SKKN: Một số biện pháp giúp học sinh lớp ba học tốt phân môn Tập viết

Tập viết ở tiểu học truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản về chữ viết và kĩ thuật viết chữ. Trong các tiết tập viết, học sinh nắm bắt được các tri thức cơ bản về cấu tạo bộ chữ cái Tiếng Việt, ghi âm tiếng việt, sự thể hiện bộ chữ cái này trên bảng, vở.. đồng thời hướng dẫn các yêu cầu kĩ thuật viết nét chữ, chữ cái, viết từ và câu. Mời quý thầy cô tham khảo sáng kiến “Một số biện pháp giúp học sinh lớp ba học tốt phân môn Tập viết”.

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP BA HỌC TỐT PHÂN

MÔN TẬP VIẾT

PHÒNG GD & ĐT LIÊN CHIỂU CỘNG HOÀ XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

TRƯỜNG TH NGUYỄN VĂN TRỖI Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

PHIẾU NHẬN XÉT, XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM Tên đề tài: MỘT SỐ BIỆN PHÁP GIÚP HỌC SINH LỚP BA HỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP VIẾT Người thực hiện : Nguyễn Thị Bảy Chức vụ : Giáo viên Bộ phận công tác : Tổ 3, trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi TỔ CHUYÊN MÔN Nhận xét:

* Xếp loại:

Liên chiểu, ngày tháng năm 2009 Tổ trưởng chuyên môn Trần Thị Thanh Tân HỘI ĐỒNG KHGD TRƯỜNG Nhận xét:

* Xếp loại:

Liên chiểu, ngày tháng năm 2009

Hiệu trưởng

Lê Anh Dũng

PHÒNG GD - ĐT QUẬN LIÊN CHIỂU

Nhận xét:

* Xếp loại:

Liên chiểu, ngày tháng năm 2009

Trưởng phòng

A ĐẶT VẤN ĐỀ

I SỰ CẦN THIẾT GIÚP HỌC SINH LỚP BA HỌC TỐT PHÂN MÔN TẬP VIẾT:

Tập viết là một trong những nội dung có tầm quan trọng đặc biệt ở Tiểu

học, nhất là đối với lớp Ba Tập viết trang bị cho học sinh bộ chữ cái Tiếng Việt và những yêu cầu kĩ thuật dể sử dung bộ chữ cái đó trong học tập và giao tiếp Với ý nghĩa này không những có quan hệ mật thiết tới chất lượng học tập

ở các môn học khác mà còn góp phần rèn luyện một trong những kĩ năng hàng đầu của việc học Tiếng Việt trong nhà trường - kĩ năng viết chữ Nếu viết chữ đúng mẫu, rõ ràng, tốc độ nhanh thì học sinh có điều kiện ghi chép bài tốt, nhờ vậy kết quả học tập sẽ cao hơn Còn nếu viết xấu, tốc độ chậm sẽ ảnh hưởng đến chất lượng học tập Trong môn Tiếng Việt nếu phân môn Tập đọc giúp cho việc rèn luyện lực đọc thông tin tập viết sẽ giúp cho việc rèn luyện lực viết thạo của học sinh Hai năng lực này có quan hệ mật thiết với nhau Mỗi học sinh học Tiếng Việt phải đọc thông, viết thạo chữ Quốc ngữ

Ngoài ra tập viết còn góp phần quan trọng vào việc rèn luyện cho học sinh những phẩm chất đạo đức tốt như tính cẩn thận, kỉ luật và khiếu thẩm

mỹ

Cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng nói: ‘’Chữ viết cũng là một biểu hiện

của nết người Dạy cho học sinh viết đúng, viết cẩn thận, viết đẹp là góp phần rèn luyện cho các em tính cẩn thận, lòng tự trọng đối với mình cũng như đối với thầy và bạn đọc bài vở của mình.”

Tập viết ở Tiểu học truyền thụ cho học sinh những kiến thức cơ bản về

chữ viết và kĩ thuật viết chữ Trong các tiết tập viết, học sinh nắm bắt được các tri thức cơ bản về cấu tạo bộ chữ cái Tiếng Việt, ghi âm tiếng việt, sự thể hiện bộ chữ cái này trên bảng, vở đồng thời hướng dẫn các yêu cầu kĩ thuật viết nét chữ, chữ cái, viết từ và câu Đối với học sinh lớp Ba hiện nay về kĩ năng viết còn rất nhiều điều phải quan tâm nếu không nói là băn khoăn, lo

lắng Vậy thực trạng của chữ viết học sinh lúc này ra sao? Nguyên nhân nào dẫn đến tình trạng ấy và hướng khắc phục như thế nào?

II THỰC TRẠNG CHỮ VIẾT CỦA HỌC SINH LỚP BA VÀ NGUYÊN NHÂN:

1 Thực trạng chữ viết của học sinh lớp Ba:

- Một bộ phận không nhỏ học sinh viết chữ chưa đúng mẫu các chữ cái hoa, chữ cái để ghi âm, vần, tiếng, viết không đúng cỡ chư (độ cao, rộng, khoảng cách giữa các con chữ và giữa các chữ thường qua hẹp hoặc quá rộng) ghi dấu thanh không đúng vị trí

Ví dụ:

* Học sinh thường viết chữ sai mẫu chữ nhất là những chữ dễ lẫn như: u với

n, s với r, k với h,

* Dấu thanh ghi không đúng vị trí như: phựơng, qủa, ngòai, chuỵên,

- Phần lớn học sinh viết chữ chữ đẹp (chưa có tính thẫm mỹ) các nét chữ, con chữ chưa đều, sự kết hợp các con chữ chữ hài hoà, mềm mại, chữ viết nghiêng ngả (lúc nghiêng bên phải, lúc nghiêng bên trái) một cách tuỳ tiện Trong thời gian tháng 9 và đầu tháng 10 tôi theo dõi kiểm tra việc học tập phân môn tập viết của học sinh lớp Ba/3 của tôi kết quả như sau:

+ Viết không đúng cỡ chữ: 16 em

+ Ghi dấu thanh không đúng vị trí: 8 em

+ Viết các nét chữ, con chữ chưa đều: 26 em

2 Nguyên nhân:

Những thực trạng nói trên, theo tôi do những nguyên nhân sau:

- Một số học sinh lớp Ba chưa nắm vững tên gọi các nét cơ bản

- Về kĩ thuật lia bút, rê bút, nối nét giữa các chữ chưa thuần phục

- Học sinh và phụ huynh chưa thấy hết được tầm quan trọng của phân môn tập viết Vì thế chưa quan tâm đúng mức đến việc học phân môn tập viết Trong giờ tập viết, học sinh không chú ý nghe giáo viên hướng dẫn, không chịu khó nắn nót viết chữ nên hiện tượng viết sai nét, sai chữ, hở nét,

thiếu dấu hoặc đánh dấu không đúng vị trí, không đúng kích cỡ, không đảm bảo khoảng cách giữa các chữ thường diễn ra

- Việc rèn chữ ở nhà của học sinh ít được phụ huynh quan tâm do phụ huynh mới được tiếp cận với chữ viết mới, chưa nắm được kĩ thuật viết chữ ở bậc tiểu học Việc hỗ trợ cùng Giáo viên rèn chữ cho học sinh ở nhà còn rất hạn chế

Với những thự trạng nêu trên tôi nhận thấy muốn rèn luyện chữ viết cho học sinh cần phải tìm tòi, suy nghĩ, tìm ra những biện pháp tốt nhất để giúp

học sinh nâng cao chất lượng chữ viết Đó là lí do tôi chọn đề tài: ”Một số

biện pháp giúp học sinh lớp Ba học tốt phân môn Tập viết.”

I MỘT SỐ BIỆN PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CHỮ VIẾT CHO HỌC SINH

1 Hướng dẫn học sinh viết liên kết các nét cơ bản để tạo thành chữ cái hoa:

* Muốn hướng dẫn học sinh tập viết đạt kết quả tốt đòi hỏi giáo viên phải nắm cấu tạo và cach viết chữ cái hoa, giáo viên phải luyện viết đúng mẫu trong vở tập viết và trên bảng lớp Đây là một khâu rất quan trọng đòi hỏi giáo viên phải nhiệt tình cẩn thận, tỉ mỉ Hướng dẫn học sinh nắm được cấu tạo và cách viết một cách cụ thể

Ví dụ: Chữ A

Cách viết:

- Viết nét 1: Từ điểm bắt đầu ở giao điểm của đường kẻ dọc 2 với đường kẻ ngang 3 tạo nét cong phải chạm đến đường kẻ ngang 1 rồi hơi lượn và đưa bút lên đến giao điểm của đường kẻ dọc 5 và đường kẻ ngang 6

- Viết nét 2 (nét móc ngược): Từ điểm kết thúc nét 1 kéo thẳng xuống gần đường kẻ ngang 1 và lượn vòng lên cho tới đường kẻ ngang 2 và khoảng giữa đường kẻ dọc 6 và 7

- Viết nét ngang: Lia bút lên đến phía trên đường kẻ ngang 3 và viết nét ngang chia đôi chữ

Ví dụ: Chữ G

Cách viết:

- Viết chữ C hoa (giống về hình dáng và kích

thước) Tuy nhiên về cuối nét không có nét lượn xuống

mà dừng lại ở giao điểm của đường kẻ ngang 3 và đường kẻ dọc 5

- Viết nét khuyết dưới: Từ điểm kết thúc nét 1, viết tiếp nét khuyết dưới

Điểm dưới cùng của nét khuyết này cách dòng ngang 1 là 1,5 đơn vị chữ Điểm dừng bút là giao điểm giữa đường kẻ ngang 2 và đường kẻ dọc 6

* Giáo viên hướng dẫn học sinh viết bảng con, bảng lớp, vở tập viết và

vở ô ly ở nhà Đôi bạn học tập kiểm tra kết hợp cùng giáo viên tìm ra những chỗ học sinh viết chưa đúng

2 Hướng dẫn học sinh viết nối các chữ cái hoa:

Khi học sinh biết cách viết các chữ cái rồi giáo viên cần phải nghiên cứu

kỹ về kỹ thuật viết nối chữ cái, đây là một khâu rất quan trọng giúp học sinh viết thành một chữ hoàn chỉnh Khi viết một chữ( ghi vần, ghi tiếng) gồm từ hai chữ cái nối lại với nhau, để đảm bảo tốc độ viết, người ta không thể viết rời từng chữ cái mà phải di chuyển dụng cụ viết đưa nét chữ liên tục theo kỹ thuật viết liền mạch Thực tiễn viết liên kết xảy ra các trường hợp như sau:

a Trường hợp viết nối thuận lợi: Các chữ cái đứng trước và đứng sau đều có

nét liên kết

Ví dụ:

Khi viết chữ “ Yết” lưu ý viết chữ “Y” đến

điểm dừng bút ở đường kẻ ngang giữa, rê bút viết luôn chữ ”ê” và rê bút viết chữ t dừng bút trên đường kẻ ngang dưới (bằng 1/2 đơn vị)

- Giáo viên vừa viết mẫu, vừa hướng dẫn, vữa giải thích Thao tác này chậm để học sinh theo dõi nắm bắt

Như vậy khi hướng dẫn học sinh tập viết mỗi chữ có những kỹ thuật viết khác nhau Yêu cầu giáo viên phải nghiên cứu kỹ, cẩn thận để học sinh viết đúng, viết đẹp, biết điều tiết để chữ viết tự nhiên không có chỗ gãy

b Trường hợp viết nối không thuận lợi :

Ví dụ:

Chữ cái đứng trước không có nét liên kết, chữ cái đứng sau có nét liên kết Những trường hợp chữ cái không có nét chân có thể nối, tôi xác định trọng tâm cho học sinh thấy khoảng cách giữa hai con chữ để khi viết điều tiết cho vừa phải, không xa quá cũng không sát quá có nghĩa là khoảng cách vừa phải

3 Hướng dẫn học sinh cách ghi dấu phụ và dấu thanh:

Hướng dẫn học sinh thao tác viết nhanh viết các chữ trong vùng liên kết trước rồi ghi dấu phụ và dấu thanh

Ví dụ:

Viết chữ Lừa: đầu tiên viết chữ Lua, sau đó ghi dấu ư và dấu nặng

* Tăng cường thao tác phân tích kỹ thuật viết chữ Phân tích kỹ thuật viết là

một biện pháp không thể thiếu được trong phân môn tập viết mà người giáo

viên luôn luôn phải chú trọng, cẩn thận, tỉ mỉ, đi đúng quy trình viết

Khi tiến hành phân tích kỹ thuật viết chữ, học sinh buộc phải quan sát giáo viên viết mẫu một cách tường tận Học sinh nêu được độ cao của các con chữ, khoảng cách giữa các con chữ trong mỗi từ

Ví dụ: Bài tập viết tuần 15

- Giáo viên hướng dẫn học sinh viết theo quy trình viết, lưu ý điểm dừng

bút, đặt bút, nối nét, lia bút, rê bút và khoảng cách giữa 2 chữ trong một từ, giữa các từ trên một dòng

- Sau đó học sinh viết vào bảng con, gọi 3 học sinh lên bảng viết, giáo viên cho học sinh cả lớp so sánh và sữa lỗi

Giáo viên theo dõi học sinh viết bài trên bảng lớp

4 Tăng cường phân tích, chấm chữa bài cho hoc sinh:

- Khi chấm bài tập viết giáo viên cần chỉ cho học sinh thấy loại lỗi nào học sinh thường mắc phải, giáo viên viết mẫu lại chữ học sinh viết sai, học sinh nhìn vào bài tập viết của mình nhận biết lỗi mình mắc phải và có thể yêu

cầu những em thường mắc lỗi trả lời câu hỏi: Trong bài tập viết vừa qua, em

đã mắc phải những lỗi nào?- Khi đã ý thức được loại lỗi mình thường mắc

phải, nếu gặp những chữ có vấn đề dễ mắc lỗi của mình, học sinh sẽ cẩn thận hơn trong khi viết chữ Trong bước soát lại bài tập viết, giáo viên đưa ra mẫu đúng, rồi đối chiếu với chữ mình viết các em sẽ thấy được lỗi của mình và tự chữa Giáo viên kiểm tra viêc tự chữa lỗi của học sinh Dần dần năng lực tự

kiểm tra và tự chữa lỗi của học sinh sẽ được hình thành

- Hằng tuần tôi chấm vở rèn chữ và xếp loại A, B,C tôi luôn tuyên

dương những em có tiến bộ về chữ viết, chỉ rõ những sai sót để các em viết chữ đẹp hơn

- Hằng tháng kiểm tra tất cả các loại vở và xếp loại giữ vở rèn chữ, tôi đánh giá việc giữ vở rèn chữ của từng em để các em khắc phục những sai sót

- Trong từng giai đoạn em nào được xếp loại A nhiều về giữ vở rèn chữ

được tôi tuyên dương và thưởng cho các em phần thưởng nhỏ như: vở, bút để động viên phong trào giữ vở- rèn chữ viết của lớp

5 Tổ chức các trò chơi về tập viết:

* Thi viết đẹp, viết nhanh, viết đúng:

Ví dụ: Em hãy viết đúng, viết đẹp, nhanh các từ ngữ sau:

- Em hãy trình bày một bài tập viết trên tờ giấy in sẵn bài tập viết sau:

- Tổ chức cho học sinh chơi trò chơi theo đúng yêu cầu của giáo viên

đề ra Những em làm tốt giáo viên khen, nhất là những em học yếu phân môn tập viết thì nên khuyến khích, động viên để các em cố gắng thêm

- Vừa sử dụng các phương pháp kĩ năng cần thiết của phân môn tập viết giúp các em học tốt Vừa phải phân loại học sinh yếu, trung bình và học sinh khá, giỏi để tạo điều kiện quan tâm giúp đỡ những em học còn yếu kém và trung bình có thể rèn luyện tập viết nhiều hơn và kiểm tra các em cận kề hơn

- Dựa vào việc phân công đôi bạn học tập cứ một em học khá hoặc học giỏi kèm một em học yếu hoặc trung bình

Ví dụ: Em Kha kèm em Hoàng, em Huy kèm em Thành, em Trang kèm

em Đức, em Anh kèm em Nhân Trước mỗi buổi học có giờ tập viết các em

giỏi, khá có nhiệm vụ kiểm tra bài tập viết, các em giúp các bạn học sinh yếu nhận biết phân biệt từ, tiếng dễ (lẫn lộn) viết sai, chính xác hơn Những em học yếu được ưu tiên gọi trả lời câu hỏi hoặc tham gia các trò chơi nhiều hơn

để gây hứng thú, ít thụ động và thấy được khả nămg nhận biết của bản thân

Cứ như vậy tôi kết hợp nhiều mặt cả cung cấp về kiến thức kỹ năng của phân môn tập viết cho các em yếu, trung bình còn kết hợp kiểm tra đôn đốc, phối hợp với phụ huynh bằng nhiều hình thức khác nhau Kết hợp cả tình thương, gần gũi và sự tận tình với học sinh nên tôi đã thu được kết quả tốt

- Đó là khâu tổ chức học tập trên lớp cho học sinh càon khâu tổ chứ học tập ở nhà tôi cũng rất quan tâm, đây cũng là một yếu tố không kém phần quan trọng giúp tôi thành công trong việc dạy phân môn tập viết

6 Tăng cường các điều kiện trong giờ dạy tập viết:

- Phòng học phải đủ ánh sáng cho học sinh ngồi học theo quy định của

vệ sinh học đường Không để ánh sáng của đèn làm bóng bảng lớp, học sinh không nhìn được chữ viết trên bảng lớp

- Bảng lớp: được treo ở độ cao vừa phải, cạnh dưới của bảng ngang tầm với đầu của học sinh ngồi trong lớp Bảng sơn màu xanh thẫm (hoặc màu đen) Trên bảng có dòng kẻ cự ly 4cm - 5cm dể học sinh tập viết

- Bàn ghế học sinh: kích thước phải phù hợp với độ cao trung bình của từng đối tượng học sinh trong lớp Tỉ lệ chiều cao của bàn, ghế phải tương xứng để khi ngồi khuỷu tay của các em ngang với mặt bàn

- Phấn viết bảng: phần trằng mềm, không bụi

- Bút chì: có sẵn mũi không phải gọt

- Bút mực: thống nhất cả lớp một màu xanh hoặc tím

- Vở tập viết: dùng loại vở do nhà xuất bản giáo dục ấn hành hàng năm,

vở tập viết đã in sẵn chữ mẫu thể hiện nội dung và yêu cầu của bài viết

7 Tăng cường quan tâm đến tư thế ngồi viết của học sinh:

- Đây là việc làm thường xuyên mà tôi đã kiên trì thực hiện trong từng

tiết dạy, từng buổi dạy để rèn nề nếp cho học sinh khi ngồi viết

- Tư thế ngồi viết không những ảnh hưởng đến chất lượng, đến kết quả của việc tập viết mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển thể lực của học sinh Tư thế ngồi viết không hợp lý là một trong những nguyên nhân làm các

em chóng mệt mỏi, tạo ra các căn bệnh học đường như cận thị, vẹo xương sống, lép ngực, của học sinh

- Khi ngồi viết học sinh phải ngồi ngay ngắn, lưng thẳng, không tì ngực vào cạnh bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở 25cm - 30cm, cánh tay trái đặt trên mặt bàn bên trái vở, bàn tay trái tì vào mép vở, giữ cho mép vở không bị xê dịch Tay phải cầm bút bằng 3 ngón tay (ngón tay trỏ, ngón giữa, ngón tay trái)

- Mỗi giờ tập viết, trước khi viết bài vào vở giáo viên đều phải nhắc lại

tư thế ngồi viết, để vở, cách cầm bút, công việc này không nhàm chán mà giúp học sinh tạo ra nét chữ đẹp, đúng Ví dụ tư thế ngồi viết và cầm bút đúng

Giáo viên sửa tư thế ngồi cho học sinh

em Những em nào thường mắc lỗi tôi tìm ra những lỗi chính cho các em luyện viết lại nhiều lần Để khâu tổ chức ở nhà đạt kết quả tốt, đầu năm học tôi photo mẫu chữ theo quyết định 31 của Bộ GD-DT ban hành gửi cho phụ huynh học sinh để phụ huynh kiểm tra chữ viết của các em dễ dàng hơn Việc học tập ở lớp cũng như ở nhà tôi đều phối hợp chặt chẽ với phụ huynh học sinh