Nghiên cứu thành phần loài và phân bố của các loài cá ở sông trầu, huyện núi thành, tỉnh quảng nam

Mic du v�y, vi con thiSu nhung din li?u vs cac loai ca & day.. Trong d6 thanh phin loai ca & song Triu c6 m6i quan h?. gin gli v&i thanh phin loai ca & song Trnang Giang.. va phat triJn

ĐĨăN NG,ăNĔMă2020

Chuyên ngành: Sinh thái h c

Mã s : 842 01 20

ĐĨăN NG,ăNĔMă2020

L IăCAMăĐOAN

Tôi xin cam đoan đơy lƠ công trình nghiên c u c a riêng tôi d i s h ng dẫn

c a PGS.TS.ăVǜăTh Ph ngăAnh Các s li u và k t qu nghiên c u nêu trong lu n

văn lƠ trung th c vƠ ch a đ c công b trong b t kỳ m t công trình nào khác

Núi Thành, ngày 06 tháng 6 năm 2020

Tác gi lu n văn

Bùi Xuân Tu n

Ten d� tai: Nghien C'U thanh phtn loai va phan b6 cia cac loai ca & song

Trtu, huy�n Nui Thanh, Quang Nam

Nganh: Sinh thai hQC

HQ ten h9c vien: Bui Xuan Tu§n

Nguai hu6ng din khoa h9c: PGS.TS Vi Thi Phmmg Anh

Ca s& dao t�o: Tnrcmg D�i hQc Sr ph�m Da Ning - D�i hQc Da Ning

T6m tlt: Song Triu (huy?n Nui Thah, tinh Quang Nam) dai 12 km, c6 vai tro quan tr9ng trong cung d.p nu&c sinh ho.t va san xu&t, dic bi?t cung c&p ngu6n lqi ca cho nguai dan dia phuang Mic du v�y, vi con thiSu nhung din li?u vs cac loai ca & day Dva tren cac dqt thvc dia tu thang 02/2019 dSn thang 12/2019 t.i song Triu, huy?n Nui Thanh, tinh Quang Nam, chung toi da xac dinh duqc c6 72 loai, 55 gi6ng, 36 h9 thu(>c 12 b> Trong d6, b> ca Vuqc,(Perciformes) chiSm uu thS nh&t v&i 38 loai chiSm 52,7% tbng s6 loai, 26 gi6ng chiSm 47,27% tbng s6 gi6ng, 18 h9 chiSm 50% Trong tbng s6 72 loai ca thu duqc a khu VJC nghien cuu thi da th6ng ke duqc 22 loai ca co gia tri kinh ts, cac loai nay duqc ngu dan s6ng ven song khai thac quanh nam va 4 loai ca quy hiSm duqc ghi trong S.ch )6 Vi?t Nam nam 2007 Thanh phin loai ca & song Triu duqc chia lam 3 nh6m sinh thai dva theo n6ng d> mu6i, g6m nh6m ca c6 ngu6n g6c nu&c ng9t, nh6m ca nu&c lq, nh6m ca biSn di nh�p.Thanh phin loai ca

a Song Triu c6 h? s6 gin gui cao v&i nhiSu song Ian c�n a tinh Quang Nam Trong d6 thanh phin loai ca & song Triu c6 m6i quan h? gin gli v&i thanh phin loai ca & song Trnang Giang Day la din li?u giup cho cac nha quan ly & dia phuang tu xa dSn huy?n tham khao cho vi?c xay dllg cac ks ho.ch khai thac hqp ly ngu6n lqi ca d6ng thai v&i vi?c bao v? va phat triJn bSn vung ngu6n lqi ca & song Triu.Nghien cuu dic diSm di truySn, sinh san nhan t.o va xay dvng cac mo hinh nuoi thuang ph�m trong ao nu&c chay dung lam thvc ph�m cac loai ca c6 gia tri kinh ts cao nhim gop phk dam bao ngu6n lqi thuy san phat triJn bSn vung

Tu kh6a: Da d.ng loai ca, gia tri kinh tS va bao t6n, song Triu, huy?n Nui Thanh

Xac nh�n c.a ngr'i hmg d§n khoa hqc

PGS.TS Vu Thi Phuong Anh

M C L C

L I CAM ĐOAN i

TRANG THÔNG TIN ii

M C L C iv

DANH M C CÁC CH VI T T T vi

DANH M C B NG vii

DANH M C HÌNH viii

M Đ U 1

1 Tính c p thi t c a đ tài 1

2 M c tiêu c a đ tài 2

3 N i dung nghiên c u 2

4 ụ nghĩa c a đ tài 3

5 C u trúc c a lu n văn 3

Ch ngă1 T NG QUAN TÀI LI U 5

1.1 L C S NGHIÊN C U KHU H CÁ N C NG T VI T NAM VÀ QU NG NAM 5

1.1.1 L c s nghiên c u khu h cá n c ng t Vi t Nam 5

1.1.2 L c s nghiên c u khu h cá n c ng t Qu ng Nam 8

1.2 Đ C ĐI M T NHIÊN VÀ XÃ H I C A KHU V C NGHIÊN C U 10

1.2.1 Khái quát v đ c đi m t nhiên và xã h i Huy n Núi Thành 10

1.2.2 Tình hình kinh t - xã h i c a huy n Núi Thành 18

Ch ngă 2 Đ Iă T NG, TH Iă GIAN,ă Đ Aă ĐI Mă VĨă PH NGă PHÁPNGHIÊN C U 20

2.1 Đ I T NG NGHIÊN C U 20

2.2 TH I GIAN NGHIÊN C U 20

2.3 Đ A ĐI M NGHIÊN C U 20

2.4 PH NG PHÁP NGHIểN C U 21

2.4.1 Ph ng pháp nghiên c u ngoài th c đ a 21

2.4.2 Ph ng pháp đ nh danh hình thái 23

2.4.3 S d ng công th c trong tính toán và x lý s li u 25

Ch ngă3 K T QU VÀ BI N LU N 26

3.1 ĐA D NG THÀNH PH N LOÀI CÁ SÔNG TR U, HUY N NÚI THÀNH, T NH QU NG NAM 26

3.1.1 Danh l c thành ph n loài cá 26

3.1.2 C u trúc thành ph n loài cá 30

3.1.3 Xét v nhóm u th 35

3.1.4 Các loài cá quý hi m 37

3.1.5 Các loài cá có giá tr kinh t 37

3.1.6 Các loài cá ngo i lai 40

3.1.7 Đ th ng g p c a các loài cá sông Tr u 41

3.1.8 So sánh thành ph n loài cá sông Tr u v i các khu h cá khác 46

3.2 Đ C ĐI M CH T L NG MÔI TR NG N C 49

3.3 Đ C ĐI M PHÂN B CÁC LOÀI CÁ SÔNG TR U, HUY N NÚI THÀNH, QU NG NAM 53

3.3.1 Phân b các loài cá theo th i gian sông Tr u 53

3.3.2 Phân b các loài cá theo n ng đ mu i sông Tr u 56

3.4 ĐÁNH GIÁ TÁC Đ NG C A CÁC HO T Đ NG PHÁT TRI N KINH T XÃ H I Đ N NGU N L I CÁ VÀ Đ XU T CÁC GI I PHÁP B O V NGU N L I CÁ SÔNG TR U, HUY N NÚI THÀNH, T NH QU NG NAM 64

3.4.1 Giá tr ngu n l i cá sông Tr u 64

3.4.2 Tình hình nuôi tr ng th y s n sông Tr u 64

3.4.3 Tình hình khai thác cá sông Tr u 66

3.4.4 Nh ng y u t làm gi m ngu n l i cá 66

3.4.5 M t s ng c khai thác chính khu v c nghiên c u 67

3.4.6 Đ xu t các gi i pháp b o v ngu n l i cá sông Tr u 70

K T LU N VÀ KI N NGH 74

TÀI LI U THAM KH O 75

PH L C

DANH M C CÁC CH VI T T T

BVTV: B o v th c v t

FAO (Food and Agriculture Organization of the United Nations): Tổ ch c Nông l ng Liên Hi p Qu c

B ng 1.2 S gi n ng trung bình các tháng trong năm 2016, 2017 vƠ 2018 15

B ng 1.3 L ng m a các tháng trong năm 2016, 2017 vƠ 2018 16

B ng 1.4 Đ ẩm không khí trung bình các tháng trong năm 2016, 2017 vƠ

2018

16

B ng 1.5 Di n tích, s h , dân s và m t đ dân s theo c p xƣ năm 2018 18

B ng 2.1 V trí và t a đ t i các khu v c thu mẫu nghiên c u 20

B ng 3.1 Danh l c thành ph n loài cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh

Qu ng Nam

26

B ng 3.2 Đa d ng các taxon trong t ng b cá sông Tr u 31

B ng 3.3 S l ng các gi ng, loài cá có trong các h sông Tr u 35

B ng 3.5 Các loài cá có giá tr kinh t sông Tr u 38

B ng 3.7 Đ th ng g p c a các loài cá sông Tr u 41

B ng 3.8 M c đ th ng g p c a các nhóm loài cá sông Tr u 45

B ng 3.9 B ng s h , gi ng, loài cá các khu h cá c a sông Vi t Nam 46

B ng 3.10 M i quan h thành ph n loài cá sông Tr u v i các khu h cá khác

Vi t Nam

47

B ng 3.11 Bi n đ ng nhi t đ (t0

) theo không gian và th i gian 49

B ng 3.12 Bi n đ ng đ m n (0/oo) theo không gian và th i gian 50

B ng 3.13 Bi n đ ng đ pH theo không gian và th i gian 52

B ng 3.14 S l ng các loài cá c a các nhóm sinh thái trong mùa khô t i các

đi m thu mẫu

54

B ng 3.15 S l ng các loài cá c a các nhóm sinh thái trong mùa m a t i các

B ng 3.16 S l ng loài c a các nhóm cá theo n ng đ mu i sông Tr u 56

B ng 3.17 Phân b các loài cá Sông Tr u t i các đi m nghiên c u vào mùa

Khô vƠ mùa M a

58

Hình 3.4 Bi u đ tỷ l (%) v c u trúc loài theo b 34 Hình 3.5 Bi u đ các h có s l ng gi ng vƠ loƠi cá u th sông Tr u 37 Hình 3.6 Bi n đ ng nhi t đ (t0C) theo không gian và th i gian 50 Hình 3.7 B n đ bi u th vùng n c ng t, n c l vào mùa khô 51 Hình 3.8 B n đ bi u th vùng n c ng t, n c l vƠo mùa m a 43 Hình 3.9 Bi n đ đ pH theo không gian và th i gian 52 Hình 3.10 Bi u đ phân b các loài cá sông tr u vào mùa khô 53 Hình 3.11 Bi u đ phân b các loài cá sông tr u vƠo mùa m a 54 Hình 3.12 Đ đa d ng các loài cá các đ a đi m nghiên c u 55 Hình 3.13 Tỷ l (%) các nhóm cá theo n ng đ mu i sông Tr u 56 Hình 3.14 Tỷ l (%) m c đ th ng g p c a các nhóm loài cá sông

M Đ U

1 Tính c p thi t c aăđ tài

Núi Thành là m t huy n phía Nam c a t nh Qu ng Nam, có to đ t 108034’

đ n 108037’ kinh đ Đông; vƠ t 15033’ đ n 15036’ vĩ đ B c Phía Đông giáp Bi n Đông, phía Tây giáp huy n B c Trà My, phía Nam giáp huy n Bình S n vƠ huy n Trà

B ng t nh Qu ng Ngãi, phía B c giáp Thành ph Tam Kỳ Nằm trong vùng đ ng l c

phát tri n kinh t c a Khu kinh t m Chu Lai, cách trung tâm Thành ph Tam Kỳ

kho ng 30 km, Thành ph ĐƠ N ng 90 km v phía B c; cách trung tâm Thành ph

Qu ng Ngãi 45 km v phía Nam, có Qu c l 1A, đ ng cao t c ĐƠ N ng - Qu ng Ngƣi, đ ng s t B c - Nam ch y qua, có sân bay Chu Lai, h th ng c ng bi n

Huy n Núi Thành nằm phía Đông dƣy Tr ng S n vƠ phía Nam đèo H i Vân,

thu c vùng khí h u nhi t đ i ẩm, gió mùa Đ a hình có đ nghiêng l n t Tây Nam sang Đông B c; Nhi t đ trung bình hằng năm: 26oC, nhi t đ cao t tháng 4 đ n

tháng 8, nhi t đ th p t tháng 12 đ n tháng 2 năm sau Mùa m a kéo dƠi t tháng 9

đ n tháng 12 L ng m a trung bình hằng năm lƠ 2.823mm Huy n Núi Thành ch u

ch đ gió mùa chi ph i: gió Tơy Nam vƠ gió Đông Nam ho t đ ng t tháng 3 đ n tháng 7, gió Đông B c ho t đ ng t tháng 10 đ n tháng 2 năm sau Hằng năm th ng

xu t hi n t 8 đ n 10 c n bƣo nh h ng đ n huy n

H th ng sông ngòi ch y qua huy n g m sông Tam Kỳ, sông Tr ng Giang,

sông Ba Túc, sông An Tân, sông Tr uầ Các con sông nƠy đ u b t ngu n t phía Tây,

Tây b c ch y v phía Đông đổ ra bi n qua c a An Hòa và c a L Các sông đ u có đ

d c l n, chi u dài t 20 km đ n 40 km, l u l ng n c thay đổi theo mùa M t s con sông đ c ngăn l i th ng ngu n làm h ch a n c nh : h Phú Ninh trên sông Tam

Kỳ, h Thái Xuân trên sông Tr u Các dòng sông c a huy n đ u h i t v phía Đông t o

nên nh ng vùng xoáy b i đ p nên nh ng c n cát và t o ra các đ m phá các xã Tam

Quang, Tam Anh Nam, Tam Anh B c, Tam Hòa, Tam Giang, Tam H i, Tam Ti n

Sông Tr u b t ngu n t Hòn Tre (đ u ngu n H Giang Th m) ch y qua Đ ng

C thu c thôn Đ ng C , xã Tam Mỹ Tây, huy n Núi ThƠnh vƠ đi m cu i cùng c a

dòng sông h p l u đổ ra nhánh sông An Tân, huy n Núi Thành Sông Tr u là ranh

gi i hành chính gi a 2 xã Tam Mỹ Tây và Tam Mỹ Đông Chi u dài c a dòng sông

kho ng 12km (xác đ nh theo b n đ UTM) B r ng lòng sông trung bình kho ng t

20m - 50m

Sông Tr u không ch cung c p ngu n n c ph c v sinh ho t, ho t đ ng s n

xu t nông nghi p mà còn là ngu n cung c p th c phẩm hƠng ngƠy cho ng i dân đ a

ph ng b i ngu n l i th y h i s n l n và phong phú

Đo n t th ng ngu n đ n đ p Trà Tây, xã Tam Mỹ Đông: ngu n n c ng t

cung c p cho sinh ho t và s n xu t

Vùng h l u đ p TrƠ Tơy đ n sông An Tân: ngu n n c l ph c v cho nuôi

tr ng th y s n

Vùng n c ng t: bao g m các lo i th y s n chính nh : cá Di c, cá Chép, cá

Tr m c , cá Rô phi, cá Qu , cá Rô, các lo i tôm, cua, cầvƠ các loƠi th y s n khác

Vùng n c l : bao g m các lo i th y s n chính nh : cá Đ i, cá Dìa, cá Măng,

cá Căng, cá Ng nh, cua, tôm, cầ vƠ các loƠi th y s n khác

Trong th i gian qua cùng v i vi c đánh b t ngƠy cƠng gia tăng theo nhu c u c a con ng i, vi c nuôi tr ng các loài th y, h i s n trên sông vẫn còn tùy ti n, s ki m

soát c a các c quan ch c năng ch a đ c th ng xuyên vƠ đ ng b và v i nh ng tác

đ ng khác c a con ng i và t nhiên nên đƣ lƠm suy gi m đáng k ngu n l i th y s n

trên sông Nh ng, cho đ n nay ch a có công trình nghiên c u mang tính ch t h

th ngđ n ngu n l i th y s n c a sông Tr u, đ c bi t lƠ tính đa d ng, thƠnh ph n loƠi

cá h th ng sông này Vì v y, đ khai thác h p lý và s d ng lâu dài ngu n l i, nh t

thi t ph i có nh ng nghiên c u c b n và nh ng hi u bi t nh t đ nh v ngu n l i th y

s n có trong sông Tr u

Xu t phát t nh ng lý do trên, chúng tôi ch n đ tài:“Nghiên cứu thành

phần loài và phân bố của các loài cá ở sông Trầu, huyện Núi Thành, tỉnh

Quảng Nam”đ lƠm đ tài lu n văn th c sĩ

2 M c tiêu c a đ tài

2.1 Mục tiêu tổng quát

Xác đ nh đ c thành ph n loài cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam;

Bổ sung dẫn li u nghiên c u cá cho Qu ng Nam, mi n Trung

2.2 Mục tiêu cụ thể

Xác đ nh đ c thành ph n loƠi vƠ tính đa d ng sinh h c thành ph n các loài cá

sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam;

Đánh giá đ c s phân b c a các loài cá sông Tr u, huy n Núi

Thành, t nh Qu ng Nam;

Hi n tr ng khai thác vƠ đ xu t các gi i pháp đ b o v và phát tri n b n v ng

ngu n l i cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam

3 N i dung nghiên c u

Đ đ t đ c các m c tiêu c th trên, chúng tôi ti n hành các n i dung nghiên

c u sau đơy:

3.1 Nghiên cứu về thành phần loài

L p danh l c thành ph n loài cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh

Qu ng Nam;

C u trúc thành ph n loƠi, đ c tr ng v đa d ng sinh h c khu h cá sông Tr u,

huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam;

Phân tích, đánh giá các loƠi u th , loài quý hi m, loài kinh t c a khu

v c nghiên c u

3.2 Nghiên cứu về phân bố thành phần loài cá sông Trầu

Kh o sát m t s ch tiêu v môi tr ng n c khu v c nghiên c u theo t ng

mùa: mùa khô, mùa m a;

Phơn tích đ c đi m phân b c a các loài cá thu c khu v c nghiên c u theo t ng

mùa, theo n ng đ mu i sông Tr u;

Phơn tích đ c đi m phân b các nhóm sinh thái cá theo không gian và th i

gian;

So sánh thành ph n loài cá c a sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam

v i các khu h cá khác lƠm c s cho vi c b o v và qu n lý

3.3 Đánh giá tác động của các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội đến

nguồn lợi cá và đề xuất các giải pháp bảo vệ nguồn lợi cá ở sông Trầu, huyện Núi

K t qu nghiên c u và các ki n ngh là dẫn li u quan tr ng giúp c quan qu n

lý các c p trong vi c quy ho ch, b o t n, khai thác h p lý và phát tri n b n v ng ngu n l i cá c a đ a ph ng

5 C u trúc c a lu năvĕn

N i dung c a lu n văn g m các ph n sau:

M đ u

Ch ngă1:ăT ng quan tài li u

L c s nghiên c u cá

Đi u ki n t nhiên - xã h i vùng nghiên c u

Ch ngă2:ăĐ iăt ng,ăđ aăđi m, th iăgianăvƠăph ngăphápănghiênăc u

Thành ph n loài cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam

Đ c đi m phân b thành ph n loài cá khu v c nghiên c u

So sánh thành ph n loài loài cá sông Tr u v i các khu h cá khác trong và ngoài t nh Qu ng Nam

Đánh giá tác đ ng c a các ho t đ ng phát tri n kinh t - xã h i đ n ngu n l i cá và

Đ xu t các gi i pháp b o v ngu n l i cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam

K t lu n và Ki n ngh

Tài li u tham kh o

Ph l c

Ch ngă1

T NG QUAN TÀI LI U 1.1 L Că S ă NGHIểNă C Uă KHUă H ă CÁă N Că NG Tă VI Tă NAMă VĨă

QU NGăNAM

1.1.1.ăL căs ănghiênăc uăkhuăh ăcáăn căng tă ăVi tăNam

1.1.1.1 Thời kỳ trước năm 1954

Vi t Nam, vi c phơn lo i cá đ c th c hi n t r t s m, năm 1881, Sauvage H.E đƣ công b công trình ắNghiên c u v khu h cá chơu Á vƠ mô t m t s loƠi m i Đông D ng” Tác gi đƣ th ng kê toƠn Đông D ng có 139 loƠi cá chung vƠ mô t

2 loƠi m i mi n B c n c ta Đ n năm 1883, G Tirant đƣ công b vƠ mô t thêm 3 loƠi m i vƠ 70 loƠi cá sông H ng (Hu ) Nh ng năm sau đó đƣ có nhi u nghiên c u

v cá n c ng t đ c các tác gi thu th p vƠ công b nh : H E Sauvage đƣ thu th p

vƠ phơn tích g m 10 loƠi ngo i thƠnh HƠ N i trong đó mô t 7 loƠi cá; Vaillant L.,

(1891- 1904) thu th p phơn tích 6 loƠi cá, mô t 4 loƠi cá m i[19],[69]

Năm 1907, Pellegrin J nghiên c u s u t p ngo i thƠnh HƠ N i có 29 loƠi; t năm 1923 đ n năm 1932, ông đƣ phơn tích m t s u t p 12 loƠi ch y u s u

t m ngo i thƠnh HƠ N i trong đó ông đƣ mô t loƠi Protosalanx brevirostris, loài

Discognathus bouratti; Chevey P (1930, 1932, 1935, 1936, 1937) đƣ thông báo b t

đ c cá Chình nh t Anguilla japonica sông H ng Pellegrin J và Chevey P (1934) thu th p, phơn tích cá Nghĩa L g m 10 loƠi; năm 1936, mô t 5 loƠi B c b vƠ công b danh l c g m 20 loƠi Vi t Nam; năm 1938, mô t loƠi Hemiculter krempfi [3] Petit G vƠ Tehang T L., (1933) mô t loƠi Garra polanei thu th p đ c Thanh

Hóa [66]

Năm 1937, Chevey P vƠ Lemasson J đƣ công b công trình - Góp ph n nghiên

c u các loƠi cá n c ng t mi n B c Vi t Nam, m t công trình nghiên c u khá tổng

h p g m 98 loƠi nằm trong 71 gi ng, thu c 17 h vƠ 10 b Đơy đ c xem lƠ công trình có giá tr nh t v cá n c ng t n c ta trong th i kỳ thu c Pháp [66]

1.1.1.2 Thời kỳ từ 1955 - 1975

Có th th y th i kỳ tr c 1954, v i nh ng nghiên c u cá n c ng t n c ta

ch y u do ng i n c ngoƠi ti n hƠnh Th i kỳ nƠy m i d ng l i m c đ mô t ,

th ng kê thƠnh ph n loƠi Nghiên c u ngu n l i, sinh h c, sinh s n, đ a lỦ phơn b ầ

v các loƠi cá đƣ ch a đ c th c hi n

Tuy nhiên đ n th i kỳ 1955 - 1975, Vi t Nam mƠ ch y u lƠ mi n B c đƣ

xu t hi n các công trình tiêu bi u nghiên c u v khu h cá do các tác gi lƠ ng i Vi t

Nam nghiên c u vƠ công b nh : Năm 1958, nhóm tác gi ĐƠo Văn Ti n vƠ Mai Đình

Yên đƣ nghiên c u khu h cá sông Bôi thu c t nh Hòa Bình v i m t danh l c g m 44 loƠi; năm 1959, công trình nghiên c u nhánh c a sông H ng t i Yên Bái đƣ công b 54 loƠi; Trong công trình ắS b tìm hi u thƠnh ph n, ngu n g c vƠ phơn b các ch ng

qu n cá t i sông H ng” c a tác gi Mai Đình Yên (1963) đƣ công b 150 loƠi nằm trong

40 h cá khác nhau, đ n năm 1971, ĐoƠn L Hoa, Ph m Văn Doƣn v i công trình nghiên c u ắS b đi u tra ngu n l i cá sông Mƣ” đƣ xác đ nh 114 loƠi thu c 92 gi ng,

36 h [32]

Trong giai đo n nƠy cùng v i các nghiên c u v khu h , các công trình nghiên

c u v sinh h c, sinh thái h c cũng đ c chú Ủ h n, tiêu bi u có các tác gi : ĐƠo Văn Ti n, Mai Đình Yên (1960): Sinh h c cá Mòi sông H ng; Nguy n D ng (1963): sinh h c cá Ng nh sông Lô; Phan Tr ng H u, Mai Đình Yên, Tr n T i (1963): Hình thái sinh h c cá Mè sông H ng; HoƠng Đ c Đ t (1964): Sinh thái h c

m t s loƠi cá sông Lô; Mai Đình Yên (1964): Đ c đi m sinh h c các loƠi cá sông

H ng; Mai Đình Yên (1966): Đ c đi m sinh h c m t s loƠi cá ru ng đ ng bằng

mi n B c Vi t Nam [32], [70]

1.1.1.3 Thời kỳ từ năm 1975 đến nay

Sau khi mi n Nam đ c gi i phóng c n c chung tay xơy d ng đ t n c, bên

c nh vi c phát tri n kinh t thì công tác nghiên c u khoa h c cũng đ c chú tr ng V i s tham gia c a các Tr ng Đ i h c, các Vi n nghiên c u công tác đi u tra nghiênc u cá

n c ng t đ c ti n hƠnh trên ph m vi c n c th i kỳ nƠy, các công trình nghiên c u các khu h cá sông vƠ các h ch a t p trung nhi u các t nh mi n Trung vƠ mi n Nam

nh : công trình nghiên c u v khu h cá sông Ti n, sông H u, sông Đ ng Nai, sông

H ng, sông B , sông Thu B n, sông TrƠ Khúc, sông V , sông Côn, sông Ba, sông Cái;

h D u Ti ng, h Tr An, h EaKao; đ m Chơu Trúc, đ m phá Th a Thiên Hu [32]

Năm 1992, v i công trình nghiên c u ắĐ nh lo i các loƠi cá n c ng t Nam

B ” c a nhóm tác gi Mai Đình Yên vƠ c ng s đƣ phơn lo i vƠ mô t 255 loƠi [69]

Năm 1993, công trình nghiên c u ắĐ nh lo i cá n c ng t vùng đ ng bằng sông C u Long” c a nhóm tác gi Tr ng Thu Khoa vƠ Tr n Thu H ng công b có

173 loài [32]

Năm 1996, B Th y s n đƣ công b ắNgu n l i th y s n Vi t Nam” có 544 loài

vƠ phơn loƠi nằm trong 228 gi ng, 57 h vƠ 18 b Trong đó, đƣ xác đ nh vùng B c B

có 222 loƠi, B c Trung B có 154 loƠi, Nam Trung B có 120 loƠi vƠ Nam B có 306 loƠi V i 97 loƠi cá có giá tr kinh t n c ng t, mô t đ c đi m sinh h c c a h n 50

loài cá [19]

T năm 1978 đ n năm 2000, có nhi u công trình nghiên v đ c đi m sinh h c

c a các tác gi vƠ nhóm tác gi tiêu bi u nh : Đ c đi m sinh h c c a m t s loƠi cá có giá tr kinh t đ m phá Th a Thiên Hu c a Võ Văn Phú vƠ Đ ng Th Di u Tơm (1978); HoƠng Đ c Đ t vƠ Võ Văn Phú (1980) vƠ Võ Văn Phú (1991, 1994); sinh h c

cá Chép đ m Chơu Trúc c a Lê Xanh (1979); đ c đi m sinh h c cá Qu c a Nguy n Duy Hoan (1979); c s sinh h c c a các h n c c nh c a Nguy n Văn H o (1983); nghiên c u sinh h c m t s loƠi cá kinh t h Cyprinidae Nam B c a Lê HoƠng Y n (2000) [71]

- Tổng h p t nhi u ngu n d li u, nghiên c u c a c ba mi n khác nhau, các tác

gi Nguy n Văn H o vƠ Ngô Sĩ Vơn (2001, 2005) đƣ công b công trình nghiên c u ắCá n c ng t Vi t Nam” vƠ đƣ th ng kê đ c có 1027 loƠi vƠ phơn loƠi thu c 427

gi ng, 98 h , 22 b Tác gi đƣ ch ra cá n c ng t đi n hình, cá có ngu n g c t bi n thích ng v i đi u ki n n c l vùng c a sông, đ m phá vƠ di nh p sơu vƠo h th ng

c a sông S p x p trình t thƠnh ph n loƠi theo h th ng c a Eschmeyer (1998) [32]

T năm 2003 đ n năm 2019, đƣ có nhi u công trình nghiên c u khu h cá n c

ng t mi n Trung nh :

Năm 2003, nhóm tác gi Nguy n Xuơn Hu n, Nguy n Vi t C ng, Th ch Mai HoƠng đƣ xác đ nh đ c 78 loƠi vƠ phơn loƠi cá thu c 55 gi ng, 16 h , t i khu d tr

Qu c gia BƠ BƠ [18]

Năm 2004, Võ Văn Phú, H Th H ng, đã xác đ nh 101 loƠi cá thu c 74

gi ng, 45 h vƠ 13 b c a Sót, t nh HƠ Tĩnh Nguy n Nghĩa Thìn, Lê Vũ Khôi, Nguy n Xuơn Hu n, Nguy n Xuơn Quỳnh, Nguy n Xuơn Quang, Ngô Sỹ Vơn, Đ ng

Th Đáp đƣ xác đ nh 118 loƠi, 25 h vƠ 9 b cá v n Qu c gia Phong Nha - K

Bàng [32]

Năm 2007, nhóm tác gi Tr n Đ c H u, Nguy n H u D c, T Th Th y đƣ công b công trình nghiên c u khu h cá sông Long Đ i, t nh Qu ng Bình đƣ xác đ nh

137 loƠi thu c 103 gi ng, 59 h vƠ 10 b [36]

Năm 2011, tác gi Nguy n Vinh Hi n đƣ xác đ nh đ c 100 loƠi cá thu c 78

gi ng, 4 h vƠ 12 b h th ng sông B n H i, t nh Qu ng Tr Nghiên c u c a nhóm tác gi Nguy n Duy Thu n, Võ Văn Phú, Vũ Th Ph ng Anh đƣ xác đ nh đ c 109 loƠi cá thu c 76 gi ng, 36 h vƠ 11 b , sông Ọ Lơu, t nh Th a Thiên Hu [32]

Năm 2015, nhóm tác gi Nguy n H u D c, Vũ Th Thu H ng đƣ xác đ nh

đ c 87 loƠi cá thu c gi ng, 20 h vƠ 6 b khi nghiên c u khu h cá sông Phó Đáy trong th i gian 2006 - 2007 [32]

Năm 2016, H Anh Tu n đƣ xác đ nh đ c 184 loƠi thu c 139 gi ng, 64 h

vƠ 18 b , vƠ 5 loƠi cá có trong Sách Đ Vi t Nam (2007) khi Nghiên c u khu h cá sông Gianh, t nh Qu ng Bình[32]

Năm 2018, tác gi Nguy n Văn Giang đƣ công b công trình nghiên c u ắKhu

h cá l u v c sông Bằng Giang - Kỳ Cùng thu c đ a ph n Vi t Nam đƣ xác đ nh đ c

202 loƠi cá thu c 99 gi ng, 24 h vƠ 8 b S loƠi ghi nh n phơn b m i cho mi n B c

vƠ khu h cá n c ng t Vi t Nam 4 loƠi Tác gi Nguy n Duy Thu n đƣ xác đ nh đ c

thành ph n loƠi khu h cá n i đ a Th a Thiên Hu có 272 loƠi thu c 167 gi ng, 71

h , 24 phơn b c a 31 b thu c 2 phơn l p[32], [62]

Năm 2019, Nhóm tác gi Nguy n H u D c, Nguy n Văn HoƠng đƣ xác đ nh

đ c thƠnh ph n loƠi cá l u v c Sông Dinh, t nh Ninh Thu n có 95 loƠi cá thu c 71

gi ng, 40 h vƠ 19 b Công trình nghiên c u ắThƠnh ph n loƠi cá x ng khu B o

t n thiên nhiên Phong Đi n, t nh Th a Thiên Hu ” c a nhóm tác gi Võ Văn Phú, Nguy n Duy Thu n, Tr n Văn Giang, Vũ Th Ph ng Anh, HoƠng Đình Trung, Lê

Th Nh Ph ng, Võ Văn QuỦ đƣ xác đ nh đ c 63 loƠi cá thu c 42 gi ng, 21 h c a

7 b thu c l p cá vơy tia Công trình nghiên c a nhóm tác gi HoƠng Ng c Th o, Đ

Th Hoa, HƠ Th Sinh công b công trình nghiên c u ắThƠnh ph n loƠi cá Sông Chu thu c đ a ph n huy n Th Xuơn, t nh Thanh Hóa” đƣ xác đ nh đ c l u v c Sông Chu có 64 loƠi cá thu c 53 gi ng, 26 h , 12 b Công trình nghiên c u ắThƠnh ph n loƠi cá H V c M u vƠ Sông HoƠng Mai, ngh An” c a nhóm tác gi HoƠng Ng c

Th o, Nguy n Sỹ Nhan, H Anh Tu n, Ọng Vĩnh An, Tô Th Ngơn đƣ ghi nh n đ c

84 loƠi cá thu c 42 h , 16 b [31], [53], [60], [61]

1.1.2.ăăL căs ănghiênăc uăkhuăh ăcáăn căng tăQu ngăNam

Qu ng Nam các nghiên c u v cá n c ng t còn m i và ít Nghiên c u đ u

tiên đ c Mai Đình Yên vƠ Nguy n H u D c ti n hƠnh năm 1991, trong ắNghiên c u

thành ph n loài cá sông Thu B n” công b 85 loài; ti p sau đó, năm 1995 Nguy n H u

D c v i ắNghiên c u Góp ph n nghiên c u khu h cá n c ng t Nam Trung B Vi t Nam” v i 134 loài [30]

Năm 2004, Võ Văn Phú vƠ Vũ Th Ph ng Anh đƣ công b thành ph n loài cá

h Phú Ninh t nh Qu ng Nam g m 71 loài 49 gi ng, thu c 19 h c và 9 b Nghiên

c u nƠy đƣ xác đ nh đ c 10 loài cá có giá tr kinh t và dẫn li u b c đ u v thành

ph n loài cá sông Tam Kỳ, t nh Qu ng Nam c a Võ Văn Phú, Vũ Th Ph ng Anh

và Nguy n Ng c Hoàng Tân (2005) v i 83 loài 59 gi ng, 34 h thu c 10 b khác

nhau, trong đó có b cá V c (Perciformes) chi m u th v thành ph n h , gi ng và

loài [1], [5]

Năm 2008, Nguy n Kim S n, H Thanh H i công b thành ph n loài cá trong

h th ng sông Vu Gia - Thu B n g m 107 loài cá, thu c 31 h , 9 gi ng Trong đó có 8

loài nằm trong sách đ Vi t Nam Ngoài ra, hai tác gi còn ti n hƠnh đi u tra tình tr ng

ngu n l i cá c a h th ng, k t qu nghiên c u cho th y ngu n l i đƣ gi m 50% so v i

10 - 15 năm v tr c; Võ Văn Phú vƠ c ng s (2008) đƣ nghiên c u và công b thành

ph n loài cá h Phú Ninh g m: 114 loài cá, nằm trong 9 b , 22 h và 72 gi ng, đ ng

th i xác đ nh 16 loài cá có giá tr kinh t t i khu v c h Phú Ninh Đ c bi t đƣ xác

đ nh 5 loài cá quý hi m ghi vƠo sách đ Vi t Nam năm 2007 [51], [55]

Năm 2008 đ n nay đƣ có m t s công trình nghiên c u v ngu i l i cá vƠ đ c

đi m sinh h c c a m t s loài cá Bùi Minh Th ng, Võ Văn Phú (2008): ắNghiên c u

đ c đi m sinh h c c a cá S nh gai (Onychosmota latikeps) khu v c h Phú Ninh,

t nh Qu ng Nam”; H Th Nguyên Sa (2008) ắNghiên c u đ c đi m sinh h c c a cá

R ng (Casassioides cantonensis) h Phú Ninh và vùng ph c n t nh Qu ng Nam”;

Võ Văn Phú, Bùi Minh Th ng (2008): ắNghiên c u m t s đ c đi m hình thái và sinh

h c c a cá Niên (Onychostoma laticeps) t i h Phú Ninh và vùng ph c n t nh Qu ng

Nam”; Văn Th Thanh Huy n, Võ Văn Phú: ắNghiên c u đ c đi m sinh h c c a cá

Thát lát (Notopterus notopterus) h Phú Ninh, t nh Qu ng Nam” [1], [5], [51]

Năm 2010, Vũ Th Ph ng Anh, Võ Văn Phú v i ắNghiên c u khu h cá h

th ng sông Vu Gia - Thu B n thu c t nh Qu ng Nam” đƣ xác đ nh 197 loài thu c 121

gi ng, 48 h , 15 b , vƠ khóa đ nh lo i, mô t c a 197 loƠi cá Đa d ng nh t thu c v

b cá V c v i 70 loài thu c 38 gi ng và 21 h [10]

Năm 2011, Nguy n Tu n, Võ Văn Phú ắNghiên c u thành ph n loƠi vƠ đ c

đi m phân b c a cá h th ng sông H i An, t nh Qu ng Nam” g m 141 loài, 58 h

thu c 18 b Trong đó b cá V c chi m đa d ng nh t v s h , gi ng và loài [65]

Năm 2015, Vũ Th Ph ng Anh, D ng Th Mỹ Di p ắNghiên c u thành ph n

loài cá sông Bàn Th ch, t nh Phú Yên” đƣ xác đ nh đ c 115 loài thu c 85 gi ng, 47

h , 14 b khác nhau Trong đó b cá V c có 21 h , 29 gi ng vƠ 45 loƠi Cùng năm,

Vũ Th Ph ng Anh, Nguy n Th Thanh Thu đƣ có nghiên c u v ắDẫn li u b c đ u

v thành ph n loài cá sông Đ m, thành ph Tam Kỳ, t nh Qu ng Nam” đƣ tổng h p

đ c 91 loài thu c 66 gi ng, 32 h và 13 b Trong đó b cá V c chi m u th nh t

v i 14 h , 23 gi ng và 34 loài Vũ Th Ph ng Anh vƠ Đ Văn ThƠnh nghiên c u v

thành ph n loài cá sông Tranh, t nh Qu ng Nam đƣ xác đ nh đ c loài thu c 59

gi ng, 20 h , 8 b [13], [14],[59]

Năm 2016, Vũ Th Ph ng Anh, ĐoƠn Thanh Khi t ắNghiên c u thành ph n

loài cá sông Tr ng Giang, t nh Qu ng Nam” xác đ nh đ c 118 loài, thu c 87

gi ng, 53 h 16 b Trong đó xác đ nh đ c đa d ng nh t thu c b cá V c v i 23 h ,

39 gi ng và 62 loài, chi m 52,52% [15]

Năm 2017, Vũ Th Ph ng Anh đƣ nghiên c u ắĐa d ng loài cá các su i và

h th y l i huy n Qu S n, t nh Qu ng Nam” vƠ ắThành ph n loài cá sông Bàn

Th ch, t nh Qu ng Nam” [16]

Năm 2018, Vũ Th Ph ng Anh vƠ Vũ Th Minh Hu đƣ nghiên c u v thành

ph n loài cá thu c b cá v c sông bà Rén, t nh Qu ng Nam đƣ xác đ nh đ c 57

loài thu c 34 gi ng và 20 h [39]

Chúng ta có th th y, nh ng nghiên c u v cá Qu ng Nam ch m i t p trung

m t s ít nh ng sông và h l n nh : sông Thu B n, Vu Gia, h th ng sông H i An hay

h Phú Ninh Còn r t nhi u sông nh nằm r i rác trong t nh ch a đ c quan tâm nghiên

c u, trong đó có sông Tr u thu c huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam Vì v y vi c

nghiên c u là c n thi t đ t đó lƠm c s khoa h c cho vi c xây d ng ph ng án khai

thác h p lý, quy ho ch, phát tri n b n v ng và b o t n đa d ng sinh h c ngu n cá cũng

nh góp ph n vào vi c nghiên c u khu h cá sông t nh Qu ng Nam

1.2.ăĐ CăĐI MăT ăNHIểNăVĨăXĩăH IăC AăKHUăV CăNGHIểNăC U

1.2.1.ăKháiăquátăv ăđ căđi măt ănhiênăvƠăxƣăh iă ăHuy năNúiăThƠnh

1.2.1.1 Vị trí địa lý

Là m t huy n phía Nam c a t nh Qu ng Nam, Núi ThƠnh đ c thành l p vào tháng 12/1983 trên c s tách ra t huy n Tam Kỳ Phía B c giáp Thành ph Tam Kỳ,

phía Nam giáp huy n Bình S n vƠ huy n Trà B ng t nh Qu ng Ngãi, phía Tây giáp

huy n B c TrƠ My, phía Đông giáp Bi n Đông T a đ đ a lỦ trên đ t li n: t 108034’

đ n 108037’ kinh đ Đông; t 15033’ đ n 15036’ vĩ đ B c

Khi m i tách ra, huy n Núi Thành có th tr n Núi Thành và 13 xã: Tam Anh, Tam Giang, Tam H i, Tam Hi p, Tam Hòa, Tam Mỹ, Tam Nghĩa, Tam Quang, Tam

S n, Tam Th nh, Tam Ti n, Tam TrƠ, Tam Xuơn Năm 1994, chia xã Tam Xuân thành

2 xƣ: Tam Xuơn 1 vƠ Tam Xuơn 2 Năm 2005, chia xã Tam Mỹ thu c huy n Núi

Thành thành xã Tam Mỹ Đông vƠ xƣ Tam Mỹ Tây; Chia xã Tam Anh thu c huy n

Núi Thành thành xã Tam Anh B c và xã Tam Anh Nam Theo quy ho ch chung đô th

đ n năm 2030 vƠ t m nhìn đ n năm 2050, toƠn b huy n Núi Thành s đ c nâng c p

lên thành th xã Núi Thành, g m 9 ph ng: Núi Thành, Tam Anh B c, Tam Anh Nam,

Tam Giang, Tam Hi p, Tam Hòa, Tam Mỹ Đông, Tam Nghĩa, Tam Quang vƠ 8 xƣ:

Tam H i, Tam Mỹ Tơy, Tam S n, Tam Th nh, Tam Ti n, Tam Trà, Tam Xuân 1, Tam

Xuân 2

Di n tích t nhiên (DTTN) c a huy n: 55.583,4 ha (s li u đ n 31/12/2018) Trong đó: Đ t nông nghi p: 40577,9 ha; Đ t phi nông nghi p: 14199 ha; Đ t ch a s

d ng: 806,7 ha; Đ t m t n c ven bi n: 318,9 ha và ph n l n đ c dành cho tr ng lúa

2 v Tam Xuân 1, Tam Xuân 2, Tam Hòa là các v a lúa chính c a huy n Núi Thành

cũng lƠ huy n có di n tích m t n c nuôi tr ng th y s n l n nh t t nh Qu ng Nam

Đ t nuôi tr ng th y s n chi m 2029,8 ha

Hình 1.1 Bản đồ Hành chính huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

(nguồn: Niên giám thống kê huyện Núi Thành năm 2018)

V i chi u dƠi b bi n g n 43 km v i hai c a An Hòa vƠ c a L (xƣ Tam H i) lƠ

n i thu n l i cho tƠu thuy n có tr ng t i l n th ng xuyên ra vƠo vƠ cùng v i h n 5000

ha m t n c sông h lƠ đi u ki n r t thu n l i cho vi c đánh b t, nuôi tr ng th y s n,

đơy lƠ c s cho các ngƠnh công nghi p ch bi n th y h i s n vƠ ng nghi p phát tri n

Cùng v i giao thông đ ng bi n thu n l i v i c ng Thaco - Tr ng H i có kh năng ti p nh n nh ng tƠu hƠng có tr ng t i l n, giao thông đ ng b cũng r t thu n l i

v i đ ng qu c l 1A, đ ng cao t c ĐƠ N ng - Qu ng Ngƣi, đ ng s t B c - Nam đƣ

t o s k t n i trong vi c trung chuy n hƠng hóa trong khu v c Đ c bi t, Núi ThƠnh

còn có C ng hƠng không Chu Lai đƣ t o đi u ki n thu n l i cho vi c đi l i vƠ thu hút các nhƠ đ u t trong n c cũng nh n c ngoƠi đ n tìm hi u vƠ đ u t

Huy n Núi ThƠnh nằm phía Đông dƣy Tr ng S n vƠ phía Nam đèo H i Vơn, thu c vùng khí h u nhi t đ i ẩm, gió mùa Nhi t đ trung bình hằng năm: 260C, nhi t

đ cao t tháng 4 đ n tháng 8, nhi t đ th p t tháng 12 đ n tháng 2 năm sau Mùa

m a kéo dƠi t tháng 9 đ n tháng 12 L ng m a trung bình trong năm lƠ 2.823,5mm Huy n Núi ThƠnh ch u ch đ gió mùa chi ph i: gió Tơy Nam vƠ gió Đông Nam ho t

đ ng t tháng 3 đ n tháng 7, gió Đông B c ho t đ ng t tháng 10 đ n tháng 2 năm sau Hằng năm th ng xu t hi n t 8 đ n 10 c n bƣo nh h ng đ n huy n Bƣo

th ng xu t hi n t tháng 8 đ n tháng 12 k t h p v i m a l n gơy ra lũ l t lƠm đ t đai

b bƠo mòn, s t l lƠm nh h ng không nh đ n vi c s n xu t, khai thác, nuôi tr ng

th y h i s n vƠ đ i s ng c a ng i dơn

1.2.1.2 Địa chất

V đ a ch t Núi ThƠnh có các h đ a t ng:

H t ng đá bi n ch t Cambri s m: Đơy lƠ lo i đá phi n k t tinh mƠu xám sẫm

ph t xanh Lo i đá nƠy phơn b rìa Đông B c mũi An Hòa, rìa đ o Hòn D a M c

dù hi n nay ch a tìm đ c hóa th ch vƠ không có tƠi li u đ nh tuổi nh ng các đ c

đi m c a lo i đá nƠy t ng t nh đá c a h t ng A V ng có tuổi Cambri

H t ng đá phun trƠo Bazan vƠ đá tr m tích núi l a Plicocen - Pleixtocen h : Đơy lƠ đá Bazan đƣ b phong hóa Ph n trên đƣ b bi n thƠnh đ t sét alit - feralit màu vƠng loang l B dƠy c a l p đ t phong hóa nƠy có n i t i g n 40m D i l p đá phong hóa nƠy lƠ đá Laterit v i s i s n mƠu nơu sẫm g n k t ch c

H t ng tr m tích Đ t : Tr m tích Pleixtocen (Q12-3) Tr m tích nƠy phơn bổ

nh ng dƣi hẹp, kéo dƠi d c theo sông, su i nh , thƠnh ph n c u t o ch y u lƠ cát pha mƠu tr ng xám, xám đen do có lẫn nhi u t p ch t h u c vƠ lẫn b t sét Đơy là còn có cát mƠu vƠng ngh , nguyên lƠ cát đ i Theo Tr n Nghi (1997) thì cát nƠy có ngu n g c

t i ch vƠ do h th ng sông Tam Kỳ, sông Tr u th i ra vƠo th i gian Pleixtocec 3) ThƠnh ph n khoáng v t ch y u lƠ cát th ch anh, felspat, mica, urmalin, bùn, sét tích t phơn l p không rõ rƠng, b d y t 3 - 4 m Nh ng khu v c nƠy r t thích h p cho các mô hình nuôi tr ng th y s n d c theo các con sông

(Q12-1.2.1.3 Địa hình

Đ a hình huy n Núi ThƠnh có đ nghiêng l n t Tơy Nam sang Đông B c, có

th chia lƠm 3 d ng nh sau :

- D ng đ a hình trung du vƠ mi n núi: G m các xƣ Tam TrƠ, Tam S n, Tam

Th nh, Tam Mỹ Đông, Tam Mỹ Tơy, m t ph n xƣ Tam Nghĩa vƠ Tam Anh Nam, Tam Anh B c Phía c c Tơy có nhi u núi cao, n i cao nh t lƠ núi Hú, Tam Trà 1.132m

- D ng đ a hình đ ng bằng: G m các xƣ Tam Xuơn 1, Tam Xuân 2, Tam Anh Nam, Tam Anh B c, Tam Hi p, Th tr n Núi ThƠnh, Tam Nghĩa Vùng nƠy đ a hình

t ng đ i bằng phẳng, có m t s đ i gò có đ d c nh N i cao nh t lƠ 69 m so v i

m t bi n

- D ng đ a hình ven bi n : G m các xƣ Tam Ti n, Tam Hòa, Tam Giang, Tam

H i, Tam Quang vƠ m t ph n Tam Nghĩa Vùng nƠy đ a hình bằng phẳng vƠ th p, có nhi u c n cát ổn đ nh; m t ph n đ ng bằng do các sông ngòi b i đ p trên n n cát bi n Đơy lƠ vùng h l u có nhi u đ m phá NgoƠi ra, vùng nƠy còn có nhi u bƣi đá tr m tích nhô lên kh i m t bi n t 10 đ n 12m thu c xƣ Tam Ti n, Tam H i, Tam Quang

nh đ o hòn Mang, Hòn D a, BƠn Than

H th ng sông ngòi ch y qua huy n g m sông Tam Kỳ, sông Tr ng Giang,

sông Ba Túc, sông An Tân, sông Tr u Các con sông nƠy đ u b t ngu n t phía Tây,

Tây B c ch y v phía Đông đổ ra bi n qua c a An Hòa và c a L Các sông đ u có

l u v c nh t 50 km2 đ n 100 km2, đ d c l n, chi u dài t 20 km đ n 40 km, l u

l ng n c thay đổi theo mùa M t s con sông đ c ngăn l i th ng ngu n làm h

ch a n c nh : h Phú Ninh trên sông Tam Kỳ, h Thái Xuân trên sông Tr u Các

dòng sông c a huy n đ u h i t v phía đông t o nên nh ng vùng xoáy b i đ p nên

nh ng c n cát và t o ra các đ m phá các xã Tam Quang, Tam Anh Nam, Tam Anh

B c, Tam Hòa, Tam Giang, Tam H i, Tam Ti n

1.2.1.4 Khí hậu

* Nhiệt độ

Theo Niên giám th ng kê huy n Núi ThƠnh năm 2018, biên đ nhi t giao đ ng không l n Nhi t đ trung bình các tháng trong năm 2016, 2017 lƠ 26 0C, năm 2018 lƠ

26,10C Năm 2016, tháng nóng nh t lƠ tháng 6 vƠ tháng 8 v i nhi t đ lƠ 29,10C và

tháng có nhi t đ th p nh t lƠ tháng 2 v i nhi t đ lƠ 20,60C Năm 2017, tháng nóng

nh t lƠ tháng 6 v i nhi t đ lƠ 29,60C vƠ tháng có nhi t đ th p nh t lƠ tháng 12 v i nhi t đ lƠ 21,80C Năm 2018, tháng nóng nh t lƠ tháng 6 vƠ tháng 8 v i nhi t đ lƠ

29,40C vƠ tháng có nhi t đ th p nh t lƠ tháng 2 v i nhi t đ lƠ 21,30

C Tuy nhiên, khi

so sánh nhi t đ các năm 2016, 2017 vƠ 2018 chúng tôi nh n th y nhi t đ c a tháng

cao nh t vƠ th p nh t c a t ng năm có s tăng lên nh ng tăng không đáng k (b ng

Theo Niên giám th ng kê huy n Núi ThƠnh năm 2018, mùa khô kéo dài,

th ng b t đ u t tháng ba kéo dƠi đ n tháng 10 nên lƠm tăng s gi n ng Trung bình

s gi n ng trong các năm 2016, 2017 vƠ 2018 chênh l ch nhau không nhi u Trung

bình s gi n ng trong năm 2016 lƠ 158 gi , s gi n ng kéo dài nh t vào tháng 7 là

258 gi , s gi n ng ng n nh t vào tháng 12 là 30 gi Trung bình s gi n ng trong

năm 2017 lƠ 154 gi , s gi n ng kéo dài nh t vào tháng 6 là 256 gi , s gi n ng

ng n nh t vào tháng 12 là 49 gi Trung bình s gi n ng trong năm 2018 lƠ 153,7 gi ,

s gi n ng kéo dài nh t vào tháng 5 là 258 gi , s gi n ng ng n nh t vào tháng 1 là

44 gi (b ng 1.2 và hình 1.3)[28]

Tháng 1

Tháng 2

Tháng 3

Tháng 4

Tháng 5

Tháng 6

Tháng 7

Tháng 8

Tháng 9

Tháng 10

Tháng 11

Tháng 12 Năm 2016 23.1 20.6 23.3 27.5 28.7 29.1 28.8 29.1 27.9 26.6 25.2 22.6 Năm 2017 22.5 21.9 24.5 26.9 28.5 29.6 28 28.8 28.3 26.2 24.6 21.8 Năm 2018 21.9 21.3 24.2 25.9 28.8 29.4 29 29.1 28.1 26.2 25 24.1

0 5 10 15 20 25 30 35

B ngă1.2.ăS ăgi ăn ngătrungăbìnhăcácăthángătrongănĕmă2016,ă2017ăvƠă2018 Tháng

Theo Niên giám th ng kê huy n Núi ThƠnh năm 2018, tổng l ng m a huy n

Núi Thành hằng năm khá l n, tổng l ng m a đo đ c năm 2016 lƠ 2213 mm, l ng

m a t p trung nhi u vào các tháng 3, tháng 8, tháng 9, tháng 10, tháng 11 và tháng 12, trong đó nhi u nh t t p trung vào tháng 11 là 493mm và tháng 12 là 412mm, tháng có

l ng m a ít nh t lƠ tháng 5 v i 14mm Năm 2017, tổng l ng m a đo đ c là 3310mm, l ng m a t p trung nhi u tháng, trong đó tháng 11 có l ng m a r t l n là

1233 mm, nhi u nh t trong vòng 5 năm tr l i đơy (t năm 2014 đ n năm 2018), tháng

có l ng m a ít nh t là tháng 4 v i l ng m a đo đ c lƠ 32mm Năm 2018, tổng

l ng m a đo đ c lƠ 2945mm, tháng có l ng m a cao nh t là tháng 12 v i l ng

m a đo đ c lƠ 1223mm vƠ tháng có l ng m a th p nh t là tháng 2 v i l ng m a

đo đ c là 10mm (b ng 1.3 vàhình 1.4) [28]

Tháng 1

Tháng 2

Tháng 3

Tháng 4

Tháng 5

Tháng 6

Tháng 7

Tháng 8

Tháng 9

Tháng 10

Tháng 11

Tháng 12 Năm 2016 93 77 149 207 228 236 258 220 168 135 99 30 Năm 2017 75 85 182 195 208 256 169 232 208 123 69 49 Năm 2018 44 117 162 204 259 182 148 155 211 183 109 70

0 50 100

B ngă1.3.ăL ngăm aăcácăthángătrongănĕmă2016,ă2017ăvƠă2018

Đ ẩm trung bình các năm 2016, 2017, 2018 r t cao trên 86% Trong đó t p

trung vào các tháng 11, tháng 12 và tháng 01 hƠng năm, đơy cũng lƠ nh ng tháng vƠo mùa m a, l ng m a l n lƠm đ ẩm trong không khí tăng cao (b ng 1.4 và

hình 1.5) [28]

B ngă1.4.ăĐ ăẩmăkhôngăkhíătrungăbìnhăcácăthángătrongănĕmă2016,ă2017ăvƠă2018 Tháng

Tháng 2

Tháng 3

Tháng 4

Tháng 5

Tháng 6

Tháng 7

Tháng 8

Tháng 9

Tháng 10

Tháng 11

Tháng 12 Năm 2016 89 26 215 99 14 24 58 170 273 341 493 412 Năm 2017 233 147 36 32 41 114 292 177 143 512 1233 350 Năm 2018 90 10 42 111 48 155 243 49 181 509 284 1223

0 200

Hình 1.5 Biểu đồ độ ẩm không khí trung bình các tháng

trong năm 2016, 2017 và 2018

1.2.1.5 Thủy văn

Các con sông ch y qua huy n Núi ThƠnh th ng b t ngu n t phía Tây, Tây

B c đổ ra bi n qua c a An Hòa và c a L H th ng sông ngòi ch y qua huy n g m

các sông: sông Tam Kỳ, sông Tr ng Giang, sông Ba Khúc, sông An Tân, sông Tr u,

sông Quán, sông Mùi, sông B n Đình Các sông đ u có l u v c nh t 50 đ n 100

km2, đ d c l n, chi u dài t 20 đ n 40 km, riêng Sông Tr u chi u dài kho ng 12 km,

l u l ng n c ch y thay đổi theo mùa

Th y tri u: Ch đ th y tri u huy n Núi Thành là bán nh t tri u không đ u

M i ngày có 2 l n n c lên xu ng v i 2 đ nh đi m: m t đ nh cao và m t đ nh th p

M i tháng có 2 l t tri u c ng vào th i đi m đ u và gi a tháng âm l ch Đ nh tri u

cao nh t kho ng 1.5m, biên đ tri u cao nh t 1.4m, s ngƠy có con n c c ng trong

tháng trung bình kho ng 7-10 ngày Tuy nhiên đ bán nh t tri u không đ u gây nh

h ng không t t đ n quá trình thoát n c trong ao nuôi làm cho ng i nuôi khó d đoán đ c ch đ n c đ có th quy t đ nh x n c trong ao ra hay l y thêm n c

vào cho v a đ l ng n c c n thi t l i v a không gây ô nhi m môi tr ng B i vì

n u lúc x n c mà tri u lên thì các ch t bẩn t trong ao s không đ c chuy n đi xa

v y thì hi u qu x n c s không đ t

1.2.1.6 Chế độ gió

Mùa gió Tơy Nam th ng ho t đ ng t tháng 3 đ n tháng 8, có năm mùa gió

Tây Nam b t đ u s m h n vƠ k t thúc mu n h n bình th ng

Mùa gió Đông B c th ng ho t đ ng t tháng 10 đ n tháng 2 năm sau, có khi kéo dƠi đ n tháng 3 nh ng ổn đ nh nh t t tháng 12 đ n tháng 2 năm sau

Tháng 1

Tháng 2

Tháng 3

Tháng 4

Tháng 5

Tháng 6

Tháng 7

Tháng 8

Tháng 9

Tháng 10

Tháng 11

Tháng 12 Năm 2016 93 90 90 84 81 82 82 80 88 91 93 96 Năm 2017 93 92 88 84 83 78 85 83 84 88 93 91 Năm 2018 92 87 86 86 80 79 85 83 85 87 90 92

0 20 40 60 80 100

120

T c đ gió trung bình năm t 1,6-2,0m/s, gió l n th ng xu t hi n trong bão,

áp th p nhi t đ i ho c khi có dông l c

Dông xu t hi n s m nh t vào cu i tháng 3, mu n nh t vào cu i tháng 11 Dông

th ng x y ra nhi u nh t vƠo tháng 5 đ n tháng 9 Đáng chú Ủ các c n dông tháng nƠy

th ng gây nên gió gi t m nh(có khi lên đ n c p 10 c p 11) vƠ m a d d i Hằng năm

có kho ng 75-80 ngày có dông

Bƣo th ng xu t hi n t tháng 9 đ n tháng 12, xu t hi n nhi u nh t vào tháng

10 và tháng 11 kèm theo m a l n gây ra hi n t ng lũ l t Nh ng c n bƣo hay nh ng

tr n l t l n đ n s m s gây ra thi t h i r t l n v tài s n cho ng i dân, đ c bi t

nghiêm tr ng h n n a lũ l t s gây ra ng p l t h u h t các di n tích nuôi tr ng th y

s n, lƠm cho ng i dân b th t thu, đ ng th i dòng ch y cu n gây xói l h h i h

th ng ao nuôi

S ng mù không có chu kỳ nh t đ nh, th ng xu t hi n t tháng 12 đ n tháng 2 năm sau

1.2.2 Tình hình kinh t ă- xƣăh iăc aăhuy năNúiăThƠnh

1.2.2.1 Đơn vị hành chính, dân số

Theo s li u th ng kê năm 2018, huy n Núi ThƠnh có 17 đ n v hành chính, di n tích,

s h , dân s và m t đ dân s theo t ng đ n v hƠnh chính đ c th hi n qua b ng 1.5

B ngă1.5.ăDi nătích,ăs ăh ,ădơnăs ăvƠăm tăđ ădơnăs ătheoăc păxƣănĕmă2018

TT Đ năv hành chính

thu c huy n

Di n tích (Km 2 ) S h

Dân s trung bình (ng i)

M tăđ dân s (ng i/km 2

TT Đ năv hành chính

thu c huy n

Di n tích (Km 2 ) S h

Dân s trung bình (ng i)

M tăđ dân s (ng i/km 2

phía Nam Qu ng Nam, lƠ vùng tr ng đi m c a Khu kinh t m Chu Lai v i các công

ty l n nh : Công ty THACO - Tr ng H i, Công ty Kính nổi Chu Lai, Công ty CCI

Vi t NamầNăm 2018 tổng thu ngơn sách nhƠ n c trên đ a bƠn huy n đ t h n 11.216

tỷ đ ng, chi m h n 40% tổng thu ngơn sách c a toƠn t nh Thu nh p bình quơn đ u

ng i đ t 39,26 tri u đ ng; tỷ l h nghèo gi m còn 0,86%; có 49/59 tr ng đ t chuẩn

qu c gia; 100% xƣ, th tr n đ t chuẩn qu c gia v y t , 100% thôn, kh i ph có cán b

y t ầ

Ch ngă2

NGHIÊN C U 2.1.ăĐ IăT NGăNGHIểNăC U

Các loài cá sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam

S phân b c a các loài cá theo n ng đ mu i, theo mùa m a, mùa khô sông

Tr u, huy n Núi Thành, t nh Qu ng Nam;

Hi n tr ng khai thác, nuôi tr ng th y h i s n sông Tr u, huy n Núi Thành,

t nh Qu ng Nam

2.2.ăTH IăGIANăNGHIểNăC U

Th i gian nghiên c u: T tháng 02/2019 đ n tháng 12/2019

Th i gian nghiên c u th c đ a: Th i gian thu mẫu ti n hành t tháng 7/2019

đ n tháng 11/2019, ti n hành thu mẫu chia thành nhi u đ t ng n ngày, t p trung c hai

mùa: mùa khô (t p trung vào tháng 7, tháng 8), mùa m a (t p trung vào tháng 09,

tháng 10, tháng 11)

2.3.ăĐ AăĐI MăNGHIểNăC U

Đ tƠi đ c th c hi n t i các th y v c n i đ a sông Tr u, huy n Núi Thành, t nh

Qu ng Nam Chúng tôi ti n hƠnh đi u tra, thu th p mẫu t i 08 đi m đ c ký hi u t M1 đ n M8 d c sông Tr u (b ng 2.1 và hình 2.1)

B ngă2.1.ăV ătríăvƠăt aăđ ăt iăcácăkhuăv căthuăm uănghiênăc u

1 M1 Thôn Phú QuỦ III (Tr c Đ p Trà Tây),

xã Tam Mỹ Đông, huy n Núi Thành X = 15.4203335 Y = 108.6612506

3 M2 Thôn Phú QuỦ III (Đ p Trà Tây), xã Tam Mỹ

Đông, huy n Núi Thành X = 15.417072 Y = 108.6454869

5 M3 Thôn Phú QuỦ III (Đ m sen), xã Tam Mỹ

Đông, huy n Núi Thành X = 15.4192304 Y = 108.6444519

7 M4 Thôn Phú Quý III (B n ông Ch nh), xã Tam

Mỹ Đông, huy n Núi Thành X = 15.4211272 Y = 108.6398397

9 M5 Thôn Phú QuỦ III (Đ p Vân trai), xã Tam Mỹ

Đông, huy n Núi Thành X = 15.4222459 Y = 108.6380597

11 M6 Thôn Trung Đình, xƣ Tam Mỹ Tây, huy n

Tây, huy n Núi Thành

X = 15.388963

Y = 108.6073593

Hình 2.1 Sơ đồ vị trí thu mẫu cá ở sông Trầu,

huyện Núi Thành, tỉnh Quảng Nam

2.4.ăPH NGăPHÁPăNGHIểNăC U

2.4.1 Ph ngăphápănghiênăc uăngoƠiăth căđ a

2.4.1.1 Phương pháp xác định và đánh giá chất lượng môi trường nước

 Thu mẫu n c t i các đi m nghiên c u theo mùa: mùa khô, mùa m a.Mẫu

đ c thu th p theo TCVN 6663-6:2018 (ISO 5667-6:2014): Tiêu chuẩn qu c gia v

h ng dẫn l y mẫu n c sông và su i

 Ph ng pháp th c hi n: Tác gi đƣ ph i h p v i cán b c a Phân vi n Khoa

h c an toàn v sinh lao đ ng và B o v môi tr ng Mi n Trung ti n hành thu mẫu

n c vƠ đo tr c ti p các thông s ngoƠi môi tr ng t i các đi m thu mẫu (ph l c 5)

 B o qu n mẫu: Mẫu đ c b o qu n theo TCVN 6663-3:2016 (ISO

5667-3:2012) Tiêu chuẩn qu c gia v h ng dẫn b o qu n và x lý mẫu n c

2.4.1.2 Phương pháp thu mẫu cá

Cùng tham gia đánh b t v i ng dơn đ thu mẫu

Thu mua mẫu c a các ng dơn đánh cá các đ a đi m nghiên c u đ ng th i

thu th p các thông tin t các ng dơn nh : th i gian, đ a đi m, ph ng ti n s d ng

đ đánh b t

Nh các h dân khai thác thuỷ s n trên sông thu th p trong th i gian nghiên c u

th ng xuyên bằng cách đ t các bình có pha s n hoá ch t đ nh hình và nh n mẫu t i

ng dơn t 2 đ n 3 l n m i tháng

Mua và ki m tra mẫu các ch xung quanh khu v c nghiên c u

2.4.1.3 Xử lý và bảo quản mẫu cá

Các loài cá thu t 05-10 mẫu m i đi m thu mẫu Đ i v i các lo i cá m i thì

thu nhi u mẫu h n Các mẫu cá dùng đ đ nh lo i c n ph i t i, có hình dáng đẹp, vẫn

còn nguyên vẹn vây và v y

Các mẫu thu đ c c n c đ nh các vơy vƠ hình thái c th , g n nhãn, ch p nh,

sau đó ti n hƠnh các b c ti p theo

C đ nh vơy: Vơy đ c x lý t ng vây, c đ nh gai vƠ tia vơy cho căng h t

c , xòe đ u vƠ đ nh hình cho c ng, phẳng bằng cách dùng kim côn trùng ghim c

đ nh mẫu trên t m x p, ti p đ n dùng bông y t tẩm dung d ch formol 10% th m vào

g c vây trong 3-5 phút (v i cá có kích th c l n dùng kim tiêm b m tr c ti p dung

d ch formol 10% vào g c vơy), sau đó dùng khăn s ch, khô ép và gi hai bên bằng

tay trong 1 phút cho vây khô c ng đúng v i t nhiên c a nó, ti n hành x lỦ t ng

t các vây khác

X lý thân và n i t ng: đ cá nằm ngang trên khay men hay khay inox, tiêm

dung d ch formol 10% vƠo c vƠ xoang b ng, xoang h u, hai bên thân g c các vây làm

cho cá c ng đ u, không cong queo, nhăn nhúm vƠ vơy xòe đ u, không làm gãy vây,

không b m t v y, sau đó ngơm trong dung d ch formol 4% Đ i v i cá có kích th c

nh d i 10 cm thì không c n tiêm mà ngâm tr c ti p vào dung d ch formol 4%

Đ thu n l i cho vi c theo dõi, qu n lý m i mẫu cá c n đ c g n nhãn riêng Nhƣn đ c làm bằng gi y cal vƠ đ c ghi bằng bút chì đen m m, sau đó g p nh đ t

vào trong mi ng đ i v i cá l n, còn đ i các lo i cá nh thì đ t d i n p mang bên

ph i Mẫu cá thu t ng đ t đ c cho riêng t ng bình và dán nhãn Trên nhƣn ghi đ y đ

các thông tin: s th t , đ a đi m, ngƠy/ tháng/năm thu vƠ ng i thu mẫu

C n ph i ch p hình khi mẫu v t còn t i, s ng ho c ngay sau khi x lỦ đ nh

hình mẫu đ c dìm trong n c

Trong quá trình thu mẫu c n ph i ghi chép nh t ký th c đ a: th i gian thu mẫu, đ a

đi m thu mẫu, s l ng mẫu, ng i thu mẫu, đ c đi m sinh c nh n i thu mẫu, màu s c

c a cá thu đ c, quan sát các ho t đ ng đánh b t c a ng dơn, đ c đi m t nhiên và xã

h i khu v c nghiên c u, theo dõi mẫu cá thu đ c, ch p nh các ho t đ ng thu mẫu

2.4.1.4 Điều tra, phỏng vấn ngư dân và nhân dân địa phương vùng nghiên cứu

Đi u tra v tên cá (tên phổ thông, tên đ a ph ng), kích th c và kh i l ng t i

đa c a cá mà h đƣ g p, đi u ki n s ng, t p tính sinh h c, s phân b (ph l c 3)

Đi u tra v các ng c th ng đ c ng dơn s d ng đ đánh b t cá

Đi u tra v s n l ng cá, kh năng đánh b t và giá tr kinh t c a các loài cá

2.4.1.5 Khảo sát, thu thập các dẫn liệu liên quan khác

Quan sát, ch p nh các c nh quan, tìm hi u, ghi chép, nghiên c u các tài li u v

đi u ki n đ a lý t nhiên, quan tr c, các s li u th ng kê v kinh t xã h i, tình hình

khai thác cá t i đ a ph ng có khu v c nghiên c u đ đ xu t các gi i pháp b o v

ngu n l i cá sông Tr u

2.4.2.ăPh ngăpháp đ nhădanhăhìnhăthái

Các chỉ tiêu hình thái sử dụng định loại:

Các ch s đo:Đo vƠ l p phi u các ch tiêu hình thái (mm) và cân kh i l ng (g)

c th cá Th c hi n ph ng pháp đo đ m theo h ng dẫn c a Pravdin (1963)

Hình 2.2 Các chỉ số đo trong phân loại trên mẫu cá

Ghi chú:

1 Lt: Chi u dài tổng (cm) 7 Lcđ : Chi u dài cu n đuôi (cm)

2 Lh: Chi u dƠi đ u (cm) 8 Hb : Chi u cao thân (cm)

3 Hh: Chi u cao đ u (cm) 9 VD : S tia vi l ng

4 Hcđ: Chi u cao cu n đuôi (cm) 10 Ls : Chi u dài chuẩn (cm)

5 Vv : S tia vi b ng 11 Vp : S tia vi ng c

6 VA : S tia h u môn 12 OO : Kho ng cách gi a hai m t

Các ch s đ m

Hình 2.3 Các chỉ số đếm trong phân loại cá

Các lo i vây

1 Vơy l ng:D (Dorsal); 2 Vây b ng: V (Ventral); 3.Vây h u môn: A (Anal);

4 Vây ng c: P (Pelvic); 5 Vơy đuôi:C (Caudal)

Các vơy đ u có tia đ n không phơn nhánh vƠ tia phơn nhánh (hình 2.3) Tia đ n

có hai lo i: s tia c ng (ghi s La Mã), tia m m (ghi bằng s R p), tia phân nhánh

(ghi bằng s R p) Gi a các tia đ n vƠ tia phơn nhánh cách nhau bằng d u phẩy (,), dao đ ng gi a t ng lo i tia v i nhau ghi bằng g ch n i (-)

Các d u hi u hình thái, sinh thái khác:Hình d ng c a đ u, mi ng (mi ng tr c,

mi ng trên, mi ng tr c d i, mi ng d i), giác bám, thơn,ầ hình d ng và v trí các

vây, c u t o các v y, đ ng bên, màu s c c a cá (thơn, l ng, b ng, vây, các vân

s cầ); T p tính sinh s ng, sinh tr ng, dinh d ng, sinh s n vƠ di c ; d a vào các

đ c đi m phân b , vùng phân b

Phương pháp định loại cá

Đ nh lo i các loài cá bằng ph ng pháp so sánh hình thái ch y u d a vào các khóa đ nh lo i c a Mai Đình Yên (1978), Mai Đình Yên vƠ cs (1992), Nguy n Văn

H o và Ngô Sỹ Vân (2001), Nguy n Văn H o (2005), Kottelat (2001)

M i loƠi cá đ c nêu tên khoa h c và tên Vi t Nam Trình t các b , h , gi ng, loƠi đ c s p x p theo h th ng phân lo i c aEschmeyer (2005) và chuẩn tên loài

FAO (1998a-b)

Xác định nhóm sinh thái cá:

- D a theo tính thích nghi v đ m n c a loàiđ c s p x p theo h th ng phân

lo i c aFroese & Pauly chia làm 6 nhóm:Cá ch thích nghi n c ng t; Cá ch thích

nghi n c l ; Cá ch thích nghi bi n; Cá ch thích nghi n c l và ng t; Cá ch

thích nghi n c l , bi n; Cá thích nghi bi n, l và ng t

2.4.3 S ăd ngăcôngăth cătrong tínhătoánăvƠăx ălỦăs ăli u

2.4.3.1.Sử dụng công thức trong tính toán

Đánh giá m c đ g n gũi v thành ph n loài cá gi a các khu h theo công th c

tính h s g n gũi c a Sorencen (1948)

Trong đó:

S: H s g n gũi gi a hai khu h ; A: S loài riêng c a khu h A

B: S loài riêng c a khu h B; C: S loài chung c a 2 khu h

H s g n gũi bi n đổi t 0 đ n 1 Giá tr S càng g n 1, m i quan h gi a hai

khu h càng l n, thành ph n loài trong hai khu h càng gi ng nhau Ng c l i, Giá tr

S càng g n 0, m i quan h gi a hai khu h càng ít, thành ph n loài trong hai khu h càng khác nhau

Đánh giá m c đ u th nhóm loài theo giá tr ph n trăm:

Các s li u đ c tính toán, x lý vƠ đ c th hi n qua b ng, bi u đ , đ th

bi u di n s l ng và tỷ l (%) bằng ph n m m Microsoft Excel, M Word X lý nh

cá bằng ph n m m Photoshop

Ch ngă3

K T QU VÀ BI N LU N 3.1 ĐAă D NGă THĨNHă PH Nă LOĨIă CÁă ă SỌNGă TR U,ă HUY Nă NÚIă THĨNH,ăT NHăQU NGăNAM

3.1.1 Danhăl c thƠnhăph năloƠi cá

Qua kh o sát và nghiên c u chúng tôi đƣ xác đ nh đ c thành ph n loài cá

sông Tr u có 72 loài, 55 gi ng, 36 h thu c 12 b Danh l c thành ph n loài cá sông

Tr u đ c s p x p theo h th ng phân lo i c a Eschmeyer (2005) b ng 3.1

B ngă3.1.ăDanhăl căthƠnhăph năloƠiăcáă ăsôngăTr u,

huy năNúiăThƠnh,ăt nhăQu ngăNam

6 Carassioides cantonensis (Heincke, 1892) Cá R ng +

8 Puntius semifasciolatus (Gunther, 1868) Cá C n + +

TT Tên khoa h c Tên Vi t Nam Phân

22 A sinensis (Valenciennes, 1840) Cá Úc trung hoa +

25 C macrocephalus (Gunther, 1864) Cá Trê vàng + +

TT Tên khoa h c Tên Vi t Nam Phân

b

26 Aplocheilus panchax (Hamilton, 1822) Cá B c đ u +

37 Epinephelus fario (Thunberg, 1792)** Cá Mú sao +

TT Tên khoa h c Tên Vi t Nam Phân

b

38 Pelates quadrilineatus (Bloch, 1790)** Cá Căng b n s c +

39 Terapon jarbua (Forskal, 1775)** Cá Ong căng +

51 Macropodus opercularis Linnaeus, 1758 Cá Đuôi c +

52 Trichopodus trichopterus (Pallas, 1770) Cá S c b m +

TT Tên khoa h c Tên Vi t Nam Phân

b

58 Scatophagus argus (Linnaeus, 1785)** Cá N u +

60 Oxyeleotris marmoratus (Bleeker, 1852) Cá B ng t ng +

61 Oxyurichthys microlepis (Bleeker, 1849) Cá B ng ch m m t +

62 Exyrius puntang (Bleeker, 1851) Cá B ng exy +

63 Ctenubobius eriniger (Forsskal, 1775) Cá B ng vân mây +

66 Siganus guttatus (Bloch, 1790)** Cá Dìa công +

67 S fuscescens (Houttuyn, 1782)** Cá Dìa tr n +

68 Anabas testudineus (Bloch, 1972) Cá Rô đ ng + +

70 Oreochromis niloticus (Linnaeus, 1758)** Cá Rô phi vằn + +

71 O mossambicus (Peters, 1852) Cá Rô phi đen

B NăCÁT

72 Cynoglossus bilineatus (Lacépède, 1802) Cá B n s c dài +

Chú thích:

( -) Các loài trong sách đỏ Việt Nam (Bộ Khoa học và Công nghệ, 2007),

(**) Các loài kinh tế; (4): Mùa Khô ; (5): Mùa mưa

3.1.2.ăC uătrúcăthƠnhăph năloƠiăcá

3.1.2.1 Về bậc bộ

V i 12 b , 36 h , 55 gi ng và 72 loài cá sông Tr u th hi n đ đa d ng thành