Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã cùng nhiều đoàn công tác đến thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, các trung tâm nuôi dưỡng thương binh, bệnh binh [r]
Trang 1SỞ GD&ĐT KIÊN GIANG
TRƯỜNG THPT CHUYÊN HUỲNH MẪN ĐẠT
ĐỀ BÀI VIẾT SỐ 3 - MÔN NGỮ VĂN 12
Thời gian: 90 phút (không kể thời gian giao đề)
Ngày kiểm tra: 5/11/2018
I PHẦN ĐỌC – HIỂU (3đ)
Đọc đoạn văn bản và trả lời các câu hỏi sau:
“Đền ơn đáp nghĩa, Uống nước nhớ nguồn đã trở thành truyền thống tốt đẹp làm nên sức mạnh Việt Nam - một dân tộc anh dũng, kiên cường và nhân văn.
Mặc dù kinh tế đất nước đối mặt với không ít khó khăn, thách thức, nhưng Đảng, Nhà nước và toàn xã hội luôn đặc biệt quan tâm, chú trọng và không ngừng đẩy mạnh, mở rộng công tác đền ơn, đáp nghĩa hoàn thiện, ban hành nhiều chính sách ưu đãi, hỗ trợ gia đình và người có công với nước Đây là cơ sở quan trọng để các hoạt động đền ơn đáp nghĩa ngày càng thiết thực đi vào chiều sâu, theo đúng tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ
XI của Đảng: Huy động mọi nguồn lực xã hội, cùng với Nhà nước chăm lo tốt hơn nữa đời sống vật chất và tinh thần của những người và gia đình có công Tạo điều kiện, khuyến khích mọi người và gia đình có công tích cực tham gia phát triển kinh tế để nâng cao đời sống vật chất, tinh thần, có mức sống cao hơn mức sống trung bình của dân cư tại địa bàn.
Ngay từ đầu tháng 7, Chủ tịch nước đã có quyết định 1142/QĐ-CTN về việc tặng quà nhân dịp ngày thương binh liệt sĩ Các đồng chí lãnh đạo Đảng, Nhà nước đã cùng nhiều đoàn công tác đến thăm hỏi, tặng quà các gia đình chính sách, Bà mẹ Việt Nam anh hùng, các trung tâm nuôi dưỡng thương binh, bệnh binh trong cả nước Bên cạnh đó, các địa phương, bộ, ngành, đoàn thể đã dành kinh phí và huy động các nguồn lực xã hội để triển khai kịp thời, hiệu quả các hoạt động đền ơn đáp nghĩa, qua đó tạo niềm tin đối với người có công về sự chăm lo, trợ giúp của Đảng, Nhà nước đối với những cống hiến, hy sinh của họ vì độc lập, tự do của dân tộc.
Đền ơn đáp nghĩa đã trở thành một phong trào sâu rộng, có sức lan tỏa lớn và thu hút đông đảo các tầng lớp nhân dân, các tổ chức xã hội, các doanh nghiệp tích cực, chủ động tham gia, với các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc bà mẹ Việt Nam anh hùng; xây dựng mới và sửa chữa nhà tình nghĩa; đỡ đầu con em thương binh, liệt sĩ; trợ cấp, hỗ trợ thường xuyên các gia đình chính sách; tuổi trẻ cả nước đã đồng loạt triển khai Đêm thắp nến tri ân anh hùng liệt sĩ tại các nghĩa trang liệt sĩ đã để lại những ấn tượng tốt đẹp trong cộng đồng
(Trích: Xã luận - Báo Nhân dân điện tử, ngày 26/7/2013)
Câu 1: Theo anh/chị, đoạn văn nào nêu khái quát chủ đề của đoạn văn bản trên?
Câu 2: Xác định phong cách ngôn ngữ và phương thức biểu đạt của đoạn văn bản?
Câu 3: Theo người viết, phong trào đền ơn đáp nghĩa của nhân dân thể hiện ở những
hoạt động cụ thể nào?
Câu 4: Vì sao người viết lại cho rằng "Đền ơn đáp nghĩa, Uống nước nhớ nguồn đã trở
thành truyền thống tốt đẹp làm nên sức mạnh Việt Nam " ?
II PHẦN LÀM VĂN (7đ)
Câu 1 (2 đ) : Từ nội dung đoạn văn bản anh/chị hãy bày tỏ ý kiến riêng của bản
thân về đạo lí Uống nước nhớ nguồn của dân tộc ta (đoạn văn khoảng 15 – 20 dòng)
Câu 2 (5 đ):
Học sinh chọn một câu thích hợp (Câu 2a hoặc Câu 2b) để làm bài Nếu làm cả hai câu thì không được chấm.
Câu 2a (Dành cho chương trình cơ bản):
Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ sau:
“… Nhưng em biết không
Có biết bao người con gái, con trai Trong bốn nghìn lớp người giống ta lứa tuổi
Trang 2Họ đã sống và chết Giản dị và bình tâm Không ai nhớ mặt đặt tên Nhưng họ đã làm ra Đất Nước
Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng
Họ chuyền lửa qua mỗi nhà, từ hòn than qua con cúi
Họ truyền giọng điệu cho con mình tập nói
Họ gánh theo tên xã, tên làng trong mỗi chuyến di dân
Họ đắp đập be bờ cho người sau trồng cây hái trái
Có ngoại xâm thì chống ngoại xâm
Có nội thù thì vùng lên đánh bại
Để Đất Nước này là Đất Nước Nhân dân Đất Nước của Nhân dân, Đất Nước của ca dao thần thoại Dạy anh biết “yêu em từ thuở trong nôi”
Biết quý công cầm vàng những ngày lặn lội Biết trồng tre đợi ngày thành gậy
Đi trả thù mà không sợ dài lâu…”
(Trích trường ca " Mặt đường khát vọng" - Nguyễn Khoa Điềm) Câu 2b (Dành cho chương trình chuyên):
Vẻ đẹp của hình tượng Em trong bài thơ Sóng của nhà thơ Xuân Quỳnh.
Học sinh không sử dụng tài liệu Giám thị không giải thích gì thêm
Trang 3HƯỚNG DẪN CHẤM BÀI SỐ 3- KHỐI 12
I PHẦN ĐỌC HIỂU (3đ)
Câu 1: Câu văn nêu khái quát chủ đề của đoạn trích trên:
Đền ơn đáp nghĩa, Uống nước nhớ nguồn đã trở thành truyền thống tốt đẹp làm nên sức mạnh Việt Nam
- Điểm 0.5: trả lời đúng câu văn cuối của đoạn trích ( đoạn 2)
- Điểm 0: trả lời sai hoặc không trả lời
Câu 2: Xác định phong cách ngôn ngữ và Phương thức biểu đạt chính
- Phong cách ngôn ngữ : Chính luận
- Phương thức biểu đạt chính: Nghị luận
- Điểm 1.0: trả lời đúng cả 2 ý trên
- Điểm 0.5: trả lời đúng 1 trong 2 ý trên
- Điểm 0: trả lời sai hoặc không trả lời
Câu 3: Theo tác giả phong trào đền ơn đáp nghĩa diễn ra trong nhân dân với những hoạt
động cụ thể nào?
- Tích cực, chủ động tham gia, với các hoạt động nuôi dưỡng, chăm sóc bà mẹ Việt Nam anh hùng
- Xây dựng mới và sửa chữa nhà tình nghĩa
- Đỡ đầu con em thương binh, liệt sĩ; trợ cấp, hỗ trợ thường xuyên các gia đình chính
sách…
- Điểm 0.5: trả lời đúng và đầy đủ các ý trên
- Điểm 0.25: trả lời được 1/2 số ý
- Điểm 0: trả lời sai hoặc không trả lời
Câu 4: Hãy giải thích vì sao tác giả lại cho rằng "Đền ơn đáp nghĩa, Uống nước nhớ nguồn
đã trở thành truyền thống tốt đẹp làm nên sức mạnh Việt Nam " ? Vì:
- Thể hiện tấm lòng biết ơn đối với những người có công, sự trân trọng với những giá trị tốt đẹp trong quá khứ
- Là đạo lý nhân văn cao đẹp của dân tộc ta gắn với hàng nghìn năm lịch sử hào hùng
- Hình thành, củng cố, khơi dậy lòng yêu nước, lòng tự hào, tự tôn dân tộc
- Điểm 1.0: trả lời đúng và đầy đủ các ý trên
- Điểm 0.5: trả lời được 1/2 số ý
- Điểm 0: trả lời sai hoặc không trả lời
II PHẦN LÀM VĂN (7.0đ)
Câu 1: Viết đoạn văn ( 2.0 điểm)
- Nội dung: Bàn đạo lí “Uống nước nhớ nguồn”
Học sinh có nhiếu cách triển khai nhưng về cơ bản bài viết cần đáp ứng những ý cơ bản sau: + Khái quát nội dung đoạn văn bản: Bàn về phong trào Đền ơn đáp nghĩa, Uống nước nhớ nguồn đã trở thành truyền thống tốt đẹp làm nên sức mạnh Việt Nam
+ Giải thích Thế nào là “ Uống nước nhớ nguồn”
+ Những biểu hiện của đạo lí “Uống nước nhớ nguồn” trong cuộc sống
+ Vì sao phải “Uống nước nhớ nguồn”
+ Bài học nhận thức
- Hình thức: Viết đúng cấu trúc một đoạn văn: có câu mở đoạn, các câu thân đoạn và câu kết đoạn Các phần liên kết chặt chẽ
- Điểm 2.0: Đáp ứng đầy đủ 2 yêu cầu trên.
- Điểm 1.0: Đáp ứng khoảng 1/2 yêu cầu
- Điểm 0: không viết hoặc viết sai.
Câu 2; Bài văn nghị luận Văn học ( 5.0 điểm )
* Yêu cầu chung:
Trang 4- Về kĩ năng: Biết cách làm bài văn nghị luận về một đoạn thơ, kết cấu chặt chẽ, diễn đạt lưu
loát, không mắc lỗi chính tả, dùng từ và ngữ pháp
- Về nội dung: Nắm vững giá trị nội dung và nghệ thuật của đoạn thơ
* Yêu cầu cụ thể:
a Đảm bảo cấu trúc bài luận (1.0đ)
- 1.0đ: Trình bày đầy đủ các phần Mở, thân, kết Phần mở biết dẫn dẫn dắt hợp lí và nêu
được vấn đề; phần thân biết tổ chức thành nhiều đoạn, liên kết chặt chẽ, sáng tỏ vần đề; phần kết khái quát được vấn đề và thể hiện được nhận thức của cá nhân
- 0.5đ: Trình bày đấy đủ các phần Mở, thân, kết nhưng chưa thể hiện đầy đủ, phần thân chỉ
có 1 đoạn văn
- 0đ: Thiếu mở hoặc kết, phần thân chỉ viết một đoạn văn hoặc cả bài chỉ viết 1 đoạn văn
b Xác định vần đề cần nghị luận (0.5đ)
- 0.5đ: Xác định đúng vấn đề: Khẳng định Đất Nước là của Nhân Dân vì Nhân Dân Dân đã
làm ra Đất Nước
- 0.25đ: Xác định chưa rõ, nêu chung chung hoặc phân tích hết cả đoạn trích Đất Nước
- 0đ: Lạc đề
c Chia vấn đề cần NL thành các luận điểm phù hợp (3.5đ)
- 3.5đ: Đảm bảo các yêu cầu trên, có thể trình bày theo định hướng sau:
1 Khái quát nội dung của đoạn trích Đất Nước gắn với định hướng ở đề bài
2 Cảm nhận về đoạn trích:
- Nhân Dân là những người bình thường, vô danh nhưng họ đã thầm lặng xây dựng, mở
mang, khi phá, kiến tạo Đất Nước (Không ai nhớ mặt đặt tên / Họ gánh theo tên xã tên
làng trong mỗi chuyến di dân )
- Nhân Dân là những người đã sáng tạo, gìn giữ và lưu truyền những giá trị vật chất, văn
hóa, tính thần cho đời sau (Họ giữ và truyền cho ta hạt lúa ta trồng/ Chuyển lửa từ mỗi nhà
từ hòn than qua con cúi/ Truyền giọng điệu cho con mình tập nói )
- Nhân Dân là những người không tiếc máu xương, sẵn sàng đứng lên bảo vệ Đất Nước
trước những biến động lịch sử và hiểm họa xâm lăng (Có ngoại xâm thì đánh ngoại xâm/Có
nội thù thì vùng lên đánh bại )
3 Đánh giá nghệ thuật:
+ Thể thơ tự do, hình ảnh vừa gần gũi, quen thuộc vừa mang tính khái quát, các biện pháp tu
từ được sử dụng một cách linh hoạt
+ Cám xúc chân thành, giọng điệu tâm tình, có sự hòa quyện giữa chất trữ tình và chất chính luận
- 2.5đ: Cơ bản đáp ứng được yêu cầu song tính liên kết chưa chặt chẽ
- 1.5đ: Đáp ứng được khoảng 1/2 yêu cầu trên
- 0.75: Đáp ứng một vài yêu cầu trên, ý trình bày lộn xộn
d Sáng tạo (0.5đ)
- 0.5đ: Có cách diễn đạt sáng tạo và độc đáo, văn viết giàu cảm xúc, thể hiện khả năng cảm
thụ thơ tốt, có quan điểm và thái độ riêng nhưng không trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật
- 0.25đ: Có cách diễn đạt sáng tạo, thể hiện quan điểm riêng ở mức độ vừa phải, không trái
với chuẩn mực đạo đức và pháp luận
- 0đ: Không có cách diễn đạt sáng tạo, không có quan điểm và thái độ riêng hoặc quan
điểm, thái độ riêng trái với chuẩn mực đạo đức và pháp luật
e Chính tả, dùng từ, đặt câu (0.5đ)
- 0.5đ: Không mắc lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu
- 0.25đ: Mắc lỗi vừa phải
- 0đ: Mắc nhiều lỗi