Bo Ngu Van 8 chuan kien thuc ki nang 2010 2011

NghÜa cña tõ cã tÝnh chÊt kh¸i qu¸t nhng trong mét ng«n ng÷ , ph¹m vi kh¸i qu¸t nghÜa cña tõ kh«ng gièng nhau... Gäi h/s ®äc phÇn ghi nhí..[r]

G: Giáo án , tranh minh họa

H: ôn lại kiến thức về kiểu văn bản nhật dụng đã học ở lớp 7

c lên lớp

I ổ n định tổ chức .

II k iểm tra bài cũ .

Trong các văn bản đã học ở lớp 7 dới đây , văn bản nào là kiểu văn bản nhật dụng ?

(A) Cổng trờng mở ra

B Cuộc chia tay của những con búp bê

C Sống chết mặc bay

D Những trò lố hay là Va-ren và Phan Bội Châu

III Bài mới

1, Giới thiệu bài

Dẫn dắt từ phần KTBC '' Tôi đi học '' là văn bản nhật dụng đầu tiên chúng ta học ở lớp 8 Nội dung của văn bản đã diễn tả những kỉ niệm mơn man , bâng khuâng của nhân

1vật '' tôi'' trong ngày đầu tiên đến trờng Chúng ta cùng tìm hiểu bài

2, Tiến trình bài dạy

đọc , chú thích , bố cục

G nêu yêu cầu đọc , giọng

chậm , hơi buồn , lắng sâu ;

chú ý giọng nói của nhân vật ''

? Truyện đợc kể theo ngôi thứ

mấy ? Tác dụng của ngôi kể ?

Hoạt động 2 : Đọc - hiểu văn

bản

? Đọc thầm '' Từ đầu tng

bừng rộn rã '' Nỗi nhớ về buổi

tựu trờng của tác giả đợc khơi

nguồn từ thời điểm nào ?

Quang cảnh ra sao ?

? Kỉ niệm về buổi tựu trờng

đ-ợc diễn tả theo trình tự nào ?

Tìm

3-4 h/s đọc

Hs nhận xét cách đọc

- 1911-1988 , quê ở Huế Từ năm 1933 vào nghề dạy học và bắt đầu viết văn , làm thơ

H/s tự hỏi đáp chú thích Câu chuyện đợc kể theo trình

tự thời gian của buổi tựu trờng (theo dòng hồi tởng của nhân vật '' tôi'')

Truyện đợc kể theo ngôi thứ I Ngôi kể này giúp cho ngời kể chuyện dễ dàng bộc lộ cảm xúc, tình cảm của mình một cách chân thực nhất

- Thời điểm gợi nhớ : cuối thu (hàng năm ) - ngày khai trờng

- Cảnh thiên nhiên : lá rụng nhiều , mây bàng bạc

- Cảnh sinh hoạt : mấy em bé rụt rè cùng mẹ đến trờng

thích

1 Tác giả :( 1911-1988) ở Huế

2 Văn bản :

In trong tập ''Quê mẹ ''

1941

II đ ọc- hiểuvăn bản

1 Diễn biến tâm trạng vàcảm giác nhân vật ''tôi'' trong buổi tựu tr-ờng

a, Khơi nguồn kỉ niệm

2những từ ngữ diễn tả tâm trạng

Từ hiện tại quá khứ

Đó là nhữngcảm giác trong sáng nảy nở tronglòng

? Hãy tìm những hình ảnh , chi

tiết chứng tỏ tâm trạng ( nhân

vật ''tôi'' trên con đờng cùng mẹ

tới trờng) hồi hộp , cảm giác

- Con đờng này tôi đã quen đi lại lắm lần Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi

Lần đầu tiên đợc đến trờng ,

đ-ợc tiếp xúc với một thế giới hoàn toàn khác lạ không chỉ nô

đùa , rong chơi, thả diều ngoài

đồng nữa , cho nên ''tôi'' cảm thấy tất cả dờng nh trang trọng

và đứng đắn Tôi muốn thử sức

và khẳng định mình trong việc cầm bút , thớc và 2 quyển vở

Đó chính là tâm trạng và cảm giác rất tự nhiên của một đứa

bé lần đầu tiên đợc đến trờng Tất cả những cử chỉ ấy giúp ta hình dung t thế ngộ nghĩnh ,

đứng đắn Vừa muốn thử sức và khẳng định mình Háo hức

3

? Hãy tìm những chi tiết chứng

tỏ tâm trạng và cảm giác của

nhân vật ''tôi'' khi đến trờng

nghe ông đốc gọi tên ? Hãy

- Nghe gọi đến tên tôi giật mình và lúng túng tâm trạng hồi hộp , lo lắng

- Khi nghe ông đốc gọi đến tênthì bất giác dúi đầu vào lòng

mẹ khóc nức nở tâm trạng

c Tâm trạng

và cảm giác của ''tôi''khi

đến trờng vàkhi nghe

ông đốc gọi tên và phải rời bàn tay

mẹ bớc vào lớp

G: Từ tâm trạng háo hức , hăm

hở trên đờng tới trờng chuyển

sang tâm trạng lo sợ vẩn vơ ,

rồi bỡ ngỡ, ngập ngừng , đây

là sự chuyển biến tâm lí rất phù

hợp của một đứa trẻ lần đầu

tiên đợc đến trờng

? Vì sao khi nghe ông đốc gọi

tên h/s nhân vật ''tôi'' lại bất

giác dúi đầu vào lòng mẹ nức

nở khóc ? Em có cảm thấy chú

bé này là ngời yếu đuối hay

không ?

( Hs thảo luận theo nhóm )

? Gọi h/s đọc nhẩm đoạn cuối

cùng Hãy phân tích tâm trạng

và cảm giác của ''tôi'' khi bớc

vào chỗ ngồi lạ lùng ntn ?

lúng túng , sợ sệt khi phải rời

xa bàn tay dịu dàng của mẹ

Hs tự do thảo luận theo nhóm

Cử đại diện trònh bày

- Thật ra thì chẳng có gì đáng khóc cả Chúng ta có thể thôngcảm vì đó chỉ là cảm giác nhất thời của một đứa bé nhút nhát

ít khi đợc tiếp xúc với đám

đông mà thôi khi phải rời tay

mẹ , cậu bé cảm thấy hụt hẫng

lo sợ cho nên việc dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở là một tấtyếu sẽ xảy ra

- Bớc vào lớp tôi nhìn bao quát xung quanh thấy cái gì cũng mới lạ và hay hay Nhìn chỗ ngồi của mình thật kĩ rồi tự lạmnhận đó là chỗ của riêng mình sau đó nhìn ngời bạn mới cha quen mà đã thấy quyến luyến Tất cả đó là

Bỡ ngỡ , lo

sợ vẩn vơ , hồi hộp lo lắng , lúng túng sợ sệt

d Tâm trạng

và cảm giác của nhân vật''tôi'' khi ngồi vào chỗcủa mình và

đón nhận giờ học đầu tiên

4

Câu hỏi thảo luận nhóm :

N1: Tại sao ở phần cuối truyện

tác giả đa hình ảnh '' con chim

liệng bay cao '' có ý nghĩa

Hs tự do thảo lụân theo nhóm

N1 : Hình ảnh '' một con chim

non liệng đến '' có ý nghĩa ợng trng sự nuối tiếc quãng đời tuổi thơ tự do nô đùa , thả diều

t-đã chấm dứt để bớc vào giai

đoạn mới đó là làm học sinh ,

đợc đến trờng , đợc học hành ,

đợc làm quen với thầy cô , bạn

bè sống trong một môi trờng có

G bổ sung , sửa chữa và chốt

lại vấn đề đã nêu

chậm chạp , nguệch ngoạc đầu tiên trên trang giấy trắng tinh làniềm tự hào , khao khát trong tuổi thơ của con ngời và dòng chữ cũng thể hiện rõ chủ đề củatruyện ngắn này

- Các phụ huynh đều chuẩn bị chu đáo cho con em trong buổi tựu trờng đầu tiên , đều trân trọng tham dự buổi lễ này Có

lẽ các vị cũng đang lo lắng hồi hộp cùng con em mình

- Ông đốc là hình ảnh ngời thầy, ngời lãnh đạo nhà trờng rất từ tốn , hiền hậu bao dung đối với h/s

- Thầy giáo trẻ với gơng mặt tơi

2 Thái độ ,

cử chỉ của ngời lớn đối với các em

- Các bậc phụ huynh

- Ông đốc

- Thầy giáo trẻ

5

G: Những h/ả về ngời lớn cho

thấy trách nhiệm , tấm lòng của

nhà trờng , gia đình đối với các

hơn Đó còn là môi trờng giáo

dục ấm áp , nơi nuôi dỡng tâm

'' Tôi quên thế nào đợc '''' ý nghĩ ấy thoáng qua '''' Họ nh con chim con '' Đây là những so sánh giàu h/ả , giàu sức gợi cảm dd-

ợc gắn với những cảnh sắc thiênnhiên tơi sáng ; trữ tình Những

a Đặc sắc nghệ thuật :+ Truyệnngắn đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật ''tôi'' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

+ Sự kết hợp hài hoà giữa kể , 6

? Viết bài văn ngắn ghi lại ấn

t-ợng của em trong buổi khai

giảng lần đầu tiên ? ( Nhóm 2 )

miêu tả với bộc lộ cảm xúc , tâm trạng

b Sức cuốn hút của tác phẩm :

- Tình huống truyện '' buổi đầu tiên đi học '' có dấu ấn sâu đậm, chứa đựng cảm xúc thiết tha

- Sự quan tâm chăm sóc trìu mến yêu thơng của những ngời lớn đối với các em h/s trong buổi đầu tiên đi học

- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trờng và các h/ả so sánh giàu sức gợi cảm của tác giả

- Nên chọn những chi tiết sâu sắc , ấn tợng nhất

III Ghi nhớ

IV Luyện tập

Bài 1:

IV H ớng dẫn về nhà .

- Học bài theo nội dung phần ghi nhớ - Soạn bài : '' Trong lòng mẹ ''

- Đact trớc bài Tiếng Việt : Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

II Kiểm tra bài cũ

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa và từ trái nghĩa Em hãy nhắc lại một số

ví dụ về từ đồng nghĩa , từ trái nghĩa ?

III Bài mới

1 Giới thiệu bài:

ở lớp 8 , chúng ta sẽ nói về mối quan hệ khác về nghĩa của từ ngữ , đó là mối quan hệ bao hàm , hay nói một cách khác đó là phạm vi khái quát của nghĩa từ ngữ Nghĩa của từ có tính chất khái quát nhng trong một ngôn ngữ , phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau Có những từ có phạm vi khái quát rộng , có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn Chúng ta sẽ tìm hoi bài học hôm nay để rõ hơn

2 Tiến trình bài dạy:

trong SGK / 10

? Nghĩa của từ động vật rộng

hơn hay hẹp hơn nghĩa của từ

thú , chim , cá Tại sao ?

? Nghĩa của từ thú rộng hay

hẹp hơn nghĩa của từ '' voi , hơu

'' Từ chim rộng hay hẹp hơn

nghĩa của

- Nghĩa của từ động vật rộnghơn nghĩa của từ '' thú , chim, cá '' Vì phạm vi nghĩa của

từ động vật bao hàm nghĩa của ba từ '' thú , chim , cá ''

hơn nghĩa của những từ nào ?

Đồng thời hẹp hơn nghĩa của

từ '' voi , hơu , tu hú , sáo '' Vì các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩabao hàm nghĩa của các

từ

Các từ '' thú , chim , cá '' có phạm vi nghĩa rộng hơn các

từ '' voi , hơu , tu hú '' và có phạm vi nghĩa hẹp hơn từ ''động vật ''

- Một từ nngữ có nghĩa rộng khi phạm vi nnghĩa của nó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác

- Một từ có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một

từ ngữ khác

- Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng , vừa có nghĩa hẹp vì tính chất rộng , hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tơng

đối

Hs đọc ghi nhớ

a Y phục Quần áo quần dài , quần đùi áo

dài , áo sơ mi

b Vũ khí Súng Bom

súng trờng , đại bác bom bi

, ba càng

* Ghi nhớ

II Luyện tập.Bài 1:

Bài 2 : 9

b, Kim loại : sắt ; đồng ; chì ; thiếc

c, Hoa quả : cam ; chanh ; chuối ; mít

d, Họ hàng : chú ; dì ; cô ; bác

e, Mang : xách ; khiêng ; gánh

Bài tập 4 : Loại bỏ những từ không thuộc phạm vi nghĩa của mỗi nhóm từ ngữ :

a, thuốc lào c, bút điện

b, thủ quỹ d, hoa tai

Bài tập 5 : ba động từ thuộc một phạm vi nghĩa : khóc , nức nở , sụt sùi

khóc : nghĩa rộng nức nở , sụt sùi: nghĩa hẹp

I ổ n định tổ chức

II k iểm tra bài cũ .

III b ài mới .

1 Giới thiệu bài :

Chúng ta đã đợc tìm hiểu rất nhiều văn bản Vậy chủ đề trong văn bản là gì ? Tại sao trong văn bản phải đảm bảo tính thống nhất về chủ đề Để trả lời cho những câu hoỉo ấy chúng ta cùng tìm hiểu bài học

2 Tiến trình bài dạy :

lại những kỉ niệm sâu sắc nào

trong thời thơ ấu của mình ?

Sự hồi tởng ấy gợi lên những

ấn tợng gì trong lòng tác giả ?

? Hãy nêu lên chủ đề của văn

? Để tái hiện những kỉ niệm

về ngày đầu tiên đi học , tác

giả đã

Hs đọc thầm văn bản

Tác giả nhớ lại kỉ niệm về buổi đầu tiên đi học Sự hồi t-ởng ấy gợi lên cảm giác bâng khuâng , xao xuyến không thểnào quên về tâm trạng náo nức , bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi'' trong buổi tựu trờng Chủ đề của văn bản : Những

kỉ niệm sâu sắc về buổi tựu ờng đầu tiên

tr-Chủ đề của văn bản là những vấn đề chủ chốt đợc tác giả

11

đặt nhan đề của văn bản và sử

dụng từ ngữ câu ntn ? - Nhan đề '' Tôi đi học '' giúp

của nhân vật '' tôi '' trong buổi

tựu trờng đầu tiên

? Vậy tính thống nhất về chủ

đề

chúng ta hiểu ngay nội dung của văn bản nói về chuyện đi học

+ Các câu đều nhắc đến những kỉ niệm của buổi tựu tr-ờng đầu tiên trong đời

- Hôm nay tôi đi học

- Hằng năm cứ vào cuối thu lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trờng

- Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng

- Tôi bặm tay ghì thật chặt , nhng một quyển vở cũng xệch

ra và chênh đầu chúi xuống

* Khi cùng mẹ tới trờng :Con đờng quen đi lại lắm lần nay thấy lạ , cảnh vật xung quanh đều thay đổi thấy mình trang trọng và đứng dắn trong

bộ quần áo mới , cố làm ra vẻ

nh một học trò thực sự '' tay bặm ghì hai quyển sách , đòi

mẹ cầm bút thớc ''

* Khi quan sát ngôi trờng : cao ráo sạch sẽ hơn các nhà trong làng , xinh xắn , oai nghiêm , sân rộng đâm ra lo

sợ vẩn vơ Nghe trống thúc thấy chơ vơ , toàn thân run run, đợc mọi ngời nhìn thì tỏ ra lúng túng , nghe gọi tên mình thì giật mình, lúng túng

* Khi xếp hàng vào lớp ; thấy nặng nề , dúi đầu vào lòng mẹkhóc nức nở

* Trong lớp học : cảm thấy xa

mẹ nhớ nhà

12thể hiện ở những phơng diện

đã xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác

Để viết đợc một văn cần

then chốt lặp đi lặp lại

Hs đọc ghi nhớ

- Văn bản nói về cây cọ ở vùng sông Thao quê hơng củatác giả

- Thứ tự trình bày : miêu tả

hình dáng cây cọ , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả

, tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn bó của cây cọ với ngời dân sông Thao

- Khó thay đổi đợc trật tự sắp xếp vì các ý này đã rành mạch , liên tục

Chủ đề : Vẻ đẹp và ý nghĩa của rừng cọ quê tôi

Chủ đề đợc thể hiện qua nhan đề của văn bản , các ý miêu tả hình dáng , sự gắn bó của cây cọ với tuổi thơ tác giả

, tác dụng của cây cọ và tình cảm giữa cây với ngời

Yêu cầu thảo luận theo

nhóm

Các từ ngữ lặp lại nhiều lần : rừng cọ , lá cọ và các chi tiết miêu tả về :

+ hình dáng của cây cọ + sự gắn bó của cây cọ với tácgiả

+ công dụng của cây cọ đối với đời sống

Hs thảo luận nhóm và cử đại Bài 2

Gv yêu cầu thảo luận theo

nhóm

diện trình bày Căn cứ vào chủ đề của văn bản thì ý b và d làm cho bài lạc đề vì nó không phục vụ cho việc chứng minh luận

điểm '' Văn chơng làm cho tình yêu quê hơng ''

Đại diện nhóm trình bày

- Có những ý lạc chủ đề : c,

g

- Có những ý hợp với chủ đề nhng do cách diễn đạt cha tốt nên thiếu sự tập trung vào chủ

đề: b,e

a, Cứ mùa thu về , mỗi lần thấy các em nhỏ xốn xang

b, Cảm thấy con đờng '' thờng

đi lại lắm lần '' tự nhiên cũng thấy lạ , cảnh vật đều thay đổi

c, Muốn thử sức mình bằng việc tự mang sách vở nh một cậu học trò thực sự

d, Cảm thấy ngôi trờng vốn qua lại nhiều lần cũng có nhièu biến đổi

e, Lớp học và những ngời bạn mới trở nên gần gũi , thân th-

Giúp h/s : - Hiểu đợc tình cảnh đắng thơng và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú

bé Hồng , cảm nhận đợc tình yêu thơng mãnh liệt của chú đối với mẹ

-2 kĩ năng

Hiểu đợc những đặc sắc của thể văn hồi kí qua cách viết của nhà văn Nguyên Hồng ; lối tự truyện chân thành , truyền cảm , thấm đợm chất trữ tình.

II k iểm tra bài cũ .

H1: Phân tích tâm trạng và cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật '' tôi '' trong buổi tựu trờng đầu tiên

H2: Nhận xét nào đúng nhất những yếu tố góp phần tạo nên chất thơ của tác phẩm ?

A Truyện đợc bố cục theo dòng hồi tởng , cảm nghĩ của nhân vật '' tôi '' theo trình tự thời gian của buổi tựu trờng

B Có sự kết hợp hài hoà giữa các phơng thức tạo lập văn bản nh tự sự , miêu tả , biểu cảm

C Tình huống truyện chứa đựng chất thơ kết hợp với việc sử dụng các hình ảnh

so sánh giàu chất trữ tình

(D) Cả A,B,C đều đúng

15

III Bài mới

1 g iới thiệu bài :

Gv cho hs quan sát chân dung nhà văm Nguyên Hồng và cuốn hồi kí tự truyện '' Những ngày thơ ấu '' Nguyên hồng là một trong những nhà văn có tuổi thơ thật cay đắng , khốn khổ Những kỉ niệm ấy đã đợc nhà văm viết lại trong tập tiểu thuyết tự thuật

'' Những ngày thơ ấu '' Kỉ niệm ấy về ngời mẹ đáng thơng qua cuộc trò chuyện với bà cô và cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chơng truyện cảm động nhất

2 Tiến trình bài dạy :

- Nguyên Hồng là một trong những nhà văn lớn của nền văn học VN hiện

đại Ông là tác giả của nhiều cuốn tiểu thuyết nổi tiếng : '' Cửa biển '', Bỉ vỏ , tập thơ trời xanh , Sông núiquê hơng

- Thời thơ ấu trải nhiều cay

đắng đẫ trở thành nguồn cảm hứng cho tác giả viết cuốn hồi kí tự truyện cảm

động '' Những ngày thơ ấu '' 1938-1940 Tác phẩm gồm 9 chơng , mỗi chơng

kể về

2 Tác giả 1918- 1982 , quê ở Nam Định nhng sống chủ yếu ở Hải Phòng

- Là nhà văn lớn của nền văn học

VN

3 Tác phẩm :Chơng 4 của tác phẩm

Hs tự hỏi - đáp chú thích dựa vào SGK / 19

P1: Từ đầu ngời ta hỏi

đến chứ : Cuộc đối thoại giữa ngời cô và chú bé Hồng ý nghĩ , cảm xúc của

bé Hồng về ngời mẹ P2: Còn lại : Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con bé Hồng

Bố chết , cha đoạn tang ,

mẹ phải đi làm ăn xa và cũng chẳng khá giả gì , đã

lâu rồi chú bé không đợc gặp mẹ

*, Bố cục :

II Đọc - hiểu văn bản

1 Nhân vật bà cô ( qua cái nhìn và tâm trạng của bé Hồng )

G: Rõ ràng hoàn cảnh gia

đình nh vậy cho nên chú bé

Hồng sống dựa vào những

ngời họ hàng thân thích bên

nội trong đó có bà cô

? Ngay ở phần đầu truyện bà

cô xuất hiện với cử chỉ '' cời

hỏi '' bé Hồng Vậy cử chỉ và

nội dung câu hỏi có thể hiện

đợc tình yêu thơng của bà cô

với đứa cháu hay không ?

- Ngời cô '' cời hỏi '' chứ không phải lo lắng , nghiêm nghị hỏi lại , không phải là âu yếm hỏi lại Lẽ thờng , câu hỏi đó

sẽ đợc trả lời rằng có, nhất

là đối với chú bé vốn đã thiếu thốn tình yêu thơng

ấp ủ Nhng vốn nhạy cảm , nặng tình thơng yêu

và lòng kính mến mẹ chú

bé Hồng lập tức nhận ra những ý nghĩ cay độc trong giọng nói và trên nétmặt khi cời rất kịch của

17

? Em hiểu '' cời rất kịch '' có

nghĩa là gì ?

Câu hỏi thảo luận :

? Sau lời từ chối của bé

Hồng cuộc đối thoại tởng

chừng chấm dứt , nhng ngời

cô đâu đã chịu buông tha

Vậy bà hỏi lại bé Hồng nhữg

đang có dắp tâm xấu đối với ngời cháu của mình

Hs thảo luận nhóm

* Cô tôi hỏi luôn , giọng vẫn ngọt : hai con mắt longlanh nhìn cháu chằm chặp Lời nói và cử chỉ càng chứng tỏ sự giả dối và độc

ác của bà Bà vẫn tiếp tục

đóng kịch , tiếp tục diễu cợt , lôi kéo đứa cháu đáng thơng vào một trò chơi độc

ác đã dàn tính sẵn

G: Rõ ràng bà cô quả là cay

nghiệt và cao tay trớc chú bé

đáng thơng và bị động Cho

đến khi chú phẫn uất , nức

nở , nớc mắt ròng ròng , rồi

''cời dài trong tiếng khóc ''

hỏi lại , ngời cô vẫn cha chịu

buông tha

* Cô tôi liền vỗ vai tôi cời

mà nói rằng '' Mày dại quá ''

Rõ ràng cử chỉ ấy không chỉ lộ rõ sự giả dối , độc ác

mà còn chuyển sang chiều hớng châm chọc , nhục mạ Quả không gì cay

đắng hơn khi vết thơng lòng lại bị chính ngời cô ruột của mình săm soi , hành hạ Hai tiếng '' em bé'' mà cô tôi ngân dài ra

* Cô tôi vẫn cứ tơi cời kể các chuyện cho tôi nghe

18Tình cảnh túng quẫn , dáng

vẻ gầy guộc , rách rới của

mẹ chú bé đợc ngời cô miêu tả một cách tỉ mỉ với

vẻ thích thú rõ rệt

Đối lập với tâm trạng đau

đớn , xót xa nh bị gai cào , muối xát của đứa cháu là

sự vô cảm sắc lạnh đến ghêrợn của ngời cô

* Cô tôi bỗng đổi giọng ,

vỗ vai , nhìn vào mặt tôi nghiêm nghị Cử chỉ và lời nói tiếp theo của bà cô phảichăng là sự thay đổi đấu pháp tấn công Dờng nh đã

đánh đến miếng đòn cuối cùng bà ta muốn làm cho

đứa cháu đau khổ hơn , thê thảm hơn nữa Khi thấy

đứa cháu đau đớn , phẫn uất đến đỉnh điểm , bà ta mới tỏ ra ngậm ngùi , xót thơng ngời đã mất Đến

Đó là hình ảnh mang ý nghĩa tố cáo hạng ngời sống tàn nhẫn , khô héo cả

tình máu mủ ruột thịt trongxã hội thực dân nửa

19G: Hình ảnh bà cô gây cho

phong kiến lúc bấy giờ

Bài tập : Theo em , nhớ lại cuộc trò chuyện với ngời cô tức là tác giả nhớ lại điềugì ?

A Cảnh ngộ tội nghiệp của một đứa trẻ

B Cảnh ngộ thơng tâm của ngời mẹ hiền từ

C Sự xảo quệt và độc ác của ngời cô

II Kiểm tra bài cũ

Nhân vật bà cô hiện lên trong cuộc trò chuyện với bé Hồng là một con ngời ntn ?

A Là một ngời đàn bà xấu xa , xảo quyệt , thâm độc với những '' rắp tâm tanh bẩn ''

B Là một ngời đại diện cho những thành kiến phi nhân đạo , cổ hủ của XH lúc bấy giờ

C Là một ngời có tính cách tiêu biểu cho những phụ nữ từ xa đến nay

(D) Cả A và B

III Bài mới

1 Giới thiệu bài

2 Tiến trình bài dạy

? Hãy cho biết hoàn cảnh sống

hiện tại của chú bé Hồng ? - Bố chơi bời nghiện ngập ,

2, Tình yêu

th-ơng của chú bé 20

? Diễn biến tâm trạng của bé

Hồng khi lần lợt nghe những

câu hỏi và thái độ cử chỉ của bà

cô ntn?

Chia nhóm thảo luận :

N1: Khi nghe câu hỏi đầu tiên

của ngời cô '' Hồng ! Mày có

muốn vào Thanh Hoá ''

N2: Lời hỏi thứ hai của ngời cô

N3: Khi nghe ngời cô kể về

tình cảnh tội nghiệp của mẹ

có tin tức gì ?

- Hồng phải sống với bà cô

trong sự cô đơn , buồn tủi

Hs thảo luận theo nhóm ,

cử đại diện trình bày

N1: Mới đầu nghe ngời cô

N2: Trớc những câu hỏi , lời khuyên nh xát muối vàolòng nhng lại chứa đầy sự mỉa mai , nhục mạ của ng-

ời cô , lòng bé Hồng càng thắt lại vì đau đớn , vì tủi nhục , xúc động vì thơng

mẹ , thơng thân khiến khoémắt em đã cay cay , rồi '' n-

ớc mắt ròng ròng rớt xuốnghai bên mép , chan hoà

đầm đìa ở cằm và cổ '' Nỗi đau xót tức tởi đang dâng lên trong lòng N3 : Tâm trạng đau đớn , uất ức của chú bé dâng đếncực điểm khi nghe ngời cô

cứ tơi cời kể về tình cảnh tội nghiệp của mẹ mình

Hồng đối với ngời mẹ

Nguyên Hồng đã bộc lộ lòng căm tức tột cùng ấy bằng các chi tiết đầy ấn t-ợng Lời văn lúc

21

Gọi h/s nhận xét phần trình bày

Gv nêu vấn đề thảo luận :

tiếng gọi thảng thốt , bối rối :

Mợ ơi ! của bé Hồng và giả

thiết tác giả đặt ra qua hình ảnh

mới thấy niềm vui sớng , hạnh

phúc trần gian vô hạn của đứa

con đang khao khát tình mẹ ,

Những câu nói cuối cùng bày tỏ sự ngậm ngùi của bà

ta đối với ngời anh ruột cũng chỉ là lời vuốt đuôi , giả nhân giả nghĩa mà thôi

- Tiếng gọi '' Mợ ơi ! '' bối rối, mừng tủi , xót xa , đau

đớn , hi vọng Chỉ là bóng của một ngời trông giống

mẹ thôi nhng bé Hồng đã

cất tiếng gọi vang lên giữa

đờng thể hiện niềm khao khát gặp mẹ đang cháy lên trong tâm hồn non nớt của

đứa trẻ mồ côi

- Hình ảnh so sánh ở đây chỉ mang tính giả định nh-

ng lại rất độc đáo phù hợp với việc bộc lộ tâm trạng thất vọng rồi đến tuyệt vọng của bé Hồng Tột cùng hạnh phúc , tột cùng

đau khổ , cảm giác gần với cái chết Đó là phong cáchvăn chơng riêng của

chân lại , oà khóc nức nở Giọt nớc mắt lần này khác

22

G bình : Chú bé Hồng bềnh trôi

trong cảm giác vui sớng , rạo

rực, không mảy may nghĩ ngợi

gì Những lời cay độc của ngời

cô , những tủi cực vừa qua bị

chìm đi giữa dòng cảm xúc

miên man ấy

Câu hỏi thảo luận : Có ý kiến

cho rằng đoạn văn cuối bài tả

lại cảm giác trong lòng mẹ của

- Cảm giác sung sớng đến cực điểm của đứa con khi ởtrong lòng mẹ đợc Nguyên Hồng diễn đạt bằng những rung động rất tinh tế , cảm nhận bằng nhiều giác quan

+ Cảm nhận gơng mặt mẹ ,

đôi mắt , nớc da , hai gò má

+ Cảm giác ấm áp , êm dịu mơn man khắp da thịt + Hơng thơm : hơi quần

áo , mùi trầu nhai : vừa lạ lùng , vừa gần gũi

Tất cả là hình ảnh

về một thế giới đang bừng

nở , hồi sinh, một thế giới dịu dàng kỉ niệm và ấm áp tình mẫu tử

Hs thảo luận , nêu vấn đề :

Đoạn văn đã diễn tả niềm sung sớng vô bờ khi đợc nằm trong lòng mẹ Đó là những giây phút thần tiên hạnh phúc đẹp nhất của conngời Ngời mẹ , trong lòng

đứa con trở nên vĩ đại biết bao Đợc sống trong lòng

mẹ những sầu đau , phiền muộn , tủi hổ dờng nh tan