Quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh lào caicnguyễn duy hòa (tt)

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ADB Ngân hàng phát triển Châu Á AEF Diễn đàn hiệu quả viện trợ AFD Cơ quan phát triển Pháp CFs Những hướng dẫn viên cộng đồng CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại h

MỤC LỤC LỜI CAM ĐOAN

LỜI CẢM ƠN

MỤC LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

DANH MỤC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ

TÓM TẮT LUẬN VĂN 6

MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN ODA CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH Error! Bookmark not defined 1.1 Hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) Error! Bookmark not defined 1.1.1 Khái niệm Error! Bookmark not defined 1.1.2 Bản chất của ODA Error! Bookmark not defined.

1.1.3 Phân loa ̣i vốn ODA Error! Bookmark not defined 1.1.4 Vai trò của vốn ODA trong phát triển kinh tế - xã hộiError! Bookmark not defined

1.2 Quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnhError! Bookmark not

defined.

1.2.1 Khái niệm quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Error! Bookmark not defined

1.2.2 Mục tiêu và tiêu chí đánh giá quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền

tỉnh Error! Bookmark not defined 1.2.3 Nội dung quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Error! Bookmark not defined

1.3 Các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Error! Bookmark not defined 1.3.1 Nhân tố thuộc về bên trong tỉnh Error! Bookmark not defined.

1.3.2 Nhân tố thuộc về bên ngoài tỉnh Error! Bookmark not defined 1.4 Kinh nghiệm quản lý sử dụng ODA của một số địa phương và bài học rút ra đối với tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined 1.4.1 Kinh nghiệm quản lý sử dụng vốn ODA của tỉnh Lạng Sơn Error! Bookmark not defined

1.4.2 Kinh nghiệm quản lý sử dụng ODA của tỉnh Quảng Ninh Error! Bookmark not defined

1.4.3 Bài học cho tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ SỬ DỤNG VỐN ODA CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH LÀO CAI Error! Bookmark not defined 2.1 Khái quát chung về tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined 2.1.1 Về điều kiện tự nhiên Error! Bookmark not defined 2.1.2 Về điều kiện kinh tế - xã hội Error! Bookmark not defined 2.2 Thực trạng sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012–2016 Error! Bookmark not defined 2.2.1 Tỉ lệ giải ngân vốn ODA và vốn đối ứng của tỉnhError! Bookmark not defined

2.2.2 Tiến độ thực hiện các dự án có sử dụng vốn ODA của Tỉnh Error! Bookmark not defined

2.2.3 Cơ cấu sử dụng vốn ODA trong phát triển KT-XH của Tỉnh Error! Bookmark not defined

2.2.4 Hiệu quả kinh tế - xã hội trong sử dụng vốn ODAError! Bookmark not defined

2.3 Thực trạng quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined

2.3.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch, chính sách, kế hoạch sử dụng vốn ODA

của chính quyền tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined.

2.3.2 Tổ chức thực hiện kế hoạch, chính sách sử dụng vốn ODA của tỉnh Lào

Cai Error! Bookmark not defined.

2.3.3 Giám sát, kiểm tra, kiểm soát sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào

Cai Error! Bookmark not defined 2.4 Đánh giá quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai Error!

Bookmark not defined.

2.4.1 Đánh giá chung Error! Bookmark not defined 2.4.2 Đánh giá thực hiện các nội dung quản lý sử dụng vôn ODA Error! Bookmark not defined

SỬ DỤNG VỐN ODA CỦA CHÍNH QUYỀN TỈNH LÀO CAI Error!

Bookmark not defined.

3.1 Phương hướng hoàn thiện quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined

3.1.1 Mục tiêu, định hướng phát triển kinh tế - xã hội của Tỉnh đến năm 2020,

tầm nhìn đến năm 2030 Error! Bookmark not defined 3.1.2 Mục tiêu quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào CaiError! Bookmark not defined

3.1.3 Phướng hướng hoàn thiện quản lý sử dụng vốn ODA của tỉnh Error! Bookmark not defined

3.2 Các giải pháp hoàn thiện quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined

3.3.1 Hoàn thiện xây dựng chiến lược, quy hoạch, chính sách và kế hoạch sử

dụng vốn ODA Error! Bookmark not defined 3.3.2 Kiện toàn bộ máy quản lý sử dụng vốn ODAError! Bookmark not defined

3.3.3 Hoàn thiện công tác kiểm tra, kiểm soát, giám sát về quản lý sử dụng vốn

ODA Error! Bookmark not defined 3.2.4 Các giải pháp khác Error! Bookmark not defined 3.3 Các kiến nghị, đề xuất với cơ quan có liên quanError! Bookmark not defined.

3.3.1 Đối với Chính phủ Error! Bookmark not defined 3.3.2 Đối với Bộ Kế hoạch và Đầu tư Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

PHỤ LỤC

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT

ADB Ngân hàng phát triển Châu Á

AEF Diễn đàn hiệu quả viện trợ

AFD Cơ quan phát triển Pháp

CFs Những hướng dẫn viên cộng đồng

CNH-HĐH Công nghiệp hóa, hiện đại hóa

CSVS Cơ sở vật chất

CT/DA Chương trình/Dự án

EU Liên minh Châu Âu

FDI Đầu tư trực tiếp nước ngoài

GRDP Tổng sản phẩm trên địa bàn tỉnh

GPMB Giải phóng mặt bằng

HĐND Hội đồng nhân dân

IBRD Ngân hàng tái thiết và Phát triển Quốc tế ILO Tổ chức Lao động Quốc tế

IMF Qũy tiền tệ quốc tế

JIBIC Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản JICA Cơ quan hợp tác quốc tế Nhật Bản

KFW Ngân hàng tái thiết CHLB Đức

KOICA Cơ quan Hợp tác Quốc tế Hàn Quốc

KT-XH Kinh tế xã hội

LAWACO Quản lý dự án Cấp nước

NĐ-CP Nghị định – Chính phủ

NSNN Ngân sách Nhà nước

NXB Nhà xuất bản

OCR Vốn vay (tín dụng) thông thường

ODA Hỗ trợ phát triển chính thức

OECD Tổ chức hợp tác kinh tế và phát triển

OOF Nguồn tài trợ chính thức khác của Nhật Bản

PTNT Phát triển nông thôn

PTX Phát triển xã

QĐ-TTg Quyết định – Thủ tướng

QG Quốc gia

QL Quốc lộ

QLDA Quản lý dự án

SEAQAP Chương trình đảm bảo chất lượng giáo dục trường học TNHH MTV Trách nhiệm hữu hạn một thành viên

TT-BKHĐT Thông tư – Bộ Kế hoạch và Đầu tư

TW Trung ương

UBND Uỷ ban nhân dân

UNDP Chương trình phát triển Liên hợp quốc

UNICEF Quỹ nhi đồng Liên Hiệp quốc

URENCE Quản lý dự án Môi trường đô thị

WB Ngân hàng Thế giới

XNK Xuất nhập khẩu

DANH MỤC BẢNG VÀ SƠ ĐỒ

Bảng 2.1: Tình hình giải ngân vốn của vốn ODA và vốn đối ứng giai đoạn 2012

-2016 tại tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined.

Bảng 2.2: Tình hình sử dụng vốn ODA vào các ngành, lĩnh vực trên địa bàn tỉnh

Lào Cai giai đoạn 2012 -2016 Error! Bookmark not defined Bảng 2.3: Tình hình sử dụng vốn ODA trên địa bàn các huyện, thành phốError! Bookmark not defined

của tỉnh giai đoạn 2012 -2016 Error! Bookmark not defined.

Bảng 2.4: Tình hình sử dụng vốn ODA của các nhà tại trợ nước ngoài trên địa bàn

tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012 -2016 Error! Bookmark not defined.

Sơ đồ 2.1: Sơ đồ tổ chức bộ máy của Ban QLDA ODA tỉnh Lào Cai Error! Bookmark not defined

TÓM TẮT LUẬN VĂN

Lào Cai là một tỉnh vùng cao, biên giới với nhiều dân tộc Trong quá trình đổi mới, với trình độ phát triển thấp, để thực hiện CNH, HĐH, đẩy nhanh phát triển kinh tế -

xã hội trên địa bàn tỉnh cần nhu cầu vốn là rất lớn Sau hơn 25 năm tái lập (từ năm 1991), được sự quan tâm đầu tư của Trung ương, các doanh nghiệp trong, ngoài nước và các nhà tài trợ Lào Cai đã huy động và sử dụng những nguồn lực đáng kể để phát triển kinh tế -

xã hội, trong đó có nguồn vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA) Trong giai đoạn

2006-2015 trên địa bàn tỉnh đã được đầu tư trên 5 nghìn tỷ đồng cho 38 chương trình dự án ODA Nhờ đó, tốc độ tăng trưởng GRDP của tỉnh khá cao: Giai đoạn 2011 - 2015 tăng

lên mức 14,1%; Đến hết năm 2016 đạt 10,13% GRDP bình quân đầu người đến hết năm

2016 đạt trên 46 triệu đồng Giá trị hàng hóa xuất nhập khẩu tăng lên theo hàng năm, năm

2016 đạt trên 2,5 tỷ USD, đứng thứ 3 trong vùng (sau Thái Nguyên, Lạng Sơn) Du lịch phát

triển, năm 2016 đón gần 3 triệu lượt khách du lịch, doanh thu đạt 6.500 tỷ đồng Quốc phòng, an ninh được củng cố và tăng cường Tuy nhiên, đến nay Lào Cai vẫn là một tỉnh nghèo, tỷ lệ hộ nghèo còn cao (năm 2016 còn 27,41%), sự phát triển các ngành kinh

tế chưa bền vững; liên kết các ngành, địa phương trong sản xuất còn yếu Trong những năm tới Đại hội Đảng bộ tỉnh khoá XV đã đã xác định mục tiêu là: "Đến năm 2020, Lào Cai trở thành tỉnh phát triển của Tây Bắc" Để thực hiện thắng lợi mục tiêu trên, tỉnh cần phải sử dụng có hiệu quả hơn nữa những nguồn lực để đẩy mạnh phát triển, trong đó có

nguồn vốn ODA Từ những lý do trên tác giả đã lựa chọn đề tài: “Quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai”

Mục tiêu nghiên cứu, gồm:

- Làm rõ cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Nghiên cứu kinh nghiệm một số địa phương về quản lý sử dụng vốn ODA với phát triển kinh tế -

xã hội và rút ra bài học cho tỉnh Lào Cai;

- Phân tích thực trạng quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012-2016;

- Đưa ra phương hướng, giải pháp để hoàn thiện quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai đến năm 2020

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

- Đối tượng nghiên cứu: Quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh

- Phạm vi nghiên cứu:

+ Về nội dung: Nghiên cứu quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh với cách tiếp cận theo quá trình quản lý, gồm: Lập kế hoạch, tổ chức thực hiện kế hoạch và kiểm soát sử dụng vốn

+ Về không gian: Quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai

+ Về thời gian: Nghiên cứu thực trạng quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012-2016; Đưa ra phương hướng, giải pháp hoàn thiện quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai đến năm 2020

Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính của luận văn gồm 3 chương:

Chương 1: Cơ sở lý luận về quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh

Trong chương này luận văn đã làm rõ khái niệm, bản chất, phân loại và vai trò của vốn ODA trong phát triển kinh tế xã hội Đồng thời làm rõ khái niệm, mục tiêu tiêu chí và nội dung quản lý sử dụng vốn ODA Sau đó phân tích các nhân tố bên trong, bên ngoài tỉnh ảnh hưởng đến quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Cuối cùng, tham khảo kinh nghiệm quản lý sử dụng vốn ODA của một số địa phương (tỉnh Lào Sơn, Quản Ninh) và đưa

ra bài học cho tỉnh Lào Cai

Về mục tiêu quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh: Quản lý ODA nhằm

thúc đẩy việc nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng vốn ODA Đóng góp vào mục tiêu phát triển KT-XH của tỉnh và đất nước Mục tiêu trực tiếp của chính quyền tỉnh đối với quản

lý ODA là làm sao sử dụng hiệu quả vốn đó một cách hiệu quả nhằm thúc đẩy sự phát triển bền vững và xóa đói giảm nghèo cho địa phương góp phần nâng cao đời sống của nhân dân trong tỉnh, giảm tỷ lệ hộ nghèo, nâng cao các dịch vụ phúc lợi công cộng phục

vụ đời sống nhân dân

Về tiêu chí đánh giá quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh: Tỉ lệ giải ngân

vốn đối với các dự án sử dụng vốn ODA của tỉnh; Tiến độ thực hiện các dự án có sử dụng vốn ODA của tỉnh; Cơ cấu sử dụng vốn ODA trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh; Hiệu quả kinh tế - xã hội đối với việc sử dụng vốn ODA của tỉnh

Về nội dung quản lý vốn ODA của chính quyền tỉnh: Xây dựng chiến lược, quy

hoạch, chính sách, kế hoạch sử dụng vốn ODA; Tổ chức thực hiện kế hoạch, chính sách

sử dụng vốn ODA; Giám sát, kiểm tra, kiểm soát sử dụng vốn ODA

Về các nhân tố ảnh hưởng đến quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh:

Các nhân tố bên trong tỉnh: nguồn lực của tỉnh (Điều kiện về tự nhiên, điều kiện về kinh tế xã hội của tỉnh); năng lực bộ máy, trình độ, phẩm chất đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý các chương trình, dự án ODA của tỉnh; nhận thức của chính quyền tỉnh về

quản lý sử dụng vốn ODA; mô hình quản lý sử dụng ODA của chính quyền tỉnh

Các nhân tố bên ngoài tỉnh: về thể chế, chính sách, mức độ ổn định kinh tế vĩ mô; chiến lược cung cấp ODA trong từng thời kì của nhà tài trợ ODA; ngân sách hàng năm

mà Chính phủ các nước cho vay dành cho các nước nghèo thông qua con đường hỗ trợ phát triển chính thức ODA; các cơ chế chính sách quản lý nguồn vốn ODA của các nước cho vay hoặc của các tổ chức cung cấp ODA, công tác tổ chức quản lý sử dụng vốn của nước được nhận ODA, mối quan hệ kinh tế chính trị giữa các nước cho vay và các nước chấp nhận viện trợ

Chương 2: Phân tích thực trạng quản lý sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai trong giai đoạn 2012-2016

Chương này bao gồm các nội dung chính như sau:

Đầu tiên, tác giá trình bày khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội tỉnh Lào Cai

Thứ hai, đánh giá thực trạng sử dụng vốn ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai giai đoạn 2012-2016:

(1) Tỷ lệ giải ngân vốn ODA và số vốn đối ứng: Qua bảng số liệu 2.1 về tình hình giải ngân vốn ODA và vốn đối ứng của chính quyền tỉnh, ta có thế thấy rõ sự khác biệt trong quá trình giải ngân ở các dự án thuộc hai đối tượng trên Tình hình giải ngân vốn có

tỷ lệ vốn giải ngân ODA trên tỷ lệ vốn cam kết thường thấp hơn so với tỷ lệ của các dự

án của vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam, nguyên nhân do cơ chế giải ngân vốn đối ứng của Chính phủ Việt Nam thời hạn giải ngân đến 31/01 năm sau Mặt khác đối với nguồn vốn ODA: Thời điểm trước khi ban hành Luật Đầu tư công 2015 (trước năm 2015) thì chương trình, dự án ODA giải ngân theo điều khoản của nhà tài trợ, theo tiến độ thực

tế và có thể chuyển tiếp sang năm sau nên tỷ lệ giải ngân năm 2012-2014 đạt thấp Từ năm 2015 đến năm 2016, Quốc hội ban hành Luật Đầu tư công thì vốn ODA giải ngân

vừa theo Luật ngân sách vừa theo điều khoản của nhà tài trợ, trường hợp không giải ngân hết thì phải báo cáo Trung ương cho phép gia hạn hoặc điều chuyển sang chương trình dự

án khác nên tỷ lệ đạt cao hơn so với các năm trước Ngoài ra nhiều dự án phải lập kế hoạch bổ sung vốn nhiều lần do thời gian giải ngân vốn chậm trễ dẫn tới tình trạng giá cả leo thang Bên cạnh những khó khăn kể trên, thì tỉnh Lào Cai đã có nhiều biện pháp xử lý

và đẩy nhanh tiến độ giải ngân Hiện nay là một trong những tỉnh miền núi phía Bắc có tỷ

lệ giải ngân cao

(2) Tiến độ thực hiện các dự án có sử dụng vốn ODA của tỉnh Lào Cai giai đoạn

2012-2016: Qua bảng số liệu 2.2 về tiến độ thực hiện các dự án có sử dụng vốn ODA của

tỉnh, ta nhận thấy đến hết năm 2016, rất nhiều các chương trình, dự án ODA đã hoàn thành, thực hiện và giải ngân 100% theo đúng cam kết của nhà tài trợ ở các lĩnh vực nông thôn gắn với giảm nghèo, giao thông – công nghiệp, văn hóa – y tế- giáo dục Qua đó ta

có thể thấy công tác quản lý của chính quyền địa phương tỉnh đã đạt được những thành quả nhất định Tuy nhiên, vẫn còn một số chương trình, dự án tiến hành thực hiện và giải ngân chậm và chất lượng của các dự án này chưa cao Qua đó, đánh giá được công tác quản lý vốn ODA của tỉnh vẫn còn bộc lộ một số hạn chế nhất định về công tác xây dựng chính sách, kế hoạch, bộ máy quản lý tổ chức thực hiện và công tác giám sát, kiểm tra Ngoài ra, đến năm 2016, tỉnh đã và đang tiếp tục ký kết, thương thỏa đối với một số nhà tài trợ

(3) Cơ cấu sử dụng vốn ODA trong phát triển kinh tế xã hội của tỉnh: Cơ cấu sử dụng vốn ODA được đánh giá theo các ngành, lĩnh vực (thể hiện ở bảng 2.3); theo địa bàn các huyện, thành phố (thể hiện ở bảng 2.4) và theo nhà tài trợ (thể hiện ở bảng 2.5)

Qua đó ta có thể nhận thấy lượng vốn ODA chủ yếu sử dụng cho lĩnh vực: Nông nghiệp và nông thôn chiếm tới 41,7%; Giao thông - công nghiệp, y tế và phát triển đô thị chiếm lần lượt 18,7%, 16,1%, 13,6%; Giáo dục và Đào tạo chiếm 5,1% và cuối cùng là Thông tin và truyền thông chiếm 4,8% Các chương trình, dự án ODA của chính quyền tỉnh Lào Cai đều được tập trung vào các lĩnh vực ưu tiên của tỉnh nhằm phục vụ mục tiêu xóa đói giảm nghèo, phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội, làm cơ sở cho sự tăng trưởng bền vững của tỉnh