đợc những đoạn văn bài văn MT

- Hiểu đợc trong tình huống nào trong thì dùng văn MT ?

* Gọi 3 học sinh đọc 3 tình huống trong SGK.

Cả 3 tình huóng đều sử dụng văn miêu tả:

- Tình huống 1: Tả 1 con đờng, ngôi nhà để ngời

khách nhận ra, không bị lạc

- Tình huống 2: Tả cái áo cụ thể để ngời bán

không bị lẫn, mất thời gian

- Tình huống 3: Tả chân dung ngời lực sỹ

? Vậy cả 3 tình huống trên giúp ta hiểu đợc điều

gì ?

? Gọi học sinh đọc đoạn tả Dế Mèn?

Đọc đoạn văn giúp em hình dung đặc điểm nổi

bật của Dế Mèn là gì?

? Đọc đoạn tả Dế Choắt ? Giúp em hình dung

DC ntn?

Những chi tiết nào giúp em hình dung đặc điểm

nổi bật của Dế mèn và Dế choắt?

? Vậy em hiểu thế nào là văn miêu tả

Đọc ghi nhớ SGK/16

HĐ3: hớng dẫn: luyện tập

Đọc yêu cầu BT1

*Ba đoạn văn:

Mỗi đoạn văn tái hiện điều gì?

Hãy chỉ ra những điểm nổi bật đó?

Giáo viên hóng dẫn Học sinh tả dòng sông quê

em gắn với môi trờng hiện nay

- Cả 3 tình huống đều cần dùng vănmiêu tả- Giúp ta hình dung cụ thể

Đoạn 1: Hình ảnh Dế Mèn đợc

nhân hoá khoẻ mạnh, đẹp, tự tin + Càng mẫm bóng

+ Vuốt cứng nhọn hoắt+ Đạp phành phạch vào các ngọn cỏ

Đoạn 2: Hình ảnh chú bé liên lạc

nhỏ bé, nhanh nhẹn, hồn nhiên + Bé loắt choắt

+ Chân thoăn thoắt+ Đầu nghênh nghênh+ Ca lô

+ Mồm huýt sáo nh con chim chích

Đoạn 3: Cảnh ao hồ ngập nớc sau

trận ma lớn thế giới loài vật ồn

ào, náo động, kiếm ăn

Bài 2:Đề a) Đặc điểm nổi bật của

mùa đông+ lạnh lẽo, ẩm+ gió bấc, ma phùn+ đêm dài ngày ngắn+ bầu trời u ám+ cây cối trơ trụi

Ng y11/01/2010à

Tiết 77: Sông nớc Cà Mau

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Cảm nhận đợc vẻ đẹp độc đáo của thiên nhiên Sông nớc Cà Mau

- Thấy rõ tình cảm của tác giả với vùng đất này

- Cảm nhận nghệ thuật miêu tả cảnh sông nớc của tác giả

Liên hệ đến môi trờng tự nhiên hoang dã của đất nớc

Bài học đờng đời đầu tiên của DM là gì?

Em có suy nghĩ gì về câu nói cuối cùng của Dế Choắt? ý nghĩa của

truyện?

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài:

Các em đã từng đợc xem bộ phim truyện nhiều tập chuyển thể: Đất Phơng Nam

của nhà văn Đoàn Giỏi Giờ học hôm nay, chúng ta cùng đến với:

Mũi Cà Mau, mũi đất tơi non

Mũi thuyền ta đó, mũi Cà Mau

Để cùng hiểu thêm về vùng đất này

HĐ2: Tìm hiểu chung

Đọc chú thích *

Cho hs xem ảnh chân dung tác giả Nêu vài

nết về tác giả, tác phẩm

GV nêu cách đọc: Đoạn đầu đọc chậm

giọng chậm, đều đều Đoạn sau giọng vui,

Bảng phụ

9

(Gọi h/sinh lên bảng điền)

?Màu xanh gợi cho em liên tởng điều gì?

(Bức tranh TN đẹp, phong phú toàn là màu

xanh)

- Những ấn tợng đó đợc cảm nhận qua

những giác quan nào? ( thị giác, thính giác)

- Em hình dung đợc gì về cảnh sông nớc

Cà Mau qua ấn tợng ban đầu của tác giả

?ở đoạn 2 tác giả đã tả theo trật tự nào?

(Không gian, thời gian)

? Cách gọi tên sông tên đất: Rạch Mái

Giầm, kênh bọ mắt, Ba Khía, Năm Căn (nhà

năm gian) có gì đặc biệt?

- Em suy nghĩ gì về cách gọi tên này?(dân

dã, mộc mạc theo lối dân gian)

- Những địa danh đó đã gợi ra đặc điểm gì

về thiên nhiên và cuộc sống Cà Mau: (phong

phú, đa dạng, hoang sơ, gắn với cuộc sống

lao động của con ngời)

- Quang cảnh chợ Năm Căn vừa quen vừa lạ

lùng hiện qua các chi tiết điển hình nào?

( Nằm sát bên sông ồn ào, đông vui Giống

- Qua đoạn trích em học tập đợc điều gì về

nghệ thuật miêu tả (quan sát, so sánh )

- Em đã cảm nhận đợc gì về vùng đất Cà

Mau? (TN phong phú, hoang sơ, đẹp tơi, nét

sinh hoạt độc đáo, hấp dẫn)

HĐ5: Luyện tập

- Hãy kể tên các con sông ở quê hơng em

Giới thiệu tóm tắt về sông Cầu

- Viết cảm nhận của em về vùng Cà Mau

qua bài “sông nớc Cà Mau”

- Sông ngòi, kênh rạchchi chít nh mạng nhện

- Trời, nớc, cây một sắc xanh

- Sóng biển rì rào bất tận => ru ngủ

đơn điệu triền miên mòn mỏi lặng lẽ

- Bằng những chi tiết đợc cảm nhận qua thính giác, thị giác

- Ta thấy cảnh SNCM có nhiều cây cối, sông ngòi đợc phủ kín mầu xanh đầy bí

ẩn và hấp dẫn

2)Cảnh sông ngòi kênh rạch Cà Mau:

Dùng phơng pháp so sánh, miêu tả trực tiếp, sử dụng ĐT, TT

Đoạn văn làm nổi bật vẻ đẹp hùng vĩ nên thơ trù phú của Năm Căn

3) Cảnh chợ Năm Căn:

- Cách miêu tả chi tiết điển kết hợp vớicách kể liệt kê

- Ngời đọc hình dung cảnh chợ Năm Căn đông vui, tấp nập, độc đáo, hấp dẫn

IV.Tổng kết:

1-Nghệ thuật2-Nội dung

* Ghi nhớ ( Sgk/23)

10

Sự bảo vệ MT tự nhiên của các con sông này

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm đợc khái niệm và cấu tạo của so sánh

- Biết nhận sự giống nhau của các sự vật đợc so sánh đúng, so sánh hay

HĐ1: Giới thiệu bài

Nhiều bài văn khi có sự so sánh vật này với vật khác, sự việc này với sự việc khác thì ta thấy lời văn có hình ảnh và cụ thể sinh động hơn rất nhiều Vậy so sánh có tác dụng nh thế nào chúng ta vào bài hôm nay

HĐ2: Tìm hiểu khái niệm

* Đọc ví dụ bảng phụ I- So sánh là gì?1- Ví dụ: Bảng phụ

11

( Làm nổi bật cảm nhận của ngời nói, ngời

viết, câu văn thêm gợi cảm, giàu hình ảnh)

* Cho hs lấy thêm các ví dụ khác:

( Mẹ của em ở trờng

là cô giáo mến thơng)

? Vì sao lại so sánh mẹ và cô giáo?

Vậy thế nào là so sánh? Tác dụng?

HS đọc ghi nhớ

HĐ3- Cấu tạo của phép so sánh

*Lên bảng điền những tập hợp từ chứa h/a

so sánh trong ví dụ a, b vaò mô hình

? Em hãy nêu các từ so sánh mà em biết?

? Cấu tạo của phép so sánh trong vd a, b có

b- Rừng đớc- dãy trờng thành vô tận ( Sự vững chắc, rộng lớn, hùng vĩ)-> Tác dụng:SS làm nổi bật cảm nhận của ng-

ời viết về những sự vật đợc nói đến, câu thơ cótính gợi hình, gợi cảm

2-Bài học Ghi nhớ: sgk/ 24

II- Cấu tạo của phép so sánh

P Diện SS Từ SS Vế B

SV dùng đểSS

- Các từ so sánh: là, nh, nh là, tựa, giống, bao nhiêu bấy nhiêu

* Ghi nhớ: SGK/25

III- Luyện tập BT1/25:

a- SS đồng loại;

*Ngời với ngời:

- Thầy thuốc nh mẹ hiền

- Ngời là cha, là Bác ,là AnhQuả tim lớn lọc trăm dòng máu đỏ

- Bao bà cụ từ tâm làm mẹYêu quý con nh đẻ con ra

* Vật với vật: Sông ngòi kênh rạch căng bủa chi chít nh mạng nhện

b- SS khác loại;

* Vật với ngời: Cá đớc bơi hàng đàn, đen trũi, nhô lên nh ngời bơi ếch

* Ngời với vật: Mẹ già nh chuối chín cây

* Cụ Thể với trừu tợng:

Ơn cha nặng lắm ai ơiNghĩa mẹ bằng trời chín tháng cu mang

BT2/26:

- Khoẻ nh voi ( hùm, trâu )

- Đẹp nh tiên

- Đen nh than( bồ hóng, cột nhà cháy )

- Cao nh sếu ( núi, cay sào, cây tre )

BT3/26:

*Bài “Bài học đờng đời đầu tiên”

12

Bài tập 3 yêu cầu gì? - Những ngọn cỏ gãy rạp y nh có nhát dao vừa

lia qua

- Hai cái răng nh hai lỡi liềm máy

- Mỏ Cốc nh cái dùi sắt, chọc xuyên cả đất

* Bài “ Sông nớc Cà Mau”

Càng đổ gần về hớng mũi Cà Mau thì sông, ngòi, kênh rạch chi chít nh mạng nhện 4- Củng cố:

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Vai trò, tác dụng của quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả

Hình thành các kĩ năng khi nhận diện các đoạn, bài văn miêu tả

Thế nào là miêu tả ? cho ví dụ

Nêu cấu tạo của phép so sánh? Cho ví dụ

3-Bài mới

HĐ1- Giới thiệu bài: Để có thể viết đợc bài văn miêu tả hay nhất thiết ngời viết cần

có một số năng lực rất quan trọng.Đó là quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét Cácnăng lực đó nh thế nào, chúng ta cùng nghiên cứu bài hôm nay

HĐ2- Tìm hiểu vai trò, tác dụng của quan

sát, tởng tợng, so sánh, nhặn xét

* Gọi hs đọc ba đoạn văn /27,28

? Đoạn văn 1 giúp em hình dung thấy gì?(

Tả Dế Choắt gày ốm )

? Thể hiện qua những từ ngữ nào?

( Gày gò, lêu nghêu, bè bè, nặng nề, ngẩn

ngẩn ngơ ngơ )

? Đoạn 2 tả cảnh gì? Em hình dung thấy

gì? ( Tả cảnh thơ mộng của sông nớc Cà

Mau)

? Thể hiện qua những từ ngữ nào?

( Giăng chi chít nh mạng nhên, trời xanh,

nớc xanh, rừng xanh )

? Đoạn 3 tả cảnh gì? ( tả cảnh mùa xuân

đẹp, vui, náo nức nh ngày hội)

? Các từ ngữ thể hiên? ( Chim ríu rít, cây

gạo-thắp đèn ủng hộ, ngàn hoa lúa, ngàn

búp nõn nền trong xanh )

? Những đặc điểm nổi bật đợc thể hiện ở

ba đoạn văn đó, ta thấy ngời viết cần có

những năng lực gì? (Quan sát, tởng tợng,

so sánh, nhận xét, cần sâu sắc và tinh tế)

I-Quan sát, t ởng t ợng, so sánh, nhận xét trong văn miêu tả

đặc điểm của sự vật

13

? Hãy tìm các câu văn có sự liên tởng,

t-ởng tợng và so sánh trong mỗi đoạn? Các

kĩ năng đó có gì đặc sắc?

( Nh gã nghiện thuốc phiện nh ngời cởi

trần ,nh mạng nhện, nh thác, nh ngời bơi

ếch )

( Các h/ả ấy đã thể hiện đúng, rõ hơn, cụ

thể hơn về đối tợng và gây bất ngờ, lí thú

cho ngời đọc )

* HS đọc đoạn văn của Đoàn Giỏi

?So sánh doạn văn của Đoàn Giỏi và tìm

ra những từ, ngữ đã bị lợc bỏ? Việc làm

ấy có ảnh hởng gì đến đoạn văn? ( Tất cả

đều là ĐT, TT, những so sánh, liên tởng và

tởng tợng làm choi đoạn văn trở nên

chung chung và khô khan)

Vậy để miêu tả đợc chúng ta phải làm gì?

* Hs đọcghi nhớ

*Các câu văn có hình ảnh liên tởng, tởngtợng

a- nh gã nghiện thuốc phiện .nh ngời cởi trần gi lêb- nh mạng nhện

nh thá

nh ngời bơi ếch nh dãy Trờng thànhc- là hàng ngàn ngon lửa hòng .là hàng ngàn ánh nến

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Vai trò, tác dụng của quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét trong văn miêu tả Hình thành các kĩ năng khi nhận diện các đoạn, bài văn miêu tả

14

HĐ1- Giới thiệu bài:

Từ kiến thức ghi nhớ gv dẫn hs vào phần luyện tập

? Điền 5 từ, ngữ thích hợp điền vào 5

dấu( ) trong đoạn văn?

HS đọc đoạn văn của Tô Hoài và tìm

những h/ả, chi tiết tả Dế Mèn khoẻ-

Một thanh niên cừng tráng nhng kiêu

căng, hợm hĩnh

Quan sát và ghi chép những đặc điểm

nổi bật cuả căn phòng hay ngôi nhà

- Đầu to, nổi từng tảng

- Răng đen nhánh, nhai ngoàm ngoap

- Trịnh trọng, khoan thai vuốt râu và lấy làm hãnh diện lắm

-Râu dài, rất hùng tráng

BT3/29

Hs tự làm, GV gợi ý có thể chọn: Hớng nhà, nền, mái, tờng, của, trang trí

Ng y 18/01/2010à

Tiết 81 Bức tranh của em gái tôi

( Tạ Duy Anh)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Hiểu đợc nội dung và ý nghĩa của truyện, tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của ngời em gái có tài năng đã giúp cho ngời anh nhận rõ phần hạn chế ở chính mình

và vơn lên lòng tự ái Từ đó hình thành thái độ và cách ứng xử đúng đắn, biết thắng lòng ghen tỵ trớc tài năng, sự thành công của ngời khác

Nắm đợc nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật trong tác phẩm

HĐ1: Giới thiệu bài:

Đã bao giờ em ăn năn, ân hận vì thái độ c xử của mình trớc ngời thân trong gia đình

cha? Đã bao giờ em cảm thâý mình tồi tệ, xấu xa ,không xứng đáng với anh, chị, em của mình cha?

Có những sự ân hận, hối lỗi làm cho tâm hồn ta trong sáng hơn, lắng dịu hơn Truyện ngắn “ Bức tranh của em gái tôi” viết về anh em Kiều Phơng đã rất thành công trong việc thể hiện đề tài tế nhị đó

- Tác phẩm: Là truyện ngắn đoạt giải

16

* Gv nêu y/c đọc: Phân biệt lời kể, lời thoại,

diễn biến tâm lí nhân vật

* Gọi hs đọc, sau đó gọi nhận xét bạn

* Chú thích 1,2,3,4

?Theo em truyện đợc kể ở ngôi thứ mấy? ( Thứ

nhất- Tôi là ngời anh)

? Dựa vào lời kể của ngời anh cho biết bố cục

của truyện?

HĐ3: Hớng dẫn tìm hiểu vb

?Truyện có mấy nhân vật? Ai là nhân vật

chính? ( cả 2 anh em đều là nhân vật chính vì

cả 2 cùng làm nổi bật chủ đề sâu sắc của

truyện Lòng nhân hậu và thói đố kị trong đó

n/v ngời anh là trung tâm)

? Tại sao ngời anh là nhân vật trung tâm mà ko

phải là K Phơng? (Chủ đề truyện, sự ăn năn,

hối hận để khắc phục tính ghen ghét đố kị chứ

ko phải chủ đề ca ngợi tài năng của em gái)

? Truyện kể theo ngôi thứ nhất qua lời kể của

ngời anh có tác dụng gì? ( diễn tả chiều sâu

tâm lí n/v, để tự bày tỏ hối lỗi một cách chân

thành, đáng tin cậy hơn)

? Qua lời kể của ngời anh, K Phơng hiện lên là

1 cô gái có những đặc điểm tiêu biểu nào về

hình dáng, tính cách?

? Chi tiết nào thể hiện điều đó?

( Hay lục lọi

Luôn gần gũi, quan tâm đến anh

Dành hết t/cảm của mình để vẽ bức tranh

“Anh trai tôi”

?Dới con mắt của em, K Phơnghiện lên là 1

*Tính cách: Trong sáng, hồn nhiên, nhân hậu, độ lợng và thích tìm tòi, khám phá

=> K Phơng là 1 em bé đáng yêu, dễ mến, dễ gần

- Tôi muốn khóc quá

5- Hớng dẫn: Soạn tiếp bài, giờ sau tiếp tục học

17

Ngày 19/01/2010

Tiết 82 Bức tranh của em gái tôi

( Tạ Duy Anh)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Hiểu đợc nội dung và ý nghĩa của truyện, tình cảm trong sáng và lòng nhân hậu của ngời em gái có tài năng đã giúp cho ngời anh nhận rõ phần hạn chế ở chính mình

và vơn lên lòng tự ái Từ đó hình thành thái độ và cách ứng xử đúng đắn, biết thắng lòng ghen tỵ trớc tài năng, sự thành công của ngời khác

Nắm đợc nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lí nhân vật trong tác phẩm

HĐ1: Giới thiệu bài:

Từ phần đầu giới thiệu về ngời anh, gv giúp hs phân tích tiếp nhân vật ngời anh

HĐ2- PT nhân vật ngời anh

?Trong cuộc sống hàng ngày ngời anh thờng có thái

độ nh thế nào với em gái?(Coi thờng, bực bội, gọi

em là “Mèo”, bí mật theo dõiviệc làm của em, tò mò,

kẻ cả )

? Khi phát hiện ra em gái chế thuốc vẽ từ nhọ nồi

ngời anh nghĩ gì?

( Thốt lên- Trời ơi nó chế thuốc vẽ)

? Suy nghĩ ấy biểu hiện thái độ gi?

( Ngạc nhiên, xem thờng)

? Khi mọi ngời phát hiện ra tài năng của KP, ngời

anh có tâm trạng ntn?

(Ko vui, ghen tỵ, đó kị với tài năng của em, cảm thấy

mình thua kém em , thấy mọi ngời quan tâm đến em

hơn, hay gắt gỏng em, luôn xa lámh em )

?Tại sao ngời anh lại “Lén trút ra tiếng thở dài” khi

xem tranh của em ?

( Cảm thấy mình kém cỏi còn em thì có tài năng)

?Khi ngời em bộc lộ tình cảm chia sẻ với ngời anh vì

đợc giải, ngời anh có cử chỉ ntn? vì sao có cử chỉ đó?

Sau cử chỉ ấy là tâm trạng gì của ngời anh?

(Hất tay em ra- vì ko muốn em gái hơn mình, đó là

tâm trạng tức tối, ghen tỵ)

? Nếu cần có lời khuyên em sẽ nói gì với ngời anh?

(ko nên ghen tỵ vì ghen tỵ sẽ làm cho ngời ta nhỏ

bé đi, ghen tỵ là thói xấu)

Tiếp tục diễn biến câu chuyện, ta thấy có lúc ngời

anh muốn khóc Vì sao lại nh vây? (Cảm động khi

thấy mình hoàn hảo trong tranh)

? Theo em, điều gì đã khiến ngời anh muốn khóc :

Vì ngạc nhiên, vì hãnh diện hay vì xấu hổ? vì cả 3)

? Cuối truyện ngời anh nói với mẹ:”Ko phải ” câu

nói đó gợi cho em suy nghĩ gì? ( Ngời anh đã nhận

ra thói xấu của mình, thấy tình cảm trong sáng và

nhân hậu của em nên xấu hổ)

? Tại sao bức tranh lại có sức cảm hoá đến nh thế?

III- Tìm hiểu văn bản 1-Nhân vật ngời anh

+Thấy em hay lục lọi, nghịch bẩn-> Thái độ coi thờng, khinh

+ Khi biết em có tài hội hoạ-> thái độ ghen ghét, đố kị, tự ty

+ Khi đứng trớc bức tranh ngời

em vẽ mình-> Thái độ ngạc nhiên, hãnh diện rồi xấu hổ

18

(nghệ thuật là cái đẹp, giúp cho ngời ta vơn tới cái

đep “chân, thiện, mĩ”

Qua việc phân tích nhân vật ngời anh, em học tập

đ-ợc những gì về nghệ thuật của truyện?

?Tác dụng của nghệ thuật ấy?

*Thảo luận nhóm: Theo em nhân vật ngời anh đáng

yêu hay đáng ghet? Tại sao? Em có thích một ngời

anh nh thế? (Vừa đáng ghét nhng cũng đáng yêu vì

đã nhận ra lỗi lầm của mình)

HĐ3- Hớng dẫn tổng kết.

*Hs đọc đoạn kết

? Đoạn cuối đã hé mở ý nghĩa truyện, đó là ý nghĩa

gì?(Ghen ghét, đố kị là đức tính xấu, lòng nhân ái,

IV- Tổng kết:

1-Nghệ thuât: Miêu tả chiều sâu diễn biến tâm lí nhân vật, lời kể chân thực

2-Nội dung: Tình cảm trong sángnhân hậu của ngời em đã giúp ngời anh nhận ra hạn chế của chính mình

*Ghi nhớ: SGK/35 V- Luyện tập

Viết đoạn văn ngắn thuật lại tâm trạng của ngời anh khi đứng trớc bức tranh “Anh trai tôi”

Kể tóm tắt truyện “ Bức tranh của em gái tôi”

Nêu ý nghĩa của truyện

Nêu cảm nghĩ của em về hai nhân vật

3-Bài mới

HĐ1- Giới thiệu bài:

19

Trong nguyên tắc giao tiếp, ngời ta thờng đồng thoèi rèn luyện các thao tác kĩ năng : Nghe, nói, đọc, viết Bởi nhũng kĩ năng này luôn đi cùng với nhau, bổ trợ cho nhau, không thể tách rời nếu thiếu 1 trong 4 kĩ năng thì sẽ hạn chế sự hình thành và phát triển các kĩ năng khác Chính vì vậy, ngoài nghe, đọc viết, thì kĩ năng nói giữu vai trò vô cùng quan trọng Nó không chỉ góp phần rèn luyện t duy mà còn giúp cho viết văn tốt để các em có dịp rèn luyện KN này, bài học

?Hình ảnh anh trai của KP hiện lên

trong qua những lời tự truyện là ngời

ntn?

? Trong trí tởng tợng của em h/ả ngời

anh hiện lên với những nét tiêu biểu

I- yêu cầu chung

- Nói phải bám sát vào các năng lực: quan sát, tởng tợng, so sánh và nhận xét

- Nói rõ ràng, ngắn gọn, mạch lạc theo dàn ý

đã chuẩn bị trớc (Ko viết thành lời văn)

II- Luyện tập Bài tập1/36

a- Nhân vật Kiều Phơng

*Nhận xétKiêù Phơng là một cô bé xinh đẹp, đáng yêu

và giàu lòng nhân hậu

* Đặc điểm tiêu biểu

- Hình dáng: Gày, thanh mảnh, mặt lấm lem,mắt sáng, miệng xinh có răng khểnh, nhỏ nhắn, nhanh nhẹn

- Tính cách: Hồn nhiên, trong sáng, nhân hâu,độ lợng và rất tài năng hội hoạ

b- Nhân vật ngời anh:

*Nhận xét Ngời anh xấu tính thật đáng trách nhng cũng đáng yêu vì đã nhận ra lỗi lầm của mình

* Đặc điểm tiêu biểu:

- Hình dáng: Không tả rõ nhng suy ra từ cô

em gái, cụ thể gày, cao, đẹp mtrai, sáng sủa

- Tính cách: luôn coi thờng em Ghen ghét,đố kị với em Mặc cảm, tự ty, luôn xa lánh em Hối hận trớc tình cảm cuae em

- Hình ảnh ngời anh trong tranh và ngoài đờihoàn toàn khác nhau

Bài tập 2/36

Hãy trình bày cho các bạn nghe về anh hoặcchị của mình

VD; Trình bày về chị của mình Dàn ý:

a-MB: Giới thiệu ngời chị của mình( Mối quan hệ của em với chị) Cảm xúc của em với chị?

20

HĐ1- Giới thiệu bài: GV dẫn dắt hs vào giờ luyện nói tiếp theo

HĐ2- Tiếp tục giải quyết các bài tập

*Đọc yêu cầu bài tập 3

a- Lập dàn ý theo gợi ý; Miêu tả một đêm

Từ một số truyện cổ đã học hãy miêu tả

h/ả ngời dũng sĩ theo trí tởng tợng của

+ Vầng trăng nh cái đĩa bạc+ Cây cối

mình và sau đó nói cho cả lớp cùng nghe Bài tập 5/36

HS tự làm 4- Củng cố: Gv nhận xét chung giờ luyện nói

5- HDVN: Soạn bài : Vợt thác

Ng y 25/01/2010 à

Tiết 85 Vợt thác

(Võ Quảng)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Cảm nhận đợc vẻ đẹp phong phú, hùng vĩ của thiên nhiên trên sông Thu Bồn và vẻ

đẹp của ngời lao động đợc miêu tả trong bài

Hiểu đợc nghệ thuật miêu tả phong cảnh thiên nhiên và hoạt động của con ngời

HĐ1: Giới thiệu bài:

Nếu nh trong “ Sông nớc Cà Mau” Đoàn Giỏi đã đa ngời đọc tham quan cảnh sắc

phong phú của vùng đất cực Nam của Tổ quốc thì “ Vợt thác” Võ quảng đa chúng ta

đến với dòng sông Thu Bồn- miền Trung Trung bộ để về thợng nguồn lấy gỗ, ta thấy không kém phần kì thú

HĐ2- Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

* Gọi hs đọc chú thích * SGK

*GV giới thiệu về tác giả, tác phẩm

Y/c đọc: Đọc thong thả, nhẹ nhàng khi con

thuyền qua đoạn đồng bằng trớc khi đến thác

Đọc nhanh, mạnh mẽ chú ý nhấn giọng ở các

ĐT khi con thuyền qua thác dữ

*Gọi hs đọc , nhận xét

* Chú thích (sgk)

?Xác định ngôi kể ( Thứ 3)

? Nêu bố cục của bài văn? ( 3 phần)

?Theo em tác giả đứng ở vị trí nào để quan sát

miêu tả? ( Trên thuyền, đang đi và vợt thác)

HĐ3- HD tìm hiểu VB

?ở đoạn đầu cảnh dòng sông đc miêu tả với

những chi tiết nổi bật nào?

(H/ả con thuyền: cánh buồm nhỏ căng phồng, rẽ

sóng lớt bon bon chở đầy sản vật )

? Tại sao tg chỉ miêu tả dòng sông bằng h/ả con

thuyền? ( Vì con thuyền là sự ống của dòng

? Hãy nhận xét nghệ thuệt miêu tả của tg?(Từ

láy gợi hình, phép tu từ nhân hoá,so sánh)

ánh về c/sống của 1 làng quê ven sôngThu Bồn

- Tg dùng nhiều từ láy gợi hình, nhân

22

?Dới ngòi bút của tác giả, cảnh TN hiện lên

ntn? (Đa dang, phong phú )

? Qua thủ pháp nghệ thuật miêu tả cảnh vật nh

vậy giúp em hiểu gì thêm về tác giả?

( Có óc quan sát, tởng tợng, am hiểu thiên nhiên

và yêu TN)

?Công việc lao động của DHT diễn ra trong

hoàn cảnh nào? (lái thyền vợt thác lúc nớc to,

n-ớc từ trên cao phóng giữa hai vách đá thuyền

vùng vằng )

?Em có suy nghĩ gì về cảnh lao động đó?(Khó

khăn nguy hiểm,cần tới sự can đảm)

con ngời lao động?

(Bền bỉ, quả cảm,kiên cờng,đề caongời lao

động)

? Có thể nói khái quát ntn về DHT?

GV bình: đoạn văn miêu tả hoàn cảnh lao động

và h/ảnh con ngời lđ để đề cao sức mạnh của

ngời lđ đồng thời biểu hiện t/cảm yêu quý của

Hãy so sánh 2 bài SNCM và Vợt thác và đa ra

những nét đặc sắc về nội dung và nghệ thuật

hoá, so sánh

- Cảnh thiên nhiên đa dạng, phong phú, giàu sức sống mang nét đẹp cổ kính, nguyên sơ

(Thể hiện sự quan sát tinh tế, t/cảm yêu mến TN của tác giả)

khi vợt thác khác hẳn lúc ở nhà

- Các biện pháp ngt so sánh sinh động,

- Gợi tả vẻ đẹp thể chất và tinh thần quả cảm của DHT Qua đó đề cao sức mạnh ngời lao động, thể hiện tình cảmyêu quý của tg với ngời lao động

4- Củng cố: Gv hệ thống bài, đọc lại ghi nhớ

5- Hớng dẫn về nhà: Soạn bài : Buổi học cuối cùng

Ng y 26/01/2010 à

Tiết 86 So Sánh

( Tiếp theo)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Giúp hs nắm đợc hai kiểu so sánh cơ bản là: SS ngang bằng và SS ko ngang

HĐ1: Giới thiệu bài

Tiết 75 các em đã nắm đợc khái niệm và cấu tạo của so sánh so sánh có mấy

kiểu, tác dụng của nó nh thế nào, bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu điều đó

?Sự vật nào đợc ss và ss trong hoàn

cảnh nào?( Những chiếc lá , vật vô tri,

* Nhận xét

những ngôi sao thức ngoài kiamẹ

chẳng bằng

ss hơn kém

là

SS ngang bằng

mẹ đã thức vì chúng conngọn gió của con suốt đời

2-Bài học; ghi nhớ/42 II- Tác dụng của so sánh:

Ví dụnhận xétchiếc lá mũi tên nhọnchiếc lá con chim bị lảo đảochiếc lá thầm bảo rằng

a- Tâm hồn

b-Con

đi kheCon đi giặcc- Anh

Bóng Bác

là

cha bằngnhhơn

buổi tra hèmuôn nỗi

Bài tập 2/43

- Thuyền rẽ sóng ,nh đang nhớ núi

- Núi cao nh đột ngột hiện ra

24

? Em thích hình ảnh nào nhất? Vì

sao?(Tuỳ hs chọn)

Vì: Trí tởng tợng phong phú của tac giả

- Hình ảnh nhân vậy hiện lên khoẻ, đẹp, cờng tráng, hào hùng

- Thể hiện sức mạnh và khát vọng chinh phục thiên nhiên của con ngời

Bài tập 3: Viết đoạn văn (3->5 câu) có dùng 2

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Phân biệt đợc các phụ âm đầu:

HĐ1: Giới thiệu bài

Những lỗi mà học sinh Bắc ninh hay mắc phải là các lỗi l/n; r/d/gi; s/x;tr/ch

Giờ học hôm nay sẽ giúp các em phân biệt đợc các chữ cái này

HĐ2- GV nêu yêu cầu

HĐ3- Hớng dẫn luyện tập.

*Nêu y/c c\bài tập 1

*GV đọc bài có cha phụ âm đầu tr/ch

Hs nghe đọc và viết vào vở

GV đọc chính tả cho hs chép

I-Nội dung luyện tập:

Viết đúng các cặp phụ âm đầu dễ mắc lỗi:-Tr/ch r/d/gi

*Bài tập 2: Phân biệt L/N:

- Lúa nếp là lúa nếp làng Lúa lên lớp lớp, lòng nàng lâng lâng

- Leo lên đỉnh núi Lĩnh NamLấy nắm lá sấu, nấu làm nớc xông

- Lụa là lóng lánh nõn nà

25

*Bµi tËp 3: Yªu cÇu viÕt vµ ph©n biÖt

cÆp phô ©m ®Çu l/n vµ r/d/gi

- Giã rung, giã giËt t¬i bêiD©u da rò ruîi rông r¬i ®Çy vên

- Rung rinh d¨m qu¶ doi hång Giã rÝt r¨ng r¾c rïng rïng doi r¬i

- DÉu r»ng kh«n khÐo giái giang VÉn cÇn gi¸o dôc nh vµng ph¶i t«i

Bµi tËp 4:

* 5 tõ l¸y cã phô ©m LLong lanh, lanh l¶nh, l× lîm, lung linh, leo lÎo

* 5 tõ l¸y cã phô ©m NNãng n¶y, nóng nÝnh, nuét nµ, nân nµ, nao nóng

4- Cñng cè: Gv nhÊn m¹nh c¸c lçi thêng gÆp

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Nắm đợc cách tả cảnh, hình thức, bố cục một bài văn tả cảnh

- Rèn kĩ năng quan sát, lựa chọn chi tiết,hình ảnh để tả, để trình bày bố cục

- Qua các bài luyện tập miêu tả cảnh thiên nhiên gắn với môI trờng và cách bảo

HĐ1: Giới thiệu bài

Chúng ta sống cùng với rhiên nhiên, sống giữa thiên nhiên Nhng làm thế nào để những cảnh thiên nhiên kì thú ấy hiện hình , sống động trên trang giấy qua một

?Em hình dung thấy cảnh ở đây nh thế

nào? Tại sao nói : Qua h/ảnh n/v ta có

thể hình dung đợc những nét tiêu biểu

của cảnh sắc ở khúc sông có nhiều thác

dữ?

? Văn bản 2 tả quang cảnh gì? ngời viết

đã miêu tả cảnh vật ấy theo thứ tự nào?

? Em sẽ viết theo trình tự nào?

?Em sẽ chọn những H/ả tiêu biểu nào?

Cho hs tự viết phần mở bài và kết bài,

sau đó gọi trình bày

Đoạn b

- Tả cảnh sắc một vùng sông nớc Cà mau- Năm Căn

- Theo trình tự:

+ Từ dới sông nhìn lên bờ+ Từ gần đến xa

Đoạn c:

Dàn ý gồm 3 phần + Mở đoạn: 3 câu đầu: Tả khái quát và tác dụng của luỹ tre làng

+ Thân đoạn : Tả kĩ 3 vòng của luỹ tre+ Kết đoạn: Tả măng tre dới gốc

Trình tự tả: Khái quát => cụ thể Ngoài=> trong ( Không gian)2- Bài học: Ghi nhớ/47

II- Luyện tập BT1/47

a-Trình tự tả:

- Ngoài=> trong(ko gian)-Từ lúc trống vào => hết giờ(T gian)

- kết hợp cả 2 trình tự trênb- Chọn những h/ả tiêu biểu

- Cảnh hs chép đề , một vài gơng mặt tiêu biểu

- Thầy,cô khi hs làm bài

- Không khí lớp học, t thế viết bài

27

+ Buổi sáng, tra, chiều+ Ngày ma, ngày nắng+ Biển trời đổi mầuKết bài: Nhận xét và suy nghĩ về sự thay đổi cảnh sắc của thiên nhiên

4- Củng cố: Gv hệ thống bài, đọc lại ghi nhớ

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Cảm nhận đợc lòng yêu nớc của ngời Pháp đợc thể hiện sinh động qua hình tợng thầy giáo Hamen, cậu bé Ph răng, cụ già Hôdê

Năm đợc nghệ thuật miêu tả ngời của nhà văn Pháp, thể hiện t tởng tình cảm của

HĐ1: Giới thiệu bài:

Lòng yêu quê hơng là tình cảm thiêng liêng của mỗi con ngời và có nhiều cách thể hiện khác nhau Văn bản “ Buổi học cuối cùng”, lòng yêu nớc đợc thể hiện bằng tình yêu tiếng mẹ đẻ, khát khao đợc học tiếng mẹ đẻ Câu chuyện cảm động ấy đã xảy ra

nh thế nào?

HĐ2- Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

*Đọc chú thích * SGK

*Gv nhấn mạnh:H/cảnh l/sử của cuộc

I-Tìm hiểu chung:

1- Tác giả

An-phông-xơ Đôđê ( 1840-1897) là nhà

28

? Trên đờng tới trờng Frăng có ý định gì?

vì sao? Kết quả ra sao?

(Định chốn học đi chơi nhng rồi đấu tranh

bản thân, cờng lại đợc, lại đến trờng)

? Qua chi tiết này em hiểu đợc điều gì về

Frăng?

?Sau khi cỡng lại đợc, em vội vàng đến

tr-ờng.Trên đg đi em thấy điều gì? (Thấy

? Tâm trạng của cậu lúc này?

?Trong lớp ngoài hs còn có ai nữa? (dân

làng, cụ Hô-de mang cả quyển tập đánh

?Tâm trang day dứt của Frăng đợc phát

triển cao hơn khi nào?

3- Đọc, hiểu chú thích, bố cục

*Đọc, hiểu chú thích

*Bố cục: 3 phần

- Frăng trên đờng tới trờng

- Diễn biến buổi học cuối cùng

- Giờ học kết thúc và hành động đột ngột của thầy Hamen

II- Tìm hiểu văn bản:

Nhân vật chú bé Frăng

* Trên đờng tới trờng

Định trốn học vì đã trễ giờvà sợ thầy hỏi bài

-> Chú bé lời nhác, ham chơi nhng khá trung thực

* Khi đến lớp-Thấy lớp học lặng ngắt

- Thầy mặc đẹp hơn mọi ngày-> Bàng hoàng, ngạc nhiên khi thấy lớp

đợc ý nghĩa thiêng liêng của tiếng Pháp

- Cách kể chuyện chân thực theo ngôi kể thứ nhất lời của ngời trong cuộc giọng kể

tự nhiên, linh hoạt

- Diễn tả chiều sâu tâm lý n/v Frăng- Mộtchú bé hồn nhiên, chân thật,biết lẽ phải,

có tình yêu tiếng Pháp

4- Củng cố:

Kể lại văn bản

29

5- Hớng dẫn về nhà: Soạn bài tiếp, giờ sau học phần còn lại.

Ngày 02/02/2010

Tiết 90 Buổi học cuối cùng

(An –phông-sơ Đô-đê)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Cảm nhận đợc lòng yêu nớc của ngời Pháp đợc thể hiện sinh động qua hình tợng thầy giáo Hamen, cậu bé Ph răng, cụ già Hôdê

Năm đợc nghệ thuật miêu tả ngời của nhà văn Pháp, thể hiện t tởng tình cảm của nhân vật

Rèn kĩ năng tìm hiểu và phân tích nhân vật qua ngoại hình, hành động, ngôn ngữ

HĐ1: Giới thiệu bài:

GV nhắc lại kiến thức trọng tâm tiết 1 để vào tiết 2

HĐ2-Phân tích tiếp nhân vật thầy Ha-men

Nhóm 1: Trang phục của thầy giáo

Nhóm 2: Thái độ của thầy với hs

Nhóm 3 : Lời nói của thầy

Nhóm 4: Hành động của thầy

(các nhóm lên treo bảng thu hoạch của mình)

?Cách ăn mặc của thầy có ý nghĩa gì?

? Để nói đến thái độ của thầy trong suốt buổi

học, tg dùng biện pháp NT gì? (SS)

?Phép ss đã giúp ta thấy điều gì?

?Buổi học kết thúc, thầy Ha-men mặt tái nhợt

?Em cảm nhận đợc điều gì về thầy Ha-men

qua những chi tiết trên?

GV nói: Nổi bật hơn cả ở thầy Ha-men là tấm

lòng yêu nớc sâu sắc Chính thầy đã thắp lên

ngon lửa của tấm lồng yêu TQ thông qua yêu

tiếng nói của dân tộc mình

? Cuối tiết học có âm thanh, hình ảnh nào

đáng chú ý? (Tiếng chuông đồng hồ điểm 12

giờ, tiếng chuông cầu nguyện, tiếng kèn cuả

- Bằng cách miêu tả ngoại hinnhf, cử chỉ của n/v thầy Ha-men ngời đọc cảm nhận đợc thầy Ha-men hiện lên với trang phục đẹp đẽ, trang trọng, thái độ dụi dàng nh trút tất cả tâm sự của 1 con ngời hết lòng yêu tiếng mệ

đẻ của mình

=> Thầy Ha-men là ngời yêu nghề,

có tấm lòng nhân hậu, yêu quý, trân trọng tiếng Pháp(biểu hiện của lòng yêu nớc)

30

học cuối cùng, chấm dứt cuộc sống của thầy,

trò nhân dân trong vòng giặc chiếm đóng HB

và CTr, tự do và nô lệ cùng hiện diện Mơ ớc

cuộc sông thanh bình và chuẩn bị cho hành

động đột ngột của thầy )

HĐ3- Hớng dẫn tổng kết

?Nêu những nét nt tiêu biểu của bài

? Câu chuyện đã thể hiện chân lí gì?

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Năm đợc khái niệm nhân hoá, các kiểu nhân hoá

- Hiểu đợc tác dụng chính của nhân hoá

- Bớc đầu thực hiện đợc các phép nhân hoá trong nói và viết

So sánh sự khác nhau của 2 câu:

Câu 1- Bầu trời đầy mây đen

31

Câu 2- Ông mặt trời mặc áo giáp đen ra trận

(cách nói ở câu 2 sinh động hơn, gợi hình ảnh thân mật, gần gũi với con ngời)

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài

Trong ví dụ trên đã nâng “ông mặt trời mặc áo giáp đen ra trận” là biến sự vật vô tri thành ngời đó là biện pháp nào? Bài học hôm nay

HĐ2- Tìm hiểu khái niệm

Bảng phụ ghi vd

*Hs đọc ví dụ

?Hãy gạch chân tên các sự vật đợc nói

đến? Nó gắn với hành động gì? của ai?

( Trời, cây mía, kiến) (Đó là hành động của

con ngời, chuẩn bị chiến đấu)

? Cách gọi tên sự vật có gì khác nhau?

(Gọi trời bằng ông- dùng từ loại gọi ngời

để gọi sự vật- cây mía, kiến gọi tên bình

thờng)

? Hãy so sánh cách diễn đạt ở mục 1.1 và

1.2 ( diễn đạt ở mục 1.2 chỉ có tính chất

miêu tả còn ở 1.1 bày tỏ thái độ, tình cảm

của con ngời)

*GV chốt: Những sự vật, con vật đợc gắn

cho thuộc tính , hành động, cảm nghĩ của

con ngời để biểu thị những suy nghĩ, hành

động, tình cảm của con ngời Đó là phếp

nhân hoá Vậy nhân hoá là gì?

*Gọi hs đọc to ghi nhớ

HĐ3- Tìm hiểu các kiểu nhân hoá

*Đọc các ví dụ a,b,c

?Trong các câu đó: Các từ”Lão, bác, cô,

cậu” thờng dùng để gọi ai? cái gì? của ai?

? Các ĐT “ chống, xung phong, giữ”

Th-ờng chỉ hành động của ai? và trong ví dụ

để chỉ hành động của cái gì?

?Các từ :ơi, hỡi, nhỉ, nhé”thờng dùng để

x-ng hô với ai? và trox-ng ví dụ để xx-ng ho với

Chỉ ra các phép nhân hoá, nêu tác dụng

trong đoạn văn của Phong Thu

*yêu cầu bt2?

So sánh 2 cách diễn đạt:

I-Nhân hoá là gì?

=>Dùng nhân hoá biểu thị đợc những suy nghĩ, tình cảm con ngời, làm cho sự vật, sự việc trở nên gần gũi với con ngời

b- (Tre) chống lại, xung phong,giữ

->Dùng từ ngữ chỉ hành động của ngời

để chỉ hành động của vậtc- (Trâu)ơi

->Trò chuyện xng hô với vật nh với con ngời

Xe anh, xe emTất cả đều bận rộn

*Tác dụng:Miêu tả không khí lao động khẩn trơng, phấn khởi của con ngời nơi bến cảng

Bài tập 2/58

Đoạn 1: sử dụng nhân hoá

Cảm nghĩ, tự hào, sung sớng của ngời trong cuộc

Đoạn 2: Không dùng nhân hoá

Quan sát, ghi chép, tờng thuật khách quan của ngời ngoài cuộc

32

a- Trò chuyện với “núi” nh với ngời

*Tác dụng: giãi bày tâm trạng mong thấy ngời thơng của ngời nói

b- Dùng từ, ngữ chỉ hành động, tính chất của ngời để chỉ hoạt động, tính chất của những con vật

*Tác dụng: Làm cho đoạn văn trở nên sinh động, hóm hỉnh

c- Dùng từ chỉ hoạt động, tính chất của ngời để chỉ hoạt đọng, tính chất của cây cối và sự vật

Ng y: 04/02/2010 à

Tiết 92 phơng pháp tả ngời

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Năm đợc cách tả ngời bố cục, hình thức của một đoạn, một bài văn tả ngời

- Luyện kĩ năng quán sát, lựa chọn trình bày khi viết văn tả ngời theo thứ tự hợp lí

Khi làm bài văn tả cảnh ta cần chs ý điều gì?

Dàn bài của bài văn tả cảnh?

3- Bài mới:

HĐ1: Giới thiệu bài

Bên cạnh bài văn tả cảnh thiên nhiên, loài vật, chúng ta còn gặp trong sách, báo, ngoài thực tế không ít bài, đoạn văn tả ngời

Nhng làm thế nào để tả ngời cho đúng? Cần luyện tập những kĩ năng gì?

HĐ2- Hớng dẫn cách viết bài văn, đoạn

văn

*Gọi 3 học sinh đọc ví dụ sgk

? Đoạn 1 tả ai? Ngời đó có đặc điểm gì?

Thể hiện ở những từ ngữ nào? (gạch chân

dới các từ ở bảng phụ)

? Đoạn 2 tả về ai? Có đặc điểm gì?

qua những từ ngữ nào?

? Đoạn 3 tả ai? Có đặc diểm gì?

? Trong 3 đoạn văn trên, đoạn nào tả chân

dung nhân vật? đoạn nào tả ngời gắn với

công việc?

?Đoạn 3 nh một bài văn miêu tả hoàn

chỉnh có 3 phần Hãy chỉ tõ và nêu ý chính

mỗi phần?

? Thử đặt nhan đề cho bài văn này?

(Keo vật thách đấu- Quắm đen thảm hại-

Đoạn 2:Tả Cai tứ- ngời đàn ông gian hùng

Đoạn 3: Tả hai đô vật tài mạnh Quắm Đen và ông Cản Ngũ trong keo vật ở

QĐ cố mãi vẫn không bê nổi CN QĐ thất bại nhục nhã

+ Kết bài: Mọi ngời kinh sợ trớc thần lực ghê gớm của ông Cản Ngũ

Cụ già?

Em bé?

Cô giáo?

* Yêu cầu bài tập 2

*Yêu cầu bài tập 3

Thêm từ vào chỗ trống

Học sinh đọc đoạn văn của Ngô Tất Tố và

trả lời các câu hỏi

- Mắt mờ hay tinh tờng hoặc chậm chạp, đùng

đục

- Tóc bạc nh mây hay rụng lơ phơ

- Tiếng nói trầm vang hay thều thào, yếu ớt

*Tả em bé: Mắt đen lóng lánh, môi đỏ chon chót, hay cời toe toét, mũi tẹt, thỉnh thoảng lại thò lò,răng sún, nói ngọng cha sõi

* Cô giáo say mê giảng bài mới:

- Tiếng nói trong trẻo, dịu dàng, say sa nh sống với nhân vật

-Đôi mắt lấp lánh niềm vui, bàn tay nhịp nhịp viên phấn

- Chân bớc chậm rãi -Cô nh đang trò chuyện với nhà vănBài tập 2/61

Khi tả chú bé 4-5 tuổi ta cần ví von so sánh chothích hợp Cần tả các chi tiết sau:

- Khuôn mặt tròn xoe, dài, gãy nh mâm xôi nhỏ

- Cái miệng xinh xinh hay vòi vĩnh cả nhà

- tóc dài cờm cợp lơ thơ vài sợi

- Hai bàn tay mũm mĩm, dài nuột nà, ngón tayngắn ngủn

- Đôi chân vòng kiềng, chữ bát, khuỳnh khuỳnh

- Nớc da trắng nõn, hồng hào

- Thân hình mũm mĩm

Bài tập 3+ Đỏ nh tôm (cua) luộc; mặt trời

+ Trông không khác gì hộ pháp trong chùa; Thần sấm

=> đó là hình ảnh ông Cản Ngũ trớc khi vào sớivật

Bài tập 4:

a- Qua cách miêu tả trên, ông Nghị hiện lên làngời đàn ông tham ăn tục uống, thô lỗ, mất vệ sinh, vô văn hoá lại kiểu cách, trởng giả học làm sang

Điều đó thể hiện qua các chi tiết: đâm chéo đôi

đũa qua mặt mâm, húp đánh soạt, vừa và vừa nuốt

b- Thái độ và tình cảm của tác giả đối với nhân vật Nghị Quế: Châm biếm, khinh bỉ nhng lại biểu hiện một cách khách quan

4- Củng cố : Gv hệ thống toàn bài, Hs đọc lại ghi nhớ

5- Hớng dẫn: Làm bài tập trong sách bài tập.

Ng y: 08/02/2010 à

Tiết 93

Đêm nay Bác không ngủ (Minh Huệ)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Cảm nhận đợc vẻ đẹp của Bác Hồ trong bài thơ với tâm lòng yêu thơng mênh mông,

sự ân cần với các chiến sĩ, đồng bào Thấy đợc tình cảm lính yêu vô hạn của ngời chiến

sĩ với Bác Hồ

Năm đợc nghệ thuật của bài thơ kết hợp miêu tả với biểu cảm, kết hợp miêu tả

tâm trạng tự nhiên giàu sức thuyết phục

Rèn kĩ năng đọc thơ tự sự ở thể 5 chữ, kết hợp với nêu cảm xúc trong văn miêu tả

B- Đồ dùng, ph ơng tiện:

Bảng phụ – Tranh vẽ

ảnh Bác Hồ trong chiến dịch Biên Giới 1950

35

C- Tổ chức các hoạt động:

1- ổn định: SS :

2 - Kiểm tra

Tóm tắt truyện “Buổi học cuối cùng”

Hãy tả lại thầy Ha- men trong “Buổi học cuối cùng”

3- Bài mới:

HĐ1: Giới thiệu bài:

Viết về Bác Hồ luôn là nguồn cảm hứng vô tân của các nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ MinhHuệ là một trong những nhà thơ viết về Bác rất hay Bài thơ Đêm nay Bác không ngủ là một trong những bài thơ nh thế

HĐ2- Tìm hiểu tác giả, tác phẩm

*Học sinh đọc chú thích * sgk

Giới thiệu Minh Huệ

(Gv cho hs xem ảnh BH trực tiếp chỉ đạo chiến

dịc BG 1950- Đầu năm 1951 nhà thơ gặp 1

ngời ban là bộ đội từ VB về Nghệ An, kể cho

nghe kỉ niệm đợc gặp Bảc trong chiến dịch BG

=> Gợi lên cảm xúc sâu sắc và viết thành bài

thơ)

* Hớng dẫn đọc

GV: Đọc ngắt nhịp 2/3 hoặc 3/2, giọng tâm

tình thủ thỉ Giọng Bác ân cần, trầm ấm, giọng

anh đội viên lo lắng

*gv đọc mẫu=> gọi học sinh => Nhận xét

? Bài thơ sáng tác theo thể thơ nào?

(Thơ 5 chữ - ngũ ngôn) (5 tiếng /câu ; 4 câu/

khổ, vần đợc gieo ở tiếng cuối- vần chân- và ở

2 câu cuối – vần liền)

vd: Thấy trời khuya lắm rồi

* Có ý kiến cho rằng đây là một bài thơ trữ

tình mang đậm yếu tố tự sự Điều đó có đúng

ko? vì sao?

( Đúng- vì: Trữ tình: Bộc lộ cảm xúc của tác

giả

Tự sự : Có nhân vật và sự việc liên quan)

? Vậy nhân vật trong bài thơ là ai? (Bác Hồ và

anh đội viên) Kể lại chuyện gì? ( kể về một

đêm ko ngủ của Bác tại lán nhỏ trong đêm ma

của chiến dịch BG 1950)

? H/ả BH trong bài thơ đợc miêu tả qua quan

sát và cảm nghĩ của ai?

( Nhà thơ ko trực tiếp miêu tả BH mà qua sự

quan sát và cảm nghĩ của anh đội viên)

? Ko gian, thời gian đợc tả trong bài thơ nh

thế nào? ( Trời khuya, ma lâm thâm, mái lều

*Bố cục: 2 phần

- Anh đội viên thức dậy lần thứ nhất

- Anh đội viên thức dậy lần thứ ba

36

? Ma lâm thâm là ma ntn? ( Ma nhỏ, mau hạt,

kéo dài) Gợi cảm giác gì trong em? ( gợi cảm

giác lạnh lẽo)

? Hoàn cảnh ấy gợi cho em suy nghĩ gì về

Bác? (gợi niềm thơng cảm về bác- tuổi đã cao,

trời khuya giá lạnh, nơi gian nan, làm sao

đảm bảo đợc sức khoẻ cho Bác)

? Trong đêm khuya giá lạnh, Bác đợc miêu tả

qua 2 lần thức giấc của anh đội viên chân

dung Bác hiện lên qua những từ ngữ nào?

? Tác giả đa ra một loạt các từ láy có dụng ý

gì trong đoạn thơ này? ( Gơi tả Bác thật chân

thực và sinh động)

? Đó là các từ thuần việt hay từ mợn? (Từ

thuần việt, tợng hình)

? Từ đinh ninh có 2 cách hiểu, theo em ở đây

hiểu theo cách nào là đúng? (cách 2- muốn

hiểu đúng nghĩa phải dựa vào văn bản)

? H/ả Ngời cha mái tóc bạc là một hình ảnh rất

đẹp “Ngời cha” ở đây là chỉ ai? ( Ngầm so

sánh Bác Hồ nh một ngời cha thân yêu của các

? Em có suy nghĩ gì trớc những lời Bác nói?

Bác yêu thơng tất cả mọi ngời, chỉ quên 1

ng-ời Ngời đó là ai?

Gv đọc câu thơ của Tố Hữu:

“ Ôi lòng bác vậy cứ thơng ta

Thơng cuộc đời chung, thơng cỏ hoa

Chỉ biết quên mình cho hết thảy

Nh dòng sông chảy nặng phù xa.”

Hs đọc câu kết của bài thơ Em có cảm nhận

gì về câu thơ đó? (Lo cho bộ đội, dân công là

lẽ thờng tình của Bác- câu thơ nh một chân lý,

giản đơn mà sâu sắc.)

? Qua việc phân tích việc miêu tả chân dung

Bác Hồ em hãy rút ra những nét nghệ thuật

tiêu biểu?

? Hình tợng Bác trong bài thơ nổi bật với

những phẩm chất đáng quý nào?

*Cử chỉ, hành động, lời nói của Bác

- Lời thơ giàu chất trữ tình, sử dụng các tử láy, gợi hình gợi cảm,các chi tiếtchân thực

- Bác Hồ là vị lãnh tụ vĩ đại có tình yêu thơng sâu sắc, rộng lớn với bộ đội

và nhân dân

37

( tiếp theo) (Minh Huệ)

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

Cảm nhận đợc vẻ đẹp của Bác Hồ trong bài thơ với tâm lòng yêu thơng mênh mông,

sự ân cần với các chiến sĩ, đồng bào Thấy đợc tình cảm lính yêu vô hạn của ngời chiến

HĐ1: Giới thiệu bài:

Giáo viên tóm tắt nội dung tiết trớc và chuyển vào phần 2

HĐ2- PT phần 2

Học sinh đọc lại toàn bài thơ

GV: Giờ trớc, chúng ta đã tìm hiểu h/ả BH trong 1

đêm o ngủ qua sự m tả, quan sát và suy nghĩ của

anh đội viên sau những lần thức giấc

?ở lần thức giấc thứ nhất anh đội viên thấy gì?

(*Thấy trời khuya, Bác vẫn ngồi trầm ngâm )

?Trớc h/ả ấy tâm trạng anh đội viên diễn biến ntn?

(Chăm chú nhìn Bác, ân cần hỏi, lo Bác ốm)

?Qua các chi tiết ấy em hiểu gì về tâm t anh ĐV?

? Lần thứ ba tỉnh giấc anh thấy gì?

?Tâm t của anh đội viên trong lần thức giấc thứ ba

đợc diễn tả qua các chi tiết nào? Hãy tìm những

câu thơ thể hiện tâm t của anh?

( Bác vẫn ngồi đinh ninh- trời gần sáng)

? Thái độ của anh so với lần trớc có khác không?

( Cao hơn, căng thẳng, kịch liệt hơn ->Hốt hoảng

giật mình, nằng nặc mời Bác đi ngủ)

? Các từ trên thuộc từ loại gì? (ĐT)

?Giải thích các từ đó? Hốt hoảng? Nằng nặc?

? Lời mời của anh đội viên có gì chú ý?

( Bác ơi mời Bác ngủ,mời bác ngủ Bác ơi-Nếu lần

trớc anh chỉ thổn thức, rồi thì thầm hỏi nhỏ thì đến

lần này anh quyết liệt hơn, may ra mới có thể mời

Bác đi ngủ đợc)

?Em có nhận xét gì về hình thức 2 câu thơ trên?

(Đảo từ, lặp cụm từ->Diễn tả tăng dần mức độ lo

lắng, chân thành của anh đv đối với Bác)

* HS đọc 2 câu thơ Lòng vui sớng mênh mông

Anh thức luôn cùng Bác

? Vì sao sau khi đợc nghe Bác trả lời anh đội viên

lại vui sớng vô cùng? từ đó đã đi đến quyết định

gì? ( Câu thơ đã diễn tả niềm vui của anh đội viên

đã hiểu thêm về Bác, nhận rõ thêm về tình thơng

yêu mênh mông của Bác với đ/c, đồng bào, anh

hết muốn ngủ, muôn chia sẻ sự lo lắng của Bác và

thức luôn cùng Bác- ở bên Bác ngời chiến sĩ nh

nh đợc tiếp thêm niềm vui, sức sống Đó là sức

mạnh cảm hoá của tấm lòng HCM Sự cao cả của

Ngời đã nâng ngời khác thành cao cả Vì vậy TH

có viết: Ta bên Ngời, Ngời toả sáng bên ta.Ta bỗng

lớn ở bên Ngời một chút))

? Để kể lại tâm t của anh đội viên trong lần thứ ba

thức giấc Tg đã dùng nhiều từ láy Theo em từ

nào đặc sắc hơn cả? (Nằng nặc: Diễn tả t/cảm

chân thành, mộc mạc của anh đv đối với Bác)

? Em có nhận xét gì về nghệ thuật khi nói về tâm

t của anh đội viên?

? Qua đó em hiểu tình cảm gì của anh đội viên ?

HĐ3- Hớng dẫn tổng kết

? Đặc điểm nổi bật nhất của bài thơ tự sự này là

gì?

? Bài thơ giúp em hiểu gì về tình cảm của Bác Hồ

đối với quân dân và tình cảm của nhân dân đối với

- Tấm lòng yêu thơng,ngỡng mộ, cảm phục của anh đội viên đối với Bác

IV- Tổng kết

1- Nghệ thuật: Thể thơ 5 chữ, vần liền, kết hợp miêu tả, kể với biểu cảm

2- Nội dung: Tấm lòng yêu thơng,sâu sắc, rộng lớn của Bác Hồ với

bộ đội và nhân dân đồng thời thể hiện lòng kính yêu Bác của chiến

A- Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:

- Năm đợc khái niệm ẩn dụ, các kiểu ẩn dụ

- Hiểu đợc tác dụng chính của ẩn dụ

- Bớc đầu thực hiện đợc các phép ẩn dụ trong nói và viết.Phân biệt ý nghĩa và tác dụng của ẩn dụ trong thực tế sử dụng

3- Bài mới

HĐ1: Giới thiệu bài

GV quay lại với mô hình cấu tạo của so sánh và nhấn mạnh

Vế A- Phơng diên SS - Từ SS – Vế B

(1) (2) (3) (4)

Trong đó 1 và 4 bắt buộc phải có khi so sánh Nhng thực tế trong văn thơ ta cũng gặp trờng hợp vế A đã lợc bỏ đi chỉ còn vế B Tất nhiên giữa chúng có nét tơng đồng, lúc đó

ta vẫn hiểu đợc ý của ngời viết Vậy đó là biện pháp tu từ gì?

HĐ2- Tìm hiểu khái niệm

* Bảng phụ ghi 4 ví dụ a,b,c,d

?Tại sao lại ví Bác Hồ với ngời cha mái tóc

bạc? (tuổi tác, sự yêu thơng, ân cần chu đáo

giữa BH và ngời cha có nét tơng đồng với

nhau nên Minh Huệ đã dùng để gợi sự suy

3- Ngời cha mái tóc bạc

?Theo em, cách diễn đạt thứ 3 có tác dụng gì?

(gợi lên hình ảnh ngời cha rất thân quen, gần

gũi với mọi ngời, đồng thời thể hiện t/c yêu

thơng, kính trọng của anh đv đối với Bác)

? Vậy thế nào là ẩn dụ? dùng ẩn dụ có tác

dụng gì?

HS lấy ví dụ về ÂD

“ Thấy một mặt trời trong lăng rất đỏ”

Hoa phợng thả những cánh sen xuống cỏ

HĐ3: Tìm hiểu các kiểu ẩn dụ

*Cho hs đọc lại vd a

?Cụm từ Ngời cha mái tóc bạc, dùng để chỉ

BH, chúng ta đã phân tích và thấy rõ phép ẩn

dụ ở đâ tạo ra giữa sự tơng đồng của ngời cha

với BH: Tuổi tác,mái tóc bạc -> gọi sự vật A =

sự vật B

*Đọc VD b- “Thắp lửa hồng” dùng để chỉ sự

vật,hiện tợng nào? (Hàng rào dâm bụt trớc nhà

Bác ở làng sen, hoa nở rộ)

?Vì sao có thể ví nh vậy? (Màu đỏ của dâm

bụt khẽ đu đa trớc gió nh h/ả ngọn lửa đang

cháy)

-> gọi hiện tợng A = hiện tợng B

*Đọc ví dụ c: Thuyền, bến đợc dùng với nghĩa

gốc hay nghĩa chuyển ? (chuyển)

? Hãy giải thích nghĩa gốc:

Thuyền : phơng tiện gt

bến: đầu mối gt

? Em hiểu nghĩa chuyển ntn?

Thuyền t/chất di động-> Chỉ ngời đi xa

Bến t/chất cố đinh -> chỉ ngời đợi chờ

?Các h/ả thuyền, bến làm cho em gợi nhớ đến

=>Gọi là ẩn dụ

- Giống phép ss: 2 sự vật cùng có nét tơng đồng

- Khác phép ss:

SS có cả vế A và vế B

AD chỉ có vế B còn vế A ẩn đi

2-Bài học Ghi nhớ1/68

II- Các kiểu ẩn dụ:

Ví dụ

*Nhận xét

- Thắp lên-> Nở hoa-> cách thức tơng đồng

- lửa hồng: Màu đỏ của hoa->Hình thức tơng đồng

-Thuyền : ngời đi xa-bến : ngời ở lại-> phẩm chất tơng đồng

40