ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO THANH NIÊN TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2011 LUẬN VĂN THẠC SĨ LỊCH SỬ

Thực hiện chủ trương của Đảng về công tác Đoàn và phong trào thanh niên, Đảng bộ tỉnh Hà Nam chủ trương thu hút thanh niên đi đầu trong thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội.. V

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC XÃ HỘI VÀ NHÂN VĂN

1

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 2

1 Lý do chọn đề tài 1

2 Lịch sử nghiên cứu vấn đề 4

3 Mục đích và nhiệm vụ của nghiên cứu 7

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 7

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu 8

6 Đóng góp của luận văn 9

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn 9

8 Kết cấu của luận văn 9

Chương 1 QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO THANH NIÊN CỦA ĐẢNG BỘ TỈNH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 10

1.1 Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và phong trào thanh niên của tỉnh Hà Nam trước năm 2001……….10

1.2 Đảng bộ tỉnh vận dụng chủ trương của Đảng về lãnh đạo phong trào thanh niên (2001-2005)………29

1.3 Quá trình chỉ đạo xây dựng, phát triển phong trào thanh niên……… 40

Tiểu kết chương 1 56

Chương 2 ĐẢNG BỘ TỈNH HÀ NAM LÃNH ĐẠO ĐẨY MẠNH PHONG TRÀO THANH NIÊN TỪ NĂM 2006 ĐẾN NĂM 2011 57

2.1 Chủ trương của Đảng bộ đẩy mạnh phong trào thanh niên 57

2.2 Quá trình chỉ đạo thực hiện phong trào thanh niên của Đảng bộ tỉnh 71 Tiểu kết chương 1 87

Chương 3 NHẬN XÉT VÀ MỘT SỐ KINH NGHIỆM 89

3.1.Nhận xét 89

3.2 Một số kinh nghiệm chủ yếu 100

Tiểu kết chương 3 111

KẾT LUẬN 113

Thực tế lịch sử tỏ rõ, thanh niên luôn là lực lượng xung kích trong các cuộc đấu tranh cách mạng, có vị trí, vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự triển của xã hội Thanh niên có mặt trong mọi tầng lớp, mọi giai cấp, mọi lĩnh vực hoạt động của đời sống xã hội Họ là lực lượng ở trong độ tuổi sung sức nhất về thể chất và phát triển trí tuệ, luôn không ngừng đổi mới, năng động, sáng tạo, khẳng định bản thân Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh thực

sự là một tổ chức chính trị - xã hội của thanh niên Việt Nam được thành lập

và sức mạnh của mình cống hiến cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc

và xây dựng chủ nghĩa xã hội

Trong công cuộc đổi mới đất nước, trước tình hình xã hội, đất nước và con người có những bước phát triển, thay đổi tích cực thì kinh tế thị trường nảy sinh những mặt trái tác động đến thanh niên Thanh niên cần sự giúp đỡ của toàn xã hội và của các thế hệ đi trước Họ là lớp đối tượng chưa từng trải nên dễ hoang mang, dao động trước những khó khăn, tiếp nhận thông tin ít

3

chọn lọc Lực lượng thanh niên đang ở độ tuổi năng động, hăng hái, sôi nổi, nhiệt tình song họ cũng dễ sa vào trạng thái cực đoan, chạy theo lối sống thực dụng

Đảng luôn đề cao vai trò, vị trí của thanh niên, coi công tác Đoàn và phong trào thanh niên là một trong những nhiệm vụ của Đảng và dân tộc Đồng thời, Đảng cũng đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức thanh niên thành lực lượng trẻ hùng hậu, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư của Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VII) ngày 14-1-1993 khẳng định: “Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, cách mạng Việt Nam có vững bước theo con đường xã hội chủ nghĩa hay không, phần lớn là tùy thuộc vào lực lượng thanh niên, vào việc bồi dưỡng rèn luyện thế hệ thanh niên Công tác thanh niên là vấn đề sống còn của dân tộc, là một trong những nhân tố quyết định sự thành bại của cách mạng” [14, tr.85-86]

Thực hiện chủ trương của Đảng về công tác Đoàn và phong trào thanh niên, Đảng bộ tỉnh Hà Nam chủ trương thu hút thanh niên đi đầu trong thực hiện chiến lược phát triển kinh tế xã hội Công tác thanh niên của tỉnh đặc biệt là phong trào thanh niên đã có những chuyển biến rõ rệt, đạt những kết quả tích cực, tạo môi trường kinh tế - văn hóa – xã hội lành mạnh, văn minh cho thanh niên rèn luyện, cống hiến và trưởng thành, góp phần xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp

Tuy nhiên, một bộ phận thanh niên sống thiếu lý tưởng và hoài bão vươn lên, tình trạng thanh niên thiếu việc làm, vi phạm pháp luật, tệ nạn xã hội có những diễn biến phức tạp Một số cấp ủy đảng chưa quan tâm chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra việc tổ chức thực hiện các phong trào thanh niên…Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay, thanh niên đang đứng trước nhiều cơ hội, thuận lợi lớn, nhưng cũng phải đối mặt với không ít khó khăn, thách thức do ảnh hưởng

4

từ thông tin đa chiều, chịu tác động từ những hiện tượng xấu trong xã hội Các thế lực thù địch đang tìm mọi cách lôi kéo, tha hóa thanh niên Thực tế đó đòi hỏi các cấp ủy đảng thường xuyên đổi mới, tăng cường lãnh đạo đối với thanh niên đặc biệt là phát triển hoạt động các phong trào thanh niên

Vì vậy, nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với phong trào thanh niên từ đó rút ra những kinh nghiệm nhằm nâng cao hơn nữa hiệu quả lãnh đạo phong trào thanh niên của Đảng bộ tỉnh trong thời kỳ đổi mới là một việc làm cần thiết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn Vì lí do trên,

tôi lựa chọn vấn đề: “Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo phong trào thanh niên

từ năm 2001 đến năm 2011” làm đề tài luận văn Thạc sỹ, chuyên ngành Lịch

Nghiên cứu về công tác thanh niên nói chung, phong trào thanh niên nói riêng, khẳng định vai trò và sức mạnh của thế hệ trẻ, cho tới nay đã có nhiều công trình khoa học, nhiều bài viết, tác phẩm đề cập tới tiêu biểu là: Hồ

Chí Minh (1966), Thanh niên với chủ nghĩa anh hùng cách mạng do Nhà xuất bản Thanh niên xuất bản; Hồ Chí Minh (1978), Về vai trò và nhiệm vụ của

thanh niên, Nhà xuất bản Sự thật, Hà Nội; Hồ Đức Việt (1996), Thanh niên với sự nghiệp Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước, Nhà xuất bản Thanh

niên, Hà Nội, Trần Văn Miều (2001), Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí

Minh – 70 năm xây dựng và trưởng thành, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội;

Đoàn Văn Thái (2002), Nhiệm vụ cơ bản của Thanh niên Việt Nam trong thời

5

kỳ Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà

Nội; Viện nghiên cứu thanh niên Việt Nam (2002), Tổng quan về tình hình

thanh niên và phong trào thanh thiếu nhi, công tác Đoàn, Kỷ yếu hội thảo

khoa học, Hà Nội; Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

(2003), Đoàn Thanh niên tham gia phát triển kinh tế trong thời kỳ đổi mới,

Kỷ yếu hội thảo khoa học, Hà Nội; Ts Hồ Bá Trâm (2006), Xây dựng bản lĩnh

thanh niên hiện nay, Nhà xuất bản Hà Nội….Phần lớn nội dung của các công

trình này đều tập trung đánh giá tổng quát quá trình ra đời, trưởng thành và phát triển của thế hệ thanh niên Việt Nam qua các thời kỳ cách mạng, những đóng góp của họ đối với tiến trình phát triển lịch sử của dân tộc

Đề cập đến sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh đối với thanh niên, công tác thanh niên, chăm lo, giáo dục, bồi dưỡng thanh niên, đào tạo họ trở thành những người kế tục xứng đáng sự nghiệp cách mạng, là đề tài được nhiều nhà khoa học lựa chọn đi sâu nghiên cứu, phản ánh tiêu biểu như Vũ

Oanh (1990), Nói chuyện về Đảng với thanh niên, Nhà xuất bản Thanh niên,

Hà Nội; Vũ Quang (1990), Đảng là người giáo dục và rèn luyện thanh niên

ta, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội; Quang Vinh (2000), Hồ Chí Minh về giáo dục và tổ chức thanh niên, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà Nội; TS

Nguyễn Văn Hùng – Ban Dân vận Trung ương (2001), Đảng cộng sản Việt

Nam với công tác vận động thanh niên trong thời kỳ đẩy mạnh Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước, Nhà xuất bản Chính trị quốc gia, Hà Nội; Giáo dục, rèn luyện thanh niên theo tư tưởng Hồ Chí Minh và quan điểm của Đảng cộng sản Việt Nam (2003), Nhà xuất bản Quân đội nhân dân, Hà Nội; TS

Dương Tự Đam (2005), Đổi mới sự lãnh đạo của Đảng với công tác thanh

niên trong sự nghiệp Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa đất nước, Nhà xuất bản

Thanh niên, Hà Nội; Trung ương Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh

(2008), Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác thanh niên thời kỳ

6

đẩy mạnh Công nghiệp hóa – Hiện đại hóa, Nhà xuất bản Thanh niên, Hà

Nội; Ts Hoàng Đình Tuệ (2009), Tuyên truyền truyền thống cách mạng cho

thế hệ trẻ trên báo chí của Đảng, thực trạng và giải pháp, Đề tài khoa học,

Hà Nội…Nhìn chung, các tác phẩm đều khẳng định, trong suốt tiến trình lãnh đạo cách mạng, Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn quan tâm tới thanh niên, đánh giá cao vai trò, vị trí của thanh niên, đồng thời đề ra nhiều chủ trương giáo dục, đào tạo, bồi dưỡng, tổ chức thanh niên thanh lực lượng hùng hậu, trung thành, kế tục sự nghiệp cách mạng của Đảng và dân tộc

Ngoài các công trình khoa học trên, nghiên cứu về tình hình thanh niên

và phong trào thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng còn có một số luận văn Thạc sĩ, các đề tài, tiếp cận và nghiên cứu vấn đề dưới những phạm vi, góc độ khác nhau, qua đó cung cấp nguồn tư liệu để tham khảo và kế thừa trong quá

trình xây dựng luận văn, như: Đặng Mạnh Trung (2004), Đảng bộ Đồng Nai

lãnh đạo công tác đoàn và phong trào thanh niên thời kỳ 1986 – 2002, Luận văn

Thạc sĩ Lịch sử, Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị, Đại

học Quốc gia Hà Nội; Ngô Thị Khánh (2007), Đảng Cộng sản Việt Nam lãnh

đạo công tác thanh niên từ năm 1986 đến năm 2006, Luận văn Thạc sĩ Lịch

sử, Đại học KHXH&NV, Đại học Quốc gia Hà Nội; Nguyễn Thị Khánh Ly

(2008), Đảng bộ tỉnh Hà Tĩnh lãnh đạo công tác Đoàn và phong trào thanh

niên (2001 – 2007), Luận văn Thạc sĩ Lịch sử, Đại học KHXH&NV, Đại học

Quốc gia Hà Nội; Bùi Thị Thu Trang (2012), Đảng Cộng sản Việt Nam với

công tác vận động thanh niên từ năm 2001 đến năm 2010, Luận văn Thạc sĩ

Lịch sử, Trung tâm đào tạo, bồi dưỡng giảng viên lý luận chính trị, Đại học Quốc gia Hà Nội

Bên cạnh các công trình nghiên cứu có tính khái quát trên, còn có một

số công trình nghiên cứu cụ thể về lịch sử địa phương có đề cập đến vai trò

thanh niên và phong trào thanh niên tỉnh Hà Nam: “Lịch sử Đảng bộ tỉnh Hà

Nam, Tập 2 (1975 – 2005), của Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Nam, Nhà in

7

Hà Nam, Hà Nam, 2010; “Lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh

và phong trào thanh niên tỉnh Hà Nam 1931 – 2006” của Ban Chấp hành

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Hà Nam, 2008…

Cho đến nay, chưa có công trình nào nghiên cứu một cách hệ thống, chuyên sâu về vấn đề “Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo phong trào thanh niên

từ năm 2001 đến năm 2011” Mặc dù vậy, kết quả nghiên cứu của các công trình trên là nguồn tư liệu quan trọng để tác giả kế thừa trong quá trình thực hiện đề tài luận văn

3 Mục đích và nhiệm vụ của nghiên cứu

3.1 Mục đích nghiên cứu

Làm rõ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với phong trào thanh niên từ năm 2001 đến năm 2011 Đánh giá những thành công, hạn chế từ quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh đối với phong trào thanh niên, qua đó, rút ra một số bài học kinh nghiệm có ý nghĩa thực tiễn

3.2 Nhiệm vụ nghiên cứu

- Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế, xã hội tỉnh Hà Nam; những yếu

tố tác động đến phong trào thanh niên; tình hình phong trào thanh niên Hà Nam trước năm 2001;

- Chủ trương của Đảng về phong trào thanh niên, chủ trương và sự chỉ đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với phong trào thanh niên từ năm 2001 đến năm 2011;

- Kết quả phong trào thanh niên dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh;

- Đánh giá thành công, hạn chế từ sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, đúc rút một số bài học kinh nghiệm về quá trình lãnh đạo phong trào thanh niên của Đảng bộ tỉnh Hà Nam

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

4.1 Đối tượng nghiên cứu

8

Luận văn nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với phong trào thanh niên

4.2 Phạm vi nghiên cứu

Về nội dung: Nghiên cứu sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với

phong trào thanh niên qua các hoạt động tuyên truyền, giáo dục đoàn viên, thanh niên; tổ chức các hoạt động, các phong trào cụ thể tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh niên góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh …

Về không gian: Nghiên cứu trên địa bàn tỉnh Hà Nam

Về thời gian: Nghiên cứu các vấn đề trên từ năm 2001 đến năm 2011

5 Phương pháp nghiên cứu và nguồn tài liệu

5.1 Phương pháp nghiên cứu

Luận văn được thực hiện chủ yếu bằng các phương pháp: phương pháp lịch sử và phương pháp logic Ngoài ra tác giả còn sử dụng các phương pháp khác nhau như: phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, thống kê…

5.2 Nguồn tư liệu

Luận văn khai thác tư liệu chủ yếu từ các nguồn:

-Các văn kiện của Đảng về công tác thanh niên và phong trào thanh niên

-Các chỉ thị, nghị quyết Đảng bộ tỉnh Hà Nam về công tác Đoàn và phong trào thanh niên từ năm 2001 đến năm 2011

-Các báo cáo về việc thực hiện công tác Đoàn và phong trào thanh niên của Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân, Mặt trận Tổ quốc, các báo cáo tổng kết năm, tổng kết nhiệm kỳ của Tỉnh đoàn Hà Nam về công tác thanh niên

-Nguồn tài liệu từ các công trình nghiên cứu, sách, tạp chí có liên quan đến nội dung luận văn

9

6 Đóng góp của luận văn

- Hệ thống hóa các văn kiện về lãnh đạo phong trào thanh niên của Đảng bộ tỉnh Hà Nam từ năm 2001 đến năm 2011;

- Góp phần tổng kết công tác thanh niên ở tỉnh Hà Nam, rút ra những kinh nghiệm về phát huy vai trò thanh niên cũng như chỉ đạo hoạt động thực tiễn cho các hoạt động phong trào thanh niên của tỉnh Hà Nam;

- Luận văn có thể sử dụng làm nguồn tư liệu cho việc biên soạn lịch sử truyền thống của Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Hà Nam

7 Ý nghĩa lý luận và thực tiễn của luận văn

Bằng kết quả nghiên cứu thực tiễn, luận văn góp phần làm rõ nội dung, phương thức và quá trình lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với thanh niên và phong trào thanh niên

Luận văn có thể làm tài liệu tham khảo để định hướng các nhiệm vụ, chương trình hành động công tác thanh niên của tỉnh trong những năm tiếp theo

8 Kết cấu của luận văn

Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn gồm

3 chương, 7 tiết:

Chương 1: Quá trình lãnh đạo phong trào thanh niên của Đảng bộ tỉnh

Hà Nam từ năm 2001 đến năm 2005

Chương 2: Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo đẩy mạnh phong trào thanh niên từ năm 2006 đến năm 2011

Chương 3: Nhận xét và một số kinh nghiệm

10

Chương 1

QUÁ TRÌNH LÃNH ĐẠO PHONG TRÀO THANH NIÊN CỦA ĐẢNG

BỘ TỈNH TỪ NĂM 2001 ĐẾN NĂM 2005 1.1.Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội và phong trào thanh niên của tỉnh Hà Nam trước năm 2001

1.1.1.Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội

Điều kiện tự nhiên

Hà Nam vốn thuộc phủ Lỵ Nhân, thuộc trấn Sơn Nam, năm 1831 vua Minh Mạng quyết định lập các tỉnh thì Phủ Lỵ Nhân đổi là phủ Lý Nhân thuộc tỉnh Hà Nội, xứ Bắc Kỳ Ngày 20-10-1890, toàn quyền Đông Dương ra nghị định thành lập tỉnh Hà Nam Từ đó đến nay, đã có nhiều lần chia tách và sát nhập tỉnh, nhiều sự điều chỉnh về địa giới hành chính đã diễn ra: năm

1965, Hà Nam sát nhập với Nam Định thành tỉnh Nam Hà và Nam Hà sát nhập với Ninh Bình vào năm 1975 thành tỉnh Hà Nam Ninh rộng lớn, rồi lại chia tách tỉnh Nam Hà và Ninh Bình như cũ vào năm 1992 và ngày 6 tháng

11 năm 1996 tỉnh Hà Nam được tái lập gồm các huyện Thanh Liêm, Kim Bảng, Bình Lục, Lý Nhân, Duy Tiên và thành phố Phủ Lý [3, tr.8]

Nằm ở phía Tây Nam đồng bằng châu thổ sông Hồng, trong vùng trọng điểm kinh tế Bắc Bộ, tọa độ 200

vĩ Bắc và giữa 1050 – 1100

kinh độ Đông, Hà Nam là cửa ngõ phía Nam của Thủ đô Phía Bắc giáp với Hà Tây (nay là Hà Nội), phía Đông giáp với Hưng Yên và Thái Bình, phía Nam giáp với tỉnh Nam Định và Ninh Bình, phía Tây giáp với Hòa Bình

Với vị trí địa lý này, Hà Nam vừa kết nối với các tỉnh miền núi Tây Bắc của đất nước, vừa là địa bàn chuyển tiếp giữa các vùng kinh tế - lãnh thổ Đặc biệt, sự phát triển của giao thông vận tải và sự mở rộng của thị trường đã hình thành không gian kinh tế mở với những lợi thế về giao lưu kinh tế, văn hóa, khoa học kỹ thuật, tạo cho Hà Nam những thuận lợi so sánh về thị trường

11

để khai thác có hiệu quả các nguồn lực bên trong và tranh thủ các nguồn lực

từ bên ngoài phục vụ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa

Đất đai và địa hình Hà Nam tương đối đa dạng, vừa có thuận lợi vừa có khó khăn cho sản xuất nông nghiệp Tổng diện tích là 851,5km2

(năm 2002) với hai loại địa hình chính là đồng bằng và đồi núi Đất ở đây có độ phì trung bình, thuận lợi cho canh tác các loại cây trồng thuộc nhóm cây lương thực, thực phẩm, cây công nghiệp, cây ăn quả và mở rộng diện tích đồng cỏ chăn nuôi, cây rừng đa tác dụng với các hệ thống canh tác, tưới nước hoặc không tưới nước Tuy nhiên, do quá trình kiến tạo địa chất và biến đổi khí hậu trong vùng nên Hà Nam có nhiều vùng đất trũng, thường xuyên ngập úng và bị phèn chua

Với đặc trưng vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa nóng ẩm, nhiệt độ trung bình năm là 23,40C Lượng mưa trung bình là 1.900mm/ năm, phân bố không đều, khoảng 70% tập trung vào các tháng từ tháng 5 đến tháng 9 Độ ẩm trung bình năm là 85% Với các hệ thống sông lớn chảy qua như sông Hồng, sông Đáy, sông Nhuệ, sông Châu…cùng một số hồ, đập, đảm bảo cung cấp nước cho hoạt động sản xuất và sinh hoạt của nhân dân

Dựa vào những điều kiện nêu trên, Hà Nam có nhiều thuận lợi để phát triển nền nông nghiệp sinh thái đa dạng với nhiều loại động, thực vật nhiệt đới, á nhiệt đới và ôn đới Hạn chế lớn nhất của khí hậu, thủy văn Hà Nam là mùa khô thiếu nước và mùa mưa thường bị bão gây ngập úng

Về tài nguyên: Ngoài tài nguyên đất, Hà Nam còn có nguồn tài nguyên khoáng sản phong phú, trữ lượng không nhỏ, chủ yếu là các loại đá vôi dùng làm nguyên liệu cho sản xuất xi măng, vôi, sản xuất bột nhẹ và sản xuất vật liệu xây dựng Cùng với tài nguyên khoáng sản, địa hình và điều kiện tự nhiên

đa dạng đã tạo cho Hà Nam có nhiều cảnh quan và quần thể tự nhiên đẹp, thuận lợi cho phát triển các ngành du lịch sinh thái, du lịch thắng cảnh, nghỉ

12

ngơi, điều dưỡng sức khỏe và du lịch kết hợp với nghiên cứu khoa học Ngũ Động Sơn, núi Cấm ở Thi Sơn, động Khả Phong, hồ Tam Chúc, dốc Ba Chồm (huyện Kim Bảng); cảnh quan thiên nhiên ở Đọi Sơn – Điệp Sơn (huyện Duy Tiên); Kẽm Trống, núi Tiên (huyện Thanh Liêm); hệ sinh thái nông nghiệp ở huyện Bình Lục, Lý Nhân…là nguồn tài nguyên du lịch quan trọng, quý giá để phát triển ngành du lịch nói riêng, phát triển kinh tế - xã hội nói chung của tỉnh

Điều kiện kinh tế - xã hội

*Về kinh tế

Với diện tích đất tự nhiên khoảng 840km2, trong đó đất nông nghiệp chiếm khoảng 70% diện tích đất tự nhiên, vì vậy nền kinh tế chủ yếu dựa vào phát triển nông nghiệp Các diện tích mặt nước đều tận dụng để nuôi trồng thủy sản Các ngành nông, lâm nghiệp và thủy sản có tốc độ tăng trưởng khá cao (5,6%/năm)

Tuy nhiên, diện tích vùng chiêm trũng rất lớn (hằng năm chỉ cấy được một vụ lúa và rất bấp bênh) Diện tích đất sản xuất nông nghiệp vốn đã ít, lại manh mún, và phân tán trong nhiều hộ gia đình, rất khó khăn cho quá trình cơ khí hóa, điện khí hóa nông nghiệp

Trong lĩnh vực sản xuất công nghiệp, các ngành công nghiệp ở Hà Nam

đã và đang có những bước tiến mạnh mẽ, góp phần quan trọng vào sự phát triển nền kinh tế - xã hội của tỉnh Các ngành nghề tiểu thủ công nghiệp ở Hà Nam phát triển từ rất sớm với nhiều ngành nghề đa dạng Nhiều làng nghề và sản phẩm ngành nghề thủ công của Hà Nam từ xưa đã nổi tiếng, như dệt lụa ở Nha Xá, tơ lụa Từ Đài, đậu phụ làng Đầm, Liêm Chính, bún làng Tái, nghề sừng ở Đô Hai, thêu ren và mây tre đan ở Hoàng Tây, thêu Thanh Hà, đá Kiện Khê, dũa An Đổ, hàng tre đan Ngọc Động, sợi dệt Đại Thành…

13

Sau khi tái lập tỉnh năm 1996, Hà Nam là tỉnh có công nghiệp địa phương lạc hậu, nhỏ bé, nhiều doanh nghiệp sản xuất kinh doanh thua lỗ chưa tìm được hướng đi, tiểu thủ công nghiệp sa sút Xuất phát điểm về kinh tế rất thấp Nguồn thu ngân sách rất hạn hẹp, chưa có nguồn thu chủ lực Trang thiết bị phục vụ sự nghiệp y tế, giáo dục thiếu thốn Khó khăn lớn nhất của tỉnh là lực lượng cán bộ đặc biệt là cán bộ trẻ vừa thiếu về số lượng, vừa mất cân đối về cơ cấu

Tóm lại, Hà Nam là một tỉnh nông nghiệp nhưng có những điều kiện thuận lợi để phát triển công nghiệp, dịch vụ và các ngành nghề khác Đây là một lợi thế để tỉnh Hà Nam không chỉ phát triển các phong trào thanh niên trên địa bàn nông thôn mà còn có thể phát triển phong trào thanh niên ở các công ty, doanh nghiệp trong tỉnh

*Về xã hội

Theo số liệu thống kê năm 1999, tỷ lệ dân cư thành thị của Hà Nam chiếm 7,98% và dân cư nông thôn chiếm 92,02% Năm 2000, dân số trung bình toàn tỉnh là 793.227 người; trong đó, số dân ở thành thị là 65.406 người (chiếm 12,1%), số dân sống ở nông thôn là 727.821 người (chiếm 87.9%), nam 384.663 người, nữ 408.564 người, lực lượng lao động trong độ tuổi là 443.244 người Năm 2001, lực lượng trong độ tuổi là 471.154 người [5, tr.17]

Hà Nam có nguồn nhân lực dồi dào với những con người vốn cần cù, thông minh, anh dũng trong đấu tranh cách mạng, có trình độ văn hóa, có khả năng tiếp nhận và áp dụng tiến bộ khoa học kĩ thuật – công nghệ vào quá trình sản xuất Lực lượng lao động khoa học – kỹ thuật dồi dào với khoảng trên 26.000 người, chiếm gần 3,5% dân số có trình độ từ cao đẳng, đại học trở lên,

số lao động có trình độ trung cấp khoảng 17.500 người và sơ cấp, công nhân

kỹ thuật gần 12.000 người Tính chung cả tỉnh, tỷ lệ lao động qua đào tạo của lực lượng lao động từ 17,2% năm 2001 và tăng lên 35% năm 2010 Bình quân

14

tỉ lệ lao động qua đào tạo tăng 1,78%/năm Số người trong độ tuổi có khả năng lao động nhưng chưa có việc làm hiện còn trên 13.000 người chiếm trên 4% lực lượng lao động có khả năng lao động [6, tr.16]

Từ tình hình trên đặt ra những yêu cầu cấp bách cho Đảng bộ Hà Nam cần phải quan tâm phát triển hoạt động phong trào thanh niên, giúp thanh niên học tập, qua các phong trào làm sao tạo việc làm mới để đảm bảo việc làm cho người lao động đặc biệt là lực lượng thanh niên

*Lịch sử đấu tranh cách mạng

Hà Nam là vùng đất có bề dày truyền thống lịch sử văn hóa Nơi đây là vùng đất “Địa linh nhân kiệt” được nhiều người biết đến với di sản “văn hóa Liễu Đôi” nổi tiếng, vùng “thánh địa Tiền Lê Bảo Thái” đã được Nhà nước công nhận là di tích lịch sử văn hóa cấp quốc gia; vùng đất của những võ tướng, danh nhân như Cao Thị Liên, Lê Hoàn, Trần Trọng Bình, Đinh Công Tráng, Phó bảng Trương Công Giai, Hoàng giáp Lê Tung, thám hoa Nguyễn Quốc Hiệu, tam nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến, Nam Cao, Nguyễn Hữu Tiến…Những truyền thống đó lại được phát huy mạnh mẽ khi Đảng ra đời, lãnh đạo cuộc đấu tranh chống thực dân, phong kiến đế quốc giành độc lập cho dân tộc và tự do hạnh phúc cho nhân dân

Đảng bộ Hà Nam tự hào là một trong những Đảng bộ được thành lập sớm, ngay sau khi Đảng Cộng Sản Việt Nam ra đời Đảng bộ Hà Nam đã lãnh đạo quần chúng nhân dân, nhất là nông dân đứng lên: “nổi trống Bồ Đề” ngày 20/10/1930 lịch sử Từ giữa năm 1940, chiến tranh thế giới ngày càng lan rộng và ác liệt hơn Địch ra sức khủng bố làm cho phong trào cách mạng của

ta gặp nhiều khó khăn Theo tinh thần Nghị quyết Hội nghị lần thứ 6 1939) và Hội nghị lần thứ 7 (11-1940) của Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Hội nghị Trung ương 8 (5/1941) Các cơ sở Đảng tích cực hoạt động khôi phục lại phong trào và tổ chức các đoàn thể quần chúng cách mạng Dưới sự

(11-15

lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh Hà Nam, phong trào đấu tranh cách mạng của nhân dân trong tỉnh diễn ra mạnh mẽ, quyết liệt Đảng bộ tỉnh lãnh đạo nhân dân nổi dậy giành chính quyền, góp phần làm nên thắng lợi của cách mạng tháng Tám năm 1945 Sau khi cách mạng tháng Tám thành công, đất nước ta ở trong thế “ngàn cân treo sợi tóc”, nạn đói nạn dốt, thù trong giặc ngoài đe dọa nhà nước Việt Nam dân chủ cộng hòa non trẻ vừa thành lập Trong hoàn cảnh khó khăn chung của đất nước, tỉnh Hà Nam cũng đứng trước những khó khăn hết sức trầm trọng về kinh tế, xã hội Đảng bộ tỉnh Hà Nam đã nỗ lực lãnh đạo nhân dân vượt qua khó khăn, thử thách, xây dựng chính quyền cách mạng, lãnh đạo nhân dân kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược

Năm 1954, đế quốc Mỹ thay chân thực dân Pháp xâm lược nước ta, chúng âm mưu biến miền Nam Việt Nam thành thuộc địa kiểu mới của Mỹ Đảng tiếp tục lãnh đạo nhân dân ta đấu tranh chống kẻ thù xâm lược, tiến hành xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, kháng chiến chống Mỹ xâm lược

ở miền Nam

Dưới sự lãnh đạo của Đảng bộ tỉnh, nhân dân Hà Nam ra sức thi đua lao động sản xuất, hàn gắn vết thương chiến tranh, khôi phục và phát triển kinh tế Cùng với nhân dân miền Bắc, nhân dân Hà Nam vừa sản xuất, vừa chiến đấu chống các chiến lược chiến tranh của đế quốc Mỹ, tích cực chi viện cho miền Nam, góp phần làm nên thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước của dân tộc Việt

Từ năm 1975, Đảng bộ tỉnh Hà Nam lãnh đạo nhân dân tiến hành xây dựng và phát triển quê hương theo định hướng xã hội chủ nghĩa Trong đấu tranh cách mạng cũng như trong lao động sản xuất, cùng với nhân dân toàn tỉnh, thanh niên Hà Nam đã thể hiện vai trò nòng cốt, đi đầu của mình, sẵn sàng đem sức trẻ cống hiến cho quê hương, đất nước Dưới sự lãnh đạo của Đảng, Đảng bộ tỉnh Hà Nam đã phát triển kinh tế theo hướng công nghiệp

Khái niệm công tác thanh niên

Công tác thanh niên là một bộ phận quan trọng trong công tác quần chúng của Đảng, bao gồm toàn bộ những hoạt động của Đảng, Nhà nước và các chủ thể xã hội khác, trong đó có Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên Hiệp Thanh niên Việt Nam và Hội Sinh viên Việt Nam nhằm tác động một cách đồng bộ để bồi dưỡng, tổ chức, động viên thanh niên phát huy mọi tiềm năng, thế mạnh, tạo điều kiện cho thanh niên phát triển, cống hiến

và trưởng thành vì sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam Xã hội chủ nghĩa

Bản chất và nội dung cơ bản của công tác thanh niên bao gồm một hệ thống các quan điểm, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước; Nghị quyết, chương trình, kế hoạch của Đoàn Thanh niên và các chủ thể xã hội khác cùng với các phương thức, giải pháp thích hợp trong sự phối hợp và phân công trên phạm vi toàn xã hội nhằm tạo ra những tác động tích cực trong quá trình tổ chức, đào tạo, bồi dưỡng và phát huy thanh niên [69, tr.152]

Đảng lãnh đạo công tác thanh niên được thể hiện trên ba mặt: lãnh đạo công tác Đoàn; lãnh đạo công tác Hội Liên hiệp Thanh niên, Hội Sinh viên Việt Nam và lãnh đạo công tác Đội Thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh

Khái niệm phong trào thanh niên

Phong trào thanh niên hay là toàn bộ những hoạt động của tổ chức Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Hội Sinh viên Việt Nam nhằm đoàn kết, tập hợp các lực lượng thanh niên Việt Nam trong và ngoài nước cống hiến tài năng và sức khỏe cho mục tiêu chung, khuyến khích hội viên thanh niên tham

17

gia tích cực vào hoạt động ích nước, lợi nhà, hướng thiện

Hội có trách nhiệm tổ chức các hoạt động thiết thực góp phần giải quyết và đáp ứng những nhu cầu chính đáng của hội viên, thanh niên; kêu gọi

và kiến nghị kịp thời với các cơ quan Nhà nước; các tổ chức xã hội cùng chăm lo bảo vệ quyền lợi hợp pháp của hội viên và các tổ chức thành viên Hội cũng có nhiệm vụ đoàn kết, hợp tác với các tổ chức thanh niên trong khu vực và trên thế giới vì hòa bình, độc lập dân tộc, dân chủ, tiến bộ xã hội, vì cuộc sống văn minh, hạnh phúc của tuổi trẻ; thường xuyên chăm lo xây dựng Hội, mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên, tích cực tham gia xây dựng Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh [72, tr.151]

Đảng lãnh đạo phong trào thanh niên qua các hoạt động định hướng, giáo dục đoàn viên, thanh niên; tuyên truyền, tổ chức các hoạt động, các phong trào cụ thể tạo môi trường giáo dục, rèn luyện đoàn viên, thanh niên góp phần thực hiện các nhiệm vụ chính trị, kinh tế - xã hội, quốc phòng, an ninh Quá trình lãnh đạo có sự phối hợp của hệ thống chính trị: Mặt trận Tổ quốc, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ, Tổng Liên đoàn Lao động, Hội Nông dân, Hội Cựu chiến binh, Hội Liên hiệp Thanh niên và Hội sinh viên Đoàn Thanh niên các tỉnh là đơn vị tổ chức thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng về phong trào thanh niên

Chủ trương của Đảng về phong trào thanh niên trước năm 2001

Thanh niên là lực lượng xung kích trong xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Thanh niên cũng là lực lượng kế thừa sự nghiệp cách mạng của Đảng, của dân tộc Công tác vận động thanh niên là nhiệm vụ chính trị đặc biệt của Đảng, bảo đảm cho sự phát triển hiện tại và tương lai của dân tộc Nghị quyết số 26-NQ/TW của Bộ Chính trị (Khóa V – 1985): “Đảng và Nhà nước coi công tác thanh niên là bộ phận quan trọng của chiến lược kinh tế - xã hội Bởi thanh niên là tài nguyên vô giá của quốc gia nên trong các chương trình, kế hoạch

Thanh niên là lực lượng xã hội to lớn, có tiềm năng hùng hậu, kế thừa tinh hoa truyền thống dân tộc và những thành quả cách mạng, có trình độ học vấn cao hơn trước, tầm nhìn rộng, nhạy cảm với thời cuộc, giàu lòng yêu nước, tư duy năng động, thực tế, có khát vọng mau chóng đưa đất nước vượt qua nghèo nàn, lạc hậu, thực hiện dân giàu, nước mạnh, xã hội văn minh Do

đó, trong Nghị quyết của Bộ Chính trị ngày 13/3/1991, Đảng đã xác định:

“Đảng, Nhà nước và toàn dân ta phải hết lòng bồi dưỡng và phát huy tiềm năng và vai trò chủ động của thanh niên trên mọi lĩnh vực của công cuộc đổi mới Coi đó là nhiệm vụ ưu tiên trong chiến lược con người Xây dựng môi trường xã hội thuận lợi để thanh niên phát triển nhân cách và cống hiến nhiều nhất” [23, tr.132]

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII (6/1991) thông qua “Cương lĩnh

xây dựng đất nước trong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội” Cương lĩnh đã

trình bày quan điểm của Đảng về chủ nghĩa xã hội mà nhân dân ta sẽ xây dựng và con đường đi lên chủ nghĩa xã hội trong thời kỳ quá độ xã hội chủ nghĩa Trong đó con người được giải phóng khỏi áp bức, bóc lột, bất công, làm theo năng lực, hưởng theo lao động, có cuộc sống ấm no, tự do, hạnh phúc, có điều kiện phát triển toàn diện cá nhân

Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Khóa

VII (ngày 14-1-1993) “Về công tác thanh niên trong thời kỳ mới” đã nhấn

19

mạnh vai trò của thanh niên trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, đồng thời đưa ra những phương hướng lớn trong việc triển khai các hoạt động của phong trào thanh niên

Về vai trò thanh niên: Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII đã nêu:

“Thanh niên là lực lượng xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” Sự nghiệp đổi mới có thành công hay không, đất nước ta bước vào thế

kỷ XXI có vị trí xứng đáng trong cộng đồng thế giới hay không là phụ thuộc phần lớn vào lực lượng thanh niên, Đảng đặt niềm tin sâu sắc vào thanh niên, phát huy vai trò làm chủ và tiềm năng to lớn của thanh niên để thanh niên thực hiện được sứ mệnh lịch sử đi đầu trong cuộc đấu tranh chiến thắng nghèo nàn, lạc hậu, xây dựng và bảo vệ đất nước giàu mạnh, xã hội văn minh, nhân dân có cuộc sống no ấm

Về đào tạo, giáo dục và bồi dưỡng thanh niên: Đảng tạo mọi điều kiện

thuận lợi cho thanh niên phấn đấu để hình thành một thế hệ con người có lý tưởng cao đẹp, có ý thức trách nhiệm công dân, có tri thức, có sức khỏe, lao động giỏi, sống có văn hóa và giàu lòng yêu nước Cổ vũ thanh niên Việt Nam nuôi dưỡng hoài bão lớn, tự lực tự cường, năng động, sáng tạo, làm chủ khoa học và công nghệ mới, vươn lên ngang tầm với thời đại, sánh vai cùng thanh niên các nước trên thế giới

Về việc phát huy lực lượng và tiềm năng của thế hệ trẻ: Nghị quyết tập

trung vào những vấn đề cơ bản như: giải quyết việc làm, tăng thu nhập và cải thiện đời sống cho thanh niên Đảng có nhiều chính sách khuyến khích thanh niên hăng say lập nghiệp và tự tạo việc làm, mở rộng việc cho các gia đình vay vốn, sản xuất kinh doanh Đẩy mạnh xuất khẩu lao động, mở rộng mạng lưới dạy nghề và giới thiệu việc làm cho thanh niên

20

Về việc xây dựng lực lượng chính trị mà trọng tâm là xây dựng Đoàn

Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh vững mạnh về chính trị tư tưởng và tổ chức, thực sự là đội dự bị tin cậy của Đảng

Sau ba năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng, phong trào thanh niên có những bước tiến mới, những thế mạnh của thanh niên như trình độ học vấn, sự năng động, nhạy bén, lòng yêu quê hương đất nước được phát huy, là một trong những yếu tố quan trọng thúc đẩy sự phát triển mọi mặt của đất nước

Ngày 30-3-1996, Ban Chấp hành Trung ương Đảng ra chỉ thị CT/TW về tiếp tục đẩy mạnh thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban

66-Chấp hành Trung ương Đảng khóa VII “Về công tác thanh niên trong thời kỳ

đổi mới” Trong đó nhấn mạnh vai trò lãnh đạo của Đảng đối với phong trào

thanh niên, cần phải tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với Đoàn thanh niên và công tác thanh niên ở từng cấp, ở mọi địa bàn, đối tượng, thực sự coi xây dựng Đoàn là một bộ phận quan trọng của công tác xây dựng Đảng

Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ VIII của Đảng (từ 28-6 – 1-7-1996) chủ trương tăng cường hơn nữa sự lãnh đạo đối với công tác thanh niên Đại hội đã nhấn mạnh đối với công tác thanh niên cần: “Tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh ở mọi cấp, mọi ngành Coi trọng hơn nữa việc giáo dục, rèn luyện thế hệ trẻ về chính trị, tư tưởng, văn hóa, nghề nghiệp, đạo đức, lối sống Quan tâm đào tạo và giải quyết việc làm, đáp ứng nhu cầu học tập, lao động sáng tạo, hoạt động văn hóa, nghệ thuật, thể thao và giải trí lành mạnh cho thanh, thiếu niên Tạo môi trường xã hội lành mạnh, ngăn ngừa các tệ nạn xã hội và văn hóa phẩm độc hại Chăm lo giáo dục, đào luyện thế hệ trẻ là trách nhiệm của Đảng, Nhà nước, các tổ chức

21

trong hệ thống chính trị, của gia đình, nhà trường và của toàn xã hội Nghiên cứu ban hành Luật thanh niên” [20, tr.368]

Phong trào thanh niên của tỉnh Hà Nam trước năm 2001

Sau đại thắng mùa xuân năm 1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng,

Tổ quốc thống nhất Phát huy tinh thần đấu tranh cách mạng, tuổi trẻ Nam

Hà tiếp tục nêu cao tinh thần xung kích, sáng tạo, vượt qua mọi khó khăn gian khổ cùng nhân dân trong tỉnh thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của địa phương, góp phần bảo vệ và xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa

Thực hiện chủ trương của Trung ương Đảng, ngày 27-12-1975 hợp nhất tỉnh Nam Hà với tỉnh Ninh Bình thành tỉnh Hà Nam Ninh

Tháng 1-1976, cơ quan Tỉnh Đoàn Hà Nam Ninh được thành lập Đảng

bộ Hà Nam Ninh kêu gọi toàn thể đoàn viên, thanh niên trong tỉnh phát huy khí thế ba sẵn sàng của thanh niên trên mọi lĩnh vực sản xuất, công tác, học tập, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, Tỉnh Đoàn Hà Nam Ninh đã chỉ đạo

tốt nội dung giáo dục chính trị với chủ đề: “Tuổi trẻ xung kích, sáng tạo,

xây dựng Tổ quốc xã hội chủ nghĩa” “Cuộc hành quân theo bước chân những người anh hùng”, “Theo chân Bác”…Các hoạt động thiết thực trên

đã thu hút hàng vạn thanh niên Hà Nam Ninh tham gia Thông qua đó, ý thức cách mạng và tinh thần chiến đấu của thanh niên được nâng cao, tuổi trẻ Hà Nam Ninh nhận thức được vai trò, trách nhiệm của mình đối với quê hương, đất nước

Trên mặt trận xây dựng và phát triển kinh tế: phong trào “Ba xung kích làm chủ tập thể”, “Lao động tình nguyện vượt mức kế hoạch” được triển khai

có hiệu quả ở tất cả các ngành sản xuất, kinh doanh, dịch vụ

22

Trên mặt trận sản xuất nông nghiệp: điểm nổi bật trong phong trào thi

đua của thanh niên nông thôn là trên mặt trận thủy lợi Thanh niên đóng vai trò là lực lượng nòng cốt trong các đội thủy lợi 202, thanh niên sẵn sàng đảm nhận những khâu xung yếu, những công việc khó khăn, nặng nề nhất, phấn đấu vượt chỉ tiêu định mức Các hoạt động “Cánh đồng tăng sản”, “Mở hội thi tài” được mở ra nhằm khuyến khích thanh niên tích cực tham gia công tác khai hoang, mở rộng diện tích đất nông nghiệp…

Phong trào “Lao động tình nguyện vượt mức kế hoạch” trong thanh

niên công nghiệp cũng được triển khai rộng khắp ở hầu hết các nhà máy, xí nghiệp, công trường, nông trường….thu hút hàng vạn công nhân trẻ tham gia

Các hoạt động “Luyện tay nghề, thi thợ giỏi”, “Tổ đội khoa học kỹ thuật trẻ”,

“Câu lạc bộ thanh niên”, “Xe máy thanh niên”… được tổ chức hầu hết trong

các nhà máy, xí nghiệp, công trường, nông trường quốc doanh Phong trào sáng tạo và tiết kiệm được duy trì và hoạt động tốt thông qua các ban khoa kỹ thuật trẻ

Cùng thi đua với thanh niên khối nông – công nghiệp, thanh niên khối

cơ quan hành chính, sự nghiệp đã không ngừng cải tiến lề lối làm việc, thực

hiện nghiêm kỷ luật lao động, bảo đảm ngày công, giờ công và nâng cao hiệu suất công tác, năng lực phẩm chất cách mạng Thanh niên khối học sinh tích

cực hưởng ứng phong trào xây dựng “Tập thể học sinh xã hội chủ nghĩa” và phong trào “Tập thể thanh niên giáo viên xã hội chủ nghĩa”, phong trào “Hai

tốt” trong các nhà trường được phát động và đạt kết quả khá toàn diện Qua

phong trào, tinh thần tự giác học tập và phong cách học tập mới được nâng lên rõ rệt

Các hoạt động văn hóa văn nghệ, thể dục thể thao thu hút đông đảo các tầng lớp thanh niên tham gia Rèn luyện thân thể “Khỏe để xây dựng và bảo

vệ Tổ quốc” trở thành nếp sống hàng ngày của mỗi thanh niên

23

Trên mặt trận an ninh, quốc phòng: thanh niên tích cực nâng cao tinh

thần cảnh giác cách mạng, trang bị những kiến thức cơ bản về quân sự, về phương pháp đấu tranh với tiêu cực, với kẻ xấu, với các phần tử phản động cách mạng….Thanh niên tham gia tuần tra, canh gác, bảo vệ trật tự an ninh, bảo vệ khối tài sản của nhân dân, của tập thể và của nhà nước Ngoài ra còn

có các hoạt động kết nghĩa, giúp đỡ thương binh, liệt sĩ, kết nghĩa với các đồn biên phòng ở biên giới, các đơn vị bộ đội, công an nhân dân nhằm tăng cường mối quan hệ quân dân thắm thiết

Quán triệt đường lối đổi mới toàn diện của Đảng, Đảng bộ tỉnh Hà Nam Ninh đã lãnh đạo tuổi trẻ và nhân dân thực hiện các mục tiêu kinh tế - xã hội mà Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ VI (tháng 12-1986) đề ra

Ban Thường vụ Tỉnh ủy lãnh đạo Đoàn Thanh niên giải quyết các vấn

đề của phong trào thanh niên Hà Nam Ninh như: cụ thể hóa các nghị quyết, chủ trương của Đảng, đưa ra những chính sách động viên, khuyến khích tuổi trẻ phát huy tiềm năng của mình vào sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh đã chỉ đạo thanh niên thực hiện tốt các chương trình hành động cách mạng của thanh niên:

Tuổi trẻ xung kích, sáng tạo trên mặt trận phát triển kinh tế, thực hiện thắng lợi ba chương trình mục tiêu về lương thực, thực phẩm, hàng tiêu dùng

Tháng 11 năm 1996, tỉnh Hà Nam được tái lập trên cơ sở địa lý, địa giới hành chính của tỉnh Hà Nam thời điểm hợp nhất với tỉnh Nam Định (tháng 4 – 1965)

Quán triệt quan điểm của Đảng về công tác thanh niên trong tình hình mới, ngày 20-7-1998, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hà Nam (khóa XV) đã

ban hành Nghị quyết 15 – NQ/TU “về lãnh đạo công tác thanh niên thời kỳ

đẩy mạnh công nghiệp hóa – hiện đại hóa” Trên cơ sở đánh giá một cách

khách quan, toàn diện những thành tưu, hạn chế về tình hình thanh niên và phong trào thanh niên của tỉnh sau 10 năm thực hiện công cuộc đổi mới đất nước, đặc biệt là sau 5 năm thực hiện Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư của Ban chấp hành Trung ương Đảng (khóa VII); Nghị quyết đã đề ra 3 nhóm nhiệm

vụ và giải pháp lớn về công tác thanh niên trong thời kỳ mới, đó là:

+Tập trung chỉ đạo, tạo sự chuyển biến mới về công tác đoàn và phong trào thanh niên trong sự nghiệp phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh theo hướng công nghiệp hóa – hiện đại hóa

+ Tiếp tục đẩy mạnh thực hiện hai phong trào “Thanh niên lập nghiệp

và tuổi trẻ giữ nước” cả bề rộng và chiều sâu một cách cụ thể, thiết thực Có

cơ chế, chính sách khuyến khích để thanh niên đi đầu trong ứng dụng tiến bộ công nghệ, sinh học, đẩy mạnh chuyển dịch cơ cấu kinh tế, tham gia tích cực vào việc xây dựng quan hệ sản xuất mới phù hợp với trình độ của lực lượng sản xuất theo định hướng Xã hội chủ nghĩa; vận động gia đình, bản thân tiết

25

kiệm trong tiêu dùng, chống xã hoa, lãng phí, tổ chức liên kết, hợp tác đầu tư vốn, củng cố và phát triển các nghề truyền thống, du nhập nghề mới để giải quyết việc làm Huy động mọi nguồn lực để thi đua làm giàu hợp pháp, giúp nhau xóa đói giảm nghèo (phấn đấu đến năm 2000 có từ 15 – 20%) hộ thanh niên giàu, không có hộ thanh niên đói, có từ 25 – 30% thanh niên sản xuất kinh doanh giỏi trong phong trào chung của địa phương, đơn vị

+ Tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy đảng, nâng cao vai trò trách nhiệm của chính quyền, mặt trận, đoàn thể, lực lượng vũ trang đối với công tác thanh niên

Ngày 15-5-1999, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ban hành văn bản chỉ đạo Đại hội Hội Liên hiệp Thanh niên các cấp, nhiệm kỳ 1999 – 2004 Trong đó yêu cầu Ban Thường vụ các Huyện, Thành, Thị ủy, Đảng ủy trực thuộc lãnh đạo Đoàn Thanh niên, Hội Liên hiệp Thanh niên tiến hành tổ chức Đại hội theo kế hoạch của Ban Thư ký Hội Liên hiệp thanh niên tỉnh, chuẩn bị nội dung các văn kiện, đánh giá sát tình hình, định hướng các chương trình hoạt động thực sự đổi mới, phù hợp với đơn vị mình Chuẩn bị nhân sự, phân công cán bộ chuyên trách làm công tác Hội Có kế hoạch chỉ đạo Đảng bộ cơ sở quan tâm phát triển, xây dựng tổ chức hội liên hiệp thanh niên ở cơ sở

Ngày 20-3-2000, Ban Thường vụ Tỉnh ủy đã ra Thông tri số 09-TT/TU

Về tăng cường sự lãnh đạo của các cấp ủy Đảng đối với công tác thanh niên

Để lãnh đạo tốt phong trào thanh niên trong tình hình mới, yêu cầu:

Thứ nhất, các cấp ủy đổi mới công tác giáo dục lý tưởng cho thanh niên

một cách tổng thể, từ quan điểm, nhận thức, nội dung, hình thức phương pháp, giải pháp, đảm bảo thiết thực, hiệu quả, phù hợp với đối tượng thanh niên và xem đây là chức năng cơ bản, nhiệm vụ trọng tâm nhưng đồng thời vừa là mục tiêu của phong trào thanh niên trong thời kỳ mới

26

Thứ hai là, xây dựng tổ chức Đoàn vững mạnh làm cơ sở, nền tảng

sâu bền trong thanh niên Trước mắt cần tập trung nâng cao chất lượng tổ chức cơ sở đoàn để đủ sức làm nòng cốt chính trị trong các phong trào thanh niên Mở rộng mặt trận đoàn kết, tập hợp thanh niên thông qua việc đa dạng hóa các hình thức, phương thức tập hợp, chú ý tập hợp cho được thanh niên

ở địa bàn dân cư, vùng tôn giáo, dân tộc, trong các loại hình doanh nghiệp ngoài doanh nghiệp nhà nước Nâng cao chất lượng đoàn viên, nhất là chất chính trị, tính tiên phong, gương mẫu, tiêu biểu cho trí tuệ và bản lĩnh của thế

hệ trẻ Việt Nam

Thứ ba là, phải xây dựng cho được các phong trào, mô hình hoạt động

cụ thể, thích ứng với đối tượng thanh niên Đi đôi với công tác xây dựng các phong trào, mô hình hoạt động, cần chú ý đến việc sơ tổng kết rút kinh nghiệm để kịp thời nhân rộng các mô hình hoạt động có hiệu quả mà thời gian qua chúng ta chưa làm được hoặc làm còn ít

Thứ tư, thanh niên chúng ta đang sống trong thời đại mà cuộc cách

mạng khoa học kỹ thuật trên thế giới diễn ra nhanh, đất nước đang trong thời

kỳ thực hiện công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập sâu rộng vào nền kinh

tế thế giới Có thể nói đây là cơ hội, là điều kiện thuận lợi để thanh niên cống hiến và trưởng thành Song, chúng ta muốn nắm bắt được cơ hội này đòi hỏi thế hệ trẻ phải không ngừng ra sức học tập, nâng cao trình độ, kiến thức về mọi mặt và phải vươn lên nắm bắt cho được những kiến thức về khoa học công nghệ tiên tiến, đồng thời rèn luyện cho mình có được những

kỹ năng lao động thành thạo để làm việc, lao động đạt năng suất, chất lượng hiệu quả cao Đặc biệt đối với tỉnh ta với điểm xuất phát thấp về nhiều mặt, nhất là về dân trí và tiềm lực khoa học – công nghệ, thì việc học tập nâng cao trình độ kiến thức lại càng có ý nghĩa quan trọng hơn, đòi hỏi

sự quyết tâm lớn hơn, cao hơn

27

Để huy động tối đa lực lượng thanh niên tham gia vào quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh, Đảng bộ tỉnh Hà Nam đã ban hành Thông tri số

38/TT-TU, ngày 27-9-2000 về “Việc tăng cường lãnh đạo phong trào thanh

niên trong năm Thanh niên – 2000”

Đảng bộ tỉnh Hà Nam yêu cầu các cấp ủy Đảng, chính quyền thực hiện một số nhiệm vụ lãnh đạo phong trào thanh niên đạt hiệu quả cao nhất:

Để tập hợp, huy động tối đa thanh niên vào các hoạt động của Đoàn, thông qua đó góp phần tạo nguồn lực thanh niên có chất lượng cao cho sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Động viên thanh niên tích cực tham gia các mục tiêu kinh tế - xã hội của địa phương, các cấp bộ Đảng cần:

“Tập trung lãnh đạo, chỉ đạo để đoàn thanh niên, Hội Liên hiệp thanh niên, xây dựng và thực hiện có hiệu quả các chương trình công tác trong năm Thanh niên gắn với thực hiện các nhiệm vụ của địa phương, cơ sở Tạo điều kiện cho tổ chức Đoàn, Hội đảm nhận các công trình thanh niên, tổ chức các phong trào Thanh niên tình nguyện hướng về cơ sở, phong trào học tập, lao động sáng tạo, nâng cao trình độ cho thanh niên, thực hiện hiệu quả quy chế dân chủ ở cơ sở Tập trung giải quyết tốt một số vấn đề đối với thanh niên hiện nay là: có việc làm, có thu nhập chính đáng, ham học tập, cầu tiến bộ, tích cực rèn luyện thân thể, có lối sống lành mạnh, văn minh Không sa vào các tệ nạn xã hội, tiêu cực, sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật, xây dựng gia đình hạnh phúc” [53, tr.1]

Để phong trào thanh niên đạt hiệu quả cao nhất, cần xây dựng đội ngũ cán bộ nhiệt tình, sôi nổi, có năng lực và trách nhiệm Về vấn đề này, Đảng

bộ tỉnh Hà Nam đã yêu cầu các cấp ủy Đảng “Chăm lo xây dựng, củng cố tổ chức Đoàn, Hội các cấp, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ Đoàn, Hội, lãnh đạo, chỉ đạo tiến hành tốt Đại hội Hội Liên hiệp Thanh niên ở huyện, thị xã và cơ sở [53, tr.1]

28

Thực hiện Thông tri, các cấp ủy Đảng đã thường xuyên làm tốt việc rèn luyện, giáo dục, bồi dưỡng thế hệ trẻ về lý tưởng, truyền thống cách mạng, đạo đức, lối sống và trách nhiệm của thanh niên với Đảng, với đất nước, với quê hương Quan tâm làm tốt công tác bồi dưỡng, phát triển đoàn viên vào Đảng, mạnh dạn giao cho thanh niên đảm nhận công tác xã hội, qua các công trình thanh niên, phần việc thanh niên…để rèn luyện, đào tạo nguồn nhân lực cán bộ cho Đảng Quán triệt Nghị quyết Hội nghị lần thứ tư Ban Chấp hành Trung ương Đảng (khóa VII), Đảng bộ tỉnh đã triển khai chương trình hành động Đoàn thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Đại hội tháng 4-1997 Đại hội

đã phát động các phong trào “Thanh niên lập nghiệp”, “Tuổi trẻ giữ nước”

Được sự quan tâm của Đảng, Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh tỉnh Hà Nam đã tích cực chỉ đạo các tổ chức đoàn, hội thực hiện tốt hai phong trào lớn:

“Thanh niên lập nghiệp”, “Tuổi trẻ giữ nước” và các cuộc vận động do Trung

ương Đoàn phát động, đóng góp tích cực vào việc thực hiện thắng lợi nhiệm vụ

chính trị của địa phương, đơn vị với tinh thần “Thanh niên Hà Nam đoàn kết,

sáng tạo, tình nguyện vì dân, lập thân, kiến quốc”

Từ năm 1997 đến năm 2000, phong trào “Thanh niên xung kích ứng

dụng và chuyển giao các tiến bộ khoa học, kĩ thuật vào quản lý và sản xuất kinh doanh”; cuộc vận động “Tiết kiệm tích lũy”; “Học tập rèn luyện vì ngày mai lập nghiệp” và cuộc vận động “Hiến máu nhân đạo”…được đông đảo

thanh niên trong tỉnh tích cực hưởng ứng Tuổi trẻ toàn tỉnh đảm nhận 6.000 công trình thanh niên, thu hút 250.000 lao động với tổng giá trị các công trình

là 18 tỷ đồng Qua các phong trào đã xuất hiện nhiều điển hình tiên tiến Trong khu vực sản xuất công nghiệp và hành chính sự nghiệp đã có 237 sáng kiến cải tiến kỹ thuật, làm lợi cho Nhà nước gần 2 tỷ đồng Đội tuyển Bảy sắc cầu vồng của Trường trung học phổ thông chuyên Hà Nam đạt giải nhì khu vực các tỉnh đồng bằng sông Hồng Đoàn Thanh niên tỉnh đã tổ chức tốt Đại

29

hội Đại biểu cháu ngoan Bác Hồ tỉnh Hà Nam lần thứ VI vào tháng 5-2000,

có 110 đội viên thiếu niên, nhi đồng là những cháu ngoan Bác Hồ tiêu biểu toàn tỉnh đã về dự [37, tr.10-15]

Bên cạnh đó, các phong trào hoạt động, thi đua, các đợt học tập, sinh hoạt chính trị…được triển khai mạnh mẽ trên địa bàn tỉnh Thông qua đó, thanh niên Hà Nam ngày càng ý thức được trách nhiệm của mình trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, đổi mới quê hương Tuổi trẻ Hà Nam hăng hái tham gia vào sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội, tha thiết cống hiến sức trẻ của mình cho sự phát triển phồn vinh của tỉnh, góp phần vào sự phát triển chung của đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước

Những vấn đề đặt ra từ thực tiễn phong trào thanh niên của tỉnh

Bên cạnh những kết quả đạt được, phong trào thanh niên tỉnh Hà Nam còn đặt ra một số vấn đề cần giải quyết như:

Một bộ phận thanh niên chưa nhận thức được vai trò, vị trí của mình trong sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội của tỉnh, nhận thức chính trị hạn chế, chưa nhận thức rõ trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội, sa vào các tệ nạn xã hội như ma túy, mại dâm, trộm cướp…

Mặc dù được các cấp chính quyền quan tâm nhưng vẫn còn có những thanh niên có lối sống lệch lạc, đề cao hưởng thụ, sống thực dụng, lười lao động, học tập, trong đó có con em của một số cán bộ, đảng viên Trình độ học vấn, nhất là trong thanh niên nông thôn còn thấp, có hiện tượng thanh niên tốt nghiệp đại học không muốn quay về xây dựng quê hương Đây là thực trạng xảy ra ở hầu hết các huyện, thị trấn trên địa bàn tỉnh Tính độc lập, chủ động, sáng tạo, năng lực thực hành sau đào tạo của thanh niên, chưa đáp ứng được thị trường lao động

30

Chất lượng đội ngũ cán bộ Đoàn vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu chỉ đạo và tổ chức hoạt động cho thanh niên Vai trò của tổ chức Đoàn trong việc giúp thanh niên lập thân, lập nghiệp vẫn còn hạn chế Việc tổ chức, triển khai,

cụ thể hóa một số nội dung của phong trào thanh niên ở các huyện, xã vẫn còn thụ động Đặc biệt ở địa bàn nông thôn, công tác tuyên truyền, phổ biến hoạt động phong trào thanh niên vẫn còn hạn chế, chưa sâu rộng trong thanh niên Phong trào thanh niên mới chỉ tập trung chủ yếu ở thành thị, trong khối cơ quan trường học, cơ quan, công nhân viên chức

Công tác tổ chức các phong trào vẫn còn lúng túng trong việc tìm kiếm các giải pháp khắc phục hạn chế Quy mô của các phong trào chưa được triển khai sâu rộng tới toàn thể nhân dân Một số mô hình mới của phong trào thanh niên vẫn chưa hấp dẫn thanh niên tham gia, ảnh hưởng đến việc tập hợp thu hút đoàn viên thanh niên

Công tác tham mưu, phối hợp tại một số cơ sở Đoàn đối với cấp ủy, chính quyền và các đoàn thể chưa chặt chẽ, thiếu tính chủ động Sự liên kết,

hỗ trợ thực hiện phong trào thanh niên giữa các ban ngành với Đoàn thanh niên vẫn còn rời rạc, chưa được quan tâm nhiều

Đứng trước thực tế trên đòi hỏi Đảng bộ tỉnh, hệ thống chính trị, Đoàn thanh niên cần quan tâm sâu sắc hơn nữa đến đối tượng thanh niên, có những chính sách phù hợp, tạo điều kiện cho thanh niên tham gia, học tập, rèn luyện, nâng cao trình độ qua các phong trào thanh niên, các cuộc tuyên truyền, vận động do Tỉnh đoàn tổ chức

1.2 Đảng bộ tỉnh vận dụng chủ trương của Đảng đối với phong trào thanh niên (2001 – 2005)

1.2.1.Chủ trương của Đảng về phong trào thanh niên

Bước sang thế kỷ XXI, cùng với xu thế mở cửa hội nhập trên thế giới, Đảng và nhân dân Việt Nam tiếp tục thực hiện các chủ trương xây dựng và

31

phát triển đất nước trong điều kiện mới, tăng cường sức mạnh đại đoàn kết toàn dân tộc

Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX của Đảng được tiến hành từ ngày

19 đến ngày 22-4-2001 tại Hà Nội Đại hội IX kiểm điểm, đánh giá những thành tựu và hạn chế trong 5 năm thực hiện Nghị quyết Đại hội VIII, đề ra những quyết sách cho sự phát triển kinh tế - xã hội, phấn đấu nâng cao hơn nữa năng lực lãnh đạo và sức chiến đấu của Đảng, động viên phát huy sức mạnh toàn dân tộc, tiếp tục đổi mới, đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Nghị quyết của Đại hội IX của Đảng đã đề ra chiến lược phát triển kinh

tế xã hội 10 năm 2001 – 2010 của đất nước là: “Đưa đất nước ta ra khỏi tình trạng kém phát triển, nâng cao rõ rệt đời sống vật chất, văn hóa, tinh thần của nhân dân, tạo nền tảng đến năm 2020 nước ta cơ bản trở thành nước công nghiệp theo hướng hiện đại Nguồn lực con người, năng lực khoa học và công nghệ, kết cấu hạ tầng, tiềm lực kinh tế, quốc phòng, an ninh được tăng cường; thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa được hình thành về cơ bản; vị thế của nước ta trên trường quốc tế được nâng cao” [20, tr.465]

Báo cáo chính trị tại Đại hội IX nêu rõ phương hướng giáo dục: „Coi trọng công tác hướng nghiệp và phân luồng học sinh trung học, chuẩn bị cho thanh niên, thiếu niên đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong cả nước và từng địa phương” [20, tr.447] Tăng cường giáo dục chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống cho học sinh, sinh viên, xây dựng mô hình giáo dục toàn diện nhằm mục đích: “Phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hóa, sức khỏe, nghề nghiệp, giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc” [20, tr.487]

32

Quan điểm của Đảng về thanh niên tại Đại hội IX đã thể hiện sự quan tâm trong các vấn đề như: bồi dưỡng lập trường tư tưởng, mục tiêu lý tưởng, đạo đức, lối sống, thể chất, nghề nghiệp và việc làm Chủ trương của Đảng ta là: “chăm lo giáo dục bồi dưỡng, đào tạo phát triển toàn diện về chính trị, tư tưởng, đạo đức, lối sống, văn hóa, sức khỏe, nghề nghiệp, giải quyết việc làm, phát triển tài năng và sức sáng tạo, phát huy vai trò xung kích trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”

Chú trọng định hướng nghề nghiệp và giải quyết việc làm cho thanh niên, đi vào lao động nghề nghiệp phù hợp với sự chuyển dịch cơ cấu kinh tế trong cả nước và từng địa phương Đồng thời, “hiện đại hóa một số trường dạy nghề, tăng nhanh tỷ lệ lao động được đào tạo trong toàn bộ lao động xã hội, khuyến khích phát triển hệ thống trường dạy nghề dân lập và tư thục, trang bị cho thanh niên những kiến thức sản xuất, kỹ năng lao động và năng lực tiếp thu công nghệ mới để tạo việc làm, chủ động kiến thức, cơ hội lập nghiệp”

Sự lãnh đạo của Đảng đối với Đoàn là điều kiện để Đoàn phát triển và phát huy vai trò của mình trong thanh niên và trong xã hội Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh là tổ chức cách mạng tiên tiến của thanh niên Việt Nam, đồng thời là đội dự bị tin cậy của Đảng Đảng lãnh đạo phong trào thanh niên và các tổ chức xã hội khác của tuổi trẻ trước hết thông qua lãnh đạo trực tiếp Đoàn Thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Đoàn là cầu nối giữa Đảng với quần chúng thanh niên Trong điều 44 Điều lệ Đảng Cộng sản Việt Nam khóa IX ghi rõ: Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh là đội dự bị tin cậy của Đảng, thường xuyên bổ sung lực lượng trẻ cho Đảng, kế tục sự nghiệp cách mạng vẻ vang của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, là lực lượng nòng cốt trong phong trào thanh niên, là trường học xã hội chủ nghĩa; đại diện

Nhằm thể chế hóa phương hướng, chủ trương của Đảng về giáo dục, bồi dưỡng thanh niên trở thành nguồn nhân lực trẻ, tạo điều kiện thuận lợi cho

sự phát triển của thanh niên đi đầu trong việc thực hiện thắng lợi chiến lược phát triển kinh tế - xã hội, ngày 29-04-2003, Thủ tướng Chính phủ đã kí quyết

định số 70/2003/QĐ – TTg phê duyệt và ban hành Chiến lược phát triển

thanh niên Việt Nam đến năm 2010

Chiến lược gồm bốn phần Phần thứ nhất là: “Tình hình thanh niên, công tác thanh niên hiện nay Bối cảnh, thời cơ và thách thức đối với thanh niên trong giai đoạn mới”, phần thứ hai: “Quan điểm và mục tiêu chiến lược phát triển thanh niên”, phần thứ ba: “Các giải pháp chủ yếu”, phần thứ tư: “Tổ chức thực hiện”

Trong phần thứ nhất, những đặc điểm cơ bản, những mặt mạnh, những mặt yếu của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ hiện nay Về những mặt mạnh của thanh niên đó là: “Trong xã hội ta đang tiếp tục hình thành một lớp thanh niên ưu tú, vững vàng về chính trị, xuất sắc trong các lĩnh vực chuyên môn,

kế thừa bản sắc văn hóa dân tộc, tiêu biểu cho thế hệ trẻ trong thời kỳ mới”

34

Những hạn chế cơ bản nhất được Chiến lược chỉ ra như sau: Vấn đề bao trùm là chất lượng nguồn nhân lực trẻ còn nhiều hạn chế so với yêu cầu đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trong đó, một số vấn đề nóng bỏng đáng lưu ý là: Trình độ nghề nghiệp, trình độ khoa học, công nghệ, ngoại ngữ của đa số thanh niên còn thấp Một bộ phận thanh niên không có hoài bão lớn, dễ bị kích động, có lối sống thực dụng, thích hưởng thụ, lười lao động, sính ngoại, coi thường giá trị văn hóa dân tộc Tình trạng vi phạm pháp luật, mắc tệ nạn xã hội trong thanh niên diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng

Chiến lược cũng nêu những cơ hội, thách thức, thuận lợi và khó khăn của phong trào thanh niên hiện nay Qua đó, xác định mục tiêu tổng quát của Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm 2010 như sau: Tăng cường giáo dục, bồi dưỡng, đào tạo thế hệ thanh niên Việt Nam phát triển toàn diện, trở thành nguồn nhân lực trẻ có chất lượng cao và phát huy vai trò xung kích, sáng tạo của thanh niên trong sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước Trên cơ sở đó, các mục tiêu cụ thể được xác định như sau:

Một là, nâng cao nhận thức chính trị, tinh thần yêu nước, yêu chủ nghĩa

xã hội, ý thức trách nhiệm công dân, xây dựng phẩm chất tốt đẹp và đạo đức cách mạng cho thanh niên

Hai là, nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghề nghiệp, năng lực

khoa học – công nghệ cho thanh niên, nhanh chóng hình thành một lớp thanh niên ưu tú tiêu biểu cho thế hệ trẻ

Ba là, giảm thiểu tình trạng thất nghiệp, thiếu việc làm trong thanh

niên; nâng cao thu nhập cho thanh niên và gia đình trẻ

Bốn là, nâng cao sức khỏe, đời sống tinh thần, xây dựng nếp sống văn

hóa và đẩy lùi tệ nạn xã hội, tình trạng phạm pháp trong thanh niên

35

Năm là, phát huy vai trò xung kích của thanh niên trong sự nghiệp xây

dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa

Sáu là, nâng cao năng lực giao lưu, hợp tác quốc tế của thanh niên,

nâng cao vị thế của thanh niên Việt Nam trong hoạt động giao lưu quốc tế thanh niên, góp phần bảo vệ củng cố hòa bình, tăng cường tình hữu nghị và đoàn kết với thanh niên các nước

Trong các mục tiêu nói trên, mục tiêu số một và mục tiêu số hai là quan trọng nhất, trực tiếp hướng tới việc giải quyết hai vấn đề bức xúc nhất của thanh niên Việt Nam trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa là vấn đề công ăn việc làm và vấn đề tư tưởng chính trị, đạo đức và lối sống

Phần thứ ba của Chiến lược trình bày một cách hệ thống các giải pháp thực tiễn để thực hiện hóa các mục tiêu nói trên Những nhóm giải pháp mà Chiến lược nêu ra đều hướng tới việc giải quyết những vấn đề bức thiết nhất đối với thanh niên Việt Nam trong công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa

và hội nhập quốc tế

Việc Chính phủ phê duyệt Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm 2010 có ý nghĩa hết sức quan trọng, đánh dấu nỗ lực kiên quyết ở tầm quốc gia nhằm thể chế hóa và đường lối lãnh đạo thanh niên của Đảng vào cuộc sống

Triển khai Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm 2010,

ngày 9-3-2004 Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định số 33/2004/QĐ – TTg

về ban hành “Chương trình phát triển thanh niên Việt Nam giai đoạn 2004 –

2005”

“Chương trình phát triển thanh niên Việt nam giai đoạn 2004 – 2005”

là giai đoạn một của Chiến lược phát triển thanh niên Việt Nam đến năm

2010, với trọng tâm là tập trung giải quyết các vấn đề xã hội bức xúc của thanh niên về nghề nghiệp, việc làm, tệ nạn xã hội, nâng cao bản lĩnh chính

Chương trình giải quyết việc làm cho thanh niên

Chương trình nâng cao trình độ học vấn, chuyên môn, nghề nghiệp của thanh niên

Chương trình phát triển nguồn nhân lực trẻ về khoa học – công nghệ Chương trình phòng chống tội phạm và tệ nạn xã hội trong thanh niên Chương trình bồi dưỡng bản lĩnh chính trị, đạo đức cách mạng, lối sốngcho thanh niên

Tháng 10-2003, trong văn bản gửi Trung ương Đoàn, Ban Bí thư Trung

ương Đảng đã cho lấy tháng 3 hàng năm là “Năm thanh niên”

Công tác chăm lo bồi dưỡng cho thế hệ trẻ luôn là nhiệm vụ hàng đầu trong chiến lược phát triển nguồn nhân lực trong sự nghiệp công nghiệp hóa – hiện đại hóa đất nước Văn kiện Đại hội VIII, Đại hội IX và các văn kiện của Đảng về thanh niên đã thể hiện sự quan tâm, chỉ đạo của Đảng đối với công tác thanh niên đặc biệt là phong trào thanh niên, đưa phong trào thanh niên theo kịp với sự phát triển chung của đất nước

1.2.2 Chủ trương của Đảng bộ tỉnh Hà Nam đối với phong trào thanh niên

Đảng bộ tỉnh Hà Nam luôn coi giáo dục, vận động thanh niên là một nhiệm vụ quan trọng của cấp ủy Đảng Đảng bộ định hướng Đại hội Đoàn các cấp, hỗ trợ Đoàn thanh niên phát triển phong trào, xây dựng Đoàn vững mạnh, thực hiện các phong trào phát triển kinh tế xã hội địa phương

Tại Đại hội lần thứ XVI (12-2000), Đảng bộ tỉnh đã đề ra phương hướng lớn cho giai đoạn phát triển trong những năm đầu thế kỷ XXI “phát

Nghị quyết đại hội XVI Đảng bộ tỉnh Hà Nam đã xác định: “Tăng cường toàn diện công tác thanh niên để đáp ứng yêu cầu của thời kỳ mới Thực hiện chỉ thị 03-CT/TW của Bộ Chính trị, nghị quyết trung ương 4 (khóa IX), tiếp tục thực hiện nghị quyết trung ương (lần 2) khóa VIII về thực hiện cuộc vận động xây dựng chỉnh đốn Đảng Công tác thanh niên trong 5 năm (2001 – 2005) cần tập trung: Tăng cường và đổi mới công tác giáo dục chính trị, tư tưởng, rèn luyện đạo đức cách mạng cho cán bộ, đảng viên Xây dựng

tổ chức Đảng trong sạch, vững mạnh Nâng cao vai trò lãnh đạo và sức chiến đấu của tổ chức Đảng và đảng viên, thanh niên Thực hiện quy hoạch và tiêu chuẩn hóa về đội nghũ cán bộ Tăng cường công tác kiểm tra Đẩy mạnh cải cách hành chính, xây dựng chính quyền cơ sở trong sạch, vững mạnh Thực hiện quy chế dân chủ cơ sở Củng cố khối đại đoàn kết toàn dân, phát huy sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, đẩy mạnh phong trào cách mạng của nhân dân, phấn đấu thực hiện thắng lợi những mục tiêu kinh tế - xã hội do nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI đề ra [69, tr.18]

Nghị quyết đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ XVI khẳng định: “Tiếp tục quán triệt, nâng cao nhận thức của Đảng, toàn dân về công tác thanh niên của Đảng trong giai đoạn mới, phát huy vai trò, sức mạnh của thanh niên, tạo sức

38

mạnh tổng hợp thực hiện thắng lợi các mục tiêu kinh tế - xã hội” Tiếp tục sự nghiệp đổi mới, tăng cường khối đại đoàn kết toàn dân Xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh, củng cố vững chắc mối quan hệ giữa Đảng với thanh niên, tăng cường năng lực tham mưu của tổ chức Đoàn thanh niên Xây dựng đội ngũ cán bộ Đoàn có trình độ, năng lực làm công tác vận động thanh niên Tích cực vận động thanh niên phát huy tối đa nội lực, phấn đấu hoàn thành nhiệm vụ của mình mà Đảng đã giao phó theo tinh thần nghị quyết đại hội Đảng bộ các cấp [69, tr.37]

Trên cơ sở phương hướng phát triển kinh tế xã hội, Nghị quyết Đại hội đã đưa ra những chủ trương, biện pháp đối với phát triển phong trào thanh niên:

Về giáo dục chính trị, tư tưởng: tiếp tục tuyên truyền, giáo dục chủ

nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước, giáo dục truyền thống đạo đức, văn hóa cho thanh niên

Về giáo dục, đào tạo: tri thức là chìa khóa của thành công, đặc biệt là

trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa Quá trình mở cửa hội nhập đòi hỏi mỗi cá nhân, tập thể đều phải trang bị cho mình kiến thức chuyên môn và năng lực làm việc Học tập trau dồi kiến thức, nâng cao trình độ là vấn đề cấp thiết trong sự nghiệp xây dựng và phát triển kinh tế xã hội

Về chăm lo giải quyết việc làm cho thanh niên: Giải quyết tốt vấn đề

việc làm cho thanh niên không chỉ góp phần phát triển kinh tế mà còn giải quyết được những vấn đề xã hội Với sức trẻ và trí tuệ, thanh niên có nhu cầu chính đáng là được làm việc để chăm lo cho gia đình, cống hiến cho quê hương, đất nước Luôn quan tâm, chăm lo giải quyết việc làm cho nhân dân, đặc biệt là thanh niên, Đảng bộ tỉnh Hà Nam chủ trương: „Trên cơ sở phát triển sản xuất – kinh doanh của các thành phần kinh tế, tích cực tạo điều kiện giải quyết việc làm cho người lao động cả nông thôn và thành thị Đưa tỷ lệ