Tích cực hóa phương pháp thuyết trình bằng sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy các môn Lý luận chính trị ở trường Đại học Sư phạm thành phố Hồ Chí Minh

Bài viết nghiên cứu vai trò, nhân tố ảnh hưởng, thực trạng, trên cơ sở đó đề xuất các giải pháp sư phạm nhằm nâng cao việc sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong giảng dạy các môn lý luận chính trị ở trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh.

TÍCH CỰC HÓA PHƯƠNG PHÁP THUYẾT TRÌNH

BẰNG SỬ DỤNG CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TRONG GIẢNG DẠY CÁC MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ Ở TRƯỜNG ĐẠI HỌC

SƯ PHẠM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

ThS Cao Thành Tấn

Trường ĐHSP TP Hồ Chí Minh

Tóm tắt

Bài viết nghiên cứu vai trò, nhân tố ảnh hưởng, thực trạng, trên cơ sở đó đề

xuất các giải pháp sư phạm nhằm nâng cao việc sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong giảng dạy các môn lý luận

chính trị ở trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh

Từ khóa: Tích cực hóa, công nghệ thông tin, phương pháp thuyết trình

I MỞ ĐẦU

Thuyết trình là phương pháp dạy học đã và đang được sử dụng phổ biến trong dạy học ở các trường cao đẳng, đại học ở nước ta nói chung và trong giảng dạy các môn lý luận chính trị nói riêng Trong thực tế dạy học, mặc dù phương pháp thuyết trình tỏ ra có rất nhiều ưu thế trong việc giảng dạy những môn có tính khái quát hóa, trừu tượng hóa cao, nặng tính hàn lâm khoa học, nhưng nó cũng còn không ít những hạn chế, đặc biệt trong thời đại công nghệ hiện nay Trước sự phát triển mạnh mẽ của khoa học công nghệ với sự bùng nổ của công nghệ thông tin đòi hỏi ngành giáo dục phải thay đổi cách dạy cho phù hợp Hiện nay, giảng viên bên cạnh việc cung cấp thông tin, truyền thụ kiến thức còn có nhiệm vụ giúp người học phát triển phẩm chất

và năng lực đáp ứng được yêu cầu của sự nghiệp đổi mới đất nước cũng như hợp tác quốc tế Ngày nay, khi công nghệ thông tin ngày càng phát triển thì việc ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình dạy học là một điều tất yếu, trong đó có giảng dạy các môn lý luận chính trị Trong Nghị quyết Trung ương 2 khóa VIII, Đảng ta đã

khẳng định: “Đổi mới mạnh mẽ phương pháp giáo dục và đào tạo, khắc phục lối

truyền thụ một chiều, rèn luyện tư duy sáng tạo của người học Từng bước áp dụng các phương pháp tiên tiến và phương pháp hiện đại vào quá trình dạy học”1 Văn

1

Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương khóa VIII, tr.41

kiện Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X chỉ rõ: “Đổi mới cơ cấu tổ chức, nội dung,

phương pháp dạy và học theo hướng chuẩn hóa hiện đại, phát huy trí sáng tạo, khả năng vận dụng, thực hành của người học”2

Hiện nay, Bộ Giáo dục và Đào tạo yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục đào tạo ở tất cả các cấp học, bậc học, ngành học, xem công nghệ thông tin như là một công cụ hỗ trợ đắc lực nhất cho đổi mới phương pháp dạy học ở các môn học Trong những năm gần đây, với sự phát triển của khoa học công nghệ đã ảnh hưởng sâu sắc tới sự nghiệp Giáo dục và Đào tạo, đặc biệt trong đổi mới phương pháp dạy học Ứng dụng công nghệ thông tin trong quá trình dạy học sẽ góp phần cải tiến các phương pháp dạy học truyền thống, khắc phục lối dạy truyền thụ một chiều, làm cho hoạt động dạy học bớt nhàm chán hơn Trong quá trình giảng dạy các môn lý luận chính trị nếu ta sử dụng công nghệ thông tin để tích cực hóa phương pháp thuyết trình sẽ góp phần khắc phục những nhược điểm của phương pháp thuyết trình, phát huy tính tích cực, chủ động học tập của sinh viên, nâng cao chất lượng, hiệu quả của môn học

Cùng với quá trình đổi mới của đất nước, trong những năm gần đây thầy và trò Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh cũng tích cực đổi mới các phương pháp dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu thực tiễn Tuy nhiên, việc sinh viên tiếp cận khoa học công nghệ còn nhiều hạn chế, khả năng giao tiếp còn hạn chế, tính rụt rè, nhút nhát còn phổ biến; do vậy, khó có thể áp dụng các phương pháp dạy học đòi hỏi tính tự lực cao của người học như phương pháp dạy học theo dự án, phương pháp dạy học tình huống, phương pháp dạy học giải quyết vấn đề…Chính vì vậy, trong những năm qua phương pháp dạy học chủ yếu được thầy và trò sử dụng vẫn là phương pháp thuyết trình Tuy nhiên phương pháp thuyết trình lại có nhiều hạn chế, đặc biệt là làm cho sinh viên thụ động, ỷ lại, thiếu tính sáng tạo, không đáp ứng được yêu cầu của thực tiễn, đặc biệt trong thời đại công nghệ hiện nay Để khắc phục những hạn chế của phương pháp thuyết trình, phát huy tính tích cực, tự giác của người học cần sử dụng công nghệ thông tin trong quá trình dạy học

II NỘI DUNG

2.1 Các khái niệm công cụ

- Khái niệm phương pháp thuyết trình

Thuyết trình là phương pháp dạy học truyền thống đã và đang được sử dụng phổ

2

Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện hội nghị lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương khóa X,

tr.36

biến trong dạy học ở các trường cao đẳng, đại học ở nước ta Khi bàn về phương pháp thuyết trình có rất nhiều quan điểm khác nhau, tiêu biểu như:

Dịch giả Nguyễn Văn Cường trong cuốn Lý luận dạy học hiện đại - cơ sở đổi

mới mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học đã viết: “Thuyết trình là thông báo

của giáo viên và việc tiếp thu mang tính tiếp nhận thụ động của người học, thông qua

đó người học tiếp nhận thông tin, xử lý về mặt nhận thức và phát triển các quá trình trí nhớ”3

Trong cuốn Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới tác giả Thái Duy

Tuyên khẳng định: “Thuyết trình là phương pháp thông tin một chiều, người giáo viên nêu ra các ý tưởng hay khái niệm, phát triển, đánh giá và cuối cùng tóm tắt các ý chính đã nêu trong khi học sinh ngồi nghe và ghi chép”4

Tác giả Phan Trọng Ngọ trong cuốn Dạy học và phương pháp dạy học trong

nhà trường đã đưa ra định nghĩa “Phương pháp thuyết trình là phương pháp giáo viên

sử dụng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ để cung cấp cho người học hệ thống thông tin về nội dung học tập Người học tiếp thu hệ thống thông tin đó từ người dạy và xử lý chúng tùy theo chủ thể người học và yêu cầu của dạy học”5

- Tích cực hóa phương pháp thuyết trình

+ Khái niệm phương pháp dạy học tích cực:

Có nhiều cách hiểu khác nhau về khái niệm tích cực, theo nghĩa chung nhất tích cực là dồn hết mọi khả năng, sức lực của bản thân, của gia đình và của tập thể để thực

hiện một công việc cụ thể với mục đích là hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao

Tác giả Trần Thị Mai Phương thì cho rằng: “Phương pháp dạy học tích cực là một thuật ngữ rút gọn, được dùng để chỉ những phương pháp giáo dục, dạy học theo hướng phát huy tất cả khả năng cho phép học tập của người học dưới sự hướng dẫn của người dạy giúp người học đạt được mục tiêu học tập tốt nhất”6

3

Nguyễn Văn Cường (2004), Lý luận dạy học hiện đại - cơ sở đổi mới mục tiêu, nội dung và phương pháp dạy học, Nxb Đại học Sư phạm Hà Nội, dịch, tr.117

4

Thái Duy Tuyên (2010), Phương pháp dạy học truyền thống và đổi mới, Nxb Giáo dục, tr.58-59

5

Phan Trọng Ngọ (2005), Dạy học và phương pháp dạy học trong nhà trường, Nxb Đại học Sư

phạm Hà Nội, tr.187

6

Trần Thị Mai Phương (2007), Dạy học kinh tế chính trị theo hướng tích cực, Nxb Đại học Sư

phạm Hà Nội, tr.25

+ Tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong dạy học:

Việc tích cực hóa - đổi mới phương pháp thuyết trình trong dạy học nói chung

đã tập trung sự quan tâm của nhiều nhà chuyên môn, các nhà quản lý, nhằm cải tiến, đổi mới phương pháp thuyết trình theo hướng hiện đại, nâng cao chất lượng dạy và học Tiêu biểu như sau:

Tác giả Vũ Thị Thanh Nga trong luận văn thạc sĩ của mình đã cho rằng: “tích cực hóa phương pháp thuyết trình là làm cho phương pháp thuyết trình mang tính tích cực, phát huy được vai trò chủ động hoạt động của học sinh trong quá trình dạy học”7

Theo “Đề cương bài giảng phương pháp dạy học giáo dục chính trị”: “tích cực

hóa phương pháp thuyết trình được biểu hiện qua những động thái như: làm cho người học nắm vững mục tiêu, yêu cầu của bài giảng, tăng cường hướng dẫn sử dụng tài liệu cho người học, thuyết trình kết hợp với việc sử dụng các phương tiện kỹ thuật công nghệ dạy học, kết hợp nhuần nhuyễn giữa thuyết trình với các phương pháp dạy học tích cực khác”8

Như vậy, tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong dạy học được hiểu là việc người dạy căn cứ vào trình độ nhận thức của đối tượng người học, vào nội dung, mục tiêu và nhiệm vụ môn học từ đó sử dụng lời nói biểu cảm nhằm phát huy những ưu điểm của phương pháp thuyết trình trong dạy học

+ Tích cực hóa phương pháp thuyết trình bằng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học:

Từ các khái niệm công cụ trên chúng ta có thể hiểu tích cực hóa phương pháp thuyết trình bằng sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học là việc giảng viên sử dụng công nghệ thông tin như một công cụ dạy học để phát huy những ưu điểm, hạn chế những nhược điểm của phương pháp thuyết trình nhằm kích thích hứng thú học tập, tính chủ động, sáng tạo của người học

- Công nghệ thông tin

Công nghệ (technology) ban đầu được hiểu như “một trình tự, một quy trình thao tác do chủ thể thực hiện để tác động vào đối tượng, về sau này được hiểu với

7

Vũ Thị Thanh Nga (2009), Tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong dạy học phần “Công dân với việc hình thành thế giới quan, phương pháp luận khoa học” môn giáo dục công dân lớp 10 ở trường trung học bán công Liễu Giai - Hà Nội, Luận văn thạc sỹ Trường Đại học Sư

phạm Hà Nội, tr.11

8

Khoa Lý luận chính trị - Giáo dục công dân (2017), Đề cương bài giảng phương pháp dạy học Giáo dục chính trị, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, tr.46

nghĩa rộng hơn nhiều Công nghệ không còn đơn thuần chỉ được xem như một hệ thống kiến thức về phương pháp, kỹ năng, kinh nghiệm, bí quyết…để vận hành một

hệ thống thiết bị, phương tiện tương ứng với hệ thống kiến thức đó”9

Ngày nay, công nghệ thông tin đã thâm nhập, chi phối hầu hết các lĩnh vực trong đời sống xã hội của con người Ở Việt Nam, trong Nghị quyết số 49/CP ban hành ngày 04/08/1996, khái niệm công nghệ thông tin được hiểu như sau: “công nghệ thông tin là tập hợp các phương pháp khoa học, các phương tiện và công cụ kỹ thuật hiện đại chủ yếu là kỹ thuật máy tính và viễn thông nhằm tổ chức khai thác và sử dụng có hiệu quả các nguồn tài nguyên thông tin rất phong phú và tiềm năng trong mọi con người và xã hội Công nghệ thông tin phát triển trên nền tảng công nghệ tin học - điện tử - viễn thông và tự động hóa”10

2.2 Vai trò của việc sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong giảng dạy các môn Lý luận chính trị ở Trường Đại học

Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Triển khai Kết luận 94-KL/TW ngày 28/3/2014 của Ban Bí thư về “Tiếp tục đổi mới học tập lý luận chính trị trong hệ thống giáo dục quốc dân”, năm 2019, Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Ban Tuyên giáo Trung ương hoàn thành xây dựng bộ chương trình, giáo trình 5 môn lý luận chính trị giảng dạy trong các trường đại học, cao đẳng, đưa vào giảng dạy từ năm học 2019 - 2020 Đây là một bước quan trọng nhằm đổi mới, nâng cao chất lượng, hiệu qủa giáo dục lý luận chính trị trong trường đại học, cao đẳng

Cùng với cả nước, giảng viên của Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh đã sử dụng nhiều phương pháp, kỹ thuật dạy học hiện đại vào quá trình giảng dạy nhằm đem lại sự hứng thú và hấp dẫn cho người học Một số phương pháp dạy học tích cực mà giảng viên như: Dạy học giải quyết vấn đề, dạy học dự án, thảo luận nhóm,… nhưng hiệu quả đem lại không cao vì phần lớn sinh viên học tập rất thụ động và không chịu phối hợp tham gia các hoạt động học tập do giảng viên đề ra Chính vì vậy, để khắc phục tình trạng trên trong quá trình giảng dạy tác giả đã tìm ra được một giải pháp, giải pháp đó là sử dụng công nghệ thông tin (CNTT) - một trong những phương tiện, công cụ hỗ trợ đắc lực trong quá trình giảng dạy nhằm phát

9

Đỗ Công Tuấn (2004), Lý luận và phương pháp nghiên cứu khoa học, Nxb Chính trị quốc gia, Hà

Nội, tr.16

10

Nghị quyết số 49/CP của Thủ tướng Chính phủ, Phát triển công nghệ thông tin ở Việt Nam trong những năm 90, 1996, tr.1

huy được tính tích cực của sinh viên, bởi lẽ, CNTT không chỉ giúp giảng viên khai thác một cách tối đa những lợi thế của nó vào bài giảng bằng việc đưa hình ảnh, âm thanh, video sinh động hấp dẫn nhằm kích thích sự tò mò và khám phá cho sinh viên Không chỉ vậy, giảng viên còn có thể thiết kế trò chơi bằng CNTT nhằm tạo ra bầu không khí sôi nổi, thoải mái trong giờ học

Công nghệ thông tin không những là công cụ hỗ trợ tốt trong việc dạy và học,

mà còn là nơi lưu giữ tài liệu cần thiết cho giảng viên và sinh viên trong quá trình học tập Hiện nay, với sự phát triển mạng internet có rất nhiều thông tin, tài liệu, bài viết,

âm thanh, hình ảnh được đăng tải trên các Website Do đó giảng viên và sinh viên dễ dàng tiếp cận, khai thác những tư liệu này, nó vừa giúp củng cố kiến thức, vừa nâng cao kỹ năng sử dụng CNTT vừa giúp chuẩn bị bài tốt hơn

CNTT còn giúp giảng viên thiết kế được những kênh hình, những biểu tượng, sơ

đồ dưới dạng động với những hiệu ứng hình ảnh đẹp, hấp dẫn, gần gũi với thực tế, hỗ trợ tốt cho phát triển tư duy của người học Do đó, sinh viên phát triển khả năng quan sát, phát huy trí tưởng tượng, tư duy, ngôn ngữ, giúp sinh viên nhớ kỹ, hiểu sâu bài học Bởi theo lý luận dạy học để phát triển, rèn luyện kỹ năng quan sát, trí tưởng tượng

và tư duy cho người học thì phương pháp tốt nhất là sử dụng đồ dùng trực quan

CNTT còn giúp giảng viên thực hiện được nguyên tắc dạy học “lý thuyết đi đôi với thực hành”, điều này thể hiện ở chỗ người học không chỉ nắm được lý thuyết bài học mà còn vận dụng được những lý thuyết đó vào thực tiễn cuộc sống Bởi khi sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học giảng viên chỉ là người định hướng, nêu vấn

đề, giới thiệu địa chỉ trang web liên quan, hướng dẫn người học cách tiếp cận tra cứu thông tin để lựa chọn những nội dung tri thức phù hợp với mục tiêu bài học còn sinh viên phải tự mình tìm hiểu, trải nghiệm, đưa ra tri thức mới

CNTT còn thu gần khoảng cách giữa người dạy và người học trong mọi hoàn cảnh Nhờ có công nghệ thông tin với sự kết nối internet mà người dạy có thể dễ dàng nắm bắt các thông tin phản hồi từ người học qua nhiều kênh thông tin khác nhau như: Gmail, Facebook, Zalo,… từ đó dễ dàng trao đổi với người học qua nhiều hình thức khác nhau

Một trong những vai trò quan trọng của việc ứng dụng CNTT trong giảng dạy

đó là việc giảng viên quản lý sinh viên qua hệ thống, phần mềm đã được thiết kế để phục vụ cho công tác quản lý và giảng dạy Giảng viên có thể dễ dàng quản lý sinh viên về các vấn đề như danh sách lớp, thời gian học, lịch thi, kết quả học tập, danh sách khen thưởng, kỷ luật, học bổng,… chỉ cần vài thao tác trên máy tính có kết nối internet là giảng viên có thể nắm được những thông tin liên quan đến sinh viên mà mình muốn tìm hiểu

2.3 Những nhân tố ảnh hưởng đến việc sử dụng công nghệ thông tin để tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong giảng dạy các Lý luận chính trị ở Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Hiện nay, trong thời đại cách mạng công nghiệp 4.0, công nghệ thông tin có vai trò to lớn và là công cụ hỗ trợ đắc lực trong công tác quản lý đào tạo cũng như công tác giảng dạy của giảng viên tại nhà trường Trong quá trình dạy và học các môn Lý luận chính trị thầy và trò Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh đã chủ động, tích cực sử dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao hiệu quả giảng dạy Nhưng hiệu quả của việc sử dụng công nghệ thông tin để tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong dạy học các môn Lý luận Chính trị như thế nào lại còn phụ thuộc vào những nhân tố sau:

Thứ nhất, trình độ nhận thức và năng lực sử dụng công nghệ thông tin của giảng viên

Hiện nay, năng lực sử dụng công nghệ thông tin của đội ngũ cán bộ, giảng viên nhà trường còn hạn chế và không đồng đều, trừ các giảng viên giảng dạy tin học được đào tạo chuyên ngành tin ra thì các giảng viên của nhà trường hầu hết đều phải tự học,

tự nghiên cứu nên chỉ biết những kỹ năng cơ bản chứ không chuyên sâu Các giảng viên lớn tuổi chỉ mới tiếp cận CNTT qua việc tự học, tự mày mò nghiên cứu chứ chưa được đào tạo cơ bản nên còn hạn chế về một số những kỹ năng cơ bản như kỹ năng soạn thảo, kỹ năng tổng hợp tính toán, xử lý số liệu, kỹ năng ứng dụng các hàm trong bảng tính Exel, kỹ năng khai thác các nguồn tư liệu trên mạng, kỹ năng sử dụng máy móc, thiết bị… Do vậy, hạn chế trong việc tiếp cận với các phương tiện hiện đại và dẫn đến tâm lý ngại đổi mới ứng dụng CNTT trong quá trình dạy học Một số giáo viên trẻ

có kỹ năng tin học khá tốt, sử dụng khá thành thạo các thiết bị CNTT nhưng do thiếu kinh nghiệm giảng dạy nên hiệu quả dạy học chưa cao Trong quá trình sử dụng CNTT nhằm tích cực hóa PPTT, một số giảng viên đã lạm dụng CNTT trong các tiết dạy trên lớp, đưa các tiết dạy thành tiết trình chiếu kiến thức trên màn hình Việc sử dụng CNTT nhằm tích cực hóa PPTT trong dạy học chưa thực sự là đam mê, chưa trở thành việc làm thường xuyên của đội ngũ giảng viên, đôi khi giảng viên chỉ làm khi tham gia các hội thi như giảng viên dạy giỏi hoặc các tiết thao giảng

Thứ hai, trình độ nhận thức của sinh viên

Phần lớn sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh vẫn tồn tại thói quen thụ động, quen nghe, quen chép, ghi nhớ và tái hiện lại một cách máy

móc, rập khuôn những gì giảng viên đã giảng, trình bày, chứ chưa có thói quen chủ động trong việc tổng hợp kiến thức thông qua bài giảng Bên cạnh đó, sinh viên chưa

có thói quen chủ động tra cứu, tìm kiếm thông tin trên mạng Internet còn dựa nhiều vào giáo trình mà giảng viên cung cấp Chính vì vậy, những kiến thức mà sinh viên cập nhật chưa thật sự mới mẻ và chính xác để đáp ứng được vấn đề học tập mà giảng viên đưa ra Những điều đó cũng ảnh hưởng phần nào tới việc sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy của giảng viên

Thứ ba, sự hỗ trợ từ ban giám hiệu và đồng nghiệp

Với tinh thần cầu thị, ban giám hiệu nhà trường luôn quan tâm, tạo điều kiện, tổ chức các buổi tập huấn, hướng dẫn học tập cho giảng viên, khuyến khích giảng viên

sử dụng CNTT trong dạy học Nhà trường đã tổ chức tập huấn cho giảng viên về các

kỹ năng CNTT cơ bản, cung cấp những phần mềm phục vụ quá trình giảng dạy như phần mềm vào điểm; cho cán bộ tin học hỗ trợ, hướng dẫn giảng viên sử dụng phần mềm dạy học Các đồng nghiệp, bạn bè hướng dẫn nhau sử dụng CNTT sao cho có hiệu quả

Toàn bộ những nhân tố trên đã ảnh hưởng tới chất lượng và hiệu quả của việc tích cực hóa PPTT bằng sử dụng CNTT trong dạy học các môn Lý luận chính trị ở Trường ĐHSP Thành phố Hồ Chí Minh

2.4 Thực trạng của việc tích cực hóa phương pháp thuyết trình bằng sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy các môn Lý luận chính trị ở Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Ứng dụng công nghệ thông tin trong giáo dục và đào tạo nói chung và Khoa Lý luận chính trị Trường Đại học Sư phạm nói riêng đang ở những bước khởi đầu Những giờ giảng dạy của giảng viên bước đầu đều sử dụng giáo án điện tử nhưng giáo án điện tử đó chưa thật sự đầu tư đúng mức, các slide trình chiếu còn đơn giản, nghèo nàn về ý tưởng và hiệu ứng chưa thật sự hấp dẫn, lôi cuốn người học Bên cạnh

đó, tỷ lệ giảng viên và sinh viên truy cập Internet để tìm kiếm thông tin phục vụ cho việc học còn nhiều hạn chế

Nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của việc tích cực hóa phương pháp thuyết trình bằng sử dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, trong thời gian qua các giảng viên Khoa Giáo dục Chính trị - Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh đã tích cực ứng dụng công nghệ thông tin vào quá trình soạn giáo án điện

tử và lên lớp Các giảng viên đã tiến hành soạn các bài giảng điện tử, lồng ghép các

tranh ảnh, sơ đồ, phim, video vào các bài học và đã có tác động rất lớn đến nhận thức

và hứng thú học tập của sinh viên Nhiều giảng viên nhận thấy việc ứng dụng công nghệ thông tin như một xu thế tất yếu trong hoạt động dạy học hiện nay do đó đã thường xuyên sử dụng công nghệ thông tin trong dạy học

Nhận thức được sự cần thiết cũng như vai trò của CNTT trong dạy học nhà trường không ngừng bổ sung và xây dựng các phòng học chức năng với đầy đủ các trang thiết bị Nhà trường tổ chức thực hiện triển khai việc sử dụng CNTT trong dạy học, khuyến khích các giảng viên giảng dạy bằng giáo án điện tử Sự quan tâm của nhà trường đã tạo thuận lợi cho các GV ứng dụng CNTT vào quá trình dạy học Các giảng đường, các phòng học đều được lắp đặt máy chiếu Projector để phục vụ cho việc dạy học Các giảng viên đều có lòng yêu nghề, có tinh thần học hỏi, trau dồi kiến thức, tích cực khai thác tìm kiếm thông tin từ internet nhằm nâng cao chất lượng bài dạy Tuy nhiên, việc sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong giảng dạy các môn Lý luận Chính trị ở trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh vẫn đang ở những bước làm đầu tiên Việc khai thác, sử dụng công nghệ thông tin trong quá trình giảng dạy còn nhiều hạn chế Các giảng viên đã sử dụng giáo án điện tử trong các giờ lên lớp nhưng chưa hiệu quả chưa cao, các slide thiết kế còn nghèo nàn, đơn giản, thiếu hấp dẫn, do đó dẫn đến tình trạng

“nhìn - chép” vẫn diễn ra phổ biến

Sở dĩ những thành tựu về công nghệ thông tin chưa được ứng dụng nhiều trong quá trình dạy - học cho sinh viên Trường Đại học Sư phạm Thành Phố Hồ Chí Minh

có nhiều nguyên nhân Nguyên nhân lớn nhất đó chính là về phía giảng viên - người trực tiếp đổi mới phương pháp dạy học bằng việc ứng dụng công nghệ thông tin vào dạy học, giảng viên hiện nay trong quá trình dạy học vẫn còn thói quen dạy học theo kiểu truyền thụ kiến thức một chiều chưa lấy người học làm trung tâm, vẫn chú trọng

về nội dung hơn là phát triển phẩm chất năng lực của người học

2.5 Giải pháp nâng cao việc sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa phương pháp thuyết trình trong giảng dạy các môn Lý luận chính trị ở Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh

Thứ nhất, nâng cao trình độ chuyên môn cho đội ngũ giảng viên

Theo nguyên tắc “nội dung quyết định phương pháp”, nghĩa là giảng viên muốn đổi mới phương pháp giảng dạy trước hết phải lựa chọn và đổi mới về nội dung giảng dạy cho phù hợp Vì thế, mỗi giảng viên phải tự mình ý thức trong việc tự nghiên cứu kiến thức chuyên môn để không ngừng nâng cao trình độ, trau dồi về chuyên môn

nghiệp vụ có chiều sâu để có thể đáp ứng với các phương pháp dạy học tích cực hiện nay Bên cạnh kiến thức chuyên môn của mình thì cũng phải trang bị cho mình kiến thức mang tính tích hợp nhiều môn học, đó là phải nắm vững kiến thức của các bộ môn liên quan trong hệ thống các môn Lý luận Chính trị (Triết học, Chủ nghĩa xã hội khoa học, Kinh tế Chính trị, Tư tưởng Hồ Chí Minh, Đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam…) vì giữa chúng có quan hệ khăng khít, gắn bó chặt chẽ với nhau, bổ sung, hỗ trợ cho nhau trong mỗi bài giảng Muốn nâng cao việc sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa phương pháp thuyết trình một cách hiệu quả thì trước hết giảng viên phải nắm vững kiến thức chuyên môn, đồng thời biết sử dụng thành thạo các trang thiết bị kỹ thuật hiện đại để phục vụ cho công tác giảng dạy

Thứ hai, nhận thức đúng đắn vai trò của công nghệ thông tin trong dạy học hiện đại, từ đó nâng cao trình độ và kỹ năng sử dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ giảng viên

Để nâng cao chất lượng, hiệu quả công tác Giáo dục và đào tạo nói chung, cũng như trong giảng dạy các môn Lý luận Chính trị nói riêng thì việc quan tâm chất lượng đội ngũ giảng viên là yếu tố quan trọng và đặt lên hàng đầu Hiện nay với sự tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 thì việc bồi dưỡng kỹ năng sử dụng máy tính và các phần mềm hỗ trợ soạn giảng dạy cơ bản là rất cần thiết cho giảng viên Những kỹ năng quan trọng đó cần tập trung chủ yếu vào những thao tác hàng ngày trên lớp như: tra cứu, tìm kiếm thông tin, soạn giảng văn bản Bên cạnh đó giảng viên cần sử dụng thành thạo một số phương tiện dạy học như: máy ghi âm, ghi hình, máy chiếu, máy quay phim, chụp ảnh, cách thiết kế các phần mềm cơ bản, thông dụng để soạn giảng, làm đề thi, kiểm tra, nhất là về trắc nghiệm Giảng viên không chỉ nâng cao trình độ công nghệ thông tin cho bản thân mà điều quan trọng hơn đó là giảng viên phải hướng dẫn và trang bị cho sinh viên có được những kỹ năng

về công nghệ thông tin phù hợp nhằm phát huy được tính tích cực, chủ động, sáng tạo

và tự giác trong học tập của sinh viên

Thứ ba, bảo đảm nguyên tắc tính sư phạm khi ứng dụng công nghệ thông tin

trong dạy học hiện đại

Trong phương pháp giảng dạy thì không có một phương pháp nào là vạn năng

cả, mỗi phương pháp điều có ưu điểm và hạn chế riêng Việc ứng dụng công nghệ

thông tin nhằm tích cực hóa các phương pháp dạy học cũng có hai mặt Một mặt,

giảng viên khi sử dụng công nghệ thông tin nhằm tích cực hóa các phương pháp dạy học, trong đó có phương pháp thuyết trình cần đảm bảo không những tính nội dung