Sáng kiến kinh nghiệm Biện pháp giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của môn Mỹ thuật để có thái độ học tập tích cực có ý nghĩa quan trọng giúp xóa bỏ việc xem thường môn mĩ thuật của một số học sinh, giúp cho học sinh phát triển nhân cách một cách toàn diện.
Trang 1MỤC LỤC
I/ ĐẶT VẤN ĐỀ:
1/ Hiện tượng trong thực tiễn giảng dạy.
Trang 2Bất kì làm việc gì muốn để đạt sự thành công thì cũng cần đến yếu tố tích cực
và việc dạy học mỹ thuật cũng không ngoại lệ Bởi vậy nếu giáo viên tích cực thôi vẫn chưa đủ, mà phải cần có sự tích cực học tập của học sinh thì quá trình học tập mới đạt kết quả cao Sự tích cực sẽ đem lại sự hăng say tìm tòi khám phá sáng tạo, sự tích cực sẽ mang lại trạng thái học tập sôi nổi cởi mở tạo hứng thú cho học sinh, từ đó học sinh mới phát huy được tính chủ động trong quá trình học Tuy nhiên trong quá trình học vẫn còn hiện tượng học sinh chưa phát huy hết tính tích cực gây ảnh hưởng đến tác phong học tập
2/ Ý nghĩa, tác dụng.
Nếu học mỹ thuật một cách tích cực sẽ giúp học sinh hình thành tư duy hình ảnh, cảm nhận được vẻ đẹp và biết khám phá những vẻ đẹp trong cuộc sống, từ đó giúp các em hình thành cho mình sự ngăn nắp gọn gàng trong học tập cũng như trong cuộc sống gia đình
Mỹ thuật là môn học trong lĩnh vực nghệ thuật, vì vậy việc dạy học mỹ thuật cũng sẽ giúp các em khám phá, thưởng thức mọi vẻ đẹp, giúp các em có được trạng thái tâm lí thỏa mái để các em học tốt những môn học khác, đồng thời phát hiện và bồi dưỡng những em có năng khiếu thực sự Làm được những điều đó thì việc dạy học mỹ thuật xem như đã thành công và có ý nghĩa lớn trong việc góp phần giáo dục nhân cách toàn diện cho học sinh
3/ Những mâu thuẫn giữa thực trạng với yêu cầu mới.
Việc triển khai dạy học mỹ thuật theo phương pháp Đan Mạch đã tạo thêm luồng gió mới giúp học sinh hứng thú và tích cực hơn trong học tập, tuy nhiên vẫn còn một số học sinh chưa thật sự tích cực, chưa phát huy được tính chủ động sáng tạo
và tỏ ra xem thường môn mĩ thuật Điều đó đã gây sự cản trở, vô tình tạo sự khó khăn cho giáo viên khi triển khai dạy, mặc dù số lượng này không nhiều nhưng nó làm ảnh hưởng đến kết quả chung và tạo tiền lệ xấu cho quá trình dạy mỹ thuật sau này
Thực trạng trên đã xảy ra trong thời gian giảng dạy tại trường và thiết nghĩ điều này cũng có thể xảy ra ở một số trường khác, đây chính là mâu thuẫn giữa thực trạng
và yêu cầu đòi hỏi khách quan Vấn đề này đã được tôi tìm hiểu một cách cặn kẽ và cũng đã tìm ra được nguyên nhân đó chính là học sinh chưa nhận thức được tầm quan trọng của môn mỹ thuật nên chưa có thái độ học tập tích cực Chính vì vậy tôi mạnh dạn đưa ra “biện pháp giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của môn mỹ thuật để có thái độ học tập tích cực” Đó chính là lí do tôi chọn đề tài này
II/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ:
1/ Cơ sở lý luận của vấn đề:
Để giải quyết vấn đề trên ta cần hiểu rõ một số khái niệm sau:
1.1/ Khái niệm nhận thức:
Theo “từ điển bách khoa Việt Nam”, nhận thức là quá trình biện chứng của sự
Trang 3Từ đó ta có thể rút ra : Nhận thức tầm quan trọng của môn học là quá trình biện chứng của sự phản ánh một cách khách quan trong ý thức của học sinh đối với môn học, nhờ đó học sinh tư duy và không ngừng phám phá môn học
1.2/ Khái niệm tích cực:
Theo nghĩa từ điển tích cực là trạng thái tinh thần có tác dụng khẳng định và thúc đẩy sự phát triển Tích cực trọng học tập là một phẩm chất trong nhân cách của người học, được thể hiện ở tình cảm, ý chí quyết tâm giải quyết các tình huống học tập đặt ra để có trí thức mới, kĩ năng mới
Khái niệm này mang tính học thuật cao vì vậy chúng ta đi vào các khía cạnh cụ thể của tính tích tích cực để dễ hình dung hơn
Tích cực được biểu hiện như sau:
+ Hưởng ứng và thấy rõ bổn phận cần thưc hiện trong các tình huống học tập + Chịu khó trả lời câu hỏi, chăm chỉ, tự giác thực hiện các hoạt động học tập + Quyết tâm hoàn thành công việc tự mình đặt ra hoặc nhiệm vụ được giao, nếu có điều kiện thì sẵn sàng giúp đỡ người khác hoàn thành công việc
+ Thường xuyên có suy nghĩ phản biện, mở rộng, đào sâu vấn đề, hay đặt câu hỏi tại sao một cách rất có chủ ý
Theo Sikuna tích cực chia thành 3 cấp độ sau:
+ Tích cực bắt chước: Gắng sức làm theo mẫu hành động của thầy và của bạn + Tích cực tìm tòi: Độc lập giải quyết vấn đề nêu ra, tìm kiếm cách giải quyết khác nhau cho cùng một vấn đề
+ Tích cực sáng tạo: Tìm ra cách giải quyết mới độc đáo, hữu hiệu
1.3/ Khái niệm thái độ:
Thái độ là những phát biểu hay những đánh giá có giá trị về sự vật, con người hay đồ vật Thái độ phản ánh con người cảm thấy như thế nào về một điều gì đó Ví
dụ khi tôi nói: “Tôi thích môn mĩ thuật”, tôi đang biểu lộ thái độ về môn mĩ thuật Thái độ không giống giá trị nhưng cả hai có mối liên quan Mối liên quan này được thể hiện thông qua 3 thành phần của thái độ:
- Thành phần nhận thức: Bao gồm ý kiến hoặc niềm tin về thái độ Ví dụ “mọi người đều tin rằng phân biệt môn học và học lệch sẽ dẫn đến phát triển không toàn diện”
- Thành phần ảnh hưởng: Là cảm nhận hay cảm xúc của thái độ Ví dụ câu phát biểu: “Tôi thích học mĩ thuật vì nó giúp tôi phát triển tính thẩm mĩ”, câu nói này cho
ta thấy được cảm xúc của người học về giá trị của môn học đối với sự phát triển toàn diện nhân cách
- Thành phần hành vi: Là chủ ý cư xử theo một cách nào đó với một người hay một việc gì đó Ví dụ “tôi thường quan tâm đến môn mĩ thuật bởi đây là một trong những môn học hữu ích giúp phát triển nhân cách toàn diện”
Trong học tập thái độ rất quan trọng vì nó ảnh hưởng đến hành vi của học sinh
và là một trong những yếu tố quyết định chất lượng học tập
Trang 4Yếu tố tích cực (Tầm quan trọng của môn học)
Hành vi
Nhận thức
Thái độ
Như vậy nhận thức - thái độ luôn là một chỉnh thể thống nhất với nhau và gắng liền với yếu tố tích cực để có hành vi đúng và tạo sự thành công cao trong học tập
Biểu thị qua sơ đồ sau:
2/ Thực trạng của vấn đề:
Đối với việc dạy mĩ thuật ở bậc tiểu học không đòi hỏi quá cao về kĩ năng mà chủ yếu là giáo dục cho học sinh lòng say mê sáng tạo, cảm nhận vẻ đẹp theo sở trường của từng học sinh
Việc dạy- học mĩ thuật theo phương pháp mới (phương pháp Đan Mạch) không
gò bó cứng nhắc mà chủ yếu là giúp học sinh thỏa mái sáng tạo theo sở trường có sự định hướng của giáo viên Điều này đã không tạo áp lực cho học sinh trong quá trình học và cũng tạo thuận lợi cho học sinh hoàn thành sản phẩm sáng tạo của mình theo những cấp độ khác nhau tùy theo sở trường và năng khiếu Đây chính là yếu tố thuận lợi trong việc dạy học mĩ thuật
Xong bên cạnh vẫn có những khó khăn cho giáo viên khi triển khai dạy đó là một số học sinh có thái độ học tập ít tích cực, thiếu nhiệt tình với môn học.Theo dõi những biểu hiện trên trong quá trình học, tiến hành phân tích cặn kẽ diễn biến tâm lí học sinh, tìm hiểu đến các yếu tố mang tính chủ quan ( như xem mĩ thuật là môn học phụ, không thấy được tầm quan trọng của môn học) nên thờ ơ với môn học và có thái
độ học tập ít tích cực
Trang 5Đây chính là nguyên nhân sâu xa dẫn đến thực trạng trên vẫn tồn tại trong quá trình giảng dạy
3/ Các biện pháp đã tiến hành để giải quyết vấn đề.
Để giải quyết thực trạng nêu trên tôi đưa ra 4 biện pháp để tiến hành giải quyết như sau:
* Biện pháp trực quan
* Biện pháp liên hệ thực tế
* Biện pháp kích thích, khích lệ tinh thần
* Biện pháp liên hệ đến thành tích chung
3.1/ Biện pháp trực quan:
Đây là biện pháp hữu ích tạo sự ấn tượng cho các em trong tiết học Thông qua tiết học giáo viên giới thiệu một số sản phẩm tiêu biểu của các bạn, của giáo viên và họa sĩ theo từng chủ đề Đặc biệt là khi hướng dẫn, giáo viên phải thị phạm, phải trực tiếp vẽ để học sinh cảm nhận và tiếp được nguồn cảm hứng từ giáo viên Tránh trình trạng chỉ sử dụng tranh có sẵn, tranh chuẩn bị trước để giới thiệu mà giáo viên không
có những động tác thị phạm
Nên nhớ rằng giáo viên dạy mĩ thuật nếu không thị phạm hoặc có thị phạm nhưng đại khái qua loa thì sẽ gây phản cảm cho học sinh, không truyền được cảm hứng cho học sinh và học sinh dễ phản đối bằng thái độ không thích và thiếu tích cực trong việc học Việc thị phạm trực tiếp giúp cho học sinh có sự nể phục và kính trọng thầy cô giáo, từ đó chú ý thực hiện theo và sáng tạo theo ý tưởng riêng
Việc giới thiệu nhiều sản phẩm, nhiều nguồn tư liệu giúp cho học sinh dễ dàng sáng tạo, ít bế tắc trong việc chọn nội dung hình ảnh, như câu nói “Tất cả nghệ thuật đều là sự bắt chước tự nhiên” (Seneca)
Ví dụ: Vẽ tranh chủ đề trường em thì phải có tranh ảnh, tư liệu về trường, tranh
vẽ dáng học sinh đang hoạt động…
* Cách tiến hành: Cho học sinh quan sát trong giờ học trước lúc vẽ và sau giờ
học để gây cảm hứng cho tiết học hôm sau
3.2/ Biện pháp liên hệ thực tế:
Giáo viên liên hệ thực tế sau mỗi chủ đề để các em thấy việc áp dụng mĩ thuật vào cuộc sống là rộng rãi và cần thiết Giáo dục cho các em việc học mĩ thuật không đơn thuần chỉ là kĩ năng vẽ mà bao gồm khả năng quan sát, sắp xếp để mọi thứ trong cuộc sống đi vào ngăn nắp gọn gàng, giúp hình thành thói quen sống nề nếp khoa học, biết chọn trang phục phù hợp để có được tác phong ăn mặc đẹp
Ví dụ: Tư duy sắp xếp bố cục giúp các em biết sắp xếp đồ dùng học tập ngăn nắp, gọn gàng …
* Cách tiến hành: Liên hệ trong giờ học và cuối giờ học.
3.3/ Biện pháp kích thích, khích lệ tinh thần:
Đây là biện pháp quan trọng qua việc ứng dụng các sản phẩm của học sinh để trưng bày và trang trí chính phòng học của các em đang học
Trang 6* Tiến hành như sau: Giáo viên qua mỗi chủ đề, cuối mỗi chủ đề giáo viên
cùng học sinh chọn những sản phẩm tiêu biểu của cá nhân, nhóm để trưng bày và ứng dụng làm sản phẩm trang trí lớp học
Để có được sản phẩm ứng dụng hoàn chỉnh, giáo viên mở rộng lồng ghép cho các em sáng tạo khung tranh bằng những chất phế liệu ( giấy bìa thùng mì, …) ở cuối một số chủ đề do giáo viên chủ động lồng ghép sao cho phù hợp
Sau khi đã có những sản phẩm hoàn chỉnh giáo viên mỹ thuật tiến hành trưng bày trang trí tại phòng học nghệ thuật ( phòng học mỹ thuật), đồng thời tham mưu với hiệu trưởng nhà trường và phối hợp với giáo viên chủ nhiệm tiến hành trưng bày trang trí tại các phòng học của từng lớp
Hình ảnh các em đang tích cực làm khung tranh
Trang 73.4/ Biện pháp liên hệ đến thành tích chung:
Theo điều 16 thông tư 22 sửa đổi bổ sung thông tư 30 quy định học sinh giỏi toàn diện phải là những em có bài thi đạt 9 điểm trở lên đối với các môn đánh giá bằng điểm số và hoàn thành tốt tất cả những môn đánh giá bằng nhận xét Như vậy theo thông tư 22 học sinh muốn để giỏi toàn diện thì phải cố gắng học tốt tất cả các môn và không cho phép lơ là bất cứ môn học nào Điều này thường xảy ra trong quá khứ khi một số em học sinh giỏi tỏ ra xem thường và lơ là những môn học mà phụ huynh các em cho là môn học phụ như: Âm nhạc, mỹ thuật, thể dục…
Để phát huy biện pháp này, giáo viên cần dành thời gian trao đổi với các em về điều kiện xét học sinh giỏi toàn diện để các em thay đổi quan điểm, thái độ học tập và chú tâm học tốt tất cả các môn học nói chung và học tốt môn mỹ thuật nói riêng, tránh trình trạng học lệch
Ở phần thảo luận chia sẻ ý tưởng sản phẩm sau mỗi chủ đề giáo viên cần tích hợp liên hệ thực tế với các em để các em thấy được vai trò của môn học, thấy được ý nghĩa của môn học từ đó các em hình thành được tư duy chủ ý và có thái độ học tập tốt đối với môn học
4/ Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm:
Để thực hiện giải pháp “giúp học sinh nhận thức được tầm quan trọng của môn
mĩ thuật để có thái độ học tập tích cực” tôi đã chọn học sinh từ khối 1 đến khối 5 để tiến hành Sau khi tiến hành và khảo sát, đánh giá, so sánh đối chiếu với kết quả khi chưa tiến hành cho thấy sự tiến bộ rõ rệt, số học sinh hoàn thành tốt tăng lên đáng kể,
cụ thể như sau:
Hình ảnh tranh được trang trí tại các phòng học
Trang 8STT Lớp Sĩ số học sinh
( em)
Kết quả trước khi
áp dụng sáng kiến ( Hoàn thành
tốt)
Kết quả sau khi áp dụng sáng kiến (Hoàn thành tốt)
Giá trị chênh lệch sau tác động (tăng %)
Đặc biệt khi khảo sát bằng phương pháp vấn đáp với câu hỏi “ Em có thấy được tầm quan trọng của việc học môn mĩ thuật hay không?” thì số học sinh trả lời
“có” được tăng lên, cụ thể như sau:
( em)
Thấy được tầm quan trọng của việc học môn mĩ thuật ( Trước khi
áp dụng sáng kiến)
Thấy được tầm quan trọng của việc học môn mĩ thuật ( Sau khi áp dụng sáng kiến)
Giá trị chênh lệch (tăng %)
Trang 96 3B 21 12 19 7 ( 33%)
Quan trọng hơn là qua quan sát trực quan nhận thấy được thái độ học tập của các
em được nâng lên đáng kể, điều đó được chứng minh qua chất lượng của những sản phẩm và các em tích cực hơn trong hợp tác nhóm cũng như thái độ giúp đỡ nhau trong học tập được nâng lên
III/ KẾT LUẬN:
1/ Ý nghĩa của sáng kiến đối với công việc giảng dạy:
Dạy học cũng phải có nghệ thuật và người giáo viên cũng cần có sự khéo léo
và sáng tạo như một người nghệ sĩ, đặc biệt là đối với môn mĩ thuật Sáng tạo không
Hình ảnh các em trong hợp tác nhóm
Một số sản phẩm tiêu biểu
Trang 10chỉ về mặt truyền thụ để học sinh lĩnh hội kiến thức mà giáo viên cần phải sáng tạo trong việc điều tiết tinh thần để tạo dựng bầu không khí tâm lý thỏai mái và hăng say trong học tập cho các em
Việc tác động vào nhận thức để học sinh thấy được tầm quan trọng của môn mĩ thuật, từ đó có thái độ học tập tích cực là một việc rất cần thiết trong việc hướng đến giáo dục toàn diện hiện nay Bởi lẽ một số phụ huynh chỉ chú ý việc học của con em mình ở môn Toán và Tiếng Việt mà hay lơ những môn học như: Mĩ thuật, âm nhạc, thể dục Việc áp dụng sáng kiến này sẽ càng có ý nghĩa khi tạo cho học sinh có được những hành vi chủ ý, tạo được niềm tin và cảm xúc, đặc biệt là thấy được tầm quan trọng của môn học đối với sự phát triển toàn diện về trí -thể- mĩ.Từ đó các em hình thành thái độ đúng đắn với môn học, góp phần tạo điều kiện thuận lợi cho giáo viên trong việc triển khai nội dung phương pháp dạy
Đặc biệt sáng kiến có ý nghĩa quan trọng giúp xóa bỏ việc xem thường môn mĩ thuật của một số học sinh, giúp cho học sinh phát triển nhân cách một cách toàn diện Ngoài ra việc áp dụng sáng kiến sẻ tạo điều kiện tối đa cho những học sinh có năng khiếu phát triển năng lực của mình một cách trọn vẹn nhất, giúp các em có được cơ
sở ban đầu để sau này các em có thể lựa chọn cho mình phát triển con đường nghệ thuật theo năng khiếu bẩm sinh Hơn nữa việc áp dụng sáng kiến này cũng tạo thêm
sự đa dạng và sinh động trong việc trang trí phòng học
2/ Nhận định về việc áp dụng và khả năng phát triển của sáng kiến:
Ở tầm vi mô, sáng kiến này sẽ áp dụng thành công trong lĩnh vực dạy chuyên môn mĩ thuật trong phạm vi từ khối lớp 1 đến khối lớp 5 Đặc biệt ở khối lớp 1 cần phải áp dụng ngay để giáo dục nhận thức để tạo cơ sở cho sau này
Ở tầm vĩ mô, sáng kiến này sẽ áp dụng thành công trong vĩnh vực dạy chuyên môn mĩ thuật ở tất cả các trường có giáo viên chuyên mĩ thuật trong phạm vi toàn thị
xã Sông Cầu, toàn tỉnh Phú Yên và có thể là toàn quốc Sỡ dĩ sáng kiến này có thể áp dụng trong phạm vi rộng như vậy bởi hiện nay Bộ Giáo Dục Và Đào Tạo cũng như
Sở Giáo Dục Và Đào Tạo Phú Yên, Phòng Giáo Dục Và Đào Tạo thị xã Sông Cầu đã triển khai đồng bộ chương trình dạy mĩ thuật theo phương pháp mới dự án Đan Mạch (SEAPS) Hơn nữa việc dạy học mĩ thuật ở cấp tiểu học hiện nay đã được chuyên môn hóa, phần lớn các trường đều có giáo viên chuyên mĩ thuật đã được đào tạo bài bản, cơ sở vật chất và trang thiết bị đầy đủ Đây được xem là điều kiện lý tưởng để
mở rộng phạm vi áp dụng của sáng kiến, nhằm đem lại hiệu quả chung cho giáo dục
3/ Những bài học kinh nghiệm rút ra từ quá trình áp dụng sáng kiến:
Khi làm việc gì muốn để đạt được thành công thì chủ thể cần nhận thức được tầm quan trọng của công việc đó, từ đó mới có thái độ đúng và tích cực thực hiện Trong việc dạy học mĩ thuật cũng vậy, khi học sinh đã nhận thức được tầm quan trọng của môn học và có thái độ tích cực thì mọi khó khăn trong dạy học mĩ thuật sẽ được