Bài viết tập trung làm rõ những nội dung cơ bản của quá trình kiến tạo, xác lập, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hơn 90 năm qua - một nhân tố quan trọng góp phần quyết định vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng nước ta, nhất là trong quá trình đổi mới, phát triển đất nước vì mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội.
Trang 1QUÁ TRÌNH KIẾN TẠO, XÁC LẬP, BỔ SUNG, PHÁT TRIỂN NỀN TẢNG TƯ TƯỞNG CỦA ĐẢNG - QUA CÁC VĂN KIỆN
ĐẠI HỘI ĐẢNG CỘNG SẢN VIỆT NAM
ThS Đinh Khắc Trung Trường Chính trị tỉnh Ninh Bình
Tóm tắt
Quá trình kiến tạo, xác lập, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng
sản Việt Nam, điều đó, một mặt cho thấy, đó là quá trình đổi mới, sáng tạo, phát
triển liên tục về tư duy lý luận; mặt khác, cũng cho thấy sự trưởng thành vượt bậc
không ngừng nghỉ trong thực tiễn lãnh đạo cách mạng của Đảng Cộng sản Việt
Nam Trên cơ sở đi sâu, bám sát các văn kiện qua các kỳ đại hội Đảng, bài viết
tập trung làm rõ những nội dung cơ bản của quá trình kiến tạo, xác lập, bổ sung,
phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam trong hơn 90 năm qua -
một nhân tố quan trọng góp phần quyết định vào thắng lợi của sự nghiệp cách mạng
nước ta, nhất là trong quá trình đổi mới, phát triển đất nước vì mục tiêu độc lập dân
tộc và chủ nghĩa xã hội
Từ khóa: Nền tảng tư tưởng của Đảng, xác lập, bổ sung, phát triển, các văn kiện
đại hội
I MỞ ĐẦU
Ra đời ngày 3/2/1930, đến nay đã hơn 90 năm, Đảng Cộng sản Việt Nam luôn lấy chủ nghĩa Mác - Lênin, sau này là tư tưởng Hồ Chí Minh (từ Đại hội VII - 1991, đến nay) làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng Kiên định, vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là một trong các cội nguồn cốt lõi, có ý nghĩa quyết định tạo nên những thắng lợi cách mạng,
có ý nghĩa lịch sử của Đảng Cộng sản Việt Nam Bài viết bước đầu, tập trung đi sâu, nghiên cứu, tìm hiểu quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam về vị trí, vai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh thể hiện qua các văn kiện đại hội
II NỘI DUNG
2.1 Quá trình xác lập, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam - qua các văn kiện của Đảng giai đoạn (1930 - 1960)
Sau 10 năm ra đi tìm đường cứu nước, Hồ Chí Minh đến với chủ nghĩa Mác -
Lênin thông qua đọc Sơ thảo lần thứ nhất những luận cương về vấn đề dân tộc và vấn
Trang 2đề thuộc địa của V.I Lênin (7/1920) Người tìm ra con đường cứu nước và giải phóng
dân tộc đó là con đường cách mạng vô sản, được coi là con đường duy nhất đúng của cách mạng Việt Nam Từ thực tiễn của Cách mạng tháng Mười Nga (1917), lý luận của chủ nghĩa Mác - Lênin, Hồ Chí Minh đã sớm thấy được vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng của Đảng Cộng sản trong đấu tranh cách mạng, thực hiện sứ mệnh lịch sử của
giai cấp công nhân Trong tác phẩm Đường Kách mệnh viết năm 1927, (trước khi Đảng
ta ra đời 3 năm), Hồ Chí Minh đã viết: “Cách mệnh trước hết phải có cái gì ? Trước hết
phải có đảng cách mệnh, để trong thì vận động và tổ chức dân chúng, ngoài thì liên lạc với dân tộc bị áp bức và vô sản giai cấp mọi nơi Đảng có vững cách mệnh mới thành công, cũng như người cầm lái có vững thuyền mới chạy Đảng muốn vững thì phải có chủ nghĩa làm cốt, trong đảng ai cũng phải hiểu, ai cũng phải theo chủ nghĩa ấy Đảng
mà không có chủ nghĩa cũng nhưngười không có trí khôn, tàu không có bàn chỉ nam Bây giờ học thuyết nhiều, chủ nghĩa nhiều, nhưng chủ nghĩa chân chính nhất, chắc
phải có Đảng, quy luật hình thành Đảng - như sau này Người khẳng định: “Đảng kết
Lênin kết hợp với phong trào công nhân và phong trào yêu nước đã dẫn tới việc thành
; Hồ Chí Minh và đội ngũ cộng
sự đắc lực của mình đã ra sức tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin vào Việt Nam, dẫn đến sự ra đời của các tổ chức cộng sản
Được nghe báo cáo về tình hình không thống nhất giữa các tổ chức cộng sản ở trong nước và Hội Việt Nam cách mạng thanh niên bị tan rã, Nguyễn Ái Quốc từ Xiêm tới Trung Quốc vào ngày 23/12/1929 Người triệu tập đại biểu của Đông Dương Cộng sản Đảng và An Nam Cộng sản Đảng họp tại Hồng Kông ngày 06/01/1930 để thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam Hội nghị thảo luận và tán thành ý kiến chỉ đạo của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, thông qua kế hoạch thành lập một Đảng Cộng sản lấy tên là Đảng Cộng sản Việt Nam; thống nhất cách cử Ban Chấp hành Tung ương lâm thời Hội nghị
thảo luận và thông qua các văn kiện: Chánh cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt, Chương
trình tóm tắt, Điều lệ vắn tắt do đồng chí Nguyễn Ái Quốc soạn thảo… Nghiên cứu các
1
Văn kiện Đảng toàn tập, tập 1, Nxb Chính trị Quốc gia - Sự thật, 1997, tr.24
2
Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 8, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.275
3
Hồ Chí Minh (2011), Toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, tr.406
Trang 3văn kiện trong Hội nghị cho thấy có hai điểm đáng chú ý: Một là, trong tất cả các văn kiện được thảo luận và thông qua tại Hội nghị, mặc dù Đảng ta không trực tiếp khẳng định, nhưng vai trò chủ nghĩa Mác - Lênin làm nền tảng tư tưởng và kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng được thể hiện rõ nét, sâu đậm từ việc xác định tên gọi, bản chất giai cấp, vai trò lãnh đạo của Đảng, đến việc xác định mục tiêu, phương hướng, nhiệm
vụ, lực lượng cách mạng, mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng thế giới… Chẳng hạn, Chánh cương vắn tắt của Đảng khẳng định: “… chủ trương làm tư sản
Hai là, Cương lĩnh vắn tắt, chương trình vắn tắt, Điều lệ Đảng vắn tắt do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã viết và được Hội nghị thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam (03/02/1930) thông qua, lấy
đó làm Cương lĩnh, đường lối cách mạng Như vậy, năm 1930, khái niệm “tư tưởng Hồ Chí Minh” chưa xuất hiện, nhưng trên thực tế tư tưởng của Hồ Chí Minh đã trở thành Cương lĩnh chính trị, đường lối cách mạng của Đảng Cộng sản Việt Nam Cương lĩnh chính trị đầu tiên của Đảng thể hiện những nội dung rất cơ bản của tư tưởng Hồ Chí Minh về cách mạng Việt Nam
Sau khi Đảng ra đời, tư tưởng Hồ Chỉ Minh trải qua thử thách và đã đượckhẳng định lại Việc nhận thức về tư tưởng Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam cũng như vai trò của Người đối với quá trình phát triển của dân tộc từ sau khi thành lập Đảng
là một quá trình không đơn giản Đã có sự hiểu không đúng từ Quốc tế Cộng sản và từ một số người trong Đảng Cộng sản Đông Dương do những người này bị chịu ảnh hưởng lớn của đường lối, quan điểm tả khuynh của Đại hội VI Quốc tế Cộng sản (năm 1928) trên vấn đề tập hợp lực lượng cách mạng ở những nước thuộc địa Nhưng, thực
tế đã chứng minh cho sự đúng đắn của những quan điểm của Hồ Chí Minh, vì vậy tư tưởng Hồ Chí Minh đã từng bước được khẳng định lại Luận cương chính trị của Đảng Cộng sản Đông Dương (10/1930), xác định: “Điều kiện cốt yếu cho sự thắng lợi của cuộc cách mạng ở Đông Dương là cần phải có một Đảng Cộng sản Đảng là đội tiền
biểu lần thứ nhất của Đảng đã họp tại một địa điểm ở phố Quan Công, Ma Cao (Trung Quốc) từ ngày 28 đến 31/3/1935, nhằm xác định đường lối cho thời kỳ đấu tranh mới
khi Đảng đã phục hồi, tại (phần V- Tình hình đảng, mục 3 Tranh đấu trên hai mặt
trận), nhận định: “Cuộc hội nghị của Ban Chỉ huy ở ngoài của Đảng cùng với các đại
4
Văn kiện Đảng toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997, tr.2
5
Văn kiện Đảng toàn tập, tập 2, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội, 1997, tr.104
Trang 4biểu các đảng bộ trong xứ hồi tháng 6/1934 có nghị quyết bắt buộc các đảng bộ mở rộng sự tự chỉ trích Bônsêvích trong các cấp đảng bộ, để nâng cao trình độ chính trị toàn Đảng và để giữ cho chủ nghĩa Mác - Lênin được trong sạch”6 Trong phần VI, xác định nhiệm vụ của đảng: “Đảng phải bảo đảm cho chủ nghĩa Mác - Lênin được trong sạch, cho hàng ngũ đảng được thống nhất về lý thuyết và thực hành”7 Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ II của Đảng tại xã Vinh Quang, huyện Chiêm Hoá, tỉnh Tuyên Quang
từ ngày 11 đến ngày 19/2/1951 Diễn văn khai mạc Đại hội của Đảng nhấn mạnh:
“Đường lối chính trị, nền nếp làm việc và đạo đức cách mạng của Đảng ta hiện nay là đường lối, tác phong và đạo đức Hồ Chủ tịch; đường lối chính trị, tác phong và đạo đức cách mạng của Mác - Ăngghen - Lênin - Xtalin ở Việt Nam Toàn Đảng hãy ra sức học tập đường lối chính trị, tác phong và đạo đức cách mạng của Hồ Chủ tịch; sự học tập
ấy, là điều kiện tiên quyết làm cho Đảng mạnh và làm cho cách mạng đi mau đến thắng lợi hoàn toàn”8 Chính cương Đảng Lao động Việt Nam, xác định: “Đảng Lao động nhằm hoàn thành sự nghiệp giải phóng dân tộc, xóa bỏ di tích phong kiến và nửa phong kiến, phát triển chế độ dân chủ nhân dân, làm cho nước Việt Nam độc lập và thống
2.2 Quá trình xác lập, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam - qua các văn kiện của Đảng giai đoạn (1960 - 1991)
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ III của Đảng họp tại Hà Nội từ ngày 5 đến 12/9/1960 Nhiệm vụ chính: Xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh thống
6
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-i/nghi quyetchinhtricuadaibieudaihoicongreslanthunhatdangcongsandongduong (Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam; thứ sáu, 17/07/202020:54:27 GMT +7)
7
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-i/nghi quyetchinhtricuadaibieudaihoicongreslanthunhatdangcongsandongduong (Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam; thứ sáu, 17/07/202020:54:27 GMT +7)
8
Đảng Cộng sản Việt Nam (1997), Văn kiện Đảng toàn tập, tập 12, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội, tr.9
9
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-ii/ chinh-cuong-dang-lao-dong-viet-nam-1448 Báo điện tử - Đảng Cộng sản Việt Nam; thứ bảy, 18/7/2020 14:55' (GMT +7)
10
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-ii/ tuyen-ngon-cua-dang-lao-dong-viet-nam Báo điện tử - Đảng Cộng sản Việt Nam; thứ bảy, 18/7/2020 14:55' (GMT +7)
Trang 5nhất nước nhà ở miền Nam Đồng chí Hồ Chí Minh - Chủ tịch Đảng đọc lời khai mạc Đại hội Người nói: “Lịch sử ba mươi nǎm đấu tranh của Đảng đã dạy chúng ta rằng: Thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin, tuyệt đối trung thành với lợi ích của giai cấp vô sản và của dân tộc; giữ gìn sự đoàn kết nhất trí trong Đảng và sự đoàn kết nhất trí giữa các đảng cộng sản, giữa các nước trong đại gia đình xã hội chủ nghĩa, đó là cái bảo đảm chắc chắn nhất cho cách mạng thắng lợi” Báo cáo chính trị của Đại hội khẳng định: “Sức mạnh vô địch của Đảng ta chính là ở chỗ Đảng ta tuyệt đối trung thành với chủ nghĩa Mác - Lênin, một lòng một dạ phục vụ nhân dân, phục vụ tổ quốc, không ngừng củng cố sự đoàn kết nhất trí của mình chung quanh Trung ương Đảng và đồng chí Hồ Chí Minh, vị lãnh tụ kính mến của giai cấp công nhân và của dân tộc ta, đồng thời luôn tǎng cường sự đoàn kết quốc tế trên cơ sở chủ nghĩa quốc tế vô sản”11; “Cuộc kháng chiến trường kỳ của nhân dân ta đã kết thúc thắng lợi… Thắng lợi đó cũng chứng tỏ rằng chỉ có sự lãnh đạo đúng đắn của giai cấp công nhân mà Đảng ta là đại biểu, chỉ có đường lối cách mạng khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin mới có thể tạo điệu kiện cho nhân dân ta đánh bại quân thù và giành tự do, độc lập”12
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IV của Đảng họp tại Hà Nội từ ngày 14 đến 20/12/1976 Diễn văn khai mạc Đại hội khẳng định: “Đảng vận dụng chủ nghĩa Mác - Lênin vào hoàn cảnh nước ta một cách đúng đắn và sáng tạo, thực hiện chỉ thị sáng suốt của Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã lãnh đạo toàn Đảng, toàn dân và toàn quân ta hoàn thành tốt đẹp nhiệm vụ lịch sử do Đại hội lần thứ III của Đảng đề ra, làm tròn sứ mệnh thiêng liêng đối với Tổ quốc và nghĩa vụ quốc
tế cao cả của mình13 Báo cáo Chính trị tại Đại hội khẳng định: “Thắng lợi to lớn của sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước cũng như những trang sử chói lọi của cách mạng Việt Nam ngót nửa thế kỷ nay mãi mãi gắn liền với tên tuổi của Chủ tịch Hồ Chí Minh, người sáng lập và rèn luyện Đảng ta, người khai sinh nền Cộng hòa Dân chủ Việt Nam, người vun trồng khối đại đoàn kết dân tộc và xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng,
11
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-iii/bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-iii-1453 12
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-iii/bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-iii-1453 13
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đảng toàn tập, tập 37, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội,
tr.425-426
Trang 6vị lãnh tụ thiên tài của giai cấp công nhân và nhân dân ta, người anh hùng dân tộc vĩ đại, người chiến sĩ lỗi lạc của phong trào cộng sản quốc tế14
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V của Đảng họp từ ngày 27 đến 31/3/1982, tại
Hà Nội, xác định nhiệm vụ chính là xây dựng chủ nghĩa xã hội trên toàn lãnh thổ Việt Nam Trong Diễn văn khai mạc Đại hội nhấn mạnh: “Đảng Cộng sản Việt Nam là một đảng cách mạng kiên cường, trung thành vô hạn với chủ nghĩa Mác - Lênin và chủ nghĩa quốc tế vô sản, với vận mệnh của dân tộc và lợi ích của nhân dân”15
Đảng ta xác định: "Đảng phải đặc biệt coi trọng việc tổ chức học tập một cách có hệ thống tư tưởng, đạo đức tác phong của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong toàn Đảng”16
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI của Đảng họp từ ngày 15 đến 18/12/1986, tại Hà Nội Đại hội khởi xướng đưa đất nước tiến hành công cuộc đổi mới Báo cáo
chính trị Đại hội khẳng định: “Đại hội VI của Đảng, 1986, Đảng ta khẳng định: “Muốn
đổi mới tư duy, Đảng ta phải nắm vững bản chất cách mạng khoa học của Chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa di sản tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh”17 Đại hội “biểu thị quyết tâm của Đảng giương cao ngọn cờ chủ nghĩa Mác -
Lênin, tiến bước theo con đường do Chủ tịch Hồ Chí Minh vạch ra Đảng ta phải nắm vững bản chất cách mạng và khoa học của chủ nghĩa Mác - Lênin, kế thừa di sản quý báu về tư tưởng và lý luận cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh18
2.3 Quá trình xác lập, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản Việt Nam - qua các văn kiện của Đảng giai đoạn (1991 - đến nay)
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII của Đảng tại Hà Nội từ ngày 24 đến ngày 27/6/1991 Trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã
14
tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-iv/bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-khoa-iii-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-iv-cua-dang-1513 15
Đảng Cộng sản Việt Nam (1982), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, tập 1, Nxb Sự
thật, Hà Nội, tr.18
16
Đảng Cộng sản Việt Nam, Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ V, tập 3, Nxb Sự thật, Hà
Nội, tr.61
17
Đàng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đảng toàn tập, tập 47, Nxb Chính trị quốc gia, Hà
Nội, tr.807
18
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-vi/ bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-v-trinh-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc -lan-thu-vi-cua-1491
Trang 7hội, Đảng ta khẳng định: Từ thực tiễn cách mạng với những thành công và khuyết
điểm, sai lầm, có thể rút ra bài học lớn: “sự lãnh đạo đúng đắn của Đảng là nhân tố
hàng đầu bảo đảm thắng lợi của cách mạng Việt Nam Đảng không có lợi ích nào khác
ngoài việc phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân Đảng phải nắm vững, vận dụng sáng tạo và góp phần phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, không ngừng làm giàu trí tuệ, bản lĩnh chính trị và năng lực tổ chức của mình để đủ sức giải quyết các vấn đề do thực tiễn cách mạng đặt ra Mọi đường lối, chủ trương của Đảng
phải xuất phát từ thực tế, tôn trọng quy luật khách quan”19 Trong Cương lĩnh Đảng ta
nhấn mạnh: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của giai cấp công nhân Việt Nam, đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của cả dân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ
định cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh là nên tảng tư tưởng và
kim chỉ nam cho hành động của Đảng.“Tư tưởng Hồ Chí Minh là kết quả của sự vận
dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta và trong thực tế,
tư tưởng Hồ Chí Minh đã trở thành một tài sản tinh thần quý báu của Đảng và của dân tộc”21
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng diễn ra từ ngày 28/6 đến 1/7/1996, tại Hà Nội Tổng kết chặng đường đổi mới 10 năm qua, Đảng ta rút ra bài học: “Giữ vững mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội trong quá trình đổi mới; nắm vững hai nhiệm vụ chiến lược xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, kiên trì chủ nghĩa Mác
- Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” Trong công tác xây dựng Đảng, phải thường xuyên
nắm vững và tập trung làm tốt những điều cơ bản sau đây: “Giữ vững và tăng cường
bản chất giai cấp công nhân của đảng Kiên định và vận dụng sáng tạo, góp phần phát
triển chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh, xuất phát đầy đủ từ thực tiễn Việt Nam, trên cơ sở đó xây dựng đường lối, chủ trương và các chính sách đúng đắn”22
19
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-vii/ cuong-linh-xay-dung-dat-nuoc-trong-thoi-ky-qua-do-len-chu-nghia-xa-hoi
20
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-vii/ cuong -linh-xay-dung-dat-nuoc-trong-thoi-ky-qua-do-len-chu-nghia-xa-hoi
21
Đảng Cộng sản Việt Nam (2007), Văn kiện Đảng toàn tập, tập 51, Nxb Chính trị quốc gia Hà
Nội, tr.33
22
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-viii/ bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-vii-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan -thu-viii-cua-dang
Trang 8Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng tại Hà Nội từ ngày 19 đến 22/4/2001 Báo cáo chính trị của Đại hội khẳng định: “Thực tiễn phong phú và những thành tựu thu được qua 15 năm đổi mới đã chứng minh tính đúng đắn của Cương lĩnh
được thông qua tại Đại hội VII của Đảng… Đảng và nhân dân ta quyết tâm xây dựng
đất nước Việt Nam theo con đường xã hội chủ nghĩa trên nền tảng chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh” Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm
toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, là kết quả của
sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại Đó là tư tưởng về giải phóng dân tộc, giải phóng giai cấp, giải phóng con người; về độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, kết hợp sức mạnh dân tộc với sức mạnh thời đại; về sức mạnh của nhân dân, của khối đại đoàn kết dân tộc; về quyền làm chủ của nhân dân, xây dựng Nhà nước thật sự của dân, do dân, vì dân; về quốc phòng toàn dân, xây dựng lực lượng vũ trang nhân dân; về phát triển kinh
tế và văn hoá, không ngừng nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân; về đạo đức cách mạng, cần, kiệm, liêm, chính, chí công vô tư; về chăm lo bồi dưỡng thế
hệ cách mạng cho đời sau; về xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh, cán bộ, đảng viên vừa là người lãnh đạo, vừa là người đầy tớ thật trung thành của nhân dân Tư tưởng Hồ Chí Minh soi đường cho cuộc đấu tranh của nhân dân ta giành thắng lợi, là tài sản tinh thần to lớn của Đảng và dân tộc ta Khẳng định lấy chủ nghĩa Mác - Lênin,
tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động là bước phát triển quan trọng trong nhận thức và tư duy lý luận của Đảng ta
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X của Đảng (4/2006), khi đề cập tư tưởng Hồ Chí Minh, đã nêu rõ: “Sự nghiệp cách mạng của Đảng và của nhân dân ta 76 năm qua
đã khẳng định rằng, tư tưởng vĩ đại của Người cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin mãi mãi là nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam, là tài sản tinh thần vô giá của Đảng và dân tộc ta Tư tưởng đó đã dẫn dắt chúng
ta trên mỗi chặng đường xây dựng và phát triển đất nước, là ngọn cờ thắng lợi của cách mạng Việt Nam, là sức mạnh tập hợp và đoàn kết toàn dân tộc trong sự nghiệp cách mạng của chúng ta hôm nay và mai sau”23
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng Cộng sản Việt Nam (năm 2011),
trong Cương lĩnh xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội (Bổ
23
Đảng Cộng sản Việt Nam (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội, tr.6
Trang 9sung, phát triển năm 2011) đã nêu: “Đảng Cộng sản Việt Nam là đội tiên phong của
giai cấp công nhân, đồng thời là đội tiên phong của nhân dân lao động và của dân tộc Việt Nam; đại biểu trung thành lợi ích của giai cấp công nhân, nhân dân lao động và của dân tộc Đảng lấy chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh làm nền tảng tư tưởng, kim chỉ nam cho hành động, lấy tập trung dân chủ làm nguyên tắc tổ chức cơ bản Tư tưởng Hồ Chí Minh là một hệ thống quan điểm toàn diện và sâu sắc về những vấn đề cơ bản của cách mạng Việt Nam, kết quả của sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin vào điều kiện cụ thể của nước ta, kế thừa và phát triển các giá trị truyền thống tốt đẹp của dân tộc, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại; là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta giành thắng lợi”24
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Báo cáo chính trị của Đại hội khẳng định:
“Ba mươi năm đổi mới là một giai đoạn lịch sử quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và
bảo vệ đất nước, đánh dấu sự trưởng thành về mọi mặt của Đảng, Nhà nước và nhân dân ta Đổi mới mang tầm vóc và ý nghĩa cách mạng, là quá trình cải biến sâu sắc, toàn diện, triệt để, là sự nghiệp cách mạng to lớn của toàn Đảng, toàn dân và toàn quân vì
mục tiêu "dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng, văn minh”… Nhìn lại 30 năm đổi mới, từ những thành tựu cũng như những hạn chế, khuyết điểm, rút ra bài học sau:
“trong quá trình đổi mới phải chủ động, không ngừng sáng tạo trên cơ sở kiên định mục tiêu độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội, vận dụng sáng tạo và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, kế thừa và phát huy truyền thống dân tộc, tiếp thu
Tổng kết 86 năm hoạt động của mình, Đảng Cộng sản Việt Nam khẳng định: "Chủ tịch
Hồ Chí Minh vĩ đại, lãnh tụ thiên tài của Đảng và nhân dân ta, người thầy vĩ đại của cách mạng Việt Nam, người sáng lập, lãnh đạo và rèn luyện Đảng ta, Anh hùng giải phóng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, người đã làm rạng rỡ dân tộc ta, non sông đất nước ta, người chiến sĩ cộng sản quốc tế mẫu mực, người bạn thân thiết của các dân tộc đấu tranh vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ và tiến bộ xã hội trên toàn thế giới
Tư tưởng của Người, cùng với chủ nghĩa Mác - Lênin là nền tảng tư tưởng, kim chỉ
24
Đảng Cộng sản Việt Nam (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội, tr.88
25
http://tulieuvankien.dangcongsan.vn/ban-chap-hanh-trung-uong-dang/dai-hoi-dang/lan-thu-xii/ bao-cao-chinh-tri-cua-ban-chap-hanh-trung-uong-dang-khoa-xi-tai-dai-hoi-dai-bieu-toan-quoc-lan-thu-xii-cua-dang-1600
Trang 10nam cho hành động của Đảng và cách mạng Việt Nam, là tài sản tinh thần vô cùng to lớn và quý giá của Đảng và dân tộc ta, mãi mãi soi đường cho sự nghiệp cách mạng của Đảng và nhân dân ta"26
Các Đại hội đại biểu toàn quốc tiếp nối về sau của Đảng cũng luôn khẳng định công lao vĩ đại của Hồ Chí Minh đối với cách mạng Việt Nam và khẳng định tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh là những nhân tố không thể thiếu trong tư tưởng và hành động của toàn Đảng, toàn quân, toàn dân Việt Nam trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng (năm 2016) nhấn mạnh rằng, phải “kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, vận dụng sáng tạo và phát triển phù hợp với thực tiễn Việt Nam”27
III KẾT LUẬN
Bài viết bước đầu, tập trung đi sâu, nghiên cứu, tìm hiểu quá trình xác lập, bổ sung, phát triển nền tảng tư tưởng của Đảng - thông qua các văn kiện Đại hội Đảng Cộng sản Việt Nam, ở 3 giai đoạn cơ bản (1930 - 1960; 1960 - 1990;1990 - nay) gắn với chiều dài ra đời, tồn tại, phát triển của Đảng Cộng sản Việt Nam Qua đó, cho thấy,
sự trưởng thành, phát triển trong nhận thức và hành động của Đảng, trong quá trình kiến tạo, xác lập, bổ sung, phát triển, hoàn thiện nền tảng tư tưởng của Đảng Cộng sản
Việt Nam Mặt khác, cho thấy vị trí, vai trò của chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh đối với Đảng Cộng sản Việt Nam và sự nghiệp cách mạng Việt Nam
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đinh Xuân Lý (Chủ biên) (2007), Một số chuyên đề lịch sử Đảng Cộng sản
Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
2 Bùi Kim Đỉnh, Nguyễn Quốc Bảo (2005), Hỏi - đáp môn Lịch sử Đảng Cộng
sản Việt Nam, Nxb Đại học Quốc gia Hà Nội
3 Bộ Giáo dục và Đào tạo (2008), Một số chuyên đề về Lịch sử Đảng Công sản
Việt Nam, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội
26
Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội, tr.7-8
27
Đảng Cộng sản Việt Nam (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, Nxb Chính trị
quốc gia, Hà Nội, tr.199