Các công trình, nghiên cứu có liên quan đến đề tài luận án
1.1.1 Những công trình khoa học nước ngoài liên quan đến nguồn nhân lực
Cuốn sách của Trần Văn Tùng và Lê Ái Lâm tại Viện Kinh tế Thế giới tập trung vào vai trò quan trọng của nguồn nhân lực trong nền kinh tế đổi mới Tác phẩm này trình bày các kinh nghiệm giáo dục và đào tạo từ nhiều quốc gia, nhấn mạnh rằng việc áp dụng những kinh nghiệm này vào phát triển nguồn nhân lực tại Việt Nam sẽ thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Cuốn sách "Gia đình, nhà trường, xã hội với việc phát hiện, tuyển chọn, đào tạo, bồi dưỡng, sử dụng và đãi ngộ người tài" do Nguyễn Trọng Bảo chủ biên, giúp độc giả hiểu rõ về vấn đề "bồi dưỡng nhân tài" của Đảng Cộng sản Việt Nam Các tác giả nhấn mạnh vai trò quan trọng của gia đình, nhà trường và xã hội trong việc phát hiện và phát triển nhân tài, đồng thời đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Mai Quốc Chánh trong cuốn sách "Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu CNH, HĐH đất nước" đã phân tích vai trò quan trọng của nguồn nhân lực và nhấn mạnh sự cần thiết phải cải thiện chất lượng nguồn nhân lực Việt Nam Tác giả đề xuất những giải pháp chủ yếu nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, đáp ứng yêu cầu của công nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước.
- Christian Batal, Quản lý nguồn nhân lực trong khu vực Nhà nước
Cuốn sách này phân tích năng lực làm việc của cán bộ công chức trong doanh nghiệp nhà nước, xây dựng khung năng lực tiêu chuẩn và phân loại năng lực Nó cũng mô tả công việc chuyên môn của một số vị trí yêu cầu nhân lực chất lượng cao, như phụ trách đào tạo tại cơ quan Nhà nước và vai trò của thủ trưởng đơn vị trong doanh nghiệp nhà nước.
- Nguyễn Hữu Dũng, Sử dụng hiệu quả nguồn lực con người ở Việt Nam
Cuốn sách phân tích các vấn đề lý luận và thực tiễn về phát triển, phân bố, và sử dụng nguồn lực con người trong nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tại Việt Nam Nó cũng đề xuất các chính sách và giải pháp nhằm tối ưu hóa phát triển, phân bố hợp lý, và sử dụng hiệu quả nguồn lực con người trong quá trình phát triển kinh tế - xã hội.
Cuốn sách "Quản lý nguồn nhân lực ở Việt Nam: một số vấn đề lý luận và thực tiễn" do Phạm Thành Nghị và Vũ Hoàng Ngân chủ biên, tập hợp các nghiên cứu và tham luận từ Hội thảo thuộc Đề tài KX.05.11 trong Chương trình khoa học - công nghệ cấp nhà nước KX.05 (giai đoạn 2001-2005) Tác phẩm này đề cập đến các vấn đề lý luận, kinh nghiệm và khuyến nghị quan trọng trong quản lý nguồn nhân lực tại Việt Nam, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nguồn nhân lực, thúc đẩy công nghiệp hóa, hiện đại hóa và thực hiện công cuộc đổi mới đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa.
Đoàn Văn Khái đã phân tích vai trò của con người như một nguồn lực thiết yếu trong quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa (CNH, HĐH) tại Việt Nam Tác giả nhấn mạnh rằng con người không chỉ là tài nguyên quan trọng nhất mà còn là trung tâm của mọi hoạt động phát triển đất nước Để đáp ứng yêu cầu của CNH, HĐH, tác giả đề xuất những giải pháp cơ bản nhằm khai thác và phát triển nguồn nhân lực hiệu quả.
Cuốn sách của Bùi Văn Nhơn về quản lý và phát triển nguồn nhân lực xã hội bao gồm 6 chương, trình bày các chủ đề quan trọng như: dân số là cơ sở tự nhiên hình thành nguồn lực xã hội, đặc điểm của nguồn nhân lực Việt Nam, phát triển nguồn nhân lực để thúc đẩy công nghiệp hóa và hiện đại hóa, sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực trong sản xuất xã hội, tổ chức tiền lương và bảo hiểm xã hội trong nền kinh tế quốc dân, cũng như việc phân bổ dân cư và nguồn nhân lực xã hội.
Cuốn sách "Phát triển văn hoá, con người và nguồn nhân lực thời kỳ công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước" do Phạm Minh Hạc chủ biên đã phân tích mối quan hệ biện chứng giữa văn hoá, con người và nguồn nhân lực, nhấn mạnh rằng sự phát triển của chúng phải diễn ra trong một tổng thể gắn kết Tác phẩm làm rõ rằng chất lượng nguồn nhân lực được thể hiện qua tri thức, kỹ năng và tính nhân văn của người lao động Ngoài ra, cuốn sách cũng đề cập đến các vấn đề lý luận về con người và các giải pháp phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, trong đó phát triển giáo dục - đào tạo được xác định là biện pháp quan trọng nhất để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.
Phạm Công Nhất nhấn mạnh rằng Việt Nam đang có sự phát triển nhanh chóng về nguồn nhân lực, cả về số lượng lẫn chất lượng Tuy nhiên, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng và cạnh tranh gia tăng về nguồn nhân lực và khoa học - công nghệ, chất lượng nguồn nhân lực của Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế Tác giả đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
Nguyễn Văn Tài đã phân tích và làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn của đường lối, chính sách cán bộ của Đảng Cộng sản Việt Nam dựa trên chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh Cuốn sách sử dụng phương pháp tiếp cận hệ thống để đánh giá thực trạng đội ngũ cán bộ hiện nay, đồng thời đề xuất những giải pháp cụ thể và khả thi nhằm nâng cao chất lượng cán bộ các cấp, phát huy tính tích cực xã hội của đội ngũ này.
- Trần Khánh Đức, Giáo dục và phát triển nguồn nhân lực trong thế kỷ
Cuốn sách nhấn mạnh tầm quan trọng của giáo dục và đào tạo trong việc phát triển con người và nguồn nhân lực quốc gia Tác giả làm rõ các khái niệm liên quan đến nguồn nhân lực, phát triển nguồn nhân lực và tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực Theo tác giả, để nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, cần thực hiện đổi mới và cải cách trong giáo dục và đào tạo.
Cuốn sách "Khai thác và phát triển tài nguyên nhân lực Việt Nam" của Nguyễn Văn Phúc và Mai Thị Thu trình bày quá trình hình thành và phát triển nguồn nhân lực Việt Nam dưới ảnh hưởng của văn hóa, lịch sử, kinh tế, chính trị và hội nhập quốc tế trong bối cảnh toàn cầu hóa Tác phẩm khẳng định rằng tài nguyên nhân lực Việt Nam đã có những lợi thế nhất định và đóng góp tích cực vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Tuy nhiên, vẫn tồn tại nhiều hạn chế và bất cập trong việc khai thác và sử dụng nguồn lực này, đòi hỏi nỗ lực khắc phục Cuốn sách đề xuất các giải pháp và chính sách cụ thể nhằm nâng cao nhận thức về tầm quan trọng và cách tiếp cận trong việc phát triển tài nguyên nhân lực quốc gia trong thời gian tới.
Nghiên cứu của Ngân hàng Phát triển Châu Á (ADB) năm 2005 cảnh báo các quốc gia đang phát triển có nguy cơ rơi vào ba cái bẫy kỹ năng thấp nếu không đầu tư vào vốn con người Thứ nhất, lực lượng lao động có kỹ năng thấp và ít được đào tạo dẫn đến năng suất và khả năng cạnh tranh giảm sút Thứ hai, công nghệ lạc hậu do công nhân không đủ kỹ năng vận hành máy móc hiện đại, gây lãng phí và giảm động lực đầu tư đổi mới công nghệ Cuối cùng, sự thiếu sáng kiến và sáng tạo của người lao động do thiếu tích lũy kiến thức và kỹ năng từ giáo dục - đào tạo sẽ ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bền vững.
Nguyễn Tiệp trong bài viết "Tác động của WTO đối với phát triển nguồn nhân lực Việt Nam" đã phân tích tác động hai chiều đến phát triển nguồn nhân lực của Việt Nam khi gia nhập WTO Tác giả đề xuất một số giải pháp quan trọng, bao gồm việc Nhà nước cần triển khai chương trình đào tạo nhân lực chuyên môn kỹ thuật cho các ngành nghề chịu ảnh hưởng lớn, mở rộng đào tạo nhân lực cho các lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ, tăng nhanh số lượng nhân lực chuyên môn - kỹ thuật, và tiếp tục hoàn thiện thể chế cũng như tiêu chuẩn lao động phù hợp với thông lệ WTO, đồng thời cải thiện chính sách thị trường lao động.
Những giá trị tham khảo từ các công trình có liên quan và những nội
1.2.1 Những giá trị tham khảo từ các công trình có liên quan đến đề tài luận án
Qua việc nghiên cứu và phân tích các công trình tiêu biểu liên quan đến đề tài, luận án đã rút ra nhiều giá trị tham khảo hữu ích, làm cơ sở cho việc triển khai nội dung của luận án Những giá trị tham khảo này tập trung vào các nội dung quan trọng.
- Những giá trị tham khảo từ các công trình trong nước và nước ngoài nghiên cứu về nguồn nhân lực
Trong nghiên cứu về nguồn lực con người, các tác giả đã đóng góp nhiều góc nhìn khác nhau, làm rõ các khía cạnh lý luận liên quan đến con người và nhân tố con người Những khái niệm cơ bản như nguồn lực con người, phát triển nguồn lực con người, và vai trò của nguồn lực con người trong phát triển xã hội đã được phân tích rõ ràng Các yếu tố cấu thành nguồn lực con người và mối quan hệ của chúng với các nguồn lực khác cũng được làm sáng tỏ Những vấn đề lý luận này cung cấp công cụ hữu ích cho tác giả luận án trong việc kế thừa và phát triển nghiên cứu theo hướng phù hợp.
Nguồn lực con người đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển của xã hội, điều này đã được nhiều tác giả nghiên cứu và làm rõ thông qua phân tích các quan điểm của chủ nghĩa Mác - Lênin và Chủ tịch Cay Xỏn Phôn.
Vi Hản và Đảng NDCM Lào Điển hình nhƣ tác giả: Trần Văn Tùng, Lê Ái
Lâm; Nguyễn Hữu Dũng; Đoàn Văn Khái; Bùi Thị Ngọc Lan; Phạm Minh Hạc; nghiên cứu của các chuyên gia Ngân hàng phát triển Châu Á…
Một số công trình đã phân tích kinh nghiệm phát triển nguồn nhân lực của các nước như Trung Quốc, Việt Nam, Nhật Bản, và Singapore Những phân tích này giúp tác giả luận án có cái nhìn toàn diện về nhận thức toàn cầu về vai trò của nguồn nhân lực Qua đó, tác giả có thể tiếp thu và áp dụng những kinh nghiệm hay từ các nước này vào quá trình phát triển nguồn nhân lực tại Lào hiện nay.
- Những giá trị tham khảo từ các các công trình nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao
Một số công trình nghiên cứu nước ngoài đã tập trung vào chất lượng nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực trình độ cao và chất lượng cao Các tác giả như Nguyễn Hữu Dũng, Bùi Thị Ngọc Lan, Nguyễn Văn Khánh và Vũ Thị Phương Mai đã xem xét các thuật ngữ liên quan đến nguồn nhân lực chất lượng cao, tiêu chí đánh giá chất lượng và các bộ phận tiêu biểu của nguồn nhân lực này.
Một số tác giả đã phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, bao gồm cả tác động tích cực và tiêu cực Những phân tích này cung cấp những gợi ý hữu ích cho luận án trong quá trình triển khai các nội dung của đề tài.
Trong quá trình nghiên cứu, nhiều tác giả nhấn mạnh các nhiệm vụ cấp bách và giải pháp cơ bản để phát huy vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao Đồng thời, cần giải quyết các vấn đề liên quan đến cơ chế và chính sách nhằm đảm bảo lợi ích và tạo động lực cho nguồn nhân lực này phát triển cả về số lượng lẫn chất lượng.
Tùy thuộc vào góc độ và phạm vi nghiên cứu của từng tác giả, nội dung được xem xét có thể ở cấp quốc gia hoặc cụ thể hơn là một vùng, tỉnh, hoặc khu vực nhất định Dù ở bất kỳ góc nhìn nào, các kết quả này vẫn mang lại giá trị tham khảo quan trọng cho tác giả trong việc thực hiện nội dung nghiên cứu của Luận án.
Trong những năm qua, Lào đã triển khai Chương trình Khoa học Công nghệ cấp nhà nước, với nhiều nghiên cứu từ các nhà khoa học và luận án tiến sĩ, thạc sĩ về phát triển nguồn nhân lực Các công trình này đã phân tích thực trạng nguồn nhân lực tại Lào, chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và bài học kinh nghiệm trong công tác đào tạo Đồng thời, nghiên cứu cũng làm rõ nguyên nhân của tình trạng hiện tại và đề xuất giải pháp phát triển nguồn nhân lực đến năm 2020, nhấn mạnh vai trò quan trọng của giáo dục - đào tạo trong tiến trình này.
Tính cấp thiết của việc nâng cao chất lượng nguồn nhân lực ở Lào đã được nhiều công trình nghiên cứu trước đây phân tích, nhấn mạnh rằng điều này là cần thiết để đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới, công nghiệp hóa, hiện đại hóa Bên cạnh đó, các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực cũng đã được xác định rõ ràng.
Vấn đề phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở CHDCND Lào còn mới mẻ và chưa được nghiên cứu một cách hệ thống Đến nay, chưa có công trình nào hoàn chỉnh nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao tại Lào, đặc biệt là từ góc độ chính trị - xã hội Đề tài luận án này kế thừa giá trị từ các công trình trước nhưng không trùng lặp, mang đến hướng nghiên cứu mới mẻ, cần thiết và có ý nghĩa lý luận cũng như thực tiễn cho Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào hiện nay.
1.2.2 Những nội dung luận án cần tập trung nghiên cứu
Dựa trên tổng quan tình hình nghiên cứu về nguồn nhân lực chất lượng cao tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, luận án xác định cần tập trung làm rõ các vấn đề cơ bản như kết quả nghiên cứu đã đạt được và những khía cạnh chưa được khai thác trong lĩnh vực này.
Bài viết làm rõ cơ sở lý luận của đề tài, bao gồm quan niệm về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao Nó đề cập đến các tiêu chí đánh giá chất lượng nguồn nhân lực cùng với các bộ phận cấu thành của nguồn nhân lực chất lượng cao tại Lào Bên cạnh đó, bài viết phân tích vai trò của nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước CHDCND Lào hiện nay và nhận diện các yếu tố tác động đến nguồn nhân lực này, bao gồm cả tác động tích cực và tiêu cực.
Luận án đánh giá thực trạng nguồn nhân lực chất lượng cao tại Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào, dựa trên kết quả điều tra và khảo sát, phân tích bốn nhóm cơ bản: cán bộ lãnh đạo, trí thức và nhà khoa học, công nhân kỹ thuật lành nghề, và nông dân trình độ cao Đồng thời, luận án cũng chỉ ra những vấn đề và bất cập hiện tại của nguồn nhân lực chất lượng cao ở Lào.
Để đảm bảo phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở CHDCND Lào, cần đề xuất những quan điểm và giải pháp cơ bản nhằm đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Việc nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo, khuyến khích nghiên cứu khoa học, cùng với việc xây dựng môi trường làm việc thuận lợi sẽ góp phần quan trọng trong việc phát triển nguồn nhân lực đáp ứng nhu cầu thị trường.
SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ NGUỒN NHÂN LỰC CHẤT LƯỢNG CAO Ở NƯỚC CỘNG HÒA DÂN CHỦ NHÂN DÂN LÀO 29 2.1 Quan niệm về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lƣợng cao
Quan điểm của đảng nhân dân cách mạng lào về nguồn nhân lực chất lƣợng cao; các bộ phận cầu thành và tiêu chí đánh giá nguồn nhân lực chất lƣợng cao của lào
2.2.1 Quan điểm của Đảng Nhân dân Cách mạng Lào về nguồn nhân lực chất lƣợng cao
Từ khi thành lập, Ðảng NDCM Lào đã chú trọng phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội và công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nhằm mục tiêu dân giàu, nước mạnh, dân chủ, công bằng và văn minh Từ Đại hội III (1982) đến Đại hội VI (1996), mặc dù chưa đề cập rõ ràng về nguồn nhân lực và nguồn nhân lực chất lượng cao, nhưng Đảng đã nhấn mạnh tầm quan trọng của người lao động và cán bộ trong việc giữ gìn và phát triển đất nước Đảng xác định rằng việc xây dựng lực lượng sản xuất mới và con người mới là cốt lõi để quản lý nhà nước và xã hội hiệu quả Bên cạnh phát triển kinh tế, việc nâng cao giáo dục, văn hóa và y tế cũng được coi là vấn đề quan trọng nhất trong chính sách xã hội của Đảng Mục tiêu cuối cùng là đảm bảo ấm no và hạnh phúc cho mọi người dân.
Nhân dân là động lực chính cho sự phát triển của đất nước, vì vậy việc phát triển nguồn nhân lực là một ưu tiên hàng đầu Đảng xác định mục tiêu đào tạo công dân tốt, yêu nước, yêu chế độ dân chủ, có kiến thức và nghề nghiệp vững vàng, sức khỏe tốt, văn minh và tôn trọng pháp luật Để đạt được điều này, cần tập trung vào phát triển giáo dục, y tế, văn hóa và giải quyết các vấn đề xã hội một cách tích cực.
Đại hội lần thứ VII của Đảng NDCM Lào nhấn mạnh rằng việc giáo dục và xây dựng con người có chất lượng sẽ thúc đẩy sự phát triển của đất nước, giúp Lào bắt kịp xu thế phát triển toàn cầu Ngược lại, nếu không chú trọng đến giáo dục, đất nước sẽ tiếp tục rơi vào tình trạng kém phát triển Tại Đại hội lần thứ VIII (2006), Đảng xác định sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước là ưu tiên hàng đầu, trong đó phát triển kinh tế cần gắn liền với phát triển con người, chú trọng đào tạo về tri thức và đạo đức.
Đảng nhấn mạnh rằng con người là yếu tố quyết định sự phát triển và là đối tượng ưu tiên trong mọi chiến lược phát triển Thành công hay thất bại của sự phát triển đất nước phụ thuộc vào nhân tố con người Tại Đại hội lần thứ IX (2011) của Đảng NDCM Lào, đã thống nhất xây dựng cơ sở vững chắc để đất nước thoát khỏi tình trạng kém phát triển vào năm 2020, đồng thời đẩy mạnh phát triển theo hướng công nghiệp hóa, hiện đại hóa và bền vững, tiến tới chủ nghĩa xã hội Để đạt được mục tiêu này, Đại hội xác định bốn khâu đột phá chiến lược, trong đó việc phát triển nguồn lực con người, đặc biệt là đào tạo và nâng cao trình độ tri thức cho cán bộ, được xem là khâu đột phá quan trọng.
Đại hội lần thứ X (2016) đã kế thừa và phát triển quan điểm về phát triển nguồn nhân lực từ các đại hội trước, với mục tiêu tổng quát là đến năm 2020.
Năm 2020, nước CHDCND Lào đã thoát khỏi đói nghèo và lạc hậu, trở thành một quốc gia công nghiệp hóa, hiện đại hóa Đảng xác định phát triển nguồn nhân lực là yếu tố hàng đầu để nâng cao lực lượng sản xuất và xây dựng nền kinh tế tri thức, với việc phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) là yếu tố quyết định cho sự phát triển đất nước Tại Đại hội này, Đảng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển nhanh nguồn nhân lực, đặc biệt là NNLCLC, coi đây là khâu đột phá phù hợp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội, trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế và cạnh tranh gay gắt do cuộc cách mạng khoa học công nghệ và cách mạng công nghiệp 4.0.
Trong những năm tới, phát triển nguồn nhân lực sẽ là yếu tố then chốt để nâng cao năng lực sản xuất và xây dựng nền kinh tế tri thức, với con người là trung tâm của sự phát triển Cần gắn kết chặt chẽ giữa nguồn nhân lực chất lượng cao với phát triển khoa học và công nghệ, đồng thời xây dựng giá trị và nhân cách con người Lào Việc đổi mới toàn diện nền giáo dục quốc dân theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa, xã hội hóa, dân chủ và hội nhập quốc tế là rất quan trọng, trong đó đổi mới quản lý giáo dục và phát triển đội ngũ giáo viên là khâu then chốt Giáo dục và đào tạo cần được coi là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, Nhà nước và toàn dân, với đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho sự phát triển Chủ tịch Cay Sỏn Phôm Vị Hản đã nhấn mạnh rằng giáo dục cần được đặt lên hàng đầu để tạo điều kiện cho kinh tế phát triển Báo cáo chính trị của Ban Chấp hành Trung ương Đảng cũng khẳng định cần tập trung phát huy hiệu quả cải cách giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, đảm bảo chất lượng theo tiêu chuẩn khu vực, quốc tế và hiện đại.
2.2.2 Các bộ phận cấu thành nguồn nhân lực chất lƣợng cao ở nước Cộng hòa Dân chủ Nhân dân Lào
Nghiên cứu các bộ phận cấu thành của nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC) giúp xác định rõ các nhóm đối tượng, từ đó đánh giá thực trạng từng nhóm trong tổng thể NNLCLC của quốc gia Trên cơ sở đó, việc xây dựng cơ chế và hệ thống chính sách phù hợp với từng đối tượng là cần thiết, nhằm phát huy hiệu quả tiềm năng và năng lực sáng tạo của họ trong quá trình sản xuất và xây dựng xã hội chủ nghĩa.
Cấu trúc nguồn nhân lực chất lượng cao của nước CHDCND Lào bao gồm đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý trong hệ thống chính trị, trí thức và nhà khoa học có chuyên môn cao, công nhân kỹ thuật lành nghề, doanh nhân giỏi, và nông dân có khả năng ứng dụng khoa học - kỹ thuật vào sản xuất Những đối tượng này không chỉ có trình độ học vấn và tay nghề cao mà còn sở hữu kỹ năng lao động chất lượng, hiệu quả và khả năng sáng tạo trong công việc.
Từ quan niệm nhƣ vậy, có thể xác định cấu trúc của NNLCLC ở Lào đƣợc biểu hiện cụ thể nhƣ sau:
Đội ngũ cán bộ lãnh đạo và quản lý trong hệ thống chính trị của nước CHDCND Lào đóng vai trò quan trọng trong việc hoạch định đường lối, chính sách và pháp luật nhằm phát triển đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa Họ là lực lượng chủ chốt tham mưu cho Đảng và Chính phủ trong việc xây dựng chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, đồng thời lãnh đạo và chỉ đạo thực hiện các nhiệm vụ của Đảng, Nhà nước và các cơ quan công lập Không có lĩnh vực nào không cần đến sự đóng góp của họ, bởi họ chịu trách nhiệm quyết định những vấn đề quan trọng ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội và an ninh quốc phòng của quốc gia Họ có quyền định đoạt và xử lý các công việc trong phạm vi chức trách của mình, phù hợp với pháp luật hiện hành.
Sự thành công của sự nghiệp đổi mới và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước theo định hướng xã hội chủ nghĩa phụ thuộc vào năng lực và phẩm chất của đội ngũ lãnh đạo, quản lý Lịch sử đã chứng minh rằng quốc gia nào có đội ngũ cán bộ giỏi sẽ đạt được thành công trong phát triển Chủ tịch Hồ Chí Minh đã khẳng định rằng "Cán bộ là cái gốc của mọi công việc" và "muôn việc thành công hay thất bại đều do cán bộ tốt hay kém" Do đó, sự phát triển cả về số lượng và chất lượng của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, quản lý là vô cùng quan trọng đối với sự phát triển của mỗi tổ chức, ngành, địa phương và toàn quốc Lào.
- Thứ hai, đội ngũ trí thức, các nhà khoa học trong các lĩnh vực
Lực lượng này có mặt trong mọi lĩnh vực nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, cũng như quản lý kinh tế - xã hội, văn hóa, thể thao và an ninh quốc phòng Họ sở hữu trình độ chuyên môn cao và khả năng sáng tạo, đóng vai trò quan trọng trong việc phát triển lý luận và xây dựng luận cứ khoa học cho các quyết sách của Đảng và Nhà nước Họ làm việc và cống hiến trong hệ thống chính trị của CHDCND Lào, hỗ trợ các nhà lãnh đạo trong việc định hướng chính trị và chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Đồng thời, họ cũng tham gia phản biện và hoàn thiện các chủ trương của Đảng và chính sách pháp luật của Nhà nước Là lực lượng tiên phong trong việc tiếp nhận và chuyển giao công nghệ, họ ứng dụng thành tựu khoa học - công nghệ để thúc đẩy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Họ còn có khả năng đào tạo và bồi dưỡng nguồn nhân lực, nâng cao năng lực cho các bộ phận khác để bổ sung vào nguồn nhân lực chất lượng cao của quốc gia.
- Thứ ba,lực lượng công nhân kỹ thuật lành nghề thuộc lĩnh vực sản xuất công nghiệp và dịch vụ công nghiệp
Họ là lực lượng lao động có tay nghề cao, trực tiếp sản xuất và cung cấp dịch vụ công nghiệp đạt tiêu chuẩn quốc tế, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu Với khả năng tiếp thu công nghệ tiên tiến và kiến thức khoa học, cùng với kinh nghiệm tích lũy từ quá trình sản xuất, họ sẽ dần làm chủ các công nghệ này.
Họ nhanh chóng áp dụng các thành tựu khoa học và công nghệ hiện đại vào sản xuất công nghiệp, giúp nâng cao năng suất và hiệu quả Điều này không chỉ cải thiện năng lực cạnh tranh quốc gia mà còn thúc đẩy sự phát triển bền vững trong nền kinh tế.
Những nông dân giỏi và giàu kinh nghiệm trong sản xuất nông nghiệp là những người năng động, tự chủ và sáng tạo Họ có khả năng ứng dụng các thành tựu khoa học, kỹ thuật và công nghệ cao vào sản xuất, góp phần vào việc chuyển dịch cơ cấu sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại Nhờ đó, họ tạo ra sản phẩm nông nghiệp hiệu quả cao, đáp ứng nhu cầu tiêu dùng và xuất khẩu, đồng thời tạo ra nhiều của cải vật chất cho đất nước.
2.2.3 Các tiêu chí cơ bản đánh giá chất lƣợng nguồn nhân lực chất lƣợng cao của Lào hiện nay
Những yếu tố tác động đến nguồn nhân lực chất lượng cao ở nước cộng hòa dân chủ nhân dân lào
Nhiều yếu tố ảnh hưởng đến quá trình hình thành và phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao (NNLCLC), với mối quan hệ gắn bó và tác động qua lại lẫn nhau Những yếu tố này không ngừng chuyển hóa và có thể được khái quát trên một số phương diện khác nhau.
2.3.1 Tác động bởi điều kiện tự nhiên, dân số, lịch sử, truyền thống v n hóa của Lào
Về điều kiện tự nhiên Nước CHDCND Lào nằm ở bán đảo Đông
Dương, nằm trong khu vực nhiệt đới gió mùa Đông Nam Á với diện tích 236.800 km², có vị trí giao thương quan trọng với nhiều quốc gia trong khu vực và quốc tế, đặc biệt trong hành lang xuyên Á, mang lại nhiều tiềm năng phát triển Quốc gia này giáp với Myanma và Trung Quốc ở phía Tây Bắc, Việt Nam ở phía Đông, Campuchia ở phía Nam và Thái Lan ở phía Tây Với khí hậu không có biển, Dương có hai mùa rõ rệt: mùa mưa từ tháng 4 đến tháng 10 và mùa khô từ cuối tháng 10 đến cuối tháng 3 năm sau, với nhiệt độ trung bình dao động từ 25 đến 30 độ C.
Lào sở hữu tài nguyên thiên nhiên phong phú với hơn 4 triệu ha đất nông nghiệp, chủ yếu tập trung ở các đồng bằng lớn như Viêng Chăn, Xa Vẳn Na Khệt, Chăm Pa Sắc và Khăm Muộn Ngoài ra, các cao nguyên đất đỏ và Cánh đồng Chum Xiêng Khoảng tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển cây công nghiệp như cà phê, ca cao, trầm hương và gỗ tếch, cũng như chăn nuôi đại gia súc Tài nguyên khoáng sản của Lào đa dạng và phong phú, mở ra tiềm năng lớn cho ngành công nghiệp khai khoáng có giá trị kinh tế cao.
Hệ thống sông ngòi phong phú, đặc biệt là dòng sông Mê Kông, cung cấp nguồn phù sa dồi dào cho các đồng bằng ven sông, tạo điều kiện thuận lợi cho Lào phát triển các ngành kinh tế trọng điểm như thủy điện, thủy sản, trồng cây công nghiệp giá trị cao, và chăn nuôi gia súc Những ngành này không chỉ là thế mạnh của Lào mà còn thu hút đầu tư nước ngoài Tuy nhiên, để nâng cao chất lượng sản phẩm và năng lực cạnh tranh, Lào cần chú trọng phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và áp dụng công nghệ hiện đại trong sản xuất.
Hiện nay nguồn nhân lực của Lào nhìn chung chất lƣợng còn thấp, vì vậy để phát triển những ngành này, cũng như phát triển đất nước, Đảng
NDCM Lào nhấn mạnh tầm quan trọng của việc phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nâng cao trình độ cán bộ để phù hợp với yêu cầu phát triển Điều này bao gồm việc cải thiện chất lượng giáo dục - đào tạo, đầu tư cho giáo dục và y tế, cũng như sử dụng hiệu quả kinh tế tri thức và nhân tài Hơn nữa, cần đào tạo lực lượng lao động chuyên môn hóa, các nhà kinh doanh và quản lý để đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập kinh tế quốc tế.
Trong những năm gần đây, số lượng doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tăng nhanh, góp phần giải quyết việc làm và nâng cao thu nhập cho người dân Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết cho các nhà lãnh đạo và quản lý xây dựng tầm nhìn chiến lược để phát triển nguồn nhân lực, đặc biệt là nguồn nhân lực chất lượng cao cho các ngành kinh tế trọng điểm của Lào Đây chính là yếu tố cơ bản để thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội của Lào trong hiện tại và tương lai.
Dân số của Lào có mối liên hệ chặt chẽ với sự phát triển kinh tế và nguồn nhân lực Quy mô và tốc độ gia tăng dân số ảnh hưởng trực tiếp đến số lượng và chất lượng nguồn nhân lực, cũng như sự phát triển kinh tế - xã hội của quốc gia Hiện nay, nhiều quốc gia, đặc biệt là các nước đang phát triển, đang đối mặt với tình trạng bùng nổ dân số.
Sự gia tăng dân số có thể thúc đẩy phát triển, nhưng cũng có thể cản trở tốc độ tăng trưởng kinh tế và đào tạo nguồn nhân lực Dân số tăng nhanh dẫn đến số lượng người phụ thuộc trên mỗi lao động tăng, làm chậm quá trình tích lũy Đồng thời, sự gia tăng này tạo ra áp lực lớn về nhu cầu việc làm, thu nhập và gia tăng tỷ lệ thất nghiệp.
Lào có 17 tỉnh và một thủ đô là Viêng Chăn, với tổng số 146 huyện Theo thống kê năm 2015, dân số Lào đạt 6.492.000 người, trong đó có 3.237.000 phụ nữ Số người trong độ tuổi lao động là 3.547.852, với 73.270 người thất nghiệp, tương đương tỷ lệ thất nghiệp 2,1% Mặc dù Lào chưa phải đối mặt với áp lực dân số đông và già hóa như nhiều quốc gia khác, chất lượng dân số vẫn còn thấp, gây ra những khó khăn cho quá trình phát triển của đất nước.
Nhà nước Lào hiện đang tập trung vào việc xây dựng một chiến lược dân số dài hạn, với chính sách dân số hợp lý nhằm nâng cao chất lượng dân số.
Lào, một quốc gia đa tộc với 49 bộ tộc, có lịch sử và văn hóa phong phú, thể hiện sự gắn bó chặt chẽ giữa các bộ tộc trong quá trình xây dựng và bảo vệ đất nước Người Lào luôn tôn trọng độc lập và chủ quyền, đồng thời duy trì tinh thần đoàn kết dân tộc Văn hóa truyền thống của họ đặc trưng bởi sự cần cù, sáng tạo trong lao động sản xuất, nhằm cải biến tự nhiên phục vụ cho cuộc sống Phật giáo, được xem là quốc đạo, ảnh hưởng sâu sắc đến đời sống xã hội và tư tưởng của người Lào, khuyến khích những hành động thiện nguyện và lối sống cộng đồng Điều này không chỉ tạo nên sức mạnh dân tộc mà còn giúp người Lào đoàn kết trong cuộc đấu tranh chống ngoại xâm và vượt qua thiên tai, thể hiện tinh thần hy sinh vì lợi ích chung.
Lối sống bình yên và có phần cam chịu của Phật giáo, cùng với những ảnh hưởng từ xã hội tiểu nông và phong tục lạc hậu tại một số địa phương, đã tác động mạnh đến thói quen và nếp sống của người Lào Các lễ hội diễn ra thường xuyên và kéo dài không chỉ thể hiện sự gắn kết cộng đồng mà còn bảo tồn bản sắc văn hóa đặc sắc của dân tộc Lào Tuy nhiên, chi phí vật chất và thời gian cho các lễ hội gia tăng đang trở thành thách thức, đòi hỏi cần có nghiên cứu khoa học để bảo tồn những giá trị văn hóa truyền thống đồng thời thích ứng với xu thế phát triển hiện đại Những yếu tố này đều in đậm dấu ấn lên con người Lào, bao gồm cả NNLCLC.
Việc duy trì lâu dài cơ chế quản lý hành chính bao cấp đã dẫn đến tình trạng bảo thủ, trì trệ và ngại đổi mới trong xã hội Lào, khiến người dân có tư tưởng tự ti và cam chịu Mặc dù Lào có những lợi thế tự nhiên thuận lợi cho phát triển nông nghiệp, nhưng nhiều người vẫn thỏa mãn với hiện tại, thiếu ý chí phấn đấu Hơn nữa, tác phong làm việc kỷ luật của nhân dân và cán bộ còn hạn chế, gây cản trở cho công tác giáo dục và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực Những yếu tố này ảnh hưởng lớn đến việc hoạch định và thực hiện chính sách phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao ở Lào hiện nay.
2.3.2 Tác động bởi trình độ phát triển kinh tế - xã hội và khoa học - công nghệ
Trình độ phát triển kinh tế - xã hội ảnh hưởng đến và phản ánh mối quan hệ biện chứng giữa phát triển kinh tế và phát triển nguồn nhân lực Chất lượng nguồn nhân lực thể hiện mối quan hệ giữa các yếu tố cấu thành bản chất bên trong của nguồn nhân lực.
Chất lượng nguồn nhân lực không chỉ là chỉ số của sự phát triển kinh tế mà còn là thước đo cho sự phát triển xã hội Nguồn nhân lực chất lượng cao tạo ra động lực mạnh mẽ cho sự phát triển, đồng thời thể hiện mức độ văn minh của một quốc gia.