CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VIỆT NAM .... Kinh nghiệm quốc tế về phát tri
Trang 1DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VIỆT NAM Error! Bookmark not defined
1.1 CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn và sự cần thiêt phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Error! Bookmark not defined
1.1.1 CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam.Error! Bookmark not defined
1.1.2 Nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn và sự cần thiết phát triển
nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Error! Bookmark not defined
1.2 Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Error! Bookmark not defined 1.2.1 Nội dung phát triển nguồn nhân lực Error! Bookmark not defined
1.2.2 Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực nông nghiệp,
nông thôn Error! Bookmark not defined 1.3 Kinh nghiệm quốc tế về phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Error! Bookmark not defined 1.3.1 Kinh nghiệm các nước và vùng lãnh thổ Đông Nam Á Error! Bookmark not defined
Trang 21.3.2 Kinh nghiệm của Trung Quốc: Error! Bookmark not defined 1.3.3 Kinh nghiệm Hàn Quốc: Error! Bookmark not defined 1.3.4 Kinh nghiệm của Nhật Bản Error! Bookmark not defined
1.3.5 Những bài học kinh nghiệm rút ra cho Việt nam và Nam Định về phát
triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Error!
Trang 3ỨNG YÊU CẦU CÔNG NGHIỆP HÓA, HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN Ở TỈNH NAM ĐỊNH Error! Bookmark not defined 2.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội có ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined 2.1.1 Đặc điểm tự nhiên : Error! Bookmark not defined 2.1.2 Đặc điểm kinh tế: Error! Bookmark not defined 2.1.3 Đặc điểm xã hội Error! Bookmark not defined 2.2 Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined 2.2.1 Sự phát triển dân số và hình thành NNL trong toàn Tỉnh Error! Bookmark not defined
2.2.2 Việc thực hiện chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển NNL gắn
với quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Nam Định: Error! Bookmark not defined
2.2.3 Về số lượng, chất lượng nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn ở
tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined 2.2.4 Về cơ cấu lực lượng lao động ở nông thôn.Error! Bookmark not defined
2.2.5 Về nhân lực quản lý Error! Bookmark not defined 2.3 Đánh giá chung về tình hình phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined 2.3.1 Những thành tựu đạt được: Error! Bookmark not defined
2.3.2 Những hạn chế của nhân lực nông nghiệp, nông thôn Nam Định và
nguyên nhân: Error! Bookmark not defined CHƯƠNG 3 QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP CƠ BẢN PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CNH, HĐH NÔNG NGHIỆP,
Trang 4NÔNG THÔN Ở TỈNH NAM ĐỊNH ĐẾN NĂM 2020Error! Bookmark not defined
3.1 Quan điểm phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined.
Trang 53.1.1 Những căn cứ để đề xuất quan điểm phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu
cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Nam Định.Error! Bookmark not defined
3.1.2 Quan điểm phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông
nghiệp, nông thôn ở tỉnh Nam Định trong thời gian tới.Error! Bookmark not defined
3.2 Các giải pháp cơ bản phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined
3.2.1 Hoàn thiện chiến lược, quy hoạch, kế hoạch phát triển NNL gắn với quá
trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined
3.2.2 Hoàn thiện các chính sách phát triển nông nghiệp, nông thôn và chính sách
thu hút nhân tài về làm việc khu vực nông nghiệp, nông thôn.Error! Bookmark not defined
3.2.3 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực tỉnh Nam Định trong quá trình CNH,
HĐN nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định.Error! Bookmark not defined
3.2.4 Chủ động thay đổi cơ cấu dân số và nguồn nhân lực phù hợp với phát triển
kinh tế - xã hội trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Error! Bookmark not defined
3.2.5 Phát triển thị trường lao động ở nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam ĐịnhError! Bookmark not defined
3.2.6 Nâng cao năng lực lãnh đạo của các cấp chính quyền về nông nghiệp, nông
dân và nông thôn ở tỉnh Nam Định Error! Bookmark not defined KẾT LUẬN Error! Bookmark not defined DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO Error! Bookmark not defined
Trang 6TÓM TẮT LUẬN VĂN
MỞ ĐẦU
Nhân lực là một trong những nguồn lực phát triển kinh tế quan trọng nhất của mỗi quốc gia Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá, hội nhập quốc tế của đất nước là một trong những nhiệm vụ trọng tâm của Đảng và Nhà nước ta trong thời gian tới
Phát triển nguồn nhân lực, nhất là nguồn nhân lực chất lượng cao là một trong ba đột phá chiến lược, là yếu tố quyết định quá trình cơ cấu lại nền kinh tế, chuyển đổi mô hình tăng trưởng và là lợi thế cạnh tranh dài hạn, bảo đảm kinh tế - xã hội phát triển nhanh, hiệu quả, bền vững được xác định là một nội dung quan trọng trong dự thảo Chiến lược phát triển 10 năm 2011-2020 của nước ta
Nam Định là một tỉnh thuộc vùng Đồng bằng Bắc Bộ “đất chật, người đông” nền kinh tế đến nay vẫn dựa vào nông nghiệp là chủ yếu, tỷ lệ dân số ở khu vực nông thôn chiếm tới hơn 80% Do đó Nam Định phải lấy việc phát huy nguồn lực con người làm yếu tố cơ bản cho sự phát triển trong những năm tới Với mong muốn góp phần tìm ra hướng đi, giải pháp thiết thực thúc đẩy phát triển nguồn nhân lực để đáp ứng yêu cầu phát
triển của địa phương trong thời gian tới, tôi chọn đề tài “Phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Nam Định” làm Luận văn Thạc sỹ
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Tuy đã có nhiều nghiên cứu về phát triển NNL nhưng chưa có công trình nghiên cứu trực tiếp về phát triển NNL của tỉnh Nam Định đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH của địa phương trong giai đoạn 2011-2020 Vì vậy đề tài có tính cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn
3 Mục đích nghiên cứu và nhiệm vụ của đề tài luận văn
Trang 7Phân tích những vấn đề lý luận và thực tiễn về NNL, phát triển NNL Đánh giá thực trạng NNL trong nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định từ đó đưa ra quan điểm, đề xuất định hướng giải pháp phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở tỉnh Nam Định giai đoạn 2011-2020
4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài luận văn
Luận văn chỉ nghiên cứu nội dung phát triển NNL ở khu vực nông thôn nhằm đáp ứng quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định, không nghiên cứu nguồn nhân lực nói chung
5 Phương pháp nghiên cứu của đề tài
Luận văn sử dụng phương pháp luận của chủ nghĩa Mác - Lê Nin, tư tưởng Hồ Chí Minh về phát triển NNL Phương pháp duy vật biện chứng, duy vật lịch sử, phân tích thống kê…
6 Những đóng góp của luận văn
Luận văn hệ thống hoá về mặt lý luận những nội dung cơ bản về NNL; phát triển NNL; làm rõ vai trò của NNL trong sự phát triển của một quốc gia, vùng, địa phương Hệ thống lại một số vấn đề về CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn; vai trò của NNL đối với
sự nghiệp phát triển kinh tế- xã hội nông thôn Qua việc phân tích thực trạng, làm rõ nguyên nhân tồn tại, hạn chế, từ đó đưa ra quan điểm, định hướng và đề xuất các giải pháp cụ thể để phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn tỉnh Nam Định đến năm 2020 Luận văn là tài liệu quan trọng, thiết thực phục vụ việc xây dựng “Quy hoạch Phát triển nhân lực của tỉnh Nam Định giai đoạn 2011-2020”
7 Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và tài liệu tham khảo, Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển nguồn nhân lực đáp ứng
yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn Việt Nam
Chương 2: Thực trạng phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH
nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định
Trang 8Chương 3: Quan điểm và giải pháp cơ bản phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu
CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn tỉnh Nam Định đến năm 2020
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ PHÁT TRIỂN
NGUỒN NHÂN LỰC ĐÁP ỨNG YÊU CẦU CÔNG NGHIỆP HÓA,
HIỆN ĐẠI HÓA NÔNG NGHIỆP, NÔNG THÔN VIỆT NAM
1.1 CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn và sự cần thiêt phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
1.1.1 CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn ở Việt Nam
1.1.1.1 Quan niệm CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
CNH, HĐH nông nghiệp là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo
hướng sản xuất hàng hoá lớn gắn với công nghiệp chế biến và thị trường, thực hiện cơ khí hoá, điện khí hoá, thuỷ lợi hoá, ứng dụng các thành tựu khoa học, công nghệ, trước hết là công nghệ sinh học đưa thiết bị, kỹ thuật và công nghệ hiện đại vào các khâu sản xuất nông nghiệp nhằm nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nông sản hàng hoá trên thị trường
CNH, HĐH nông thôn là quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn theo
hướng tăng nhanh tỷ trọng giá trị sản phẩm và lao động các ngành công nghiệp và dịch vụ; giảm dần tỷ trọng sản phẩm và lao động nông nghiệp; xây dựng kết cấu hạ tầng kinh
tế - xã hội, quy hoạch phát triển nông thôn, bảo vệ môi trường sinh thái; tổ chức lại sản xuất và xây dựng quan hệ sản xuất phù hợp; xây dựng nông thôn dân chủ, công bằng, văn minh, không ngừng nâng cao
1.1.1.2 Nội dung chủ yếu CNH,HĐH nông nghiệp, nông thôn :
-Ưu tiên phát triển lực lượng sản xuất, chú trọng phát huy nguồn lực con người; bảo
vệ môi trường, phòng chống, hạn chế và giảm nhẹ thiên tai, phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững
- Kết hợp chặt chẽ các vấn đề kinh tế và xã hội trong quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn nhằm giải quyết việc làm, xóa đói, giảm nghèo, ổn định xã hội và phát triển kinh tế, nâng cao đời sống vật chất và văn hóa của người dân nông thôn
- Tăng cường đầu tư, đẩy mạnh xây dựng cơ sở vật chất kỹ thuật, dựa trên những
thành tựu của cách mạng khoa học - công nghệ, nhất là công nghệ sinh học, công nghệ chế biến và bảo quản nông sản… để chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông nghiệp, nông thôn
Trang 9theo hướng CNH, HĐH, tạo ra khối lượng nông sản hàng hóa lớn, có giá trị xuất khẩu
cao
- Tăng cường đẩy mạnh xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - kỹ thuật và kinh tế -
xã hội cho việc phát triển nông nghiệp, nông thôn theo hướng CNH, HĐH (điện, đường, trường, trạm… và các hoạt động dịch vụ cung ứng “ đầu vào”, xử lý “đầu ra”)
- Kết hợp chặt chẽ CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn với xây dựng tiềm lực và thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân
- Đẩy mạnh việc thực hiện phân công mới lại lao động xã hội trong nông nghiệp, nông thôn trên cơ sở phát triển các ngành, nghề tiểu thủ công nghiệp, các làng nghề truyền thống và dịch vụ, từng bước xác lập cơ cấu kinh tế nông nghiệp - công nghiệp - dịch vụ trên địa bàn nông thôn, thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp sinh thái và tạo nên
bộ mặt nông thôn mới theo diện mạo công nghiệp và đô thị
1.1.2 Nguồn nhân lực nông nghiệp, nông thôn và sự cần thiết phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
1.1.2.1 Khái niệm NNL và phát triển NNL nông nghiệp, nông thôn
Luận văn đã phân tích và đưa ra các khái niệm về NNL, phân loại NNL; phát triển
NNL, từ đó trình bày khái niệm phát triển NNL nông nghiệp nông thôn là sự biến đổi về
số lượng và chất lượng NNL trong nông nghiệp,nông thôn biểu hiện thông qua về các mặt cơ cấu, thể lực, kỹ năng, kiến thức và tinh thần cần thiết cho công việc, nhờ vậy mà phát triển được năng lực, ổn định được công ăn việc làm, nâng cao địa vị kinh tế và xã hội của con người và cuối cùng là đóng góp cho sự phát triển của xã hội trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn
1.1.2.2 Đặc điểm NNL nông nghiệp, nông thôn Việt Nam
NNL nông nghiệp, nông thôn Việt Nam có một số đặc điểm sau: Sức ép việc làm ngày càng lớn;chiếm số lượng lớn trong nguồn lực lao động; phân bố lao động nông thôn không đều giữa các vùng, miền; chất lượng nguồn lao động nông thôn thấp; lệ thuộc nhiều vào mùa vụ; thu nhập và thù lao vào loại thấp nhất so với các lĩnh vực khác của nền kinh tế; thị trường lao động chưa phát triển, sức cạnh tranh của hàng hoá sức lao động còn yếu
1.1.2.3 Sự cần thiết phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
Để đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn, thực hiện mục tiêu, chiến lược phát triển nông nghiệp, nông thôn trong điều kiện hội nhập quốc té đòi hỏi nâng cao
Trang 10chất lượng cũng như điều chỉnh cơ cấu NNL phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế, xã hội
1.2 Nội dung và các nhân tố ảnh hưởng phát triển NNL đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn
1.2.2 Nội dung phát triển nguồn nhân lực
1.2.2.1 Xây dựng chiến lược, quy hoạch và kế hoạch phát triển NNL gắn với quá trình CNH, HĐH nông nghiệp nông thôn
Chiến lược phát triển NNL trong quá trình CNH,HĐH nông nghiệp nông thôn đề ra quan điểm,định hướng phát triển NNL một cách tổng thể trong một khoảng thời gian dài, phạm vi rộng nhằm giúp cho quá trình phát triển nông nghiệp, nông thôn bền vững và hiệu quả
Quy hoạch phát triển NNL nông nghiệp, nông thôn trong quá trình CNH, HĐH là việc xác định các luận chứng, lựa chọn phương án phát triển NNL trên một không gian lãnh thổ nhất định phù hợp với mục tiêu phát triển KT-XH chung Quy hoạch thường được xây dựng cho thời gian dài, nó cũng liên quan đến việc thiết lập các mục tiêu cơ bản để làm căn cứ cho các kế hoạch hành động hỗ trợ khác tiếp theo
Kế hoạch phát triển NNL là việc xác định một cách hệ thống những hoạt động nhằm phát triển NNL trong một thời kỳ nhất định (thường là ngắn hạn, trung hạn), từ kế hoạch tuyển dụng, sử dụng, đào tạo, bồi dưỡng cho từng lĩnh vực, ngành nghề nhằm đảm bảo cho nông nghiệp, nông thôn trong quá trình CNH, HĐH luôn có đủ NNL với thể lực, trí lực, phẩm chất đạo đức và kỹ năng tốt, đáp ứng được yêu cầu của quá trình phát triển 1.2.2.2 Phát triển số lượng, chất lượng NNL:
Phát triển số lượng NNL nông nghiệp, nông thôn trong quá trình CNH, HĐH ở Việt Nam phụ thuộc quy mô, cơ cấu dân số, khả năng đào tạo của xã hội và sự hấp dẫn của công việc
Việc phát triển chất lượng NNL nông nghiệp, nông thôn trong quá trình CNH, HĐH
ở Việt Nam bao gồm: Nâng cao năng lực tinh thần (trí lực) và thể chất (thể lực) của NNL
Do đó cần chú trọng đến việc nâng cao chất lượng giáo dục đào tạo, xây dựng chính sách hợp lý, nâng cao thu nhập, cải thiện và không ngừng nâng cao đời sống vật chất cho nông dân
1.2.2.3 Chuyển dịch cơ cấu lực lượng lao động phù hợp với yêu cầu của quá trình CNH, HĐH nông nghiệp, nông thôn