+ Mị Châu không chỉ là một người dân của đất nước Âu Lạc mà còn là một nàng công chúa, có vai trò quan trọng đối với cả quốc gia, nhưng nàng đã ngây thơ không cảnh giác, coi bí mật quốc [r]
Trang 1SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH ĐẮK LẮK ĐƠN VỊ: TRƯỜNG PTDTNT TÂY NGUYÊN
KỲ THI OLYMPIC TRUYỀN THỐNG 10-3 LẦN THỨ IV, NĂM 2019
ĐỀ THI ĐỀ NGHỊ MÔN: NGỮ VĂN; LỚP 10
1
Trang 2Câu 1 Nghị luận xã hội (8.0 điểm)
Trong thư gửi thầy hiệu trưởng của con trai mình, Tổng thống Mĩ A.Lin-côn viết:
“Xin dạy cho cháu biết đến thế giới kì diệu của sách, nhưng cũng để cho cháu đủ thời gian
để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thuở của cuộc sống: đàn chim tung cánh trên bầu trời, đàn ong bay lượn trong nắng và những bông hoa nở ngát trên đồi xanh…”
(Ngữ văn 10, tập 2, NXBGD, 2006)
Anh (chị) hãy trình bày suy nghĩ của mình về đoạn thư trên
ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Câu 1 Nghị luận xã hội (8.0 điểm)
Yêu
cầu
1
Yêu
cầu
về kỹ
năng
- Biết cách làm bài văn nghị luận xã hội
- Bố cục và hệ thống ý sáng rõ
- Biết vận dụng phối hợp nhiều thao tác nghị luận
- Lập luận chặt chẽ
- Dẫn chứng chọn lọc, thuyết phục
- Không mắc các lỗi diễn đạt, dùng từ, đặt câu, dựng đoạn, ngữ pháp, chính tả
- Hành văn lưu loát, trong sáng, giàu cảm xúc, có hình ảnh, sáng tạo…
2
Yêu
cầu
về
kiến
thức
- “Dạy cho cháu biết đến thế giới kì diệu của sách”: Biết thu nhận kiến thức
từ sách vở, có niềm say mê khám phá thế giới kiến thức phong phú của sách
- “Cũng để cho cháu đủ thời gian để lặng lẽ suy tư về sự bí ẩn muôn thuở của
cuộc sống”: chú trọng rèn luyện tâm hồn nhạy cảm, biết quan tâm đến cuộc sống
xung quanh, tự mình khám phá ý nghĩa của cuộc sống, vẻ đẹp của thế giới tự nhiên
cũng như của con người
=> Đoạn thư là lời tâm sự, mong mỏi của một người cha đối với nhà trường,
với các nhà giáo dục: Dạy cho con mình hiểu biết và trân trọng giá trị của sách vở
và cuộc sống
- Đây là tâm tình của một người cha: thể hiện tình yêu con, mong muốn con
trưởng thành
Trang 3ước của một người yêu thương, quan tâm đến sự phát triển toàn diện nhân cách của thế hệ trẻ
- Nội dung lời đề nghị sâu sắc, chính đáng:
+ Không phủ nhận vai trò quan trọng của sách, của kiến thức văn hóa do sách
vở mang lại, vì đó là cả một “thế giới kì diệu”, rộng mở Không có kiến thức văn
hóa, con người thiếu nền tảng tri thức
+ Tuy nhiên, kiến thức cuộc sống thực tiễn của con người cũng quan trọng không kém, bởi đó là “sự bí ẩn muôn thuở” mà con người luôn cần khám phá, hiểu biết Nó cần thiết và bổ ích cho con người, có tác động tích cực trong việc vun đắp bồi dưỡng tâm hồn, khơi dậy tình yêu cuộc sống
+ Vai trò của người thầy trong việc khơi dậy tinh thần tự học, lòng ham hiểu biết khám phá, chiêm nghiệm và “ lặng lẽ suy tư” trước mọi vấn đề của đời sống của học sinh Đó là điều quan trọng để học sinh có thói quen quan tâm đến mọi điều trong đời sống
- Phê phán quan điểm phiến diện: hoặc chỉ thấy vai trò của kiến thức sách vở, hoặc chỉ quan tâm đến thực tiễn
- Biết học trong sách vở nhưng cũng cần biết học ở cuộc sống, quan tâm đến đời sống xã hội Đó là chìa khóa dẫn đến thành công của mỗi con người
- Biết yêu cuộc sống, nhận ra vẻ đẹp từ những điều bình dị nhất của vạn vật quanh ta Học kiến thức song song với rèn luyện đạo đức, bồi dưỡng tâm hồn…
3
Trang 4Câu 2 Nghị luận văn học (12.0 điểm)
Cảm nhận về nhân vật Mị Châu trong truyền thuyết An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy, có người khẳng định: “Phút sai lầm của một người, dân tộc phải trả giá bằng ngàn năm nô lệ Tội đó của Mị Châu không thể dung tha” Lại có người viết:
“ Am Mị Châu thờ bức tượng không đầu Cảnh báo một trái tim khờ dại
Thử hỏi nửa thế giới này đang tồn tại
Đã yêu rồi, ai không giống Mị Châu?”
(Vô đề - Mai Hạnh, Tạp chí Người Hà Nội, số 115, 8 – 2009)
Thông qua việc phân tích nhân vật Mị Châu, anh (chị) hãy bình luận những ý kiến trên và đưa ra quan điểm của bản thân mình
ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Câu 2 Nghị luận văn học (12.0 điểm)
Yêu
cầu
1
Yêu
cầu
về kỹ
năng
- Hiểu đề, biết cách làm bài nghị luận văn học
- Biết giải thích ý kiến
- Biết phân tích dẫn chứng để làm sáng tỏ nhận định
- Bố cục rõ ràng, lập luận chặt chẽ, hành văn trôi chảy, văn viết có cảm xúc
- Không mắc các lỗi diễn đạt, dùng từ, ngữ pháp, chính tả…
2
Yêu
cầu
về
kiến
thức
– Ý kiến thứ nhất nhấn mạnh vào hậu quả sự sai lầm của Mị Châu, từ đó
đưa ra lời luận tội nghiêm khắc
– Ý kiến thứ hai (phát biểu ở dạng tác phẩm thơ) thiên về tìm nguyên nhân của sự sai lầm, đặt ra câu hỏi nhằm bênh vực Mị Châu, cho sự “khờ dại” đó là bản
chất của tình yêu, bản chất của người phụ nữ khi yêu
Mỗi ý kiến một quan điểm đánh giá khác nhau về nhân vật Mị Châu, kẻ kết tội, người bênh vực Đó cũng là sự phong phú trong tiếp nhận văn học, sự hấp dẫn
mà hình tượng văn học tạo ra
Nhân vật Mị Châu
Trang 5– Sự sai lầm của Mị Châu:
+ Mị Châu không chỉ là một người dân của đất nước Âu Lạc mà còn là một nàng công chúa, có vai trò quan trọng đối với cả quốc gia, nhưng nàng đã ngây thơ không cảnh giác, coi bí mật quốc gia như tài sản riêng của gia đình Nàng cho Trọng Thuỷ xem nỏ thần, lại còn giảng giải cho y cách sử dụng nỏ Hành động đó
đã vô tình tiếp tay cho kẻ thù có thêm cơ hội thôn tính nước Âu Lạc
+ Khi chiến tranh xảy ra, Mị Châu vẫn rắc lông ngỗng dọc đường chạy loạn Một lần nữa Mị Châu đã vô tình chỉ dẫn cho quân giặc chạy theo, đưa hai cha con đến chỗ cùng đường tuyệt lộ Nàng chỉ kịp nhận ra sự thật đau lòng trước lúc rơi đầu
– Nguyên nhân của sự sai lầm: do sự tin yêu, thiếu cảnh giác của bản thân
nàng
– Hậu quả của sự sai lầm: Dân tộc rơi vào chiến tranh, loạn lạc, nước mất,
nhà tan Nàng chết dưới lưỡi kiếm oan nghiệt của cha
– Thái độ của tác giả dân gian với sai lầm đó của Mị Châu:
+ Tác giả dân gian đã để thần Kim Quy hiện lên quát lớn “Kẻ nào ngồi sau ngựa chính là giặc đó” Câu nói ấy cũng đồng thời là lời kết tội đanh thép của công
lí, của nhân dân cho hành động vô tình mà phản quốc của Mị Châu Đó cũng là bài học đắt giá về mối quan hệ giữa tình cảm cá nhân với trách nhiệm công dân
+ Hình ảnh máu Mị Châu chảy xuống biển thành ngọc, xác của nàng biến thành ngọc thành là những yếu tố kì ảo, minh chứng cho tấm lòng trong trắng mà bị lừa dối của nàng Hình ảnh đó phần nào thanh minh cho sự vô tình gây tội của Mị Châu và thể hiện thái độ cảm thông, thương xót, bao dung của nhân dân đối với nàng
Bình luận
– Ý kiến thứ nhất đúng khi luận tội Mị Châu với những hậu quả mà sai lầm của nàng đã gây ra Ý kiến thứ hai tỏ ra có lý khi tìm nguyên nhân của sự sai lầm là
do bản chất của trái tim yêu
– Tuy nhiên, cần đặt tình yêu đôi lứa trong mối quan hệ với vận mệnh quốc gia, vận mệnh cộng đồng, để thấy: Trong một đất nước nhiều giặc giã, luôn đứng trước nguy cơ của những cuộc xâm lược, một nàng công chúa chỉ biết lắng nghe tiếng nói của con tim, của tình yêu mà vô tình với sự sống còn của xã tắc chính là
5
Trang 6có tội.
– Ngay bản thân Mị Châu trước khi chết cũng nhận ra tội lớn của mình, nàng chỉ mong rửa tiếng “bất trung, bất hiếu” chứ không kêu oan, cũng không xin tha tội Mị Châu được người Âu Lạc xưa và người Việt Nam đời đời thương xót chính là vì đã biết tội, dám nhận tội và cam lòng chịu tội
HS có thể nêu quan điểm riêng của bản thân mình theo nhiều cách khác nhau vẫn có thể được chấp nhận, miễn là có các lập luận và lí lẽ logic, thuyết phục…