SKKN: Kinh nghiệm thiết kế, vận dụng các dạng trò chơi trong dạy học GDCD ở trường THCS

Đề tài Kinh nghiệm thiết kế, vận dụng các dạng trò chơi trong dạy học GDCD ở trường THCS với mục tiêu nhằm thông qua phương pháp tổ chức trò chơi trong giảng dạy GDCD, giáo viên tự vận dụng các trò chơi đã có để biến thành trò chơi mới, thiết kế và áp dụng thêm một số dạng trò chơi khác trong quá trình dạy học bộ môn GDCD nhằm tạo hứng thú và say mê học tập bộ môn.

Sáng kiến kinh nghiệm

KINH NGHIỆM THIẾT KẾ, VẬN DỤNG CÁC DẠNG TRÒ CHƠI

TRONG DẠY HỌC GIÁO DỤC CÔNG DÂN

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ

I PHẦN MỞ ĐẦU:

I.1 Lí do chọn đề tài:

Bộ môn Giáo dục công dân đã được đưa vào giảng dạy trong các cấp học từ rấtlâu Trong nhiều năm học trước, bộ môn này được nhiều đối tượng người dạy và ngườihọc gọi là môn học “3K” (tức là khó, khô và khổ) Nhưng trong vài năm trở lại đây,môn Giáo dục công dân đã có một chỗ đứng quan trọng trong nền giáo dục Việt Nam,bởi lẽ môn học này là một trong những tiêu chí quan trọng trong việc đánh giá xếp loạiđạo đức của các đối tượng học sinh

Không những thế, khi xét về khía cạnh vị trí, ý nghĩa thực tiễn của bộ môn, thìtrong hệ thống các môn học ở trường phổ thông môn Giáo dục công dân còn có tầmquan trọng đặc biệt nữa là ở chỗ nó góp phần hình thành nhân cách cho học sinh, giúphọc sinh biết phân biệt lẽ phải, trái; biết tôn trọng bản thân và tôn trọng người khác; biếtsống trung thực, khiêm tốn, dũng cảm, biết yêu thương và vị tha

Trong chương trình giáo dục phổ thông hiện nay và trong hệ thống các môn học,môn Giáo dục công dân giữ vai trò quan trọng và trực tiếp trong việc giáo dục học sinh

ý thức và hành vi người công dân, phát triển tâm lực và nhân cách con người Môn Giáodục công dân mang đến cho người học những giá trị, chuẩn mực của xã hội để họ trởthành những con người toàn diện, biết sống và biết tôn trọng người khác, thành côngdân có ích cho cộng đồng, xã hội

Đặc biệt, những kiến thức của môn giáo dục công dân giúp học sinh hình thànhnhững kỹ năng sống cơ bản để vững vàng bước vào đời: ý thức tổ chức kỷ luật, có thái

độ đúng đắn trong việc nhận thức và chấp hành pháp luật

Mặc dầu có tầm quan trọng như vậy, nhưng vì nhiều lý do khác nhau, chất lượngdạy và học môn học này trong thời gian qua còn có nhiều bất cập Điều này cần nhìnnhận bằng những nguyên nhân từ phía người dạy lẫn người học, để từ đó có giải phápnâng cao chất lượng dạy và học môn học này, nhất là trong giai đoạn hiện nay

Về phía người học, có một thực trạng dáng buồn là có rất nhiều học sinh khôngnhận thức được hết tầm quan trọng của môn Giáo dục công dân và cho rằng đây là mônhọc phụ nên ít quan tâm, đầu tư thích đáng cho việc học Cá biệt, có một số học sinh tỏ

ra thực sự hờ hững, thiếu nghiêm túc đối với môn học này Với suy nghĩ phiến diện,lệch lạc, phần lớn học sinh chỉ học tủ, học vẹt nhằm đối phó với giáo viên Đến khikiểm tra thì quay cóp, sử dụng tài liệu…Hiện tượng học sinh không mặn mà trong việchọc môn giáo dục công dân đã tồn tại từ lâu, trở thành “nếp”, tạo nên sức ì về mặt tâm lí

mà muốn khắc phục không phải dễ dàng

Học sinh học tập rất uể oải trong giờ học GDCD

Về phía người dạy, qua thực tế có thể nhận thấy, phần lớn giáo viên vẫn lên lớpbằng phương pháp xưa cũ: thầy đọc, trò chép, tạo cảm giác mệt mỏi, thụ động đối vớihọc sinh trong việc tiếp nhận kiến thức Một số giáo viên lên lớp với tâm lý cho rằngmôn của mình là môn phụ nên ít có sự quan tâm, đầu tư trong việc soạn giáo án, chuẩn

bị bài lên lớp Bên cạnh đó, việc thiếu những dẫn chứng sinh động trong thực tế, thiếunhững phương pháp học tập khoa học và thích hợp, cũng như thiếu những dụng cụ trựcquan làm cho các tiết học trở nên khô khan, nhàm chán, không gây được sự hứng thúđối với học sinh Hệ quả tất yếu là chất lượng tiết học có nhiều hạn chế, tỉ lệ học sinhyêu thích và hứng thú với môn học còn thấp

Do đó, nhằm cải thiện, nâng cao chất lượng dạy và học môn Giáo dục công dântrong nhà trường hiện nay, trước hết cần nghiêm túc nhìn nhận lại vai trò, vị trí của môn

học này trong hệ thống các môn học trong trường phổ thông từ đó đề ra các giải pháp cụthể và có tính khả thi.

Xét về ý nghĩa và vị trí quan trọng của bộ môn Giáo dục công dân trong trườngTrung học cơ sở, cũng như việc mong muốn tạo ra những phương pháp học tập phù hợpvới các đối tượng học sinh, nhằm nâng cao chất lượng bộ môn và tạo cho học sinh một

sự yêu thích thật sự đối với bộ môn này là nỗi trăn trở của rất nhiều giáo viên giảng dạy

I.2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài:

Thông qua phương pháp tổ chức trò chơi trong giảng dạy GDCD, giáo viên tựvận dụng các trò chơi đã có để biến thành trò chơi mới, thiết kế và áp dụng thêm một sốdạng trò chơi khác trong quá trình dạy học bộ môn GDCD nhằm tạo hứng thú và say

mê học tập bộ môn

Thực hiện nhiệm vụ giới thiệu, hướng dẫn học sinh tham gia một số dạng trò chơi

do giáo viên thiết kế, biên soạn nhằm tăng sự say mê học tập bộ môn và nâng cao hiệuquả, chất lượng môn học

I.3 Đối tượng nghiên cứu:

Thiết kế và vận dụng một số dạng trò chơi để dạy học môn Giáo dục công dân

I.4 Giới hạn, phạm vi nghiên cứu:

Kinh nghiệm của giáo viên trong việc thiết kế và vận dụng một số dạng trò chơitrong giảng dạy bộ môn Giáo dục công dân khối 6,7,8,9 ở trường THCS DurKmăntrong năm học 2014 – 2015 và học kì I năm học 2015 – 2016

I.5 Phương pháp nghiên cứu:

- Phương pháp đặt vấn đề: Sử dụng những tình huống có vấn đề, điều khiển họcsinh hoạt động tự giác, tích cực, chủ động sáng tạo để giải quyết vấn đề được đặt ra

- Phương pháp kích thích tư duy: Đưa ra những vấn đề nhằm giúp học sinh phảitập trung suy nghĩ, động não tìm ra giải pháp thích hợp, phát triển khả năng sáng tạotrong suy nghĩ của học sinh

- Phương pháp liên hệ thực tế: Lấy những ví dụ, dẫn chứng trong cuộc sống hằngngày làm minh chứng cho học sinh Đồng thời giúp học sinh có khả năng tự tìm hiểunhững điều đang diễn ra xung quanh các em, hình thành cho học sinh những nhận thứcđúng sai

- Phương pháp điều tra: Thông qua các khối lớp, lựa chọn và tổ chức điều tra cácđối tượng học sinh về hứng thú học tập môn Giáo dục công dân trước và sau khi vậndụng các biện pháp, giải pháp đặt ra

- Phương pháp quan sát: Theo dõi trong quá trình học tập của học sinh trước vàsau khi áp dụng giải pháp của vấn đề, đánh giá được sự thay đổi của học sinh về kết quả

bộ môn và nhận thức

II PHẦN NỘI DUNG:

II.1 Cơ sở lí luận:

1.1/ Cơ sở khoa học:

Trong tài liệu tập huấn đổi mới phương pháp dạy học môn Giáo dục công dân(Nhà xuất bản Giáo dục năm 2012) đã chỉ rõ: “Giáo dục công dân là môn học quantrọng, cần thiết, là nền tảng để người công dân làm người, thực hiện bổn phận đối vớibản thân, gia đình, nhà trường, cộng đồng và môi trường tự nhiên Thông qua đó, khôngchỉ trang bị cho người học những tri thức đạo đức mà điều quan trọng là rèn luyện chohọc sinh thói quen, kỹ năng và thực hiện hành vi quan hệ giao tiếp, ứng xử phù hợp vớichuẩn mực đạo đức chung của xã hội ”

Mặt khác, theo PGS.TS Ngô Đình Xây – Ban Tuyên giáo T.Ư - bất kỳ ở đâu và ởbất kỳ thời đại nào, vấn đề giáo dục đạo đức công dân bao giờ cũng phải được chú ý và

là vấn đề có ý nghĩa quyết định chiều hướng vận động và sự hưng thịnh của một quốcgia, một chế độ Trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế như hiện nay, vấn đềgiáo dục đạo đức công dân, đặc biệt cho lứa tuổi học sinh càng trở nên quan trọng vàcấp thiết Không phải ngẫu nhiên mà ngày 15/5/2012, tại Liên Hợp Quốc, UNESCO đã

tổ chức hội thảo với tiêu đề “Giáo dục đạo đức phải trở thành vấn đề quan trọng” qua

đó khẳng định vai trò quan trọng của việc tăng cường trao đổi kinh nghiệm nhằm nângcao chất lượng giáo dục đạo đức ở tất cả các khu vực trên toàn cầu Cũng chính vì lẽ đó

mà từ năm 2011, UNESCO đã thúc đẩy việc thành lập Hiệp hội quốc tế về đạo đứctrong giáo dục nhằm khuyến khích các nước trên thế giới đưa giáo dục đạo đức trởthành vấn đề học thuật nghiêm túc và quan trọng để đáp ứng những thách thức về tiến

bộ khoa học trên toàn cầu

Giảng dạy môn Giáo dục công dân cần vận dụng nhiều phương pháp dạy họctheo hướng tích cực, đổi mới Tuy nhiên, bản thân tôi đã vận dụng rất nhiều phươngpháp dạy học khác nhau, nhưng trong đó có một phương pháp mà tôi nhận thấy có hiệuquả cao nhất có thể làm thay đổi hứng thú và chất lượng bộ môn, đó là phương pháp Tổchức trò chơi

Trong từ điển tiếng Việt xuất bản năm 1992, chữ “trò” được hiểu là một hình thứcmua vui bày ra trước mặt mọi người; chữ “chơi” là một từ chung để chỉ các hoạt độnglúc nhàn rỗi, ngoài giờ làm việc nhằm mục đích giải trí là chính Từ đó, trò chơi đượchiểu là những hoạt động làm thỏa mãn những nhu cầu của con người, trước hết là vuichơi, giải trí

Theo những quan điểm giáo dục, trò chơi vừa là phương tiện phát triển toàn diệnnhân cách, vừa là hình thái tổ chức cuộc sống Đối với trẻ em, trò chơi là hoạt độnggiúp trẻ em tái tạo các hành động của người lớn và các quan hệ giữ họ, định hướngnhận thức đồ vật và nhận thức xã hội Trong trò chơi, nhu cầu và các phẩm chất của trẻ

về thể lực, trí tuệ, đạo đức và ý chí được hình thành, thỏa mãn, thể hiện và phát triển.Trẻ em do được chơi nên phát triển Do vậy, chơi là hoạt động chủ đạo trong giáo dụctrẻ em, góp phần lớn trong việc tạo hứng thú học tập và nâng cao chất lượng học tập

1.2/ Cơ sở thực tiễn:

Dựa vào đặc trưng của bộ môn, thì dạy GDCD là giảng dạy các chuẩn mực đạođức và kiến thức pháp luật Phải dựa vào vốn kinh nghiệm vốn có của học sinh và yêucầu về nội dung đạo đức, pháp luật của bài học Tuy nhiên, trong quá trình giảng dạycần dựa vào phương châm: học đi đôi với hành, lí thuyết gắn liền với thực tiễn

Mặt khác, dựa vào cấu trúc chương trình và nội dung sách giáo khoa; đặc điểmtâm lí, trình độ và lứa tuổi của học sinh; mục tiêu giáo dục và mục tiêu của môn học.Đồng thời xuất phát từ yêu cầu đổi mới phương pháp dạy học

Bên cạnh đó, phần lớn giáo viên ở các trường THCS giảng dạy bộ môn GDCDkhông phải là giáo viên chuyên ngành, còn dạy chéo ban Nên hiệu quả và chất lượngcủa cả việc dạy của giáo viên và việc học của học sinh chưa đạt hiệu quả cao, học sinhcòn có thái độ coi thường môn học này

Đây là những cơ sở quan trọng để giáo viên dạy bộ môn GDCD phải đắn đo, suynghĩ và tìm ra những giải pháp quan trọng, hữu ích nhằm thay đổi diện mạo và cáchnhìn nhận sai lệch về bộ môn Đồng thời, đẩy mạnh tầm quan trọng môn học thông qua

sự thay đổi chính trong suy nghĩ và kết quả học tập của học sinh

II.2 Thực trạng:

Việc giảng dạy bộ môn GDCD ở trường THCS DurKmăn trong những năm gầnđây đã được chú trọng và đầu tư đúng nghĩa, tuy nhiên về chất lượng môn học và hứngthú học tập cũng như sự yêu thích môn học của học sinh chưa cao Điều này chứng tỏ,việc vận dụng các phương pháp giảng dạy môn GDCD của giáo viên chưa thật sự đượcđầu tư tối đa Việc dạy học môn GDCD thông qua các dạng trò chơi còn nghèo, thiếu

sức hấp dẫn, lôi cuốn và đa dạng Nhìn thấy được điều đó, tôi đã chủ động hơn và đãthiết kế, vận dụng một số dạng trò chơi ý nghĩa vào quá trình giảng dạy GDCD củamình

2.1/ Thuận lợi – khó khăn:

* Thuận lợi:

- Trong những năm gần đây, môn học GDCD trong trường THCS đã thật sự cónhiều thay đổi và có những định hướng tích cực Từ cách nhìn nhận về vai trò, ý nghĩacủa nó trong trường học, đến tầm quan trọng trong việc nhận xét, đánh giá quá trình rènluyện đạo đức của học sinh

- Đối với trường THCS DurKmăn, lãnh đạo nhà trường luôn chú trọng, quan tâmđến việc giảng dạy bộ môn GDCD theo hướng chỉ đạo của Bộ giáo dục và đào tạonhằm phát huy được ý nghĩa và tầm quan trọng của môn học trong nhà trường

- Các bộ phận trong nhà trường luôn quan tâm đến chất lượng giáo dục của bộmôn GDCD; thường xuyên xây dựng các chương trình hoạt động có sự phối hợp với bộmôn như Đội TNTP, như Thư viện trường

- Giáo viên giảng dạy bộ môn GDCD của trường hiện nay gồm 03 đồng chí, đượcđào tạo chính quy ngành Giáo dục chính trị nên đảm bảo được về nội dung, phươngpháp và chất lượng môn học

- Gia đình học sinh phần lớn đã có sự quan tâm, nhìn nhận về tầm quan trọng củamôn học, không còn những suy nghĩ sai lệch về bộ môn này như trước kia nữa

- Đa phần học sinh đã hiểu được học GDCD quan trọng như thế nào đối với bảnthân mình; ý thức học tập của học sinh đã có nhiều tiến bộ và các em đã yêu thích mônhọc này nhiều hơn

* Khó khăn:

- Phần lớn học sinh là người đồng bào dân tộc thiểu số, điều kiện gia đình còn rấtnhiều khó khăn, nhà ở cách xa trường học, gia đình đông con cái…Điều này ảnh hưởngkhông nhỏ đến việc học tập của học sinh và ảnh hưởng nhiều đến chất lượng bộ môn

- Một số học sinh còn ham chơi, chưa coi trọng môn học, còn hờ hững và xemnhẹ môn học này với các môn học khác Từ đó dẫn đến tình trạng lười học, xem thườnggiờ học GDCD, vì vậy kết quả môn học chưa cao

* Hạn chế:

Vẫn còn một số giáo viên và học sinh chưa nhìn thấy rõ tầm quan trọng của bộmôn GDCD trong trường THCS hiện nay; vẫn có những suy nghĩ chỉ là môn học chưathật quan trọng Từ đó, có những suy nghĩ và hành vi trái ngược với yêu cầu giáo dụccủa bộ môn: vi phạm đạo đức; không chuyên cần học tập bộ môn

2.3/ Mặt mạnh – mặt yếu:

* Mặt mạnh:

Phương pháp vận dụng, thiết kế và tổ chức các trò chơi có điểm mạnh là dễ dànglôi cuốn và tạo hứng thú cho học sinh, hướng học sinh tập trung cao độ vào các trò chơinhằm nâng cao hiệu quả, chất lượng tiết học Từ đó, giúp học sinh hiểu bài nhanh hơn

và giờ học sẽ sôi nổi hơn

* Mặt yếu:

Có đôi khi phương pháp này sẽ dễ gây nên sự ồn ào nếu giáo viên không làm chủtrò chơi và không quản lí tốt giờ học Một số học sinh có cơ hội lảng tránh với việc chủđộng tham gia các trò chơi, lợi dụng trò chơi để nói chuyện, làm việc riêng, hay thamgia trò chơi còn mang tính đối phó (cho có tham gia với tổ)

2.4/ Các nguyên nhân và các yếu tố tác động:

Đổi mới, đẩy mạnh các phương pháp học tập nhằm nâng cao chất lượng môn họcGDCD là nhiệm vụ quan trọng mà đề tài hướng tới Thiết kế một số trò chơi mới phùhợp với nội dung các bài học góp phần tạo hứng thú học tập, chất lượng tiết học vànâng cao sự yêu thích môn học đối với bộ môn

Để làm được điều đó, người giáo viên phải hiểu rõ về tâm sinh lí, nhu cầu vànguyện vọng học tập của học sinh; sự chỉ đạo, quản lí khoa học và óc sáng tạo củangười giáo viên Tuy nhiên, học sinh có nhiều đối tượng, không thể một lúc có thể làmthay đổi được cách nhìn của học sinh đối với bộ môn này Vì vậy, sự sáng tạo và khảnăng sư phạm của giáo viên sẽ giúp học sinh thay đổi cách nhìn sai lệch về bộ môn này

và sẽ có hứng thú học tập, sự yêu thích môn học hơn

2.5/ Phân tích các vấn đề về thực trạng mà đề tài đặt ra:

Sự phát triển kinh tế - xã hội trong bối cảnh toàn cầu hoá đặt ra những yêu cầumới đối với người lao động, do đó cũng đặt ra những yêu cầu mới cho sự nghiệp giáodục thế hệ trẻ và đào tạo nguồn nhân lực Một trong những định hướng cơ bản của việcđổi mới giáo dục là chuyển từ nền giáo dục mang tính hàn lâm, kinh viện, xa rời thựctiễn sang một nền giáo dục chú trọng việc hình thành năng lực hành động, phát huy tínhchủ động, sáng tạo của người học Định hướng quan trọng trong đổi mới PPDH là pháthuy tính tích cực, tự lực và sáng tạo, phát triển năng lực hành động, năng lực cộng táclàm việc của người học Đó cũng là những xu hướng quốc tế trong cải cách PPDH ởnhà trường phổ thông

Nghị quyết Hội nghị Trung ương 8 khóa XI về đổi mới căn bản, toàn diện giáodục và đào tạo nêu rõ: “Tiếp tục đổi mới mạnh mẽ phương pháp dạy và học theo hướnghiện đại; phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo và vận dụng kiến thức, kỹ năng củangười học; khắc phục lối truyền thụ áp đặt một chiều, ghi nhớ máy móc Tập trung dạycách học, cách nghĩ, khuyến khích tự học, tạo cơ sở để người học tự cập nhật và đổimới tri thức, kỹ năng, phát triển năng lực Chuyển từ học chủ yếu trên lớp sang tổ chứchình thức học tập đa dạng, chú ý các hoạt động xã hội, ngoại khóa, nghiên cứu khoahọc Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin và truyền thông trong dạy và học” Đểthực hiện tốt mục tiêu về đổi mới căn bản, toàn diện GD & ĐT theo Nghị quyết số 29-NQ/TW, cần có nhận thức đúng về bản chất của đổi mới phương pháp dạy học theo

định hướng phát triển năng lực người học và một số biện pháp đổi mới phương phápdạy học theo hướng này Trong đó, có phương pháp tổ chức trò chơi

Bản chất của phương pháp sử dụng trò chơi học tập là dạy học thông qua việc tổchức hoạt động cho học sinh Dưới sự hướng dẫn của giáo viên, học sinh được hoạtđộng bằng cách tự chơi trò chơi, trong đó mục đích của trò chơi là chuyển tải mục tiêucủa bài học đến các đối tượng người học Luật chơi (cách chơi) thể hiện nội dung vàphương pháp học

Trăn trở trước vấn đề làm thế nào để giúp học sinh có hứng thú học tập mônGDCD? Làm thế nào để có thể tạo nên những trò chơi thú vị trong quá trình vận dụngphương pháp tổ chức trò chơi đối với giảng dạy môn GDCD ở trường Trung học cơ sở?Bản thân tôi đã đi tìm hiểu nguyên nhân và thực trạng, để từ đó thiết kế và vận dụngmột số dạng trò chơi trong dạy học môn GDCD và đã áp dụng tại trường THCSDurKmăn trong năm học 2014 – 2015, trong học kì I năm học 2015 – 2016 ở tất cả cáckhối lớp 6,7,8,9

II.3 Giải pháp, biện pháp:

3.1/ Mục tiêu của giải pháp, biện pháp:

- Sử dụng những giải pháp, biện pháp mà đề tài nêu ra nhằm đẩy mạnh chấtlượng bộ môn GDCD trong trường THCS Đồng thời, tạo hứng thú và sự yêu thích mônhọc, xóa bỏ suy nghĩ môn GDCD là môn phụ, không quan trọng

- Bên cạnh đó, giáo dục nhận thức của học sinh, tạo cho học sinh một sân chơi bổích mà vẫn học tập tốt Hình thành những kỉ năng cần thiết cho học sinh như kỉ năng tựquản, năng động, sáng tạo, tự tin… phù hợp với yêu cầu của xã hội hiện nay

3.2/ Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp:

a/ Trò chơi Hái hoa dân chủ:

- Mục tiêu: Trò chơi này giúp học sinh nắm được toàn bộ nội dung bài học thôngqua việc trả lời các câu hỏi hoặc thực hiện các yêu cầu do giáo viên đề ra Toàn bộ câuhỏi hoặc nội dung yêu cầu học sinh thực hiện trong trò chơi này đều làm rõ trọng tâmcủa bài học

- Cách thức tiến hành: Dưới sự quản lí và hướng dẫn của giáo viên (quản trò),học sinh (người chơi) sẽ được phân chia thành các nhóm để tham gia trò chơi Lần lượtcác thành viên của nhóm sẽ được mời lên bốc những câu hỏi, những yêu cầu và trả lờicâu hỏi hoặc thực hiện các yêu cầu để lấy điểm cho nhóm mình

- Mục đích đối với bài học: Trò chơi mang tính tập thể cao, tạo được sự hàohứng, nhiệt tình, tinh thần đoàn kết và khả năng ghi nhớ hoặc tư duy những vấn đề liênquan đến bài học

- Điều kiện tổ chức trò chơi: Trò chơi hái hoa dân chủ là trò chơi được tổ chứctrong phạm vi lớp học hay học tập ngoài trời Có thể chuẩn bị và trang trí, treo câu hỏilên một cành cây; cũng có thể dán câu hỏi lên bảng phụ hoặc chiếu lên màn hình chohọc sinh lựa chọn…

- Hình ảnh minh họa về trò chơi Hái hoa dân chủ:

- Ví dụ, khi dạy bài “Quyền và nghĩa vụ của cong dân trong gia đình” (Bài 12

– GDCD 8), trong phần củng cố bài học, giáo viên có thể viết câu hỏi hoặc những yêucầu vào những tờ giấy nhỏ, bỏ vào bong bóng và treo chúng lên một cành cây nhỏ (đãphân công lớp chuẩn bị trước) Chia lớp thành các nhóm tham gia trò chơi, mỗi nhómlần lượt cử các đại diện lên bảng thực hiện các yêu cầu của giáo viên, thông qua đó giáoviên nhận xét và cho điểm từng nhóm

Có thể đưa ra hệ thống các câu hỏi và yêu cầu như sau:

1/ Em hiểu thế nào là gia đình?

2/ Hãy đọc ít nhất 3 câu ca dao, tục ngữ nói về gia đình

3/ Trong gia đình, ông bà có những quyền và nghĩa vụ gì?

4/ Hãy hát một bài hát nói lên tình cảm gia đình mà em thích

5/ Con cháu có bổn phận gì trong gia đình?

6/ Hãy nêu những quyền và nghĩa vụ của Cha mẹ trong gia đình?

7/ Hãy kể ít nhất 5 việc làm thể hiện sự quan tâm của các thành viên tronggia đình em

8/ Anh chị em trong gia đình có những bổn phận gì?

9/ Ngày gia đình Việt Nam là ngày nào?

10/ Tự sáng tác 2 câu thơ lục bát nói về tình cảm gia đình

11/ Hãy nêu 4 hành vi vi phạm quyền và nghĩa vụ của công dân trong giađình mà em biết

12/ Hãy thể hiện sự yêu thương của mình đối với Mẹ mình bằng một đoạnvăn ngắn tự phát

b/ Trò chơi Ô chữ:

- Mục tiêu: Trò chơi giúp người học thể hiện được khả năng tư duy, sự hiểu biếtcủa mình thông qua việc lựa chọn và trả lời những câu hỏi xoay quanh nội dung bài học

để tìm ra một ẩn số, một thông điệp lớn nhất mà bài học đặt ra

- Cách thức tiến hành: Giáo viên tạo nên một ô chữ với những hàng ngang vàdọc Mỗi ô chữ hàng ngang tương ứng với một câu hỏi có nội dung xoay quanh bài học.Giáo viên chia lớp thành các nhóm và lần lượt cho các nhóm lựa chọn bất kì câu hỏihàng ngang nào để trả lời Nếu trả lời đúng sẽ hiện ra đáp án của câu hỏi hàng ngang

đó Sau một lượt hoặc khi đã trả lời gần hết câu hỏi hàng ngang, nhóm nào có câu trả lờihàng dọc đúng với câu hỏi thì số điểm sẽ được nhân đôi và giành chiến thắng

- Mục đích đối với bài học: Trò chơi này luôn tạo được tính năng động, óc tư duy

và khả năng tìm tòi nghiên cứu của học sinh Đồng thời, thể hiện tốt sự hiểu biết củahọc sinh về những vấn đề liên quan đến nội dung đang tìm hiểu

- Điều kiện tổ chức trò chơi: Trò chơi được tổ chức trong phòng học hoặc ngoàitrời, tùy vào nội dung bài học Có thể tạo câu hỏi bằng bảng phụ hoặc thiết kế câu hỏibằng máy chiếu

- Ví dụ, khi dạy bài “Kế thừa và phát huy truyền thống tốt đẹp của dân tộc”

(Bài 7 – GDCD 9), chúng ta có thể sử dụng trò chơi này ngay khi vừa cho học sinh tìmhiểu xong nội dung các truyền thống tốt đẹp của Việt Nam Chia lớp thành 2 nhóm thamgia trò chơi bằng cách trả lời các câu hỏi hàng ngang để tìm ra đáp án hàng dọc với nộidung: Một từ ghép có nội dung bao quát những điều tốt đẹp của dân tộc ta từ trước đếnnay?

Hệ thống câu hỏi như sau:

1/ Ô chữ có 9 chữ cái: “Người đẹp vì lụa” là câu thành ngữ nói đến vấn đề

gì của con người?

2/ Ô chữ gồm 7 chữ cái: Một truyền thống quan trọng nhất của Việt Namchúng ta được thể hiện trong suốt quá trình dựng nước và giữ nước?

3/ Ô chữ gồm 7 chữ cái: Câu ca dao “Một cây làm chẳng nên non, ba câychụm lại nên hòn núi cao” thể hiện điều gì?

4/ Ô chữ gồm 7 chữ cái: “Đi một ngày đàng, học một sàng khôn” là câu tụcngữ nói về truyền thống gì của dân tộc ta?

5/ Ô chữ gồm 5 chữ cái: Một chuẩn mực đạo đức rất đáng trân trọng củadân tộc Việt Nam, thể hiện tinh thần “Lá lành đùm lá rách”?

c/ Trò chơi: Thi tìm hiểu kiến thức

- Mục tiêu: Qua trò chơi, giúp học sinh thể hiện được sự hiểu biết, trí thông minh

và khả năng ghi nhớ kiến thức của mình trong quá trình học tập Đồng thời, hình thànhcho học sinh sự nhanh nhẹn, nhạy bén với các vấn đề liên quan đến nội dung bài học

- Cách thức tiến hành: Giáo viên chia lớp thành các nhóm hoạt động lồng ghépvới phương pháp hoạt động nhóm, lần lượt trả lời hệ thống câu hỏi mà giáo viên đặt ra

có liên quan đến nội dung bài học Khi nghe giáo viên đọc hoặc trình chiếu câu hỏi, cácnhóm thảo luận và đưa đáp án sau khi kết thúc thời gian quy định Nhóm nào trả lờiđúng sẽ ghi điểm cho từng câu hỏi theo thang điểm đã nêu sẵn Kết thúc trò chơi, nhómnào có nhiều câu trả lời đúng nhất sẽ là nhóm chiến thắng

- Mục đích đối với bài học: Trò chơi này tạo cho học sinh khả năng tư duy cao,tìm hiểu và nghiên cứu rõ về các nội dung liên quan đến bài học Qua trò chơi, học sinh

có thể liên kết được nội dung kiến thức của nhiều môn học khác nhau

- Điều kiện tổ chức trò chơi: Đây là trò chơi mà người học được chia thành cácnhóm cùng nhau trả lời chung theo một hệ thống câu hỏi liên quan đến nội dung bàihọc Dạng câu hỏi có thể là trả lời bằng một đáp án cụ thể, hay trả lời đúng – sai hoặctrả lời bằng hình thức chọn đáp án A, B, C, D…

- Ví dụ, khi dạy bài “Ôn tập học kì I” (Tiết 17 – GDCD 6), trong phần củng cố

bài học, giáo viên có thể đặt ra một hệ thống câu hỏi cho các nhóm trả lời dưới hìnhthức trả lời nhanh bằng một đáp án ngắn gọn

Hệ thống câu hỏi và đáp án nhanh có thể được xây dựng như sau:

1/ Đất có lề, quê có thói thể hiện chuẩn mực đạo đức nào? (Tôn trọng kỉluật)

2/ Việc chặt phá rừng bừa bãi của một số người dân là hành động gì? (Pháhoại thiên nhiên)

3/ Trong văn học, câu tục ngữ “Năng nhặt, chặt bị” là câu nói về đức tính

gì của con người? (Siêng năng, kiên trì)

4/ “Đốn củi ba năm, thiêu một giờ” là câu thành ngữ nói lên hành vi gì củacon người? (Không tiết kiệm)

5/ Câu ca dao “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòngnhau” của ông cha ta nói về đức tính nào? (Lễ độ)

6/ Điền từ còn thiếu trong câu tục ngữ sau thể hiện sự Lễ độ: “Lời chào caohơn … ”? (Mâm cỗ)

7/ “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây” là câu tục ngữ thể hiện truyền thống gì củadân tộc ta? (Biết ơn)

8/ Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11 thể hiện truyền thống tốt đẹp nào củadân tộc Việt Nam? (Tôn sư trọng đạo)

9/ Theo em, vốn quý nhất của con người là gì? (Sức khỏe)

10/ Thực phẩm chúng ta sử dụng hằng ngày được chia thành mấy loạichính? Cụ thể? (Hai loại: tươi và khô)

- Hình ảnh minh họa về trò chơi: