Nam Định, tháng 5 nămBÁO CÁO SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC THỂ THAO TỰ CHỌN MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT LÝ NHÂN TÔNG Tác giả: Trần Văn Vinh Tr
Trang 1Nam Định, tháng 5 năm
BÁO CÁO
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC THỂ THAO TỰ CHỌN MÔN BÓNG CHUYỀN CHO HỌC SINH TRƯỜNG THPT LÝ NHÂN TÔNG
Tác giả: Trần Văn Vinh
Trình độ chuyên môn: Cử nhân
Chức vụ: Tổ trưởng chuyên môn
Nơi công tác: Trường THPT Lý Nhân Tông
Trang 2THÔNG TIN CHUNG VỀ SÁNG KIẾN
1 Tên sáng kiến: Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn môn
Bóng chuyền cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông.
2 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Môn Thể dục
3.Thời gian áp dụng sáng kiến: Năm học 2015 - 2016
4.Tác giả:
Họ và tên: Trần Văn Vinh
Ngày tháng năm sinh: 14/03/1978
Nơi thường trú: Yên Chính – Ý Yên – Nam Định
Trình độ chuyên môn: Cử nhân sư phạm ĐH TDTT
Chức vụ công tác: Tổ trưởng tổ Hóa - TD - QPAN
Nơi làm việc: Trường THPT Lý Nhân Tông
Địa chỉ liên hệ: Trần Văn Vinh – Giáo viên thể dục – Trường THPT Lý Nhân Tông
- X· Yªn Lîi – HuyÖn Ý Yên – Nam Định
Điện thoại: 0947.778.678
5.Đơn vị áp dụng sáng kiến:
Tên đơn vị: Trường THPT Lý Nh©n Tông
Địa chỉ: X· Yªn Lîi – HuyÖn Ý Yên – Nam Định
Điện thoại:03503963939
Trang 3PHẦN I : MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Giáo dục thể chất trong nhà trường phổ thông là một vấn đề hết sức cần thiết
và quan trọng Bởi mục tiêu giáo dục đào tạo của nước ta nói chung và giáo dục đào tạo ở bậc THPT nói riêng là đào tạo con người học sinh phát triển toàn diện về trílực cũng như thể lực.bên cạnh đa số học sinh có đạo đức tốt, biết vâng lời cha mẹ, thầy
-cô, nghiêm chỉnh chấp hành các quy định của lớp, nội quy của trường, biết sống tốt vàsống đẹp, vẫn còn học sinh có biểu hiện chán nản, không thích học, thường xuyên gâymất trật tự trong lớp, nói tục, vô lễ với thầy cô, giao lưu với đối tượng xấu bên ngoài.Tình trạng học sinh kết thành băng nhóm bạo hành trong trường học đáng được báođộng Một bộ phận thanh thiếu niên có nhu cầu cá nhân phát triển lệch lạc, kém ý thứctrong quan hệ cộng đồng, thiếu niềm tin trong cuộc sống, ý chí kém phát triển, không cótính tự chủ, dễ bị lôi cuốn vào những việc xấu.Vì vậy việc giáo dục đạo đức cho học sinh
là đòi hỏi cấp bách của xã hội và nhà trường để xây dựng hoàn thiện những giá trị cơ bảncủa con người Việt Nam thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa, phát triển nền kinh tế trithức Do đó chúng ta cần quan tâm đến tất cả mọi mặt giáo dục thì mới có thể thựchiện thắng lợi mục tiêu đã đề ra
Trong thời điểm này, việc phát triển toàn diện về thể chất cho học sinh cực kỳquan trọng, song bên cạnh đó chúng ta cũng cần giúp đỡ, tạo điều kiện cho các emphát huy những sở thích, những năng lực trong từng bộ môn của các em Ngoài nhữngnội dung, chương trình bắt buộc còn có những môn tự chọn như: bóng đá, bóngchuyền, cầu lông, cờ vua, đá cầu Đó là nội dung học tập vừa tạo điều kiện cho các
em phát triển tố chất khả năng, nhằm phục vụ cho công tác phong trào cũng như trongthi đấu thể thao
Hiện nay Đảng và nhà nước, các Ban ngành TDTT cũng như Bộ Giáo dục Đào tạo, Sở Giáo dục - Đào tạo đang có những chủ trương định hướng lâu dài pháttriển bộ môn thể thao tự chọn trong nhà trường phổ thông về bóng chuyền và bóng rổ
-(từ lớp 10 cho đến lớp 12).
Để đáp ứng những nhu cầu về môn thể thao tự chọn trong trường THPT, trướchết người giáo viên phải là người giới thiệu, định hướng cho các em như thế nào là mônhọc tự chọn? Phương pháp học ra sao cho phù hợp với lứa tuổi, trình độ, đặc điểm tâm sinh
lý cũng như điều kiện của học sinh và nhà trường Vậy làm thế nào? Phương pháp lựa chọnmôn thể thao tự chọn ra sao? Tập như thế nào? Để đạt được kết quả tốt nhất, lại phù hợp
Trang 4với sở thích, năng lực, điều kiện của học sinh cũng như điều kiện của nhà trường Chính vì
lẽ đó mà tôi chọn đề tài: “Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn
môn Bóng chuyền cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông”
II MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU
“Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn môn Bóng chuyền
cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông” là đưa ra những phương pháp, những giải
pháp nhằm phát huy tối đa vai trò của bộ môn tự chọn Vai trò phương pháp của ngườigiáo viên cũng như định hướng học tập, phương pháp dạy học bộ môn như thế nào đểđạt được kết quả tốt nhất
Nhằm đáp ứng những yêu cầu thực tiễn của học sinh về sở thích, năng lực củamôn mà mình muốn học Đánh giá được thực trạng của công tác giáo dục đạo đức họcsinh ở trường THCS, thông qua đó đề ra biện pháp giáo đạo dức học sinh một cách cóhiệu quả giúp cho các em trở thành những người tốt trong xã hội Từ đó tạo điều kiện đểtìm ra những nhân tố, những tài năng phục vụ cho thi đấu thể thao
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI ÁP DỤNG
1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là một trong giáo dục thể chất nói chung vàtrong dạy học môn tự chọn nói riêng Thực chất là phương pháp, cách thức của ngườigiáo viên và học sinh THPT
2 Phạm vi nghiên cứu
Do đối tượng là học sinh THPT với thời gian còn hạn chế, nên đề tài chỉdừng ở mức độ tìm hiểu sở thích chung và tập luyện một cách cơ bản Từ đó đưa ranhững giải pháp, phương pháp cho phù hợp, trong một phạm vi nhất định đó là trườngTHPT Lý Nhân Tông
IV NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
Để giải quyết những yêu cầu, những vấn đề của đề tài này chúng tôi đặt ranhững nhiệm vụ sau:
- Tìm hiểu đặc điểm, tình hình chung của học sinh trường THPT Lý NhânTông về bộ môn thể thao
- Tìm hiểu thái độ nhận thức của học sinh trường THPT Lý Nhân Tông về bộmôn thể thao tự chọn bóng chuyền
- Tìm hiểu những nguyên nhân dẫn đến công tác dạy và học bộ môn thể thao
tự chọn trong nhà trường chưa được nâng cao
Trang 5- Nguyên nhân chủ quan.
- Nguyên nhân khách quan
V PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Căn cứ vào đối tượng nghiên cứu và nhiệm vụ đặt ra của đề tài là “Giải pháp
nâng cao chất lượng dạy học thể thao tự chọn môn Bóng chuyền cho học sinh trường THPT Lý Nhân Tông” tôi đã lựa chọn và sử dụng một số phương pháp sau:
1 Phương pháp quan sát
Để nắm bắt và thu thập thông tin về sở thích của học sinh các môn thể thaochúng tôi dùng phương pháp quan sát Từ đó để phỏng đoán nắm bắt tình hình.Thực tếcho thấy các giờ giải lao các em học sinh rát hứng thú với viêc chuyền bóng tài chỗ vàđệm bóng cơ bản
2 Phương pháp điều tra
Sử dụng phương pháp điều tra để thu thập thông tin được tiến hành hàngloạt các câu hỏi chuẩn bị, có thể điều tra một cách trực tiếp hoặc gián tiếp với đốitượng
3 Phương pháp trò chuyện.
Thông qua việc đối thoại trực tiếp với học sinh, với các giáo viên bộ môn,giáo viên chủ nhiệm để biết được sở thích chung của các em về các bộ môn thể thao
tự chọn bóng chuyền, cờ vua, đá cầu
4 Phương pháp đọc và tham khảo tài liệu
Ngoài những phương pháp trên được sử dụng thu thập thông tin, số liệu,chúng tôi còn sử dụng phương pháp đọc sách tham khảo tài liệu về phương pháp giáodục thể chất, các kỹ năng và phương pháp dạy học môn thể thao tự chọn
VI NHỮNG ĐÓNG GÓP CỦA ĐỀ TÀI
Xây dựng môi trường học tập và rèn luyện TDTT một cách thường xuyên.Nhằm phát huy sở thích và khả năng của học sinh trong bộ môn thể thao tựchọn bóng chuyền
Đưa ra những giải pháp, những phương pháp, cách thức tổ chức dạy học mônthể thao tự chọn có hiệu quả tốt nhất
Tham mưu với các cấp, các ngành tăng cường cơ sở vật chất phục vụ cho tậpluyện giảng dạy môn thể thao tự chọn
Trang 6PHẦN II: NỘI DUNG CỦA ĐỀ TÀI Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
Do nhu cầu của cuộc sống xã hội ngày càng phát triển, càng nâng cao và theomục tiêu giáo dục thể chất đặt ra Nên ngoài việc học tập môn thể thao theo quy địnhtrong phân phối chương trình thì mỗi học sinh ở bậc THPT còn có quyền lựa chọn một
số môn thể thao tự chọn Vậy làm như thế nào? Phương pháp thực hiện dạy các môn
tự chọn ra sao? Bởi vậy, ngoài việc giáo dục thể chất chung cho học sinh còn đòi hỏimỗi người hướng cho các em bộ môn thể thao tự chọn, sao cho đáp ứng với nhu cầu
bộ môn mà còn phù hợp với điều kiện của học sinh cũng như điều kiện của nhàtrường
Thực tiễn hiện nay, việc giáo dục thể chất trong trường THPT nói chung và giáodục thể chất trong trường THPT Lý Nhân Tông nói riêng cũng đã có sự quan tâm hơn.Nên các môn thể thao tự chọn cũng có sự phát triển chung mới chỉ ở một giai đoạnnhất định Bởi cơ sở vật chất phục vụ cho việc tập luyện còn nhiều hạn chế, chưa cóphong trào từ địa phương Từ đó dẫn đến chất lượng đại trà của học sinh còn nhiềuhạn chế Song với sự vươn lên, khắc phực hạn chế về cơ sở vật chất và những phươngpháp hợp lý phù hợp với học sinh, với điều kiện thực tế của nhà trường để có nhữngbước tiến vượt bậc
Trang 7Chương II CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI
I NHỮNG THUẬN LỢI
Trường THPT Lý Nhân Tông nằm dưới chân núi Phương Nhi trên địa phận xã YênLợi Do vậy, mà tr×nh độ dân trí cũng như trỡnh độ của học sinh còn hạn chế so với cácđịa phương khác trong huyện Nhưng được sự quan tâm của ban giám hiệu nhà trườngcùng chính quyền địa phương đó quan t©m, tạo điều kiện cho giáo dục, trong đó côngtác giáo dục thể chất cho học sinh là rất cao Hàng năm cứ vào ngày 22 tháng 12 xã Yênlợi tổ chức giải bóng chuyền truyền thống và có sự tham gia của thầy và trò nhà trường.Ngoài ra nhà trường còn thành lập các câu lạc bộ bóng đá, cầu lông
Hiện nay số lượng học sinh trường THPT Lý Nhân Tông có trên 630 học sinh vàchia làm 3 khối lớp Trong đó khối 10 có 6 lớp, khối 11 có 6 lớp, khối 12 có 6 lớp Với tỷ
lệ học sinh tương đối đồng đều về nam và nữ, đại bộ phận số học sinh trong trường đềuham thích học bộ môn giáo dục thể chất Trong đó, môn thể thao tự chọn như: cầu lông,
III NHỮNG BIỆN PHÁP VÀ KẾT QUẢ
1 Những biện pháp thực hiện
Thông qua việc tìm hiểu những số liệu về thuận lợi, khó khăn và hạn chế Tathấy chất lượng đại trà dạy và học môn thể thao tự chọn bóng chuyền trong nhà trườngcòn chưa được nâng cao Vậy làm thế nào? Phương pháp thực hiện ra sao để có kết quảtốt nhất? Chúng tôi mạnh dạn đưa ra những biện pháp, những giải pháp của bản thân,nhằm góp phần nâng cao chất lượng dạy và học đại trà môn thể thao tự chọn bóngchuyền ở trường THPT Lý Nhân Tông mà chúng tôi đã và đang vận dụng tiến hành trongnăm học 2015 - 2016 Căn cứ vào các thông tin số liệu, trình độ học sinh của các khối lớp
Trang 8để tiến hành xây dựng kế hoạch dạy cụ thể bộ môn bóng chuyền cho từng khối lớp 10,
11, 12 Theo số tiết quy định chung trong chương trình tự chọn, lựa chọn nội dung phùhợp như từ dễ đến khó, từ thấp đến cao, từ đơn giản đến phức tạp cho phù hợp với lứatuổi học sinh và số tiết học theo phân phối chương trình của từng khối lớp nhiều hayphương trình đang thực hiện: theo phân phối chương trình mỗi khối học 10 tiết HKI
* Khối 10: phân phối 10 tiết
- Đặc điểm tác dụng của tập luyện môn bóng chuyền
- Một số điều về luật thi đấu và phương pháp trọng tài
- Các bài tập nâng cao
* Khối 12: phân phối 10 tiết
- Kỹ thuật phát bóng thấp tay nghiêng mình
- Kỹ thuật thuật chuyền bóng caotay
- Kỹ thuật chắn bóng 2 người
- Kỹ thuật đập bóng thẳng trước mặt
- Luật thi đấu
Trang 9Ví dụ: Chương trình tự chọn của khối 10 gồm 10 tiết, đây là lớp đầu tiên của cấphọc nên khi xây dựng nội dung chương trình học cho các em khối 10 với mức độ là giớithiệu môn tự chọn bóng chuyền Bước đầu làm quen với bóng, các động tác bổ trợ chophát, đỡ bóng, các kỹ thuật đơn giản như đệm bóng, chuyền bóng cao tay theo nhóm 2 - 3người, kỹ thuật phát bóng thấp tay chính diện, một số điều luật cơ bản và 2 đến 3 tiết cuốicác em làm quen với thi đấu.
Vận dụng chương trình đổi mới phương pháp dạy học bộ môn thể dục theohướng tích cực hóa người học của các khối 10, 11, 12 nhưng để tích cực hóa người họcthì giáo viên phải nắm rõ các động tác ngắn gọn, dễ hiểu, dễ quan sát, có các phươngpháp tổ chức giờ học sinh cho phù hợp
- Tư thế chuẩn bị: Cao, trung bình, thấp
- Kỹ thuật di chuyển: ngang, tiến, lùi
- Kỹ thuật chuyền bóng cao tay
- Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay
- Kỹ thuật phát bóng
- Kỹ thuật chắn bóng
- Kỹ thuật đập bóng
- Chiến thuật thi đấu
- Luật thi đấu
Qua nhiều năm giảng dạy môn bóng chuyền chúng tôi có nhận định như sau:
- Đối với kỹ thuật chuyền bóng cao tay đây là một kỹ thuật cơ bản trong bóngchuyền vừa có tác dụng phòng thủ, vừa là cơ sở để tổ chức tấn công Kỹ thuật này là mộthoạt động trên cao ở phía trước, trong quá trình tập chuyền nếu bóng đến mạnh và nhanh
sẽ dể bị chấn thương các khớp ngón tay nhất là ngón tay cái,chấn thương sẽ kéo dài dẫnđến không tập luyện được Từ đó tâm lý học sinh rất sợ
Trang 10- Đối với kỹ thuật đệm bóng thì đây là một hoạt động dưới thấp ở phía trước làmột kỹ thuật phòng thủ quan trọng được dùng khá nhiều trong thi đấu để đỡ phát bóng,đập bóng và cứu bóng nhất là đối với loại bóng mạnh,thấp và tương đối xa Yếu lĩnh cửđộng của hai cánh tay là nắm, giữ, thẳng và khép, đối với yếu lĩnh này thì học sinhthường bị sai lầm thẳng và khép.
- Muốn thẳng và khép chỉ cần cho học sinh chú ý đến 2 vai hai cánh tay sẽ thẳng
và khép Kỹ thuật chuyền bóng thấp tay này khi hướng dẫn giảng dạychung với kỹ thuậtphát bóng bởi vì kỹ thuật chuyền bóng dưới thấp được dùng khá nhiều trong thi đấu để
đỡ phát bóng và phòng thủ Phối hợp tập với kỹ thuật phát bóng để hỗ trợ lẫn nhau
Kỹ thuật chuyền bóng cao tay tập chuyên biệt bổ trợ nhiều với bóng nhồi và tậpsau khi đó tập hoàn thiện kỹ thuật chuyền bóng thấp tay và phát bóng.Cũng đối với 2 kỹthuật chắn bóng và đập bóng cũng nên tập chung để chúng hỗ trợ lẫn nhau
Sau đây là những điểm chú ý của các kỹ thuật và các bài tập tự biên soạn
- Những điểm chú ý khi di chuyển trong bóng chuyền:
+ Trọng tâm của cơ thể (cao, thấp)
+ Khoảng cách vị trí giữa chân và sự tiếp xúc trực tiếp của bàn chân
+ Hình tay và độ cản của cùi chỏ (thẳng tay)
+ Vị trí tiếp xúc, đỉnh cao và điểm rơi
+ Góc bóng đến và góc đệm bóng Vận tốc bóng đến chậm thì dùng sự nhịp nhàng của tay, dùng lực toàn thân
+ Vận tốc bóng đến trung bình thì dùng sự va chạm nhanh và thay đổi hướng
đi (đỡ giao bóng) hoãn xung nhẹ bằng đầu gối và vai, di chuyển cơ thể và quan sát
+ Vận tốc bóng đến cao dùng lực kéo (ho·n xung ) đỡ tấn công
- Những điểm chú ý khi đập bóng
+ Hai bước tiến gần cuối cùng là rất quan trọng không thay đổi và hạ thấp trọng tâm
+ Cổ tay mền dẻo và cùi chỏ duỗi thẳng trước khi tiếp xúc bóng
+ Chọn thời điểm để thực hiệc động tác
Trang 11- Những điểm chú ý khi chắn bóng
+ Chuẩn bị của tay, cùi chỏ trước lưới
+ Động tác tay trước khi chắn bóng
+ Sự di chuyển cơ thể trên không
+ Vị trí bật nhảy
+ Sự phán đoán và thời điểm chắn bóng
- Những điểm chú ý khi phát bóng
+ Vị trí của chân và hướng của chân
+ Tung bóng, hình tay, vị trí tiếp xúc
+ Chính xác luôn thay đổi
+ Sự tập trung nhắm vào mục tiêu
* Các bài tập tự biên soạn: theo chương trình khối 10 có 10 tiết chúng tôi chủ
yếu nhằm nâng cao các kỹ thuật cơ bản cho giáo viên dễ hướng dẫn các động tác cho họcsinh khối 10 thực hiện:
Kỹ thuật chuyền bóng cao tay:
− Tung búng tại chổ để kiểm tra vị trí tiếp xúc, tầm chuyền và hình tay
− Đứng tại chổ tung bóng hứng và giữ như vậy bước lên một bước, hai bước chuyền bóng đi
− Chuyền nhẹ vào tường ở cự li gần nhất
− Chuyền nhẹ trên đầu
− Ngồi xổm hoặc trên ghế (40cm) đoán bóng đứng dậy chuyền bóng đi kế
đó bước đến trước 1 hoặc 2 bước sau đó lùi về như ban đầu thực hiện liên tục
− Chuyền bóng cao tay là phương pháp chủ yếu của kỹ thuật chuyền bóng trong thi đấu bóng chuyền
Khi chuyền bóng, điều quan trọng là phải xác định hướng bóng bay tới để nhanhchóng di chuyển đến đón bóng