Tối ưu điều trị tăng huyết áp ở bệnh nhân suy thận mạn tính lọc máu chu kỳ

Tối ưu điều trị tăng huyết áp ở bệnh nhân suy thận mạn tính lọc máu chu kỳ PGS.TS..  THA làm gia tăng nguy cơ các biến chứng tim mạch cấp và mạn tính, gia tăng tỉ lệ tử vong do căn ngu

Tối ưu điều trị tăng huyết áp ở bệnh nhân

suy thận mạn tính lọc máu chu kỳ

PGS.TS Nguyễn Oanh Oanh

TS.BS Phạm Quốc Toản

Bệnh viện quân y 103

ĐẶT VẤN ĐỀ

 THA: thường gặp ở bệnh thận mạn tính, cao nhất ở BN LMCK (~ 90%)

 THA: nguyên nhân thứ 2 gây bệnh thận mạn tính

 THA làm gia tăng nguy cơ các biến chứng tim mạch cấp và mạn tính, gia tăng tỉ lệ tử vong do căn nguyên tim mạch/LMCK

 Kiểm soát HA → giảm biến cố tim mạch, giảm tỉ lệ tử vong ở BN LMCK

ĐẶT VẤN ĐỀ

Tỉ lệ BN có tăng huyết áp theo từng giai đoạn bệnh thận mạn tính

(Nguồn ASRDS Annual Report Data - 2009)

Tỉ lệ tăng huyết áp ở BN LMCK theo thời gian lọc máu (n = 65393, tuổi TB 61, Thời gian LMCK 8 năm)

ĐẶT VẤN ĐỀ

tháng

Mối liên quan HATT trước lọc và tỉ lệ tử vong ở BN LMCK

ĐẶT VẤN ĐỀ

Nguồn dự liệu bênh thận Hoa Kỳ - 2013

42,4%

Tử vong căn nguyên

tim mạch

ĐẶT VẤN ĐỀ

Phân độ tăng huyết áp theo ESC 2013

Tương tự phân độ THA theo JNC VI; WHO 2003, HTMHVN 2015

Phân loại HA tâm thu

CƠ CHẾ BỆNH SINH

* Tăng huyết áp có thể là nguyên nhân gây BTMT và là triệu chứng dễ nhận biết của BTMT gây ra bởi các căn nguyên khác

* THA ở BN BTMT gây ra bởi sự phối hợp của các yếu tố thần kinh, thể dịch và các yếu

tố tổn thương mạch máu

 Hoạt hóa hệ rennin-angiotensin-aldosteron

 Các yếu tố liên quan đến thể dịch

 Tăng cứng động mạch

 Yếu tố thần kinh

Hoạt hóa hệ rennin - angiotensin - aldosteron

Bệnh sinh THA trong bệnh thận mạn tính

STMT - LMCK

Hs-CRP

Yếu tố thần kinh

MỘT SỐ YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG HUYẾT ÁP

Ở BN LỌC MÁU CHU KỲ

 Suy thận là nguyên nhân thường trực gây THA

 Quá tải thể tích, dư thừa muối ở đa số BN LMCK

 Thể tích tuần hoàn, áp lực thẩm thấu biến đổi nhanh chóng trong và sau cuộc lọc

 Nồng độ natri dịch lọc cao làm gia tăng THA

 Sử dụng EPO (ĐT thiếu máu) cũng gây THA

 Tăng cứng ĐM (chủ yếu do canxi hóa)

 Biến chứng tụt huyết áp trong cuộc lọc gây khó khăn cho việc kiểm soát huyết áp

 Tâm lý bệnh tật (suy thận) nặng nề cũng có thể ảnh hưởng THA

CHẨN ĐOÁN TĂNG HUYẾT ÁP

 Theo Tổ chức Y tế Thế giới: ở người lớn, khi đo huyết áp (HA) theo phương pháp chuẩn của Korotkoff, được chẩn đoán là THA:

HA tâm thu  140 mmHg và/ hoặc

HA tâm trương  90 mmHg

 Khi đo huyết áp liên tục 24 giờ, nếu HATB 24 giờ

với HA tâm thu  130 mmHg và/hoặc huyết áp tâm trương  80 mmHg được gọi là tăng huyết áp

16

Kiểm soát tăng huyết áp ở BN LMCK

KIỂM SOÁT TĂNG HUYẾT ÁP Ở BN LMCK

BƯỚC 1 KIỂM SOÁT CHẾ ĐỘ ĂN, UỐNG, CÂN KHÔ

* Tiết chế muối: < 5 g NaCl/ngày

BƯỚC 2:

CÁ THỂ HÓA TRONG LỰA CHỌN THUỐC ĐiỀU TRỊ

KIỂM SOÁT TĂNG HUYẾT ÁP Ở BN LMCK

KIỂM SOÁT TĂNG HUYẾT ÁP Ở BN LMCK

Bước 3

Thêm chẹn beta ∑

KIỂM SOÁT TĂNG HUYẾT ÁP Ở BN LMCK

Bước 4

Tìm thêm các nguyên

nhân gây THA

BIẾN ĐỔI HUYẾT ÁP Ở BN LMCK

BIẾN ĐỔI HUYẾT ÁP Ở BN LMCK

TĂNG HUYẾT ÁP KHÁNG TRỊ Ở BN LMCK

 K/n: dùng liều tối đa trên 3 nhóm thuốc chống THA

 Tỉ lệ: 20 -30% ở BN LMCK

 Gia tăng biến chứng tim mạch, tử vong ở BN LMCK

 Nhiều yếu tố nguy cơ phối hợp

KiỂM SOÁT TĂNG HUYẾT ÁP KHÁNG TRỊ Ở BN LMCK

B1: Kiểm soát các YTNC

B2: Loại trừ giả THA kháng trị

B3: Điều chỉnh lối sống, muối ăn, nước uống, cân nặng

B4: Điều chỉnh bằng thuốc

B5: Can thiệp: đốt TK giao cảm quanh Đm thận, cắt thận suy

Lựa chọn thuốc chống THA dựa vào mức độ lọc thuốc qua màng lọc

KẾT LUẬN

 Tăng huyết áp là biểu hiện thường gặp ở BN LMCK, là

nguyên nhân chính gây ra các biến chứng tim mạch và tử vong do căn nguyên tim mạch

 Kiểm soát THA ở BN LMCK khó khăn bởi cơ chế bệnh sinh phức tạp và HA biến đổi nhiều trong cuộc lọc

 HA có thể tụt hoặc tăng cao trong cuộc lọc cũng là nguyên nhân dẫn tới các biến chứng cấp tính nặng trong lọc máu

 Kiểm soát THA theo các bước gồm: điều chỉnh lối sống, tiết chế muối-nước, KS trọng lượng khô và phối hợp các nhóm thuốc chống THA dựa vào đặc điểm cá thể và mức HA

 Tỉ lệ đáng kể BN LMCK có THA kháng trị, cần phải điều trị can thiệp

Cảm ơn quý vị đại biểu!