gi¸o ¸n ng÷ v¨n 9 – trçn thþ thu hµ thcs thanh v©n ngµy so¹n 20 8 2008 ngµy gi¶ng 25 8 tiõt 1 2 v¨n b¶n phong c¸ch hå chý minh lª anh trµ a môc tiªu cçn ®¹t gióp hs thêy ®îc nh÷ng vî ®ñp

HiÓu viÖc sö dông mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt trong v¨n b¶n thuyÕt minh lµm cho v¨n b¶n thuyÕt minh sinh ®éng, hÊp dÉn.. BiÕt c¸ch sö dông mét sè biÖn ph¸p nghÖ thuËt vµo v¨n b¶n thuyÕt[r]

Trang 1

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânNgày soạn : 20 / 8 / 2008

* Giới thiệu bài

* Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

H: Hãy giới thiệu về tác giả

Lê Anh Trà ? -> Giới thiệu về tác giả a Tác giả : Lê Anh Trà

H: Nêu xuất xứ của văn bản? - Phát biểu b Tác phẩm :

* Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản II Tìm hiểu văn bản

H: Văn bản có thể chia làm

mấy phần ? Nêu nội dung

từng phần ?

- Theo dõi sgk -> phát hiện

- P1 ( Từ đầu ” rất hiện

đại” ) : Sự tiếp thu tinh hoa văn hoá nhân loại của HCM

- P2 (còn lại) : Nét đẹp trong lối sống HCM

H: Những tinh hoa văn hoá

nhân loại đến với HCM

trong hoàn cảnh nào ?

-Phát hiện ( dựa vào sgk)

- Trong cuộc đời hoạt động

CM, HCM đã đi qua nhiều nơi, tiếp xúc với nhiều nền văn hoá

1 Sự tiếp thu văn hoá nhân loại của Hồ Chí Minh.

H: Để có đợc vốn tri thức

sâu rộng ấy, Ngời đã làm

những gì?

- Nắm vững phơng tiện giao tiếp là ngôn ngữ

- Qua công việc mà học hỏi

- Học hỏi, tìm hiểu đến mức sâu sắc

- Tiếp thu mọi cái đẹp và cái hay đồng thời phê phán những tiêu cực của chủ nghĩa

t bản

H: Động lực nào đã giúp

Ngời tiếp thu vốn tri thức - Ham hiểu biết, học hỏi, tự tôn dân tộc - Những ảnh hởng quốc tế đãnhào nặn với cái gốc dân

Trang 2

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vâncủa nhân loại ? tộc…Trở thành một nhân Trở thành một nhân

cách Việt NamH: Em hiểu nh thế nào về sự

“nhào nặn” của nguồn văn

hoá quốc tế và văn hoá dân

tộc của Bác?

- Đó là sự đan xen kết hợp

bổ sung sáng tạo hài hoà hainguồn văn hoá trong tri thứcvăn hoá HCM

triển các giá trị văn hoá

-Thảo luận -> phát biểu -> HCM tiếp thu tinh hoa văn

hoá dựa trên nền tảng văn hoá dân tộc

H: Theo dõi phần hai, nêu

nội dung chính ? - Phát biểu nội dung chính 2 Nét đẹp trong nối sống Hồ Chí Minh.

- T trang: vài chiếc va li con

- Ăn uống: cá kho, rau luộc,

da ghém, cà muối cháo hoa…Trở thành một nhân

H: Tác giả đã sử dụng biện

pháp nghệ thuật nào để nói

về lối sống của Bác ? Tác

dụng ?

- Nghệ thuật: đối lập -làm nổi bật vẻ đẹp trong lối sốngcủa Bác

-> Giản dị và thanh cao

H: Vì sao có thể nói lối sống

của Bác là sự kết hợp giữa

giản dị và thanh cao ?

-> Đây không phải lối sống khắc khổ của những ngời tự vui trong cảnh nghèo cũng không phải tự thần thánh hoá làm cho khác ngời - Đây

là lối sống có văn hoá đã trởthành quan niệm thẩm mỹ:

cái đẹp là sự giản dị, tự nhiên

H: ở phần cuối văn bản, tác

giả đã so sánh lối sống của

Bác với Nguyễn Trãi và

Nguyễn Bỉnh Khiêm Theo

em có điểm gì giống và khác

giữa lối sống của Bác và các

vị hiền triết ?

- Thảo luận - trả lời

+ Giống: Giản dị, thanh cao

+ Khác: Bác gắn bó chia sẻ khó khăn cùng nhân dân, cùng CM

* Lối sống của Bác rất dân

tộc, rất Việt Nam tạo ra

dân tộc và tinh hoa văn hoá

H: Trong cuộc sống hiện

đại, VH trong thời kì hội - Rút ra ý nghĩa của việc họctập và rèn luyện theo gơng

Trang 3

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vânnhập, tấm gơng của Bác gợi

tập ( bảng phụ ) - Làm bài tập trắc nghiệm ->nhận xét * Bài tập củng cố :

* Bài tập củng cố :Khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng.

1 ý nào nói đúng nhất đặc điểm cốt lõi của phong cách HCM đợc nêu trong bài viết?

a Biết kết hợp hài hoà giữa bản sắc văn hoá dân tộc và tinh hoa văn hoá nhân loại

b Có sự thừa kế vẻ đẹp trong cách sống của các vị hiền triết xa

c Am hiểu nhiều về các dân tộc và nhân dân trên thế giới

2 Trong bài viết, để làm nổi bật vẻ đẹp của phong cách HCM, tác giả đã không sử dụng biện pháp nghệ thuật nào?

a Kết hợp giữa kể và bình luận c Sự dụng phép nói quá

b Sự dụng phép đối lập d So sánh và sử dụng nhiều từ Hán Việt

- Nắm đợc nội dung phơng châm về lợng và phơng châm về chất

- Biết vận dụng những phơng châm này trong giao tiếp

- Có ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

B Các bớc lên lớp

1 ổn định tổ chức.

2 Kiểm tra bài cũ:

* Vai xã hội là gì ? Xác định vai xã hội của An và Ba trong đoạn đối thoại (sgk/8)

* Kể lại chuyện “Lợn cới, áo mới” ? Xác định lời của các nhân vật trong truyện ?

3 Bài mới.

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt

* Hoạt động 1: H/dẫn hs tìm hiểu ph/châm về lợng. I Phơng châm về lợng

H: Hãy giải thích nghĩa của

từ “bơi” (trong văn cảnh ) ? -> Suy nghĩ -> trả lời.

H: Khi An hỏi “học bơi ở

đâu” mà Ba trả lời “ở dới

gì về giao tiếp? - Rút ra nhận xét. - Cần nói rõ nội dung, khôngnên ít hơn những gì mà giao

tiếp đòi hỏi

H: Vì sao truyện lại gây cời? - Vì các nhân vật nói nhiều

Trang 4

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânH: Từ câu chuyện cời em

hãy cho biết khi giao tiếp ta

cần tuân thủ yêu cầu gì?

- Khái quát lại bài học

- Hớng dẫn HS làm bài tập 1

trang 9 * Vận dụng ph/châm về lợngphân tích lỗi (làm miệng)

a Thừa cụm từ “nuôi ở nhà”

b Thừa cụm từ “có hai cánh”

* Hoạt động 2: Hớng dẫn hs tìm hiểu ph/châm về chất. II Phơng châm về chất

* Treo ví dụ (bảng phụ) - HS đọc ví dụ * Ví dụ.

H: Truyện “Quả bí khổng

lồ” phê phán điều gì? - Phê phán tính nói khoác.

H: “Nói khoác” là nói nh

H: Nh vậy trong giao tiếp có

điều gì cần tránh? - HS rút ra nhận xét - Đừng nói những điều mình không tin là đúng sự thật

- Đa tình huống - Nghe, xác định

H: Khi giao tiếp cần chú ý

điều gì? - Rút ra nhận xét. - Đừng nói những điều mình không có bằng chứng xác

* Hoạt động 3: Hớng dẫn HS luyện tập. III Luyện tập

* Y/c hs đọc bt - Đọc yêu cầu bài tập 2 * Bài tập 2 / 11.

- HS lên bảng, làm bài, nhận xét

- HS lên bảng làm bài ( bảng phụ )

-> nhận xét

a Để đảm bảo phơng châm

về chất, ngời nói phải dùngcách nói trên nhằm báo chongời nghe biết tính xác thựccủa thông tin mà mình đa racha đợc kiểm chứng

b Để đảm bảo phơng châm

về lợng, ngời nói dùng cáchnói đó nhằm báo cho ngờinghe biết việc nhắc lại nộidung cũ là do chủ ý của ngờinói

* Bài tập bổ sung :

Xây dựng một đoạn hội thoại(gồm hai cặp thoại) trong đóphải đảm bảo phơng châm vềchất, lợng

* Bài tập củng cố : Khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng cho câu hỏi sau:

Thế nào là phơng châm về lợng trong hội thoại?

Trang 5

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vân

a Khi giao tiếp đừng nói những điều mình không tin là đúng hay không có bằng chứng xác thực

b Khi giao tiếp cần nói đúng đề tài giao tiếp, không lạc sang đề tài khác

c Khi giao tiếp, đừng nói những điều mà mình không tin là đúng hay không có bằng chứngxác thực

4 Hớng dẫn học và làm bài ở nhà:

- Làm bài tập 3,5 / 11 ( Bài 5 cần đọc kĩ yêu cầu -> giải thích nghĩa TN )

- Chuẩn bị tiết “ Sử dụng một số biện pháp NT trong văn bản thuyết minh” : đọc

VD và trả lời câu hỏi sgk

* Tự rút kinh ngiệm

…Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân

Ngày soạn : 24 / 8 / 2008

Ngày giảng : 30 / 8

Tiết 4: Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

trong văn bản thuyết minh.

* Hoạt động 1: Hớng dẫn học sinh tìm hiểu một số biện

pháp nghệ thuật trong văn bản thuyết minh

I Tìm hiểu việc sử dụng một số biện pháp nghệ thuậttrong văn bản thuyết minh

* Hệ thống lại kiến thức 1 Ôn tập văn bản TM.

H: Nhắc lại văn bản thuyết

minh là gì ? -> Là kiểu văn bản thông dụng trong mọi lĩnh vực đời

sống nhằm cung cấp tri thức

về các hiện tợng và sự vật trong tự nhiên, xã hội bằng phơng thức trình bày, giới thiệu, giải thích

H: Nêu đặc điểm chủ yếu

của văn bản thuyết minh ? - Tri thức khách quan, phổ thông

H: Văn bản này thuyết minh

đặc điểm của đối tợng nào? - Đối tợng “Hạ Long - Đá và nớc”

H: VB có cung cấp đợc tri

thức khách quan về đối tợng

không? Vì sao ?

- Quan sát ví dụ -> trả lời

Giải thíchH: Tác giả đã vận dụng ph-

ơng pháp thuyết minh nào là

chủ yếu ?

- Phơng pháp liệt kê ( Hạ Long có nhiều đảo, nhiều n-

ớc, nhiều hang động…Trở thành một nhân )H: Để cho bài văn sinh

động, tác giả cần vận dụng

những biện pháp nghệ thuật

nào ?

- Biện pháp tởng tợng, liên ởng ( nớc tạo sự di chuyển…Trở thành một nhân

t-sự thú vị của cảnh ; tuỳ theo tốc độ, góc độ di chuyển tạo nên thế giới sống động )

- Nghệ thuật: Nhân hoá, miêutả - cảnh vật có hồn

Trang 6

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânH: Để bài văn thuyết minh

đợc sinh động, hấp dẫn ta

cần phải làm gì ?

- Cần đa thêm (sử dụng) một

số biện pháp nghệ thuật…Trở thành một nhân H: Khi sử dụng các biện

pháp nghệ thuật trong bài

văn thuyết minh ta cần chú

ý điều gì?

- Sử dụng thích hợp -> Nổi bật đặc điểm của đối tợng, gây hứng thú cho ngời đọc

+ Đọc nội dung phần ghi

* Hoạt động 2: Hớng dẫn học sinh luyện tập II Luyện tập

- Đọc yêu cầu bài tập 1/13 Bài tập 1/13.

* Thảo luận – phát biểu VB là một câu chuyện vui

có tính chất thuyết minh ( Giới thiệu về họ, giống, loài, về các tập tính sinh sống, đặc điểm cơ thể )

- Phơng pháp: Định nghĩa, phân loại, liệt kê

H: Tác giả đã sử dụng

nào ?

- Phát biểu, nhận xét - Các biện pháp nghệ thuật:

Nhân hoá, có tình tiết -> gâyhứng thú

* Đọc yêu cầu bài tập 2/15 Bài tập 2 / 15:

H: Nhận xét về các biện

pháp nghệ thuật đợc sử

dụng để thuyết minh ?

H: Tại sao có thể sử dụng

* Hớng dẫn học và làm bài tập ở nhà :

* Chuẩn bị : “Luyện tập sử dụng một số biện pháp nghệ thuật trong văn bản TM”

- Cần lập dàn ý, viết phần mở bài cho đề văn đã cho ở sgk/15

- Tổ 1,2: Thuyết minh cái quạt

- Tổ 3,4: Thuyết minh cái bút

* Tự rút khinh nghiệm

…Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân

Tiết 5: luyện tập Sử dụng một số biện pháp nghệ thuật

A Mục tiêu cần đạt

* Giúp HS:

1 Biết vận dụng một số biện pháp nghệ thuật vào văn bản thuyết minh

2 Có kĩ năng trình bày một số vấn đề rõ ràng, trôi chảy

* Hoạt động 1: H/dẫn HS lập dàn ý, viết phần mở bài trong đề

văn TM có sử dụng một số biện pháp ngh/th

I Bài tập.

* Đề bài 1: Hãy thuyết minh

về chiếc quạt

* Y/c đại diện tổ 1,2 treo dàn

ý đã ghi ra bảng phụ ở nhà - Quan sát dàn ý của tổ 1, tổ 2

H: Nhận xét dàn ý ? - Thảo luận -> Nhận xét (Bổ

sung, sửa chữa dàn ý) 1 Mở bài:

* Lu ý: dàn ý phải đảm bảo

bố cục ba phần, chi tiết và

phải dự kiến cách sẻ dụng

biện pháp nghệ thuật trong bài

thuyết minh (Tự thuật về

-> Rút ra dàn ý chung

- Giới thiệu về quạt (Định nghĩa quạt là một dụng cụ ntn ? )

2 Thân bài:

- Giới thiệu họ nhà quạt đông

Trang 7

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vânmình, phỏng vấn các loại

Ngày xa quạt giấy còn là sản phẩm mỹ thuật…Trở thành một nhân )

3 Kết bài: Bày tỏ thái độ với

quạtH: Hãy đọc đoạn MB cho đề

văn thuyết minh về cái quạt - Hai hs nhận xét.

- Giới thiệu về các loại bút

- Cấu tạo, công dụng, cách bảo quản của mỗi loại

III Kết bài:

- Bày tỏ thái độ về chiếc bút

H: Hãy nhận xét dàn ý? * Thảo luận -> Nhận xét (Bổ

sung, sửa chữa dàn ý)

- Lu ý: Khi trình bày dàn ý

cần dự kiến cách sử dụng biện

pháp nghệ thuật

-> Rút ra dàn ý chung

H: Hãy trình bày phần mở bài

cho đề văn thuyết minh về

* Hoạt động 2: Hớng dẫn HS chốt lại kiến thức II Kiến thức cần nhớ

H: Nêu vai trò của các biện

pháp nghệ thuật trong văn bản

thuyết minh ?

- Rút ra nhận xét.( nhắc lại kiến thức ) 1 Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong văn bản

thuyết minh.

-> góp phần làm nổi bật đặc

điểm của đối tợng thuyết minh

và gây hứng thú cho ngời đọc

* Củng cố:

Điều cần tránh khi thuyết minh kết hợp với sử dụng một số biện pháp ngh/th là gì?

a Sử dụng đúng lúc, đúng chỗ

b Kết hợp với các phơng pháp thuyết minh

c Làm đối tợng thuyết minh đợc nổi bật, gây ấn tợng

- Thấy đợc nghệ thuật nghị luận của tác giả: chứng cứ cụ thể, xác thực, cách so sánh rõ ràng, giàu sức thuyết phục, lập luận chặt chẽ

Trang 8

* Phân tích vẻ đẹp phong cách Hồ Chí Minh ? Em học tập đợc điểu gì từ phong

cách đó của Bác ?

3 Bài mới.

Hoạt động 1: Hớng dẫn HS đọc, chú thích. Đọc 1 Đọc – chú thích

H: Nêu cách đọc văn bản ? - Đọc chính xác, rõ ràng

- 2 HS đọc -> nhận xét 2.Chú thích

H: Hãy giới thiệu về tác

giả G.G Mackét - Giới thiệu về tác giả. a Tác giả.- G.G Mackét sinh năm 1923 là

nhà văn CôLômbia

- Nhận giải Nôben về văn học năm 1982

H: Nêu xuất cứ của văn

bản ? - Dựa vào sgk trả lời. b Tác phẩm.- Trích trong “ Thanh gơm

Đamôclét”, bản dịch của nhà văn, báo văn nghệ, ngày 27 / 9 / 1986

luận điểm nào ?

-> Luận điểm chiến tranh hạt nhân là hiểm hoạ khủngkhiếp, đe doạ loài ngời

-> Nhiệm vụ : ngăn chặn nguy cơ ấy

H: Để giải quyết luận

điểm trên tác giả đã đa ra

năng hủy diệt cả trái đất

- Cuộc chạy đua vũ trang làm mất đi khả năng cải thiện đời sống cho hàng tỉ ngời

- Chiến tranh hạt nhân đi ngợc lại lí trí của loài ngời, của tự nhiên, phản lại sự tiến bộ

H: Tác giả đã làm rõ nguy

cơ của chiến tranh hạt

nhân bằng những lí lẽ và

dẫn chứng nào?

- Phát hiện - (Xác định thời gian cụ thể)

Hôm nay ngày 8/8/1986, hơn 50.000 đầu đạn hạt nhân đã đợc

bố trí khắp hành tinh…Trở thành một nhân mỗi ngời

đang ngồi trên một thùng 4 tấn thuốc nổ…Trở thành một nhân Tất cả sẽ nổ tung làmbiến hết thảy…Trở thành một nhân tiêu diệt tất cả các hành tinh đang xoay quanh

Trang 9

mặt trời

- Không có một đứa con tài năng nào …Trở thành một nhân nh vậy đối với vận mệnh đất thế giới

+ 1 thùng 4 tấn thuốc

nổ…Trở thành một nhân -> nổ tung…Trở thành một nhân -> tính toán -> sức tàn phá khủng khiếp của kho vũ khí hạt nhân…Trở thành một nhân

H: Cách lập luận trong

đoạn văn này có gì đặc

biệt ? Tác dụng ?

-> Lí lẽ và dẫn chứng dựa trên sự tính toán khoa học -

> Tác dụng : Vào đề trực tiếp

-> Sự thu hút ngời đọc, gây ấn ợng mạnh về tính chất hệ trọng của vấn đề

t-* Nguy cơ chiến tranh hạt

nhân (đến nay) vẫn đang

đe doạ cuộc sống của mọi

ngời…Trở thành một nhân

- Nghe

H: Theo dõi đoạn 2 : xác

định luận cứ ? - Phát biểu. 2 Cuộc chạy đua vũ trang chuẩn bị cho chiến tranh hạt

nhân đã làm mất đi khả năng để con ngời đợc sống tốt đẹp hơn.

* Đầu t cho các lĩnh vực đ/

- Bảo vệ hơn 1

tỉ ngời khỏi bệnh sốt rét, cứu hơn 14 triệu trẻ em, phòng bệnh

14 năm-> Tiếp tế thựcphẩm:

- Lợng ca-lo cho 575 triệu ngời thiếu dinh dỡng

- Trả tiền nông cụ cho nớc nghèo trong 4 năm

-> Giáo dục:

Xoá mù chữ

cho toàn TGChỉ là giấc mơ

* Đầu t vũ khí hạt nhân:

- Bỏ ra 100 máy bay…Trở thành một nhân ới d

1000 tên lửa

v-ợt đại châu

- 10 chiếc tầu sân bay

- 149 tên lửa MX

- 27 tên lửa MX

- 2 tàu ngầm mang vũ khí hạt nhân

Đã và đang thực hiệnH: Cách lập luận ấy đã có

Trang 10

*yêu cầu HS theo dõi đoạn

3 * Theo dõi đoạn 3. 3 Chiến tranh hạt nhân không những đi ngợc lại lí trí của con

ngời mà còn phản lại sự tiến hoá của tự nhiên.

H: Hiểu thế nào là “lí trí

của tự nhiên” ? - Giải thích:Quy luật của TN, lôgíc tất yếu của TN

H: Vì sao chiến tranh hạt

nhân lại phản sự tiến hóa

của tự nhiên ? Dẫn chứng

chứng tỏ ?

* Suy nghĩ, tìm dẫn chứng…Trở thành một nhân

- Sự sống của trái đất và con ngời là quá trình tiến hoá hết sức lâu dài của tự nhiên, tính bằng hàng triệu năm…Trở thành một nhân nếu nổ ra chiến tranh hạt nhân -> Sự tiến hoá trở về điểm xuất phát ban đầu

- Từ khi mới nhen nhúm sự sống trên trái đất đã phải trải qua 380 triệu năm con bớm mới bay đợc, rồi 180 triệu năm nữa bông hang mới nở

H: Em hiểu nh thế nào về

câu văn ở cuối đoạn ? - Bộc lộ suy nghĩ. -> Phải có thế giới lâu dài mới có sự sống trên TG -> Chiến

tranh hạt nhân là phi lí

H: Trong lịch sử loài ngời

đã trải qua thảm hoạ nào

của chiến tranh hạt nhân ?

- Năm 1945, Mĩ ném bom xuống hai thành phố của Nhật Bản (Hirôsima, Nakasaki)

* Theo dõi đoạn 4 4 Nhiệm vụ đấu tranh hạt nhân

cho một thế giới hoà bình.

H: Trớc nguy cơ hạt nhân

đe doạ loài ngời và sự

sống trên trái đất, thái độ

- HS thảo luận, trả lời -> Lên án thế lực hiếu chiến đẩy

nhân loại vào thảm hoạ hạt nhân, kêu gọi mọi ngời yêu chuộng hoà bình

H: Bằng vốn hiểu biết của

em hãy cho biết hiện nay

gia vào bản đồng ca ấy? - Bộc lộ.

* Hoạt động 3: Hớng dẫn học sinh luyện t ập III Luyện tập

* Bài tập trắc nghiệm.

* HS làm bài tập trắc nghiệm.

1 Vì sao văn bản Đấu tranh cho cho một thế hoà bình đ“ ” ợc coi là văn bản nhật dụng ?

a Vì văn bản thể hiện những suy nghĩ trăn trở về đời sống của tác giả

b Vì lời văn của văn bản giàu màu sắc biểu cảm

c Vì nó bàn về vấn đề lớn lao luôn đặt ra ở mọi thời

* Bài tập :

Hãy phát biểu suy nghĩ của em sau khi đọc, học văn bản “Đấu tranh cho một thế giới hoà bình” của G G Mac – ket?

Trang 11

* Hớng dẫn HS học và làm bài ở nhà :

- Hiểu nội dung, nghệ thuật của văn bản

- Chuẩn bị : “ Các phơng châm hội thoại”: tìm hiểu VD – sgk

* Tự rút kinh nghiệm

…Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân Ngày soạn : 28/8/2008

2 Biết vận dụng các phơng châm này trong giao tiếp

3 Có thái độ đúng mực khi tham gia hội thoại

B Các bớc lên lớp

1 ổn định tổ chức.

2.Kiểm tra bài cũ :

* Em hiểu nh thế nào về phơng châm về lợng, phơng châm về chất?

* Chữa bài tập 3, 5 / 11

3 Bài mới.

* Hoạt động 1 : H/dẫn HS tìm hiểu ph/châm quan hệ I Phơng châm quan hệ.

H: Trong tiếng Việt có thành

đằng, không khớp nhau

* Ví dụ:

Thành ngữ: “Ông nói gà, bà nói vịt”

-> Mỗi ngời nói một đằng.H: Thử tởng tợng điều gì sẽ

xảy ra nếu xuất hiện những

tình huống hội thoại nh

vậy ?

- Con ngời sẽ không giao tiếp với nhau đợc và những hoạt động của xã hội sẽ trở nên rối loạn

H: Qua đó em rút ra bài học

gì trong giao tiếp? - Nhận xét khái quát. -> Cần nói đúng đề tài giao tiếp, tránh nói lạc đề

* Đọc nội dung ghi nhớ? - Đọc ghi nhớ * Ghi nhớ1: sgk / 11.

* Muốn biết câu nói tuân thủ

-> Cách nói dài dòng, rờm rà;

+ “Lúng búng nh ngậm hột thị” -> nói ấp úng không thành lời, không rành mạch

* Ví dụ:

Thành ngữ: “Dây cà ra dây muống”

“Lúng búng nh ngậm hột thị”

H: Những cách nói đó ảnh

h-ởng đến giao tiếp ntn ? * Suy nghĩ -> trả lời.- Làm cho ngời nghe khó

tiếp nhận hoặc tiếp nhận không đúng nội dung truyền

+ Cách 2 : đồng ý với nhận

định (của ngời nào đó) về

Trang 12

truyện ngắn của ông ấy

H: Để ngời nghe không hiểu

lầm, phải nói nh thế nào? - Suy nghĩ, phát biểu

H: Nh vậy trong giao tiếp

cần tuân thủ điều gì ? - Nhận xét -> tránh nói mơ hồ

bé trong truyện đều cảm

nhận từ ngời kia một cái gì

đó ?

* Suy nghĩ -> trả lời

- Vì họ đã cảm nhận đợc tình cảm mà ngời kia dành cho mình, đặc biệt là t/cảm của cậu bé với ngời ăn xin

-> Nhận xét

Bài tập 1.

1 Một câu nhịn là chín câu lành

2 Vàng thì thử lửa, thử than.Chim kêu thử tiếng, ngời ngoan thử lời

Bài tập 2

- Phép tu từ từ vựng liên quan đến phơng châm lịch sự

là phép nói giảm nói tránh.Vd: Bài viết cha đợc hay.H: Chọn từ ngữ thích hợp

với mỗi chỗ trống ? - Đọc yêu cầu bài tập 3.- Làm miệng

nói liên quan đến phơng

châm hội thoại nào?

* Liên quan đến phơng châmlịch sự: a, b, c, d

- Đọc yêu cầu bài tập 5 Bài tập 5.

H: Giải thích nghĩa của

chính thành ngữ và cho biết

mỗi thành ngữ liên quan đến

phơng châm hội thoại nào?

- Thảo luận, phát biểu a Nói băm nói bổ: Nói bốp

chát, xỉa xói thô bạo (không tuân thủ phơng châm lịch

sự )

b Nửa úp nửa mở: Nói mập

mờ, không hết ý ( không tuân thủ phơng châm cách thức )

* Bài tập thêm : Hãy xây

dựng một đoạn hội thoại

(các nhân vật tham gia hội

thoại trong đoạn hội thoại

Trang 13

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânNgày soạn : 01/9/2008

Ngày giảng : 06/9

Tiết 9 : Sử DụNG YếU Tố Miêu Tả

TRONG VĂN BảN THUYếT MINH.

A Mục tiêu cần đạt

* Giúp HS

1 Hiểu đợc vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

2 Rèn kỹ năng sử dụng yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh

3 Giáo dục HS lòng yêu thiên nhiên

B Các bớc lên lớp.

* Vai trò của các biện pháp nghệ thuật trong văn bản Thuyết minh ?

* Có thể sự dụng những biện pháp nghệ thuật nào ? Cách khi sử dụng các biện

pháp nghệ thuật đó cần chú ý điều gì?

3 Bài mới.

* Hoạt động 1 : H/dẫn HS tìm hiểu vai trò của yếu tố miêu tả

trong văn TM I Tìm hiểu yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh.

* Y/c đọc văn bản? * Đọc văn bản * Ví dụ: Văn bản “Cây chuối

trong đời sống Việt Nam”.H: Hãy giải thích nhan đề

của văn bản ? -> Đặc điểm, vai trò, tác dụng của cây chuối với đời sống con

ngời VN

H: Chỉ ra những câu trong

bài thuyết minh về đặc điểm

tiêu biểu của cây chuối ?

* Phát hiện

Đoạn 1: Câu 1, câu 3, câu 4

-> Giới thiệu về cây chuối với những đặc tính cơ bản: Loài cây a nớc, phát triển nhanh…Trở thành một nhân

- Đoạn 2: Câu 1 -> Giới thiệu

về tính hữu dụng của cây chuối

- Đoạn 3: -> Giới thiệu quả

chuối, các loại chuối, công dụng

H: Hãy tìm những câu văn có

yếu tố miêu tả về cây chuối

và cho biết nếu ta lợc bỏ yếu

- Đoạn 2: Khi quả chín có vị ngọt ngào, hơng thơm…Trở thành một nhân chuối trứng cuốc khi chín có những vệt lốm đốm, buồng chuối dài…Trở thành một nhân

H: Hãy nêu vai trò của yếu tố

miêu tả trong bài văn Thuyết

H: Phân biệt vài trò của yếu

* Hoạt động 2: Hớng dẫn HS luyện tập II Luyện tập.

H: Theo yêu cầu chung của

văn bản TM bài “Cây chuối

trong đời sống Việt Nam” có

thể bổ sung những gì ?

-> Cần bổ sung thêm công dụng của thân cây chuối, lá

chuối (tơi, khô), nõn chuối, bắp chuối…Trở thành một nhân

Trang 14

* Đọc yêu cầu bài tập 1 Bài tập 1/ 26.

H: Bổ sung yếu tố miêu tả

vào các chi tiết Thuyết minh

đã cho ?

* Nhận xét, cho điểm

* Thảo luận -> làm bài

- Trình bày, nhận xét - Thân cây thẳng đứng tròn nh những chiếc cột nhà sàn

H: Hãy chỉ ra yếu tố miêu tả

trong đoạn văn ? - Đọc yêu cầu bài tập 2.- Chỉ ra yếu tố miêu tả -> nhận

xét

Bài tập 2 / 26.

- Bác vừa cời vừa làm động tác Có uống cũng nâng hai tay xoa xoa rồi mới uống…Trở thành một nhân

*Hớng dẫn HS học và làm bài ở nhà:

- Học ghi nhớ : sgk, làm bài tập 3 / sgk

- Chuẩn bị “Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả…Trở thành một nhân ”

Cần tìm hiểu đề và lập dàn ý cho đề văn “Con trâu ở làng quê Việt Nam”

* Tự rút kinh nghiệm.

………

Tiết 10: Luyện tập sử dụng yếu tố miêu tả

* Giúp HS :

1 Củng cố về văn thuyết minh

2 Rèn kĩ năng kết hợp thuyết minh với miêu tả trong bài văn thuyết minh

3 Giáo dục tình cảm gắn bó với quê hơng yêu thơng loài vật

B.Các b ớc lên lớp

2 Kiểm tra bài cũ :Nêu vai trò của yếu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh ?

3 Bài mới.

a Giới thiệu bài

b Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

* Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu đề, tìm ý , lập dàn ý

- Đọc đề bài 1 Đề bài: Con trâu ở làng

quê Việt NamH: Cho biết những yêu cầu

của đề văn? -> Thể loại thuyết minh: Vị trí của con trâu trong đời

sống cảu ngời nông dân, trong nghề nông của ngời

H: Theo em đối với đề văn

này, cần phải trình bày

I Mở bài: Giới thiệu chung

về con trâu trên đồng ruộng VN

II Thân bài:

- Nguồn gốc hình dáng

- Con trâu trong nghề làm ruộng ( là sức kéo để cày bừa, kéo xe )

- Con trâu – nguồn cùn cấp thịt, da để thuộc, sừng trâu dùng để làm đồ mĩ nghệ

- Con trâu là tài sản lớn của ngời nông dân Việt Nam

- Con trâu trong một số lễ

Trang 15

H: Hãy vận dụng yếu tố

miêu tả để triển khai các ý

(đã cho) cho đề văn giới

thiệu “con trâu ở làng quê

- C2: ( Nêu mấy câu ca dao tục ngữ về trâu )

* ý 3 -> Cần giới thiệu từng

loại việc, có sự miêu tả con

trâu trong từng việc đó (vận

dụng tri thức của bài văn sgk

)

* ý 3: Con trâu trong nghề

làm ruộng: Trâu cày bừa rất khoẻ (trâu có thể cày từ 1,5 -

miền duyên hải

- Các nhóm nhận xét * ý 6: Trâu trong lễ hội chọi

* Nhận xét và cho điểm

* Củng cố:

- Tri thức trong văn bản thuyết minh cần đảm bảo tình chất gì ?

- Vai trò của yêu tố miêu tả trong văn bản thuyết minh ? Khi đa yếu tố miêu tả vào văn bản TM cần chú ý điều gì ?

* Hớng dẫn học và làm bài ở nhà:

- Ôn tập lại kiến thức về văn TM.

- Chuẩn bị: “Viết bài tập làm văn số 1- Văn thuyết minh”

- Soạn bài : “ Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ em”

………

Ngày soạn 06/9/2008

Ngày giảng :13/9

Tiết 11, 12 Bài 3 Văn bản : tuyên bố thế giới về sự sống còn,

quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ em.

a mục tiêu cần đạt

* Giúp HS:

1 Hiểu đợc tầm quan trọng của vấn đề bảo vệ, chăm sóc trẻ em trong bối cảnh thế giới hiện nay và sự quan tâm của cộng đồng quốc tế với vấn đề này

2 Rèn luyện kĩ năng cảm thụ văn bản nhật dụng

3 Giáo dục sự nhận thức đúng đắn về ý thức, nhiệm vụ của xã hội và bản thân với nhiệm vụ bảo vệ và chăm sóc trẻ em

B.các b ớc lên lớp

* Cảm nhận của em về nội dung và nghệ thuật của văn bản “Đấu tranh cho một

thế giới hoà bình”?

3 Bài mới.

Trang 16

a Giới thiệu bài

b Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học

H: Nêu xuất xứ của văn

bản ? -> Phát hiện. a Tác phẩm:- Trích: “Tuyên bố hội nghị cấp cao

của thế giới về trẻ em”

H: Em hiểu thế nào là lời

tuyên bố? * Giải thích:- Nói rõ một cách

nghiêm chỉnh cho mọi ngời biết một việc quan trọng, cần thiết

về mức sống, tình trạng chiến tranh, bạo lực, trẻ

em bị tàn tật, bóc lột, thấthọc…Trở thành một nhân

* Hoạt động 2 : Hớng dẫn HS tìm hiểu vb II Tìm hiểu văn bản

toàn bộ lời tuyên bố của

hội nghị cấp cao thế giới

về quyền trẻ em…Trở thành một nhân

* Phát hiện:

-> Sau hai đoạn đầu khẳng định quyền đợc sống, đợc phát triển của trẻ em, kêu gọi khẩn cấp toàn nhân loại quan tâm

đến vấn đề này Đoạn còn lại văn bản chia làm

ba phần:

- P1: Sự thách thức: Thựctrạng cuộc sống và hiểm hoạ của nhiều trẻ em trênthế giới

- P2: Cơ hội: Khẳng địnhnhững điều kiện thuận lợi-> bảo vệ chăm sóc trẻ em

Trang 17

tộc, sự xâm lợc, chiếm đóng và thôntính của nớc ngoài

+ Chịu đựng thảm hoạ của đói nghèo, khủng hoảng kinh tế, tình trạnh vô gia c, dịch bệnh, mù chữ, môi trờng xuống cấp

+ Nhiều trẻ em chết mỗi ngày do suy dinh dỡng và bệnh tật

em rơi vào hiểm hoạ, khổcực -> Đó là thách thức lớn với các nhà chính trị

H: Nhận thức, tình cảm

của em sau khi đọc phần

“Sự thách thức”?

- Bộc lộ suy nghĩ, đánh giá của mình

- Sự hợp tác và đoàn kết quốc tế ngày càng có hiệu quả…Trở thành một nhân phong tràogiải trừ quân bị đợc đẩy mạnh tạo

điều kiện cho một số tài nguyên to lớn đợc chuyển sang phục vụ các mục tiêu kinh tế, tăng cờng phúc lợixã hội

H: Hãy trình bày những

suy nghĩ về điểu kiện của

đất nớc ta hiện tại?

- Đảng và Nhà nớc đã có pháp lệnh quy định về quyền trẻ em: UBBV và chăm sóc trẻ em, sự nhậnthức và tham gia tích cựccủa nhiều tổ chức xã hội vào phong trào chăm sóc…Trở thành một nhân

H: Em có đánh giá gì về

những cơ hội trên? - HS tự bộc lộ -> Những cơ hội khả quan đảm bảo cho công ớc thực hiện

- Theo dõi phần 3 3 Nhiệm vụ.

H: Nêu những nhiệm vụ

cấp thiết của cộng đồng

quốc tế, của từng quốc

gia đối với sự sống còn

của trẻ em ?

- Phát hiện - Tăng cờng sức khoẻ và chế độ

dinh dỡng của trẻ em

- Quan tâm chăm sóc trẻ em bị bệnh tật, có hoàn cảnh khó khăn

- Đối xử bình đẳng với trẻ em

- Xoá mù chữ cho trẻ em (PCTHCS)

- Gia đình là nền tảng để trẻ em lớn khôn và phát triển …Trở thành một nhân

- Khuyến khích trẻ tham gia sinh hoạt văn hoá xã hội

- Cần cấp bách khôi phục kinh tế

- Các nớc cần phối hợp thực hiện.H: Em có nhận xét gì về

những nhiệm vụ mà bản

tuyên bố đa ra ?

- Nhận xét : -> Các nhiệm vụ đa ra cụ thể, toàn

diện -> Chỉ ra nhiệm vụ cấp thiết của cộng đồng quốc tế

H: Nhận xét về cách trình - Nhận xét:

Trang 18

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vânbày lời văn, ý văn của

phần văn bản? - ý và lời văn rõ ràng, dứtkhoát

H: Chỉ ra mối liên hệ

giữa các phần trong văn

bản? -> Mối liên hệ chặt chẽ, tự nhiên

H: Hãy nêu khái quát nội

dung của văn bản ? - Tổng hợp nội dung của văn bản * Ghi nhớ /sgk

nghiệm - HS lên bảng làm bài tập-> nhận xét * Bài tập củng cố :

* Bài tập củng cố: Khoanh tròn chữ cái đầu câu trả lời đúng.

1 Nhận định nào nói đúng nhất về văn bản “ Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền,…Trở thành một nhân ” ?

A Là 1 văn bản nghệ thuật B Là một văn bản nhật dụng

2 Bản tuyên bố này liên quan chủ yếu đến vấn đề nào trong đời sống xã hội của con ngời ?

A Bảo vệ chăm sóc phụ nữ B Bảo vệ môi trờng sống

C Bảo vệ và chăm sóc trẻ em

- Hiểu nội dung, nghệ thuật của văn bản

- Chuẩn bị: “ Các phơng châm hội thoại” ( tiếp theo )

2 Có kĩ năng vận dụng các phơng châm hội thoại một cách linh hoạt

3 Giáo dục HS thái độ lịch sự trong giao tiếp

1 ổn định tổ chức

* Phân biệt sự khác nhau giữa phơng châm lịch sự với phơng châm cách thức và phơng châm quan hệ ? Chữa bài tập 4 / 23 ?

* Những câu tục ngữ, ca dao sau phù hợp với phơng châm hội thoại nào trong giao tiếp ?

1 Ai ơi chớ vội cời nhau 2 Một câu nhịn, chín câu lành

Ngẫm mình cho tỏ trớc sau hãy cời 3 Lời nói đọi máu

3 Bài mới.

* Hoạt động 1 : Hớng dẫn HS tìm hiểu quan hệ giữa các

ph-ơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp

I Tìm hiểu quan hệ giữa các phơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp

> không lịch sự

H: Trong tình huống nào, lời - HS tìm tình huống phù hợp

Trang 19

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vânhỏi thăm kiểu nh trên đợc

coi là lịch sự ? Giải thích vì

sao ?

H: Có thể rút ra bài học gì

qua câu chuyện trên ? - HS rút ra bài học - Cần vận dụng phơng châm hội thoại phù hợp với đặc

điểm của tình huống giao tiếp -> tránh làm phiền hà ngời khác

Hoạt động 2 : Hớng dẫn HS tìm hiểu những trờng hợp

không tuân thủ phơng châm hội thoại

II Những trờng hợp không tuân thủ phơng châm hội thoại

1 Tình huống hội thoạiH: Trong những ví dụ đã

- Ngời nói vô ý, vụng về, thiếu văn hoá giao tiếp

- Đọc đoạn đối thoại 2 / sgk 2 Đoạn đối thoại H: Câu trả lời của Ba có đáp

ứng yêu cầu thông tin mà An

H: Vì sao bác sĩ lại phải làm

nh vậy? - Vì đó là việc làm nhân đạo - Yêu cầu động viên ngời bệnh đặt lên trên hết.H: Hãy tìm những tình

huống giao tiếp khác mà

ph-ơng châm đó không đợc tuân

thủ ?

- HS tìm tình huống giao tiếp

* Đọc tình huống - Đọc tình huống 4 / sgk 4 Tình huống.

H: Khi nói “tiền bạc chỉ là

tiền bạc” có phải ngời nói

không tuân thủ phơng châm

về lợng hay không ?

* Thảo luận -> trả lời

- Xét về nghĩa tờng minh ->

câu này không tuân thủ

ph-ơng châm về lợng

- Xét về hàm ý nó vẫn khôngtuân thủ phơng châm về l-ợng

H: Phải hiểu ý nghĩa của câu

này nh thế nào? -> Tiền bạc chỉ là phơng tiệnđể sống chứ không

phải là mục đích cuối cùng của con ngời -> răn dạy con ngời

H: Câu trả lời của ông bố

không tuân thủ phơng châm

hội thoại nào ?

- Thảo luận -> trả lời * Bài tập 1 / 38

- ông bố không tuân thủ

ph-ơng châm cách thức

Trang 20

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânH: Phân tích để làm rõ sự sai

phạm ấy? - Nhận xét - Đứa bé nhỏ tuổi không thể nhận biết “ Tuyển tập truyện

ngắn Nam Cao” Cách nói của ông bố với cậu bé là không rõ

- Đọc yêu cầu bài tập 2 Bài tập 2/38

H: Thái độ và lời nói của

- việc không tuân thủ đó là không thích hợp với tình huống giao tiếp

H: Hãy xây dựng một đoạn

hội thoại, trong đó có tình

huống nhân vật tham gia hội

* Củng cố : Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng.

1 Để không vi phạm các phơng châm hội thoại cần phải làm gì?

A Nắm đợc các đặc điểm của tình huống giao tiếp

B Hiểu rõ nội dung mình định nói

C Biết im lặng khi cần thiết

D Phối hợp nhiều cách nói khác nhau

- Xây dựng hoàn chỉnh đoạn hội thoại ở phần bài tập

- Chuẩn bị cho viết bài TLV số 1 ( Văn thuyết minh ) : Tìm hiểu đề và tìm ý cho những

đề trong sgk

…Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân …Trở thành một nhân Ngày soạn :09/9/2008

2 Rèn kỹ năng diễn đạt ý, trình bầy đoạn văn, bài văn

3 Giáo dục HS ý thức cẩn thận, trình bầy bài khoa học

B Chuẩn bị của thầy và trò

1 Thầy: Đề kiểm tra

2 Trò: Học bài cũ, chuẩn bị vở viết bài TLV

- Hết giờ GV thu bài

* Đề bài : Con trâu ở làng quê Việt Nam.

* Đáp án và biểu điểm :

+ Nội dung : 9 điểm.

I Mở bài ( 1,5 đ ) : Giới thiệu chung về con trâu trên đồng ruộng Việt Nam.

II Thân bài ( 6 đ ).

1 Con trâu trong nghề làm ruộng ( 1 đ ) : cày, bừa, kéo xe, trục lúa…Trở thành một nhân

2 Lợi ích kinh tế từ con trâu ( 1 đ ) :

- Thịt trâu : chế biến món ăn

- Da, sừng trâu : làm đồ mĩ nghệ…Trở thành một nhân

3. Con trâu trong lễ hội ( 1 đ ) : Lễ hội chọi trâu ở Đồ Sơn

4 Con trâu gắn liền với kí ức tuổi thơ ( 1 đ ) : hình ảnh trẻ con vắt vẻo trên lng trâu

trên cánh đồng làng…Trở thành một nhân -> hình ảnh đẹp -> vẻ đẹp thanh bình của làng quê Việt Nam

* Yêu cầu : Bài viết có sử dụng biện pháp nghệ thuật + yếu tố miêu tả (2đ)

III Kết bài ( 1,5 đ )

Trang 21

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vân Con trâu trong tình cảm của ngời nông dân.

Ngày giảng :18/8

Tiết 16, 17 Bài 4

Văn bản : Chuyện ngời con gáI nam xơng.

(Trích Truyền kì mạn lục “ ” – Nguyễn Dữ )

* Giúp HS:

1 Thấy đợc đức tính truyền thống và số phận oan trái của ngời phụ nữ Việt Nam dới chế độ phong kiến, những thành công về nghệ thuật kể chuyện của tác giả

2 Kĩ năng cảm thụ, phân tích truyện truyền kì

3 Giáo dục thái độ trân trọng đối với ngời phụ nữ

B Các b ớc lên lớp

* Nêu nội dung và nghệ thuật của văn bản “Tuyên bố thế giới về sự sống còn, quyền đợc bảo vệ và phát triển của trẻ em” ?

3.Bài mới.

- 2 HS đọc văn bản-> nhận xét

- Nghe, hiểu thêm

a Tác giả

- Nguyễn Dữ (? ?) Quê: huyện Trờng Tân, nay là huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dơng

- Ông là học trò của Nguyễn Sinh Khiêm,

* Hoạt động 2 : Hớng dẫn học sinh tìm hiểu văn bản. II Tìm hiểu văn bản

H: Hãy tóm tắt văn bản ? - Tóm tắt ( đảm bảo những chi

tiết chính ).-> Nhận xét

H: Câu chuyện kể về ai? Về

sự việc gì ? - Câu chuyện kể về số phận oan nghiệt của ngời phụ nữ có

Trang 22

nhan sắc, có đức hạnh dới chế

độ phong kiến, chỉ vì một lời nói ngây thơ của con trẻ mà bị nghi ngờ, bị sỉ nhục, bị đẩy

đến bớc đờng cùng -> Tự kết liễu cuộc đời mình

H: Truyện có thể chia làm

mấy đoạn ? Nêu ý từng

đoạn ?

- Truyện chia làm ba đoạn:

+ Đ1: Từ đầu đến “lo liệu nh cha mẹ đẻ mình” -> Cuộc hôn nhân giữa Trơng Sinh và Vũ Nơng, sự xa cách và phẩm hạnh của nàng

+ Đ2: Tiếp đến “ đã qua rồi”

-> Nỗi oan khuất và cái chết bị thảm của Vũ Nơng

+ Đ3: Còn lại -> Vũ Nơng đợcgiải oan

Hoạt động 2 : Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản II Tìm hiểu văn bản.H: Phần đầu văn bản, tác

giả giới thiệu Vũ Nơng là

ngời nh thế nào ?

- Tính nết thuỳ mị…Trở thành một nhân lại thêm t dung tốt đẹp

* Tình huống 2: Khi tiễn

- Chẳng dám mong đợc

đeo ấn phong hầu…Trở thành một nhân chỉ xinngày về mang hai chữ bìnhyên

H: Lời cuối cùng của bà mẹ

Trơng Sinh đã giúp ta hiểu

thêm điều gì về Vũ Nơng ?

- Nhân cách và công lao của nàng đối với gia đình nhà chồng

-> Cách đánh giá xác đáng và khách quan

H: Qua ba tình huống vừa

tìm hiểu em đánh giá nh thế

nào về đức hạnh của Vũ

N-ơng ?

- Tổng hợp, đánh giá - Ngời phụ nữ đảm đang,

tháo vát, hiếu thảo, thuỷ chung, hết lòng vun đắp cho cuộc sống gia đình.

chồng nghi can ? -> Vì Trơng Sinh tin vào lời nói của đứa con nhỏ

H: Khi bị chồng nghi oan

Vũ Nơng đã làm gì ? -> Phân trần để chồng hiểu. - Khóc mà rằng: Cách biệt ba năm giữ gìn một tiết…Trở thành một nhân

mong chàng đừng một mực nghi can cho thiếp

- Bất đắc dĩ nói: Thiếp

n-ơng tựa vào chàng vì các

Trang 23

thú vui nghi gia nghi thất…Trở thành một nhân nay đã bình rơi trâm gãy…Trở thành một nhân đâu còn trở lại lên núi Vọng Phu…Trở thành một nhân

- Than rằng: Thần sông có linh thiêng, xin ngài chứnggiám

H: Phân tích ý nghĩa từng

lời thoại của Vũ Nơng ? * Thảo luận, trả lời.- Lời 1: Nói đến thân phận

mình, tình nghĩa vợ chồng -> khẳng định tấm lòng thuỷ chung

- Lời 2: Nỗi đau đớn, thất vọng

+ Tình huống bất ngờ

-> Ngời phụ nữ đức hạnh không đợc bênh vực mà còn bị đối xử bất công ->

Tố cáo xã hội phong kiến xem trong quyền uy của ngời đàn ông trong gia

đình -> bày tỏ niềm cảm thơng với số phận oan nghiệt…Trở thành một nhân

H: Em hãy hình dung với

- Nêu nhận xét - Vũ Nơng sống dới thuỷ

cung

H: Tác giả đã sử dụng

nào khi miêu tả cuộc sống

dới thuỷ cung? Tác dụng?

- Phát hiện : Sử dụng NT đối lập, yếu tố kì ảo.-> Tố cáo hiện thực, thể hiện khát vọng một xã hội công bằng tốt đẹp hơn

H: Trong hoàn cảnh đó, lời

nói ngây thơ của Đản có tác

Trang 24

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vânnày?

- Lời thoại, lời tự bạch sắp xếp đúng chỗ -> khắc hoạ tính cách nhân vật

- Yếu tố thực kết hợp với yếu tố kì ảo

-> Nội dung:

- Vẻ đẹp của ngời phụ nữ

Vũ Nơng và số phận oan nghiệt của họ trong xã hội phong kiến

* Hoạt động 3 : Hớng dẫn HS luyện tập. III Luyện tập

H: Hãy kể lại “Truyện ngời

con gái Nam Xơng” theo

cách của em?

* Gọi HS làm bài tập

- HS kể -> Nhận xét

- HS lên bảng làm bài tập ( bảng phụ ), nhận xét * Bài tập củng cố :

* Bài tập củng cố: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng.

1 “Truyện ngời con gái Nam Xơng” đợc viết vào thế kỉ nào?

A Thế kỉ XIV B Thế kỉ XV

C Thế kỉ XVI D Thế kỉ XVII

2 ý nghĩa của các yếu tố truyền kì trong “Chuyện ngời con gái Nam Xơng” là gì?

A Làm hoàn chỉnh thêm những nét đẹp vốn có của Vũ Nơng

C Thể hiện tấm lòng nhân đạo của Nguyễn Dữ

B Tạo nên một kết thúc có hậu cho tác phẩm

D Tất cả các ý trên

- BTVN: Hãy viết bài thuyết minh ngắn giới thiệu về Nguyễn Dữ và tác phẩm “Chuyện

ng-ời con gái Nam Xơng”

- Chuẩn bị bài: “ Xng hô trong hội thoại”

2 Biết sử dụng từ ngữ xng hô một cách thích hợp trong giao tiếp

3 ý thức đợc tầm quan trọng của việc sử dụng thích hợp cách xng hô

2 Kiểm tra bài cũ.

* Quan hệ giữa phơng châm hội thoại với tình huống giao tiếp ?

* Nguyên nhân của những trờng hợp không tuân thủ phơng châm hội thoại ?

3 Bài mới.

* Hoạt động1 : Hớng dẫn học sinh tìm hiểu từ ngữ xng hô

và cách sử dụng từ ngữ xng hô I Từ ngữ xng hô và việc sử dụng từ ngữ xng hô

Trang 25

Tiếng việt:

Tôi, tao, tớ, chúng tôi, chúng

em, chúng mình

-> Phong phú, đa dạng, tinh tế

2 Cách sử dụng từ ngữ xng hô.

- Đ2: Tôi – anh ( Dế Mèn nói với dế Choắt và ngợc lại )H: Phân tích sự thay đổi về

cách xng hô của Mèn và

Choắt trong hai đoạn trích ?

Giải thích sự thay đổi đó ?

* Phân tích

- Đ1: Sự xng hô bất bình

đẳng của một kẻ ở vị thế yếu Với một kẻ ở vị thế

…Trở thành một nhân mạnh, kiêu căng, hách dịch

- Đ2: Sự xng hô bình đẳng -> Có sự thay đổi vì tình huống giao tiếp thay đổi

H: Từ tình huống giao tiếp

H: Từ 1 và 2 em rút ra nhận

xét gì ? * Khái quát, rút ra ghi nhớ.- Đọc ghi nhớ * Ghi nhớ: sgk/39.

* Hoạt động 2 : Hớng dẫn HS luyện tập II Luyện tập

- Đọc yêu cầu bài tập 1 Bài tập 1: Cách xng hô

“chúng ta” (ngôi gộp) -> gây

sự hiểu lầm -> Do ảnh hởng thói quen dùng tiếng mẹ đẻ không phân biệt “ngôi gộp”

“ngôi trù”

H: Lời mời trên có sự nhầm

lẫn nh thế nào ? Vì sao có

sự nhầm lẫn đó?

- Thảo luận -> trả lời

- Đọc yêu cầu bài tập 3 Bài tập 3:

H: Phân tích cách dùng từ

xng hô và thái độ của ngời

nói trong câu chuyện ?

- Thảo luận -> trả lời Bài tập 4 : Vị tớng có quyền

cao chức trọng vẫn gọi thầy – xng con -> thể hiện lòng biết ơn

Trang 26

2 Rèn luyện kĩ năng sử dụng cách dẫn trực tiếp và gián tiếp thành thạo trong nói và viết

3 Giáo dục HS giữ gìn sự trong sáng của TV

* Khi xng hô trong hội thoại em cần chú ý những gì? Chữa bài tập 5, 6/40, 41 ?

3 Bài mới.

* Hoạt động 1: H/dẫn h/s tìm hiểu cách dẫn trực tiếp I Cách dẫn trực tiếp

H: Trong đoạn trích (a), bộ

phận in đậm là lời nói hay ý

H: ý nghĩ đó đợc nhắc lại

nh thế nào? -> Nhắc lại nguyên vẹn.

H: Trong cả hai đoạn trích,

có thể thay đổi vị trí giữa

H: Cách dẫn các lời nói, ý

nghĩ nh hai ví dụ trên là dẫn

trực tiếp Em hiểu thế nào

là cách dẫn trực tiếp ?

* Rút ra kết luận -> Dẫn trực tiếp là dẫn lại

nguyên văn lời nói hay ý nghĩ

-> Đợc đặt trong dấu ngoặc kép

* Hoạt động 2 : H/dẫn HS tìm hiểu cách dẫn gián tiếp II Cách dẫn gián tiếp

H: Trong đoạn trích (a), bộ

phận in đậm là lời nói hay ý

nghĩ ? Nó đợc ngăn cách

với bộ phận đứng trớc bằng

dấu gì ?

- HS phát hiện -> Phần in đậm là lời nói

Đây là nội dung của lời khuyên

* Rút ra nhận xét - Thuật lại lời nói hay ý

nghĩ của ngời hoặc nhân vật, có điều chỉnh…Trở thành một nhân

- Không đặt trong dấu ngoặc kép

H: Phân biệt sự khác nhau

giữa cách dẫn trực tiếp và * Tổng hợp rút ra ghi nhớ.- Đọc ghi nhớ

* Ghi nhớ: sgk.

Trang 27

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vâncách dẫn gián tiếp?

* Hoạt động 3 : Hớng dẫn HS luyện tập. III Luyện tập

b Cách dẫn trực tiếp (ý nghĩ của nhân vật)

- Đọc yêu cầu bài tập 2 Bài tập 2/54

* Thế nào là tóm tắt văn bản tự sự ? Mục đích của việc tóm tắt văn bản tự sự ?

* Các bớc tóm tắt văn bản tự sự ?

3 Bài mới.

* Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy và học

* Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu sự cần thiết của việc

tóm tắt văn bản tự sự. I Sự cần thiết của việc tóm tắt văn bản tự sự.

- Gọi HS đọc các tình huống - Đọc các tình huống (Bảng

- Nhận xét -> Giúp ngời đọc, ngời nghe

nắm đợc nội dung chính củavăn bản

H: Hãy tìm hiểu và nêu lên

* Ví dụ.

Trang 28

H: Tại sao đó là sự việc quan

trọng cần phải nêu ?

* Đó là sự việc cần bổ sung

hoàn chỉnh trớc khi viết văn

bản tóm tắt

H: Từ phần I, II hãy cho biết

sự cần thiết của việc tóm tắt

văn bản tự sự ? Yêu cầu của

-> Sự việc này đã giúp

Tr-ơng Sinh hiểu ra vợ mình đã

bị oan chứ không phải đợi

đến khi Phan Lang kể lại

Tr-ơng Sinh mới biết (nh sự việc thứ 7 trong sgk)

* Nhận xét

-> Rút ra ghi nhớ

- Đọc yêu cầu bài tập 2

* Tóm tắt miệng -> Nhận xét

- Về nhà làm bài tập 1/59 ( Cần đọc trớc văn bản “Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh” và

“Hoàng Lê Nhất Thống Chí” để làm bài )

- Chuẩn bị : “Sự phát triển của từ vựng” : Đọc và tìm hiểu VD trong sgk

2 Rèn luyện kĩ năng xác định nghĩa chuyển, nghĩa gốc của từ

3 Giáo dục HS ý thức dùng từ cho đúng nghĩa

B.Các b ớc lên lớp

2 Kiểm tra bài cũ :

* Phân biệt sự khác nhau giữa cách dẫn trực tiếp và cách dẫn gián tiếp ?

Chữa bài tập 3/54

3 Bài mới.

* Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học.

* Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu sự biến đổi và phát

triển của từ ngữ. I Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ.H: Trong bài “Vào nhà ngục

H: Qua đó em rút ra nhận xét

gì về nghĩa của từ ngữ? -> Nghĩa của từ ngữ có thể thay đổi ( cùng với sự phát

Trang 29

triển của xã hội )

H: Xác định nghĩa của từ

“xuân” và “tay” trong các ví

dụ trên ? Cho biết nghĩa nào

là nghĩa gốc, nghĩa nào là

+ Tay2: chuyên hoạt động hay giỏi về một môn, một nghề nào đó

-> a1, b1 : nghĩa gốc

a2, b2 : nghĩa chuyển

H: Nghĩa chuyển của từ

“xuân” (vd a), “tay” (vd b)

đ-ợc hình thành theo phơng thức

chuyển nghĩa nào?

- Xuân 2 : chuyển nghĩa theo phơng thức ẩn dụ

- Tay2 : chuyển nghĩa theo phơng thức hoán dụ

chuyển nghĩa của từ “chân”

trong các ví dụ đã cho ?

- Đọc yêu cầu bài tập 1

-> Làm miệng a Chân (nghĩa gốc)b Chân (nghĩa chuyển- PT

- Đọc yêu cầu bài tập 3 Bài tập 3

H: Nêu nghĩa của từ “đồng

Đây không phải là hiện tợng phát triển nghĩa của từ

H: Có thể coi đây là hiện tợng

Văn bản : Chuyện cũ trong phủ chúa trịnh

Trang 30

* Tóm tắt văn bản “Chuyện ngời con gái Nam Xơng”?

* Phân tích nhân vật Vũ Nơng để làm rõ nội dung của văn bản ?

3 Bài mới.

* Hoạt động 1: Hớng dẫn HS đọc, tìm hiểu chú thích I Đọc – chú thích

H: Hãy nêu cách đọc văn

bản ? -> Đọc rõ ràng, diễn cảm.- Hai HS đọc -> nhận xét 1 Đọc.

H: Dựa vào chú thích, hãy

giới thiệu vài nét về tg? - Giới thiệu tác giả. 2 Chú thích.a Tác giả

phẩm ? - Giới thiệu (dựa vào sgk). - Trích trong “Vũ trung tuỳ bút”.H: Em hiểu nh thế nào về

“Vũ Trung tuỳ bút”, và thể

loại tuỳ bút ?

-> Tuỳ bút : Ghi chép sự việccon ngời theo cảm hứng chủ quan, không gò bó theo hệ thống kết cấu nhng vẫn tuân theo một t tởng cảm xúc chủ

đạo

Bộc lộ cảm xúc, suy nghĩ về con ngời, cuộc sống

* Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản, II Tìm hiểu văn bản

H: Nêu đại ý của đoạn

trích? -> Đoạn trích ghi lại cảnh sống xa hoa vô độ của chúa

Trịnh và bọn quan lại hầu cận trong phủ chúa

1 Thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và các quan lại hầu cận.

H: Thói ăn chơi xa xỉ của

chúa Trịnh và các quan lại

- cổ mộc quái thạch : cây sống lâu năm, phiến đá có hình thù kì lạ

- Xây dựng đình đài cứ liên miên

- Chơi đèn đuốc, ngự ở các cung li

- Dạo chơi tuỳ ý ghé vào bờ mua bán các thứ nh ở cửa hàng trong chợ

- Bao nhiêu loài trân cầm dị thú, cổ mộc quái thạch, chậu hoa cây cảnh…Trở thành một nhân chúa đều thu lấy

- Điểm xuyết bày vẽ ra hình núi non bộ trông nh bến bể

khắc hoạ ấn tợng thói ăn xa

xỉ của chúa (ăn chơi bằng quyền lực, cỡng đoạt )

Trang 31

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânH: Ngoài việc miêu tả cảnh

phủ chúa, tác giả còn miêu

tả những âm thanh nào ?

- Phát hiện: chim kêu vợn hótran bốn bề, nửa đêm ồn ào

nh trận ma sa gió táp, vỡ tổ tan đàn

H: Cảm nhận của em về

những âm thanh đó ? -> Gợi cảm giác ghê rợn, tan tác đau thơng

H: Tại sao kết thúc đoạn

văn miêu tả này, tác giả lại

nói “kẻ thức giả biết đó là

triệu bất tờng”?

* Phân tích,đánh giá

- Cảm xúc chủ quan của tác giả

-> Đó là điểm gở, điểm chẳng lành bởi chúa ăn chơi hởng lạc trên mồ hôi, nớc mắt, xơng máu của dân lành -> sự suy vong tất yếu của một triều đại

H: Theo dõi đoạn còn lại,

nêu sự việc chính của

đoạn ?

- HS phát hiện 2 Sự nhũng nhiễu của bọn

quan lại trong phủ chúa.

H: Bọn quan lại hầu cận

- Đêm…Trở thành một nhân sai lính đến lấy…Trở thành một nhân buộc tội giấu vật cung phụng…Trở thành một nhân doạ lấy tiền

- Hòn đá, cây lớn…Trở thành một nhân phá nhà, huỷ tờng khiêng ra

- Nhà giàu bỏ của kêu van chí chết

- Nhà ta…Trở thành một nhân trồng một cây lê hai cây lựu cũng phải chặt

đi…Trở thành một nhân

H: Thủ đoạn này đã gây tai

hoạ nào cho dân lành? - Phát hiện.

H: Trong đoạn văn này tác

giả đã sử dụng những biện

pháp nghệ thuật nào? Tác

dụng ?

* Suy nghĩ, đánh giá

- Hình ảnh đối lập, phơng pháp so sánh, liết kê…Trở thành một nhân

-> Tố cáo bọn quan lại hầu cận ỷ thế nhà chúa mà hoành hành, vơ vét để ních đầy túi tham

H: Em có nhận xét gì về

thái độ của tác giả qua cách

ghi lại sự việc này ?

* Đánh giá

- Thái độ phê phán, lên án chế độ phong kiến bất công, vô lí

H: Học “Chuyện cũ trong

phủ chúa Trịnh” em hiểu

thêm sự thật nào về đời

sống vua chúa, quan lại

phong kiến thời vua Lê

cụ thể nên có cốt truyện, nhân vật…Trở thành một nhân có thể h cấu

+ Tuỳ bút: Ghi chép về những con ngời, sự việc cụ thể, có thực, qua đó bộc lộ sự

đánh giá của mình về con

ng-ời và cuộc sống

H: Em học tập điều gì ở

cách viết văn của Phạm - Bộc lộ.

Trang 32

đất nớc ta vào thời vua Lê – chúa Trịnh cuối thế kỉ 18

* Bài tập củng cố : Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng.

Nhận định nào nói đúng nhất t tởng cảm xúc chủ đạo của tác giả trong văn bản?

A Phê phán thói ăn chơi xa xỉ của bọn vua chúa đơng thời

B Thể hiện lòng thơng cảm với nhân dân

C Phê phán tệ nhũng nhiễu nhân dân của lũ quan lại

D Cả ba ý A, B, C

* Hớng dẫn HS học và làm bài tập ở nhà.

- Viết tiếp đoạn văn

- Học ghi nhớ, nắm đợc nội dung, nghệ thuật của văn bản

- Chuẩn bị: “Hoàng Lê nhất thống chí”

Đánh Ngọc Hồi, quân Thanh bị thua trận

Bỏ Thăng Long, Chiêu Thống trốn ra ngoài

* Giúp HS :

1 Cảm nhận đợc vẻ đẹp hào hùng của ngời anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến công

đại phá quân Thanh, sự thảm bại của bọn xâm lợc và số phận bi thảm của lũ vua quan phản nớc, hại dân ; hiểu đợc giá trị nghệ thuật của lối văn trần thuật kết hợp với miêu tả chân thực sinh động

2 Rèn kĩ năng phân tích tác phẩm văn xuôi cổ, học tập trần thuật kết hợp miêu tả

3 Giáo dục lòng tự hào về truyền thống ngoại xâm kiên cờng của cha ông

* Phân tích bức tranh miêu tả cảnh sống của chúa Trịnh ? Từ đó em có suy nghĩ gì về

hiện thực nớc ta cuối thế kỉ 18?

3 Bài mới

- Quê quán: huyện Thanh Oai, tỉnh Hà Tây

Trang 33

Trịnh

H: Em hiểu gì về thể chí? -> Lối văn ghi chép sự vật,

sự việc - “Hoàng Lê nhất thống chí” còn đợc coi là cuốn

tiểu thuyết lịch sử viết theo lối chơng hồi

* Hớng dẫn HS tìm hiểu

các chú thích - Nghiên cứu chú thích GV đã hớng dẫn c Từ khó : sgk

* Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản II Tìm hiểu văn bản.

H: Hãy nêu nội dung chính

của văn bản ? -> Tác phẩm là bức tranh hiện thực về xã hội phong

kiến VN khoảng ba thập kỉ cuối và mấy năm đầu TK 19 (Sự thối nát của các tập đoạn

pk Lê - Trịnh) Vua Lê cầu viện nhà Thanh, chúng kéo vào Thăng Long Ngời anh hùng áo vải Nguyễn Huệ

Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng

Nguyễn Huệ

H: Nhận đợc tin báo cấp,

Nguyễn Huệ đã có thái độ

và hành động gì ?

- Phát hiện - Nhận đợc tin báo cấp, giận

lắm, hợp các tớng sĩ định thânchinh cầm quân đi ngay…Trở thành một nhân

- Lên ngôi vua

- 25/12/1788 hạ lệnh xuất quân

- Với cống sĩ Nguyễn Thiếp hỏi…Trở thành một nhân

- Mộ thêm quân…Trở thành một nhân H: Qua thái độ và hành

động của Nguyễn Huệ, có

thể thấy Nguyên Huệ là

ng-ời nh thế nào trớc những

biến cố lớn?

* Thảo luận

- Bình tĩnh, hành động nhanh, kịp thời, mạnh mẽ, quyết đoán trớc những biến

cố lớn

- Trí tuệ sáng suốt, nhạy bén,

mu lợc

H: Trong lời dụ lính Quang

Trung đã nêu những gì? * Phát hiện:- Khẳng định chủ quyền dân

tộc ; nêu bật chính nghĩa của

ta, phi nghĩa của đich ; kêu gọi đồng tâm hiệp lực…Trở thành một nhân

- Quân Thanh sang xâm lợc nớc ta…Trở thành một nhân ta phải kéo quân

đánh đuổi chúng

H: Lời dụ lính có tác động

tới tớng sĩ nh thế nào? -> Kích thích lòng yêu nớc, truyền thống quật cờng của

dân tộc

H: Khi kéo quân đến Tam

Điệp, Quang Trung đã phân

tích sự việc, xét đoán bề tôi

nh thế nào ?

- HS phát hiện ,thảo luận, trả

lời - Theo binh pháp - Sở, Lân ra đón đều mang

g-ơm trên lng mà xin chịu tội-> Sáng suốt, nhạy bén trong việc xét đoán, dùng ngời

- Đến tối 30 tết lập tức lên

Trang 34

đ-Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vân

ờng, hẹn ngày mồng 7 năm mới vào thành Thăng Long

mở tiệc ăn mừng

-> Tầm nhìn xa trông rộng.H: Tài dùng binh của

- Trận Ngọc Hồi ngày 5/1 Quang Trung cỡi voi đi đốc thúc…Trở thành một nhân

H: Nhận xét nghệ thuật

miêu tả trận đánh ? Tác

dụng?

- HS nhận xét : miêu tả, trần thuật chân thực có màu sắc

sử thi

- Tiến tới Thăng Long…Trở thành một nhân -> Lẫm liệt trong chiến trận.H: Qua toàn bộ đoạn trích

H: Tại sao tác giả vốn trung

2 Sự thảm bại của quân tớng nhà Thanh và vua tôi nhà Lê.H: Em hiểu gì về nhân vật

Tôn Sĩ Nghị? * Trình bày suy nghĩ…Trở thành một nhân

-> kéo quân sang An Nam là nhằm lợi ích riêng, lại không muốn tốn nhiều xơng máu

- Quân…Trở thành một nhân ai nấy đều rụng rời,

sợ hãi, xin hàng, bỏ chạy toánloạn, giày xéo lên nhau mà chết bỏ chạy, tranh nhau quacầu rơi xuống sông chết…Trở thành một nhân

b Sự thảm hại của vua tôi nhà Lê.

- Đuổi kịp Tôn Sĩ Nghị, vua tôi nhìn nhau than thở, oán giận chảy nớc mắt

H: Ngòi bút của tác giả khi

miêu tả hai cuộc tháo chạy

có gì khác biệt? Hãy giải

t-khách quan trong đó ẩn chứa

sự hả hê, sung sớng của ngời thắng trận Miêu tả cuộc tháochạy của vua tôi nhà Lê mang cảm hứng chủ quan, ngậm ngùi, mủi lòng trớc sự sụp đổ của vơng triều mà họ từng thờ phụng

H: Hồi thứ 14 của - HS tổng kết

Trang 35

“HLNTC” mang lại cho em

Hoạt động 3 : Hớng dẫn HS luyện tập. III Luyện tập

- GV : Gọi HS làm bài tập - HS lên bảng làm bài tập

củng cố * Bài tập củng cố : * Bài tập về nhà : Hãy viết

một đoạn văn ngắn miêu tả chiến công thần tốc của vua Quang Trung?

* Bài tập củng cố: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng.

1 Tên tác phẩm "Hoàng Lê nhất thống chí" có nghĩa là gì?

A Vua Lê nhất định thống nhất đất nớc

B ý chí thống nhất đất nớc của vua Lê

C Ghi chép việc vua Lê thống nhất đất nớc

D ý chí trớc sau nh một của vua Lê

2 Nhận xét nào sau đây đúng với ND hồi thứ 14 của “ Hoàng Lê nhất thống chí” ?

A Ca ngợi vẻ đẹp tuyệt vời của hình tợng ngời anh hùng Quang Trung - Nguyễn Huệ

B Nói lên những thất bại thảm hại của quân tớng nhà Thanh

C Mô tả số phận bi đát, nhục nhã của vua tôi Lê Chiêu Thống

2 Rèn kĩ năng sử dụng và tạo thêm từ mới

3 Giáo dục HS ý thức giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

* Nêu sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ ? chữa bài tập 2,4/57

3 Bài mới

* Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học

* Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu tạo từ ngữ mới. I Tạo từ ngữ mới

H: Hãy cho biết trong thời

gian gần đây có những từ ngữ

nào đợc cấu tạo trên cơ sở các

từ sau: “điện thoại”, “kinh tế”,

“sở hữu”, “tri thức”, “đặc

khu”,”trí tuệ”?

H: Giải thích nghĩa của những

từ ngữ mới cấu tạo đó ?

* Thảo luận

- Điện thoại di động ; kinh tế tri thức ; đặc khu kinh tế ; Sử hữu trí tuệ

- HS giải nghĩa, nhận xét

- VD 1 :+ Điện thoại di động : Điện thoại vô tuyến nhỏ mang theo ngời, đợc sử dụng trong vùng phủ sóng của cơ sở cho thuê bao

+ Kinh tế tri thức : Nền kinh tếdựa chủ yếu vào việc sản xuất,

lu thông, phân phối các sản phẩm có hàm lợng tri thức cao.+ Đặc khu kinh tế : Khu vực dành riêng để thu hút vốn và công nghệ nớc ngoài với

Trang 36

những chính sách u đãi

+ Sở hữu trí tuệ : Quyền sở hữu đối với sản phẩm do hoạt

động trí tuệ

H: Trong tiếng Việt có những

từ đợc cấu tạo theo mô hình (x

bằng cách nào? Mục đích ? - Nhận xét chung -> rút ra ghi nhớ 1 * Ghi nhớ/sgk

Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu mục II II Mợn từ ngữ của tiếng nớc

ngoài

H: Hãy tìm từ Hán Việt trong

- Đọc ví dụ 2

Những từ Hán Việt :

a thanh minh, lễ, tiết, tảo mộ,hội, đạp thanh, yến anh, bộhành, xuân, tài tử, giai nhân

b bạc mệnh, duyên, phận,thần, linh, chứng giám, thiếp,

đoan trang, tiết, trinh bạch,ngọc

lu đối thoại ở địa điểm cách xanhau

1 Nắm đợc những nét chủ yếu về cuộc đời và sự nghiệp văn học của Nguyễn Du Trên cơ

sở hiểu nội dung cốt truyện, thấy đợc những giá trị cơ bản của “Truyện Kiều”

2 Rèn luyện kĩ năng tóm tắt tác phẩm

3 Giáo dục lòng tự hào về nền văn hoá dân tộc, tự hào về đại thi hào Nguyễn Du, về di sản văn hoá quý giá của ông, đặc biệt là “Truyện Kiều”

Trang 37

+ Hãy giới thiệu ngắn gọn về tác giả và tác phẩm “Hoàng Lê nhất thống chí” ?

+ Phân tích hình tợng ngời anh hùng Nguyễn Huệ ?

3 Bài mới:

* Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu về Nguyễn Du. I Nguyễn Du

H: Qua việc soạn bài ở nhà,

hãy giới thiệu những hiểu biết

của em về cuộc đời Nguyễn Du

?

- Giới thiệu (dựa vào sgk) 1 Cuộc đời.

- ND ( 1765 – 1820 ) tên chữ

là Tố Nh, hiệu là Thanh Hiên

- Quê: Tiên Điền, Nghi Xuân,

Hà Tĩnh

* Mẹ Nguyễn Du là Trần Thị

Tần, ngời đẹp nổi tiếng ở Kinh

Bắc (đất quan họ…Trở thành một nhân ); 9 tuổi

mất cha, 12 tuổi mất mẹ, ở với

anh cùng cha khác mẹ

- Khi Tây Sơn tấn công ra Bắc,

ông phò Lê chống lại Tây Sơn

- Nghe, hiểu - Sinh trởng trong một gia

đình đại quí tộc và có truyền thống về văn học

phải làm quan cho Triều

Nguyễn với các chức : tri

huyện Bắc Hà, cai hạ tỉnh

Q.Bình, Hữu tham trị bộ lễ…Trở thành một nhân

- 1820 ông chuẩn bị đi sứ sang

TQ lần 2 thì nhiễm dịch ốm

mất tại Huế (16/9/1820)

- Từng làm quan cho triều Nguyễn

H: Em hiểu gì về thời đại mà

Nguyễn Du sinh sống

( qua các bài học trớc) ?

-> Thời kỳ lịch sử có những biến động dữ dội…Trở thành một nhân

H: Cuộc đời gặp nhiều gian

truân, gắn bó sâu sắc với

những biến cố lịch sử đã tạo

lên một ND ntn ?

* ND đợc đánh giá là đại thi

hào của dt VN, là danh nhân

văn hoá TG…Trở thành một nhân là bậc thầy trong

việc sử dụng ngôn ngữ tiếng

Việt, là ngôi sao sáng chói nhất

trong nền văn học cổ VN

* HS trình bày -> nhận xét 2 Con ngời.

- Kiến thức sâu rộng, vốn sống phong phú có niềm cảm thông sâu sắc với những đau khổ của nhân dân

-> Là thiên tài văn học, một nhà nhân đạo chủ nghĩa lớn

H: Giới thiệu những nét chính

về sự nghiệp văn học của ND ? - Giới thiệu (dựa vào sgk) 3 Sự nghiệp văn học.- Nhiều tác phẩm có giá trị

lớn viết bằng chữ Hán và chữ Nôm

- Sáng tác chữ Nôm xuất sắc

nhất là Truyện Kiều.

Hoạt động 2: Hớng dẫn tìm hiểu về Truyện Kiều. II Truyện Kiều

H: Hãy giới thiệu về nguồn gốc

- Giới thiệu (dựa vào sgk) * Nguồn gốc.

- Dựa theo cốt truyện “Kim Vân Kiều Truyện” của Tham Tâm Tài Nhân (ở TQ) nhng phần sáng tạo của ND là rất lớn

H: “Truyện Kiều” đợc sáng tác

trong thời gian nào? - Phát biểu * Thời điểm sáng tác.- Viết vào đầu TK 19 ( 1805

– 1809 )

- Gồm 3254 câu thơ lục bát

Trang 38

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh VânH: Từ việc chuẩn bị ở nhà, hãy

tóm tắt “Truyện Kiều” theo ba

lời a Giá trị nội dung.* Giá trị hiện thực:

H: Giá trị hiện thực và giá trị

nhân đạo đợc thể hiện nh thế

nào trong tp?

- Phát hiện - Là bức tranh hiện thực về

một xã hội bất công, tàn bạo

* Giá trị nhận đạo:

- Tiếng nói thảm thơng trớc sốphận bi kịch của con ngời ; tiếng nói lên án ; tố cáo thế lực xấu xa; tiếng nói khẳng

định đề cao nhân phẩm…Trở thành một nhân ; Thể hiện khát vọng chân chính của con ngời

H: Nêu những nét đặc sắc về

nghệ thuật của tp? - Phát hiện. b Giá trị nghệ thuật:- Kết tinh thành tựu nghệ

thuật trên các phơng diện ngôn ngữ và thể loại

H: Qua bài học, em hiểu gì về

- Viết bài thuyết minh về Nguyễn Du và tác phẩm Truyện Kiều

- Soạn “Chị em Thuý Kiều”

1 Thấy đợc nghệ thuật miêu tả nhân vật của Nguyễn Du : sử dụng bút pháp nghệ thuật ớc

lệ mà vẫn gợi tả đợc vẻ đẹp và tính cách riêng của chị em Thuý Kiều Hiểu đợc một

ph-ơng diện cảm hứng nhân văn trong “Truyện Kiều”: sự trân trọng tài năng, sắc đẹp, phẩm cách con ngời

2 Rèn kĩ năng đọc, phân tích, cảm thụ thơ

3 Giáo dục HS biết yêu quí, trân trọng cái đẹp

* Giới thiệu ngắn gọn về Nguyễn Du và tóm tắt “Truyện Kiều”?

* Trình bày giá trị nội dung và nghệ thuật của “Truyện Kiều”?

3 Bài mới.

* Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu văn bản II Tìm hiểu văn bản

H: Đoạn trích nằm ở phần -Nằm ở phần mở đầu của tp

Trang 39

Giáo án ngữ văn 9 – Trần Thị Thu Hà- THCS Thanh Vânnào của tác phẩm ? (từ câu 15 -> câu 38 )

H: Xác định bố cục của

đoạn trích?

H: Hãy đọc lại bốn câu thơ

đầu và nêu nội dung chính

+ Phần 3: Gợi tả vẻ đẹp ThuýKiều

+ Phần 4 : nhận xét chung về cuộc sống của 2 chị em

- Phát hiện

1 Giới thiệu về chị em Thuý Kiều

H: Tác giả đã giới thiệu chị

em Thuý Kiều nh thế nào? Đầu lòng hai ả tố ngaThuý Kiều là chị, em là

H: Tác giả giới thiệu vẻ đẹp

của chị em Thuý Kiều qua

những hình ảnh thơ nào?

- Phát biểu Mai cốt cách, tuyết tinh thần

Mỗi ngời một vẻ mời phân vẹn mời

t-nói về con ngời); Dùng thànhngữ “mời phân vẹn mời”

H: Qua cách giới thiệu đó,

em thấy bức chân dung của

chị em Thuý Kiều có gì đặc

biệt ?

- HS đánh giá -> Vẻ đẹp duyên dáng, thanh

cao, trong trắng đạt tới độ hoàn mĩ

* Nguyễn Du viết theo phép

Hoa cời, ngọc thốt đoan trang

Mây thua nớc tóc, tuyết ờng màu da

Trang 40

Nguyễn Du lại tả Thuý Vân

cụ thể hơn lúc tả Thuý Kiều

- Nghệ thuật so sánh ẩn dụ ->

vẻ đẹp trung thực, phúc hậu, quý phái của Thuý Vân

-> Vẻ đẹp đoan trang, phúc hậu

H: Với cách giới thiệu nh

vậy, tác giả muốn dự báo gì

về số phận của Thuý Vân ?

* Suy nghĩ -> Bộc lộ

- Nàng sẽ có một cuộc sống suôn sẻ, bình lặng

3 Vẻ đẹp của Thuý Kiều.

H: Đọc những câu thơ còn

H: Tại sao tácgiả miêu tả

Thuý Vân trớc rồi mới miêu

tả Thuý Kiều?

- Tác giả dùng nghệ thuật so sánh đòn bẩy: Vân làm nền

để khắc họa rõ nét Kiều

H: Nguyễn Du giới thiệu

khái quát vẻ đẹp của Thuý

Kiều khác với Thuý Vân

nh thế nào?

- Tác giả dùng nghệ thuật so sánh đòn bẩy -> khẳng định

vẻ đẹp vợt trội của TK

Kiều càng sắc sảo mặn mà

So bề tài sắc lại là phần hơn

H: Khi gợi tả nhan sắc của

Thuý Kiều tác giả cũng sử

“liễu” -> gợi tả vẻ đẹp của một giai nhân tuyệt thế

- Đặc biệt tác giả đặc tả vẻ

đẹp của đôi mắt Đôi mắt thể hiện phần tinh anh của tâm hồn, mặn mà, trí tuệ (sắc sảo)

…Trở thành một nhân

Làn thu thuỷ, nét xuân sơnHoa ghen thua thắm, liễu hờn kém xanh

Một hai nghiêng nớc nghiêng thành

phần, tài năng hai phần Tài

của Kiều đạt tới mức lí tởng

theo quan niệm phong kiến

(đủ cầm, kì, thi, hoạ )

-> Tả cái tài cũng là ca ngợi

cái tâm của nàng -> Cung

Thông minh vốn sẵn tính trờiPha nghề thi hoạ đủ mùi ca ngâm

Cung thơng làu bậc ngũ âmNghề riêng ăn đứt hồ cầm một trơng

-> Tả cái tài cũng là ca ngợi

cái tâm của nàng -> Cung

-> Khẳng định nhân phẩm, tài năng…Trở thành một nhân trân trọng, đề cao

vẻ đẹp con ngời…Trở thành một nhân

Định dạng
Số trang	268
Dung lượng	3,49 MB

gi¸o ¸n ng÷ v¨n 9 – trçn thþ thu hµ thcs thanh v©n ngµy so¹n 20 8 2008 ngµy gi¶ng 25 8 tiõt 1 2 v¨n b¶n phong c¸ch hå chý minh lª anh trµ a môc tiªu cçn ®¹t gióp hs thêy ®­îc nh÷ng vî ®ñp

gi¸o ¸n ng÷ v¨n 9 – trçn thþ thu hµ thcs thanh v©n ngµy so¹n 20 8 2008 ngµy gi¶ng 25 8 tiõt 1 2 v¨n b¶n phong c¸ch hå chý minh lª anh trµ a môc tiªu cçn ®¹t gióp hs thêy ®îc nh÷ng vî ®ñp