SKKN: Rèn chữ viết đúng, đẹp cho học sinh lớp 2 qua phân môn Tập viết

Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là phương tiện để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học, đời sống. Do vậy, ở trong trường Tiểu học việc dạy học sinh biết chữ và từng bước làm chủ được công cụ chữ viết để phục vụ cho học tập và giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàng đầu của môn Tiếng Việt. Mời các bạn tham khảo bài SKKN Nguyễn Thị Nhan- Trường tiểu học An Sinh để cùng phân tích về phương pháp rèn chữ viết cho các em nhé.

1

“Rèn chữ viết đúng, đẹp cho học sinh lớp 2

qua phân môn Tập viết”

2

I Phần mở đầu

Thực hiện nghị quyết 40 của Quốc hội khoá 10 và chỉ thị của thủ tướng chính phủ triển khai chương trình Tiểu học mới bắt đầu lớp 1 từ năm 2002 đến năm 2003 về kế hoạch mẫu chữ viết trong nhà trường Tiểu học mới

Ngày 16/2/2002 mẫu chữ viết trong trường Tiểu học đã được ban hành và đáp ứng được các nguyên tắc cơ bản sau:

3

Trong lịch sử loài người, có nhiều tấm gương không ngại khó, ngại khổ, dày công luyện tập họ đã trở thành người văn hay, chữ đẹp như Cao Bá Quát, Nguyễn Văn Siêu Tấm gương đó lưu truyền mãi mãi cho đời sau noi theo

* Tính cấp thiết: Chữ viết là một công cụ dùng để giao tiếp và trao đổi thông tin, là

phương tiện để ghi chép và tiếp nhận những tri thức văn hoá, khoa học, đời sống Do vậy,

ở trong trường Tiểu học việc dạy học sinh biết chữ và từng bước làm chủ được công cụ chữ viết để phục vụ cho học tập và giao tiếp là yêu cầu quan trọng hàng đầu của môn Tiếng Việt

Dạy chữ viết gắn liền với kĩ năng đọc, phục vụ thiết thuẹc cho HS viết chính tả, viết đoạn văn, bài văn ngắn

Phân môn Tập viết là tiền đề cho các môn học khác và giữ gìn sự trong sáng của Tiếng Việt

4

chữ viết, nhiều giáo viên còn coi nhẹ phân môn này dẫn đến việc rèn kĩ năng viết đúng cho học sinh đạt kết quả chưa cao

Xuất phát từ tình hình thực tế, nhiều năm gần đây, Sở GD - ĐT cũng như Phòng GD

- ĐT huyện Đông Triều đã quan tâm đến vấn đề chữ viết và đã mở nhiều kì thi viết chữ đẹp các cấp như cấp trường, cấp huyện, cấp tỉnh cho cả giáo viên và HS Đây là một vấn

đề cấp bách mà đòi hỏi mỗi giáo viên và HS phải có ý thức về rèn luyện chữ viết, để tham gia tốt các kì thi

Sự yếu kém của phân môn Tập viết đã hạn chế đến các môn học khác Đây chính là

lí do khiến tôi phải đổi mới phương pháp dạy phân môn Tập viết để nâng cao hiệu quả về

chữ viết và học tập của HS Vì vậy tôi chọn đề tài nghiên cứu: “Rèn chữ viết đúng, đẹp

cho học sinh lớp 2A qua phân môn Tập viết”

1.2 Mục đích nghiên cứu:

* Việc nghiên cứu đề tài này giúp cho việc nâng cao hiệu quả giáo dục, đáp ứng mục tiêu giáo dục của môn Tiếng Việt 2 chương trình Tiểu học

* Theo chương trình Tiểu học mới, phân môn Tập viết 2 chú trọng phương pháp rèn

kĩ năng viết chữ đẹp cho HS, trọng tâm là rèn viết chữ hoa (Ôn các chữ hoa đã học ở lớp 1) Học sinh không những có kĩ năng, kĩ xảo về chữ viết ha mà còn viết đúng, viết đẹp các chữ có trong tất cả các các bài học ở tất cả các môn học khác để nâng cao tầm hiểu biết và có những quan điểm đúng đắn giúp ích cho bước đường học tập sau này của mỗi học sinh

Mặt khác, việc nghiên cứu đề tài này giúp tôi trau dồi thêm kinh nghiệm giảng dạy thực tế, qua sách vở góp phần nâng cao tay nghề cho bản thân, tập dượt nghiên cứu về một vấn đề khoa học, đáp ứng yêu cầu của nhà trường, đáp ứng nhu cầu giáo dục trong thời đại mới

Việc nghiên cứu đề tài này là mong muốn tới mức cao nhât của bản thân tôi khi dạy môn tập viết lớp 2 do tôi đảm nhiệm Giúp HS có những hiểu biết nhất định về mẫu chữ

do Bộ GD ban hành, nhằm tạo diều kiện cho các em rèn kĩ năng viết chữ hoa cụ thể: Nhớ được hình dáng, các chữ cái viết hoa theo mẫu quy định (29 chữ cái M 1 + mẫu 2)

Nắm được kích cỡ của của từng chữ viết hoa (thể hiện trong khung chữ trong mối quan hệ với chữ viết thường: VD : trong cùng một cỡ chữ các chữ cái viết hoa A, Ă, Â,

B, C có độ cao bằng các chữ cái viết thường b, g, h,l , y – 2,5 đơn vị Riêng hai chữ cái

Y, G được viết với chiều cao 4 đơn vị )

1.3 Thời gian nghiên cứu:

Từ tháng 9 năm 2009 đến tháng 5 năm 2010 Lớp 2A - Trường Tiểu học An Sinh A

II Phần nội dung

II.1 Chương I: TổNG QUAN

I Nghiên cứu lí luận :

* Tầm quan trọng của phân môn Tập viết:

Trong bộ môn Tiếng Việt gồm có các phân môn: Tập đọc, Chính tả, Luyện từ và câu, Tập làm văn, Kể chuyện, Tập viết.Tất cả các phân môn của bộ môn Tiếng Việt giúp cho người học chiếm lĩnh nền văn hoá Việt, đó là công cụ để giao tiếp , tư duy và học tập,

là ngôn ngữ nói, ngôn ngữ việt Do vậy phân môn Tập viết trong trường Tiểu học là quan

Tôi thấy rằng tầm quan trọng của phân môn Tập viết trong giai đoạn hiện nay là rất cấp bách

II Cơ sở lí luận:

1 Cơ sở tâm lí học:

Mục đích của phân môn Tập viết là:

+ Rèn kĩ năng viết chữ cho HS theo đúng mẫu quy định,

+ Kết hợp kĩ thuật dạy viết chữ với rèn kĩ năng viết đúng chính tả, mở rộng vốn từ ngữ phục vụ cho học tập và phát triển tư duy Góp phần rèn luyện những phẩm chất như: tính cẩn thận, lòng yêu thích cái đẹp, tinh thần trách nhiệm, ý thức tự trọng thể hiện qua chữ viết

2 Cơ sở ngôn ngữ học:

Trong quá trình hình thàn biểu tượng về chữ viết và hướng dẫn HS viết chữ, giáo viên thường sử dụng tên gọi các nét cơ bản để mô tả hình dáng, cấu tạo và quy trình viết một chữ cái theo các nét viết và quy định ở bảng mẫu chữ

+ Nét viết

Tên gọi các kiểu chữ chỉ dùng khi giáo viên mô tả cấu tạo, hình dáng chữ viết hoa cho cụ thể, rõ ràng Không bắt HS học thuộc nhưng phải nắm chắc quy trình viết mẫu chữ

III Chương trình SGK

- SGK phân môn Tập viết được lồng ghép trong SGK Tiếng Việt lớp 2 tập 1-2

- Vở thực hành tập 1 - 2 của HS

- Mỗi tuần có 1 tiết, cả năm học có 35 tiết, mỗi tiết học có 35 phút

- Cấu tạo một bài tập viểt trong SGK gồm 2 phần:

+ Viết chữ hoa

+ Viết ứng dụng (Tên riêng dịa danh, câu ca dao, câu tục ngữ)

-Bài viết quy định HS phải viết những phần sau:

+ Tập viết ở lớp

+ Tập viết chữ nghiêng tự chọn

+ Luyện viết thêm

+ Có 2 hình thức luyện viết : luyện viết chữ viết hoa trong PP chương trình vở tập viết 2 và luyện viết trong vở luyện viết chữ đẹp

9

Mỗi bài tập viết được in trong 2 trang vở liền kề

Thời gian một tiết học rất là ngắn, mà phần viết HS phải thực hành rất là nhiều Qua tìm hiểu cấu tạo một bài viết trong vở thực hành của HS tôi có vài nhận xét sau:

Cấu trúc của một bài viết còn dài Mẫu chữ cái viết hoa có nhiều nết phức tạp Do vậy trong quá trình hướng dẫn giáo viên cần phải sử dụng nhiều đồ dùng trực quan mô tả bằng lời ngắn gọn cho HS dễ hiểu

Cho HS luyện viết bảng con, GV uốn nắn, sửa sai chỉ ra từng chỗ sa để HS có ý thức tự sửa chữa và rèn luyện mình

II.2 Chương 2: Nội dung vấn đề Nghiên cứu II.2.1 Đặc điểm HS Trường Tiểu học An Sinh A

- 100% các em sống ở vùng niền núi, cha mẹ các em đa số làm nghề nông Điều kiện kinh tế ở một số gia đình còn hạn chế, còn có những gia đình không quan tâm đến việc học tập của con em mình, còn coi nhẹ việc học tập và phó mặc cho nhà trường Bản thân các em chưa có ý thức tự giác trong học tập, học mang tính chất học cho xong Do các nguyên nhân trên dẫn đến kết quả học tập của các em chưa cao Phong trào giữ vở sạch, viết chữ đẹp còn hạn chế

II.2.2 Quan điểm của giáo viên về giờ tập viết:

10

- Nhiều GV còn xem nhẹ về phân môn Tập viết Chưa nghiên cứu hết tầm quan trọng và chưa hiểu hết tầm quan trọng của nó Nhiều giờ dạy mang tính chất là cho HS quan sát qua mẫu chữ qua loa GV phân tích cấu tạo chữ còn lúng túng, chưa cụ thể hoặc chưa chính xác Dẫn đén HS còn lơ mơ, chưa nắm chắc quy trình viết

- Luyện viết trên bảng con: GV chưa chu đáo, tỉ mỉ chỉ ra cái mà HS còn sai, HS chưa có ý thức tự sửa chữa

- Khi hướng dẫn HS tự viết bài GV còn coi thường việc HS quan sát mẫu chữ, HS chưa nắm được điểm đặt bút và điển dừng bút, dẫn đến HS viết sai, từ tồn tại trên dẫn đến kết quả giờ tập viết đạt chưa cao

II.2 3 Thực tế môn tập viết của lớp, của khối, của trường:

* Thực tế của lớp:

- Lớp có 1/3 hs viết xấu, viết chưa đúng mẫu chữ quy định Chữ viết sai lỗi chính tả, viết mất dấu thanh, bỏ nét chữ

Một số em viết chậm, bài viết còn bỏ giở, chư có ý thức tự rèn luyện

Về thực trạng của khối, của toàn trường đều rơi vào tình trạng nêu trên

Để khắc phục được tình trạng trên, theo tôi bản thân mỗi giáo viên phải có trách nhiệm, đổi mới nội dung và phương pháp dạy học, để giờ học đạt kết quả cao

Về phía HS: Bản thân mỗi HS phải có ý thức tự rèn luyện mình tron tất cả các môn học và có thói quen giữ vở sạch, viết chữ đẹp

11

Qua thực tế giảng dạy và quá trình tìm hiểu đối tượng HS lớp 2A Trường Tiểu học

An Sinh A Tôi thấy trong khi viết bài còn mắc phải lỗi sai cụ thể là:

Bài chữ hoa B: Lỗi HS sai là 2 nét cong phải đều viết bằng nhau

Bài chữ hoa E: Lỗi sai là nét xoắn nhỏ viết không cân đối

Bài chữ hoa H: Lỗi sai là nét khuyết ngược và nét khuyết xuôi viết không cân đối,

HS thường víêt đầu to, đầu nhỏ

Bài chữ hoa P: Lỗi sai là nết cong trái nhỏ hơn nét cong phải

Bài chữ hoa R: Lỗi sai là nét cong phải trên to hơn nét móc ngược phải

Bài chữ hoa T: Nét conh trái lượn nhiều về bên trái

Bài chữ hoa X: Nét xiên trên và nét xiên dưới không đều nhau

Bài chữ hoa V: Không có độ lượn của nết móc xuôi phải

Ngoài những lỗi HS hay viết saỉ mẫu chữ cái hoa, HS hay viết sai ở cụm từ ứng dụng, sai về chính tả, sai dấu thanh và khoảng cách, độ cao các chữ

Ví dụ :

Cụm từ ứng dụng:

- Bạn bè xum họp viết thành Bạn bè sum họp

- Chia ngọt sẻ bùi – Chia ngọt xẻ bùi

- Dân giầu nước mạnh – Dân ràu nước mạnh

- Góp sức chung tay – Góp xức trung tay

Qua xem xét các bài tập viết, thu vở chấm bài viết tại chỗ của HS tôi thấy có kết quả như sau:

số em còn bẩn, trình bày chưa khoa học theo yêu cầu

Để khảo sát thêm một số yêu cầu luyện viết, tôi cho các em viết thêm trong vở luyện viết vào buổi 2, các em viết sai về mẫu chữ khá phổ biến Phần chữ đứng, một số em viết thành chữ nghiêng

II.2.4 Thực tế giảng dạy:

Thực tế giảng dạy ở Trường Tiểu học An Sinh A: để nắm được tình hình thực tế của học sinh và tồn tại của phân môn Tập viết lớp 2 nói riêng và phân môn Tập viết của

cả trường nói chung, tôi đã dự một số giờ iập viết sau:

3/ Dự giờ tiết 1:

Tập viết ( Đồng chí Dạo lớp 2D)

Bài 4: Chữ hoa C

13

I ổn định:

II Kiểm tra bài cũ:

+ GV hỏi : “ Giờ trước chúng ta học bài gì?

+ GV gọi 2 HS lên bảng viết chữ hoa B, từ ứng dụng Bạn, cả lớp viết bảng con + Lớp và GV nhận xét, sửa sai, ghi điểm

III Bài mới :

1 Giới thiệu bài: Trong tiết học hôm nay cô hướng dẫn các con tập viết chữ hoa C

2 Hướng dẫn viết chữ hoa:

- GV hướng dẫn mẫu:

+ GV đính mẫu chữ hoa C lên bảng

- Yêu cầu HS quan sát và trả lời:

Chữ hoa C cao mấy dòng li?

Chữ hoa C gồm mấy nét? Đó là những

nét nào?

*) GV hướng dẫn quy trình viết:

Đặt bút trên đường kẻ 6, viết nét cong

dưới rồi chuyển hướng viết tiếp nét

cong trái, tạo thành vòng xoắn to ở đầu

Chữ hoa C cao 5 dòng li

Chữ hoa C gồm 1 nét là kết hợp của 2 nét cơ bản: cong dưới và cong trái nối liền nhau, tạo thành vòng xoắn to ở đầu chữ

14

chữ, phần cuối nét cong trái lượn vào

trong, dừng bút trên đường kẻ 2

*) GV viết mẫu : vừa viết vừa nêu

cách viết

*) Hướng dẫn HS luyện viết bảng con

- GV uốn nắn, sửa sai

Những chữ nào cao 2,5 li? Chữ nào

cao 1,5 li?1,2 li? 1 li?

*) GV hướng dẫn HS viết chữ “ Chia”

vaò bảng con,

+ GV uốn nắn, sửa sai

4/ Hướng dẫn HS viết vào vở tập viết

+ GV nhắc nhở HS tư thế ngồi viết,

cách để vở, cách cầm bút và quan sát

2 em đọc : Chia ngọt sẻ bùi

C, h, g, b cao 2,5 li t cao 1,5 li, s cao 1,2 li Những chữ còn lại cao 1 li

15

kỹ mẫu trước khi viết bài

+ GV theo dõi, uốn nắn

* Ưu điểm: Thời gian phân bố hợp lí

+ Bài dạy đi đủ và đúng các bước

+ Dạy đúng đặc trưng của một giờ Tập viết

+ Giáo viên hướng dẫn HS tỉ mỉ, nhẹ nhàng, tình cảm

+ HS nắm được bài và áp dụng viết bài tốt

16

Dự giờ Tiết 2 : Tập viết ( Đ/C Nguyễn Thị Ngoan Lớp 2B)

Bài 6: Bài Chữ hoa Đ

I ổn định

II Kiểm tra bài cũ:

+ GV kiểm tra bài viết ở nhà, nhận xét

+ 2 HS nhắc lai bài viết trước

+ 2 em lên bảng viết chữ hoa D và lớp viết cụm từ ứng dụng : Dân giàu nước mạnh + GV nhận xét, ghi điểm

III Dạy bài mới:

1 Giới thiệu bài: Bài hôm nay cô hướng dẫn các con tập viết tiếp chữ hoa Đ

- GV gắn mẫu chữ hoa lên bảng

2 Hướng dẫn HS viết chữ hoa:

a Hướng dẫn HS quan sát và nhận xét:

Chữ hoa Đ cao mấy dòng li?

Chữ hoa Đ được viết bằng mắy nét? Đó

là những nét nào?

Chữ hoa Đ cao 5 dòng li

Chữ hoa Đ gồm 2 nét.Nét1 như chữ hoa

D, nét 2 là nét thẳng ngang (ngắn)

17

- GV nêu quy trình viết: Nét 1 : viết

liền 1 nét để tạo thành chữ hoa D

- Nét 2: từ điểm dừng bút của nét 1 lia

bút xuống đường kẻ 3 ( gần giữa thân

chữ), viết nét thẳng ngang ngắn ( nết

viết trùng đường kẻ), để thành chữ hoa

Đ

- GV viết mẫu, vừa viết , vừa nêu quy

trìh viết cho HS nắm được

- Yêu cầu HS viết bảng con chữ hoa Đ -

Đẹp

- GV uốn nắn, sửa sai

b, Hướng dẫn cụm từ ứng dụng:

“ Đẹp trường, đẹp lớp”

+ Yêu cầu HS đọc cụm từ trên

Con hiểu cụm từ trên như thế nào?

+ d, g, l cao 2m 5 li, p cao 2 li, t cao 1,5 li,các chữ còn lại cao 1 dòng li

- GV thu 7 bài chấm và nhận xét, tuyên

dương HS viết bài đạt điểm tốt, nhắc

19

Nhận xét tiết dạy

* Ưu điểm

- Giáo viên đi đúng đặc trưng của phân môn Tập viết

- Thời gian phân bố hợp lí

- GV hướng dẫn mẫu chữ tỉ mỉ, đầy đủ

- Đồ dùng và thiết bị dạy học hợp lí, khoa học

- Giáo viên nhẹ nhàng, tình cảm, tự tin

* Tồn tại:

- GV viết mẫu chữ hoa chưa chính xác, chưa quan tâm đến các đối tượng HS

- 50% HS trong lớp viết chưa đẹp, sai mẫu, sai khoảng cách, cach đánh dấu thanh

- 1 số em trình bày chưa sạch sẽ

* Từ 2 tiết dạy trên tôi thấy rằng: để HS nắm được quy trình viết chữ hoa và áp dụng viết từ ứng dụng tốt thì mỗi giáo viên phải có nhiều sự đầu tư và nghiên cứu kỹ cho tiết dạy, về phía HS phải có sự cố gắng rèn luyện để viết đẹp và đúng mẫu chữ

II 2 5 Nguyên nhân của các lỗi sai và các biện pháp sửa chữa:

1 Nguyên nhân 1: Viết sai mẫu chữ quy định

- Hiện tượng mắc lỗi sai này khá phổ biến trong nhà trường, cái khó là ở chữ cái viết hoa, có nhiều nét cong phức tạp Bên cạnh đó khi giáo viên hướng dẫn viết thì một số HS không chú ý quan sát, còn hời hợt, xem nhẹ phân môn này

*Biện pháp:

20

- Để khắc phục được tồn tại này, GV phải đưa ra nhiều hình thức rèn luyện khác nhau

- GV chú trọng vào bước quan sát và nhận xét của HS

- HS có nắm được đặc điểm, cấu tạo của nét chữ, nắm được quy trình tiến hành viết, biết được cách đặt bút từ đâu? và điểm dừng bút ở chỗ nào? Làm tiền đề vững chắc từng bước để áp dụng thực hành luyện viết tốt

2 Nguyên nhân 2:

- Tính cẩu thả khi thực hành luyện viết:

+ Nhiều em HS chưa trú trọng vào bài viết, chưa có tính cẩn thận và chính xác Các

em chỉ viết thật nhanh để cho hết lượng bài được giao, chưa hiểu hết được tầm quan trọng của chữ viết Các em còn coi thường bước quan sát mẫu trước khi viết

* Biện pháp:

- Để khắc phục được lỗi là, giáo viên phải đề ra quy chế rõ rệt để HS áp dụng khi thực hành bài viết

- Yêu cầu quan sát thật kĩ mẫu chữ trong vở Tập viết

- Viết bài theo hiệu lệnh của GV là: viết từng dòng, hết một dòng dừng lại để tìm xem mẫu chữ nào viết chưa đúng, chưa chuẩn Sau mới chuyển sang dòng khác

- Để thực hiện được điều này GV phải đi quan sát từng HS, đặc biệt là phải quan tâm tới những HS yếu, viết chữ xấu

21

- GV phải chấm, chữa bài thường xuyên, để phát hiện ra cái cẩu thả của HS để kịp thời uốn nắn các em để các em luyện viết đúng và đẹp hơn

3 Nguyên nhân 3:

- Tư thế ngồi viết, cách cầm bút, cách để vở, xê dịch vở khi viết:

Với HS lớp 2, các em mới làm quen với cách cầm bút, cách để vở, cách xê dịch vở

và tư thế ngồi viết, vì vậy GV phải chú trọng công việc này trong mỗi giờ tập viết để uốn nắn kịp thời cụ thể là:

* Tư thế ngồi viết:

Ngồi lưng phải thẳng, không tì ngực vào bàn, đầu hơi cúi, mắt cách vở từ 25 - 30

cm, hai chân song song thoải mái

* Cách cầm bút:

Cầm bút bằng tay phải, tay trái tì nhẹ lên mép vở,cầm bút bằng 3 ngón tay, (ngón cái, ngón trỏ, ngón giữa) với độ chắc vừa phải, (không cầm bút chắc quá hay lỏng quá Khi viết dùng 3 ngón tay di chuyển bút nhẹ nhàng từ trái sang phải Cầm bút nghiêng về bên phải, cổ tay, khuỷu tay, cánh tay cử động nhẹ nhàng

Ngoài ra chữ mẫu của GV phải thật chuẩn so với mẫu chữ hiện hành, khi GV hướng dẫn HS luyện viết chữ hoa, GV phải nói và viết cùng một lúc cho HS quan sát và theo dõi, vừa viết vừa nhắc HS lưu ý độ cao, nét giống và khác nhau với các chữ đã học.Đối với phần HS luyện viết tên riêng, câu ứng dụng , GV cần hướng dẫn HS luyện viết từng tên riêng trên bảng con, GV uốn nắn, rút kinh nghiệm GV cần giúp đỡ trực tiếp đối với

HS viết sai, viết xấu không đảm bảo yêu cầu của phân môn Tập viết