Nghiệp vụ huy động vốn của ngân hàng thương mại.doc

Nghiệp vụ huy động vốn của ngân hàng thương mại.

Mục lục

Lời nói đầu Chơng I:

Lý luận chung về công tác huy động vốn

của Ngân hàng thơng mại

I Ngân hàng thơng mại và các nghiệp vụ của NHTM: 7

1 Vị trí của Ngân hàng thơng mại trong nền kinh tế: 7

2 Vai trò của NHTM trong việc phục vụ kinh tế phát triển: 8

3 Các nghiệp vụ của Ngân hàng thơng mại: 10

3.1 Nghiệp vụ tài sản nợ và vốn của Ngân hàng: 11

3.1.1 Nghiệp vụ tiền gửi: 11

3.1.2 Nghiệp vụ phát hành giấy tờ có giá: 11

3.1.3 Nghiệp vụ đi vay: 11

3.1.4 Nghiệp vụ huy động vốn khác: 11

3.1.5 Vốn tự có của Ngân hàng: 11

3.2 Nghiệp vụ tài sản có: 12

3.2.1 Nghiệp vụ ngân quỹ: 12

3.2.2 Nghiệp vụ cho vay: 12

3.2.3 Nghiệp vụ đầu t tài chính: 12

3.2.4 Nghiệp vụ khác: 12

II Nghiệp vụ huy động vốn của Ngân hàng thơng mại và các tài khoản phản ánh nghiệp vụ huy động vốn: 13

1 Nội dung các loại vốn huy động của Ngân hàng thơng mại .13

1.1 Vốn huy động: 13

1.2 Vốn đi vay: 13

1.3 Vốn khác: 13

2 Các hình thức huy động vốn của Ngân hàng thơng mại: 14

2.1 Tiền ký gửi: 15

2.1.1 Trên TK tiền gửi thanh toán (tiền gửi không kỳ hạn): `15

2.1.2 Trên tài khoản tiền gửi có kỳ hạn: 16

2.1.3 Tiền gửi tiết kiệm: 16

2.2 Các loại TK tiền gửi phản ánh nghiệp vụ huy động vốn: 17

2.2.1 TK tiền gửi không kỳ hạn (TK tiền gửi thanh toán) .18

2.2.2 Tài khoản tiền gửi có kỳ hạn: 19

2.2.3 Tài khoản tiền gửi tiết kiệm: 19

2.2.4 Tài khoản vãng lai: 21

2.2.5 Tài khoản kỳ phiếu, trái phiếu: 22

III Những nhân tố ảnh hởng đến chất lợng huy động vốn .22

1 Chính sách lãi suất cạnh tranh: 22

2 Các dịch vụ do Ngân hàng cung ứng: 23

3 Chính cách khách hàng: 24

4 Công nghệ Ngân hàng .24

5 Chính sách cán bộ: 24

6 Chính sách tiếp thị: 24

7 Địa điểm: 25

8 Uy tín hoặc mức độ thâm niên của một Ngân hàng .25

IV Vai trò của công tác huy động vốn của Ngân hàng thơng mại đối với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc: 25

Chơng II Thực trạng huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội I Vài nét về Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội: 28

1 Sơ lợc lịch sử Ngân hàng Đầu t và Phát triển: 28

2 Những thuận lợi và khó khăn của Ngân hàng .29

2.1 Những thuận lợi: 29

2.2 Những khó khăn: 31

II hoạt động huy động vốn của Ngân hàng Đầu t và Phát triển trong thời gian qua .32

1 Khái quát tình hình hoạt động vốn của Ngân hàng qua các giai đoạn: 32

1.1 Giai đoạn trớc khi có Pháp lệnh Ngân hàng (24/5/1990) 32

1.2 Giai đoạn từ năm 1990 cho đến 31/12/1994: 33

1.3 Giai đoạn Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội bắt đầu hoạt động nh một Ngân hàng thơng mại từ 01/01/1995 đến nay: 34 2.1 Các nguồn vốn huy động từ các tổ chức kinh tế và dân c .40

2.1.1 Số d tài khoản tiền gửi: 40

2.1.2 Tiền gửi tiết kiệm, kỳ phiếu, trái phiếu: 45

2.1.3 Kỳ phiếu Ngân hàng .48

2.1.4 Trái phiếu Ngân hàng: 49

2.2 Các nguồn đi vay: 51

2.2.1 Vay Ngân hàng Đầu t và Phát triển Việt Nam: 51

2.2.2 Vay các tổ chức tài chính tín dụng khác: 53

III Những thành tựu và hạn chế trong công tác huy động nguồn vốn

của Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội .54

1 Những kết quả đạt đợc: 54

2 Những mặt còn hạn chế: 56

2.1 Chiến lợc khách hàng: 56

2.2 Chi nhánh cha huy động đủ nguồn vốn trung, dài hạn: 57

2.3 Chi nhánh cha có các nghiệp vụ chiết khấu các chứng từ có giá: .57

2.4 Chi nhánh từng bớc gắn liền việc huy động vốn với sử dụng vốn theo cơ cấu, tính chất thời gian, theo tính chất nội, ngoại tệ, nh-ng kết quả đạt đợc vẫn cha thực sự nh monh-ng đợi: 58

Chơng III Những giải pháp khơi tăng nguồn vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội I Định hớng chất lợng phát triển chính của Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội qua các tài khoản tiền gửi : 59

II Các giải pháp: 62

2 Chi nhánh cần có cơ cấu lãi suất hợp lý và mềm dẻo hơn: 64

3 Mở rộng mạng lới huy động: 64

4 Mở rộng các loại hình dịch vụ Ngân hàng: 65

5 áp dụng nghiệp vụ chiết khấu kỳ phiếu, trái phiếu: 66

6 Hoàn thiện và phát triển các hình thức thanh toán không dùng tiền mặt: 67

7 Tiếp tục triển khai chủ trơng mở tài khoản cá nhân của Thống đốc Ngân hàng Nhà nớc .67

8 Đẩy mạnh công tác thu nợ tín dụng ĐTPT để tạo nguồn vốn cho vay mới: 67

9 Tăng cờng huy động vốn ngắn hạn: 67

10 Gắn liền việc huy động vốn với sử dụng vốn .68

a Công tác cán bộ: 69

b Tiếp tục đổi mới cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ Ngân hàng: .69

c Công tác Marketting: 69

III Kiến nghị: 72

1 Đối với Ngân hàng Nhà nớc 72

2 KiÕn nghÞ víi Ng©n hµng §Çu t vµ Ph¸t triÓn ViÖt Nam : 73

3 Víi Ng©n hµng §Çu t vµ Ph¸t triÓn Hµ Néi: 73

KÕt luËn Tµi liÖu tham kh¶o

Lời nói đầu

Trong công cuộc công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, các ngànhNgân hàng nớc ta gánh một trọng trách rất nặng nền Qua các kỳ Đại hội,

Đảng ta đều chú trọng đến vấn đề đổi mới và phát triển nền kinh tế để theokịp các nớc đang phát triển của khu vực, hội nhập với các nớc trên thế giới

Việc xoá bỏ cơ chế quản lý tập trung quan liêu bao cấp chuyển sangcơ chế thị trờng có sự điều tiết của Nhà nớc, cộng với chính sác mở cửa, đaphơng hoá, đa dạng hoá quan hệ kinh tế trên thực tế đã làm thay đổi bộ mặtkinh tế nớc ta sang một sắc thái mới trong mấy năm qua

Nền kinh tế thị trờng dới sự chi phối của các quy luật kinh tế và dứoi

sự điều tiết của Nhà nớc đã từng bớc giải quyết đợc quan hệ cung cầu vềhàng hoá và sản phẩm Thu nhập quốc dân những năm qua tăng trởng thật

đang sản phẩmấn khởi Khối lợng sản phẩm hàng hoá dịch vụ tăng lênkhông ngừng Khối lợng đầu t và các ngành công nghiệp, nông nghiệp, lâmthuỷ sản tăng mạnh làm thay đổi từng ngày, từng giờ bộ mặt của đất nớc

Có đợc kết quả to lớn đó là do có sự nỗ lực vợt bậc của các ngành,các cấp trong cả nớc, trong đó ngành Ngân hàng đóng một phần không nhỏ

Hoạt động của Ngân hàng chủ yếu là cấp tín dụng cho nền kinh tếnên Ngân hàng phải không ngừng nâng cao công tác huy động vốn để đápứng đợc vốn trong hoạt động kinh doanh Tuy nhiên, do nhiều lý do khácnhau, việc huy động vốn của Ngân hàng thơng mại còn bị hạn chế, ẩn đọngtrong dân còn nhiều Đây là nguồn vốn trong nớc cần đợc khai thác để đápứng nhu cầu vốn cho công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, trong đó Ngânhàng có vai trò hết sức quan trọng

Vì vậy, trong quá trình thực tập tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và

Phát triển Hà Nội tôi đã chọn khoá luận: “Một số ý kiến về mở rộng vốn

của Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội qua các loại hình tài khoản tiền gửi”

Nội dung khoá luận bao gồm :

Chơng I: Lý luận chung về công tác huy động vốn của Ngân hàng

1 Vị trí của Ngân hàng thơng mại trong nền kinh tế:

Ngân hàng đợc xem là một ngành dịch vụ có từ lâu đời trên thế giới,Ngân hàng ra đời khi sản xuất hàng hoá đã phát triển tới mức nhất định.Trong xã hội chiếm hữu nô lệ cha có sản xuất hàng hoá, nền kinh tế mangnặng tính tự cấp, do đó Ngân hàng cha xuất hiện Tuy nhiên đã có nhữngmầm mống sơ khai của hoạt động Ngân hàng, đó là cho vay nặng lãi

Khi nền sản xuất phát triển, chuyển từ sản xuất tự cung tự cấp sangsản xuất hàng hoá đã tạo sự chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế, theo đó

hệ thống Ngân hàng đợc hình thành Hoạt động của hệ thống Ngân hàngtrong nền kinh tế hàng hoá một mặt phục vụ cho yêu cầu phát triển của nềnkinh tế, song mặt khác cũng chính là do mục đích sinh lời của Ngân hàngkhông ngừng hoàn thiện và phát triển

Lúc đầu, hoạt động Ngân hàng chỉ đơn giả là các dịch vụ đổi tiền,các dịch vụ này rất đơn giản, nó chỉ phù hợp với buổi bình minh của nềnsản xuất hàng hoá

Khi nền sản xuất hàng hoá phát triển đến trình độ cao nó đòi hỏi cáchình thức dịch vụ Ngân hàng càng phải phong phú, đa dạng, do vậy cáchình thức tín dụng và dịch vụ Ngân hàng đợc phát triển để đáp ứng yêu cầungày càng cao của nền sxhd

Ngày nay kinh tế thị trờng là sự phát triển đến trình độ cao của kinh

tế hàng hoá Do đó Ngân hàng càng có vị trí quan trọng Ngoài chức năngkinh doanh thông thờng của mình, Ngân hàng còn là công cụ trong tay Nhànớc để thực thi việc quản lý điều hành nền kinh tế có hiệu quả

2 Vai trò của Ngân hàng thơng mại trong việc phục vụ kinh

tế phát triển:

Trong nền kinh tế thị trờng với một đặc trng nổi bật là mức độ tiền tệhoá ngày càng cao, các mối quan hệ kinh tế, trong đó vốn là yếu tố quyết

định phần lớn thành công các mục tiêu phát triển của quốc gia

Trong lĩnh vực sản xuất và lu thông, doanh nghiệp có mối quan hệgiao dịch, thông qua hệ thống thị trờng, môi trờng pháp lý, trình độ dân trí,lao động, lĩnh vực đầu t, công nghệ thiết bị thông tin, thị trờng các sảnphẩm, thị trờng tiền tệ - tài chính

Vậy vấn đề quản trị tài chính, huy động vốn và phát triển vốn đợc đặt

ra với các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị trờng Bên cạnh sản xuất diễn

ra và phát triển không ngừng còn có các mối quan hệ phức tạp đa dạng khácnảy sinh ra trong sự gặp gỡ trực tiếp giữa chủ d thừa và vốn và thiếu hút vốn

đang gặp khó khăn trở ngại

Để giải quyết mối quan hệ ấy đã hình thành một định chế trung gianquan trọng nhất là Ngân hàng thơng mại Nh vậy Ngân hàng thơng mại làchủ thể kinh doanh thị trờng vốn tiền tệ - tín dụng Đó là yêu cầu kháchquan của nền kinh tế sản xuất hàng hoá

Ngân hàng thơng mại ra đời ra đời là một khâu quan trọng nhất của

sự phát triển kinh tế vì nó cung ứng vốn để thực hiện sự nghiệp hiện đại hoá

đất nớc

Trong thế giới hiện đại Ngân hàng thơng mại đóng vai trò quantrọng nhất trong các định chế tài chính của mỗi nớc Hoạt động của Ngânhàng thơng mại đa dạng, phong phú, phạm vi rộng lớn nên có vai trò quantrọng đối với sự phát triển nền kinh tế thị trờng

Ngân hàng thơng mại là nơi cung cấp vốn cho nền kinh tế, vốn đợctạo ra từ quá trình tích luỹ, tiết kiệm của mỗi cá nhân, doanh nghiệp và Nhànớc trong nền kinh tế Vậy muốn có nhiều vốn phải tăng thu nhập quốc dân,giảm nhịp độ tiêu dùng Để tăng thu nhập quốc dân, tức là mở rộng quy môchiều rộng lẫn chiều sâu của sản xuất và lu thông hàng hoá, đẩy mạnh sựphát triển của các ngành trong nền kinh tế cần thiết phải có vốn Ngân hàngthơng mại là chủ thế đáp ứng nhu cầu vốn cho sản xuất kinh doanh Ngânhàng thơng mại đứng ra huy động các nguồn vốn nhàn rỗi tạm thời đợc giảipháp ra từ quá trình sản xuất và lu thông, vốn từ nguồn tiết kiệm của các cánhân trong xã hội Bằng nguồn vốn huy động đợc, các Ngân hàng thơng

mại cung cấp vốn cho mọi hoạt động kinh tế đáp ứng nhu cầu vốn một cáchkịp thời cho quá trình tái sản xuất Nh vậy nhờ có hoạt động của hệ thốngNgân hàng thơng mại, các doanh nghiệp có điều kiện mở rộng phạm vi sảnxuất, công nghệ, tăng năng suất lao động và nâng cao hiệu quả kinh tế

Ngân hàng thơng mại là cầu nối giữa các doanh nghiệp với thị trờng.Trong điều kiện nền kinh tế thị trờng, hoạt động của các doanh nghiệp chịu

sự tác động mạnh mẽ của các quy luật kinh tế nh quy luật giá trị, quy luậtcung cầu, quy luật cạnh tranh Để đáp ứng tốt nhất các yêu cầu của thị tr-ờng, các doanh nghiệp không ngừng nâng cao chất lợng lao động, mở rộngquy mô sản xuất một cách thích hợp Thông qua hoạt động tín dụng, Ngânhàng đáp ứng vốn cho doanh nghiệp trong việc nâng cao chất lợng mọi mặtcủa quá trình sản xuất kinh doanh, tạo cho doanh nghiệp có chỗ đứng vữngchắc trong cạnh tranh

Ngân hàng thơng mại đóng vai trò trung gian thanh toán cho các tổchức kinh tế, cá nhân trong xã hội Tổ chức công tác thanh toán trong nềnkinh tế quốc dân, sử dụng các phơng tiện thanh toán không dùng tiền mặtgóp phần tăng nhanh tốc độ chu chuyển vốn trong nền kinh tế

Ngân hàng thơng mại là công cụ để Nhà nớc điều tiết vĩ mô nền kinh

tế Ngân hàng thơng mại hoạt động hiệu quả thông qua các nghiệp vụ kinhdoanh của mình sc thực sự là công cụ để Nhà nớc điều tiết vĩ mô nền kinh

tế Bằng hoạt động tín dụng và thanh toán, các Ngân hàng thơng mại đã gópphần mở rộng khối lợng tiền cung ứng trong lu thông, thông qua việc cấpcác khoản tín dụng cho các ngành trong nền kinh tế Ngân hàng thơng mạithực hiện việc điều hoà các luồng tiền, tích tụ và phân phối cho các ngành.Với những nội dung hoạt động nh vậy, Nhà nớc đã sử dụng Ngân hàng th-

ơng mại nh là một công cụ hữu hiệu để điều tiết nền kinh tế

Ngân hàng thơng mại là cầu nối nền tài chính quốc gia với hệ thốngtài chính quốc tế Trong nền kinh tế thị trờng khi các mối quan hệ hàng hoátiền tệ ngày càng đợc mở rộng thì nhu cầu giao lu kinh tế - xã hội giữa cácnớc trên thế giới ngày càng trở nên cần thiết và cấp bách Việc phát triểnkinh tế của mỗi quốc gia luôn gắn với sự phát triển của nền kinh tế thế giới

và là một bộ phận cấu thành nên sự phát triển đó Vì vậy, nền tài chính mỗinớc phải hoà nhập với nền tài chính quốc tế Ngân hàng thơng mại cùng cáchoạt động kinh doanh của mình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự

hoà nhập này Với các nghiệp vụ kinh doanh nh nhận tiền gửi cho vay,nghiệp vụ thanh toán, nghiệp vụ hối đoái và các nghiệp vụ Ngân hàng khác.Ngân hàng thơng mại đã tạo điều kiện thúc đẩy ngoại thơng không ngừng

mở rộng thông qua các hoạt động thanh toán kinh doanh ngoại hối, quan hệtín dụng với các Ngân hàng nớc ngoài Hệ thống Ngân hàng thơng mại đãthực hiện vai trò điều tiết nền tài chính trong nớc phù hợp với sự vận độngcủa hệ thống tài chính thế giới

3 Các nghiệp vụ của Ngân hàng thơng mại:

3.1 Nghiệp vụ tài sản nợ và vốn của Ngân hàng:

Nghiệp vụ này phản ánh quá trình hình thành vốn cho hoạt động kinhdoanh của Ngân hàng thơng mại bao gồm các nghiệp vụ sau:

3.1.1 Nghiệp vụ tiền gửi:

Đây là nghiệp vụ phản ánh các khoản tiền gửi từ doanh nghiệp vàoNgân hàng để thanh toán hoặc với mục đích bảo quản tài sản mà từ đóNgân hàng thơng mại có thể huy động đợc Ngoài ra các Ngân hàng cònhuy động các khoản tiền nhàn rỗi của cá nhân hay các hộ gia đình đợc gửivào Ngân hàng với mục đích hởng lãi

3.1.2 Nghiệp vụ phát hành giấy tờ có giá:

Các Ngân hàng thơng mại sử dụng nghiệp vụ này để thu hút cáckhoản vốn có tính dài hạn, nhằm đảm bảo khả năng đầu t các khoản vốn dàihạn của Ngân hàng vào nền kinh tế Ngoài ra, các nghiệp vụ này còn giúpcác Ngân hàng thơng mại tăng cờng tính ổn định vốn trong hoạt động kinhdoanh của mình

3.1.3 Nghiệp vụ đi vay:

Đối với nghiệp vụ này các Ngân hàng thơng mại tiến hành tạo vốncho mình bằng việc vay các tổ chức tín dụng trên thị trờng tiền tệ và vayNgân hàng trung ơng dới hình thức tái chiết khấu hay vay có đảm bảo nhằm tạo sự cân đối trong điều hành vốn của bản thân Ngân hàng thơngmại khi mà họ không tự cân đối đợc trên cơ sở khai thác tại chỗ

3.1.4 Nghiệp vụ huy động vốn khác:

Ngân hàng thơng mại có thể tiến hành tạo vốn thông qua việc nhậnlàm đại lý hay uỷ thác vốn cho các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nớc

3.1.5 Vốn tự có của Ngân hàng:

Đây là vốn thuộc sở hữu riêng có của các Ngân hàng Trong thực tếkhoản vốn này không ngừng đợc tăng lên từ kết quả hoạt động kinh doanhcủa bản thân Ngân hàng mang lại Nó góp một phần đáng kể vào vốn tronghoạt động kinh doanh của các Ngân hàng thơng mại

3.2 Nghiệp vụ tài sản có:

Đây là nghiệp vụ phản ánh quá trình sử dụng vốn vào các mục đích

đảm bảo an toàn cũng nh tìm kiếm lợi nhuận của các Ngân hàng thơng mại.Nội dung của nghiệp vụ bao gồm:

3.2.1 Nghiệp vụ ngân quỹ:

Nghiệp vụ này phản ánh các khoản vốn của Ngân hàng đợc dùng vàovới mục đích nhằm đảm bảo an toàn về khả năng thanh toán và thực hiệnquy định về dự trữ bắt buộc do Ngân hàng trung ơng đề ra

3.2.2 Nghiệp vụ cho vay:

Đây là nghiệp vụ tạo khả năng sinh lời chính trong hoạt động kinhdoanh của các Ngân hàng thơng mại Nghiệp vụ này bao gồm các khoảnsinh lời của các Ngân hàng thông qua việc cho vay ngắn hạn, trung và dàihạn đối với nền kinh tế

3.2.3 Nghiệp vụ đầu t tài chính:

Các Ngân hàng thơng mại thực hiện quá trình đầu t bằng vốn củamình thông qua các hoạt động hùn vốn, góp vốn, kinh doanh chứng khoántrên thị trờng

3.2.4 Nghiệp vụ khác:

Bằng các hoạt động khác trên thị trờng nh: Kinh doanh ngoại tệ, vàngbạc và kim khí, đá quý; thực hiện các dịch vụ t vấn, dịch vụ ngân quỹ,nghiệp vụ uỷ thác và đại lý; kinh doanh và dịch vụ bảo hiểm; các dịch vụkhác liên quan đến hoạt động Ngân hàng nh : dịch vụ bảo quản hiện vật

quý, giấy tờ có giá, cho thuê két và các dịch vụ khác theo quy định củapháp luật, mà các Ngân hàng thu đợc những khoản lợi nhuận đáng kể

II Nghiệp vụ huy động vốn của Ngân hàng thơng mại và các tài khoản phản ánh nghiệp vụ huy động vốn:

1 Nội dung các loại vốn huy động của Ngân hàng thơng mại

1.1 Vốn huy động:

Là giá trị tiền tệ mà Ngân hàng huy động đợc từ các tổ chức kinh tế

và các cá nhân trong xã hội thông qua quá trình thực hiện các nghiệp vụ tíndụng, thanh toán và các nghiệp vụ kinh doanh khác đợc dùng làm vốn kinhdoanh Vốn huy động là công cụ chính đối với hoạt động kinh doanh củaNgân hàng thơng mại, là nguồn vốn chiếm tỷ trọng lớn nhất trong tổng sốnguồn vốn của Ngân hàng, giữ vị trí quan trọng trong hoạt động kinh doanhcủa Ngân hàng Đồng thời các Ngân hàng thơng mại luôn luôn phải tôntrọng các giới hạn về mức huy động vốn theo quy định của mỗi nớc Ví dụtại Việt Nam tỷ lệ này là 20 lần so với vốn tự có Mặc dù phạm vi sử dụngvốn huy động của các Ngân hàng thơng mại bị hạn chế so với vốn tự cósong nếu các Ngân hàng thơng mại sử dụng tốt số vốn này thì không nhữngnguồn lợi của Ngân hàng đợc tăng lên mà còn tạo cho Ngân hàng có đợc uytín ngày càng cao Qua đó tạo cho Ngân hàng mở rộng đợc vốn góp phần

mở rộng quy mô hoạt động của bản thân Ngân hàng

1.2 Vốn đi vay:

Là quan hệ vay mợn giữa Ngân hàng thơng mại và Ngân hàng Nhà

n-ớc trung ơng hoặc vay các Ngân hàng thơng mại và các tổ chức tín dụngquốc tế Các Ngân hàng thơng mại sẽ đi vay vốn để bổ sung vào hốn hoạt

động của mình khi Ngân hàng đã sử dụng hết vốn khả dụng hiện có mà vẫnkhông đủ vốn hoạt động

1.3 Vốn khác:

Trong quá trình làm trung gian thanh toán, Ngân hàng thơng mạicũng tạo đợc một khoản vốn gọi là vốn trong thanh toán nh vốn trên tàikhoản tiền gửi mở th tín dụng, tài khoản tiền gửi bảo chi séc và các khoảntiền phong toả do Ngân hàng chấp nhận các hối phiếu thơng mại

2 Các hình thức huy động vốn của Ngân hàng thơng mại:

Theo giác độ không gian, một Ngân hàng thơng mại có thể huy độngvốn trong nớc và ngoài nớc

Nguồn vốn từ nớc ngoài là rất quan trọng Bằng cách liên doanh, liênkết, mở văn phòng đại diện ở nớc ngoài, phát hành trái phiếu ra nớc ngoài các Ngân hàng thơng mại có tiềm lực có thể hút vốn từ các Ngân hàngkhác, các tổ chức kinh tế nớc ngoài, góp phần đẩy mạnh đầu t nớc ngoàivào Việt Nam Tuy nhiên, cũng cần thấy rõ nguồn vốn trong nớc là chủyếu, nguồn vốn trong nớc vừa phong phú, vừa chủ động, lại đang nằm trongtầm tay của các Ngân hàng thơng mại Nguồn trong nớc đồng thời cũng làtiền đề, là điều kiện để “đón” các nguồn nớc ngoài

Theo đối tợng huy động, một Ngân hàng thơng mại có thể huy độngvốn từ các đối tợng sau:

Đứng trên quan điểm của Ngân hàng (ngời huy động vốn), có thể xếp

số vốn Ngân hàng huy động đợc thành hai loại:

- Loại chủ động thu gom: Tiền phát hành tín phiếu Ngân hàng, tínnphiếu cầm cố, trái phiếu Ngân hàng (trong, ngoài nớc)

- Loại bị động thu gom: các loại tiền ký gửi

Về bản chất hai loại này không có sự khác nhau đáng kể Tuy nhiên,

“chủ động vay vốn” (chủ động thu gom) cũng có một số đặc điểm:

+ Thông thờng, lãi suất “vốn chủ động vay” cao hơn lãi suất tiền gửitiết kiệm

+ “Vốn chủ động vay” đợc huy động theo sáng kiến riêng của từngNgân hàng

Bất cứ một Ngân hàng thơng mại nào cũng hoạt động với mục đíchchung là vì lợi nhuận và sự tăng trởng không ngừng của nguồn vốn Bộphận chủ yếu nhất trong tổng nguồn vốn của Ngân hàng là vốn huy động

Do vậy công tác huy động vốn để tạo nguồn cho Ngân hàng là nghiệp vụquan trọng ảnh hởng bao trùm lên toàn bộ hoạt động của Ngân hàng

Căn cứ vào một số tiêu thức, ngời ta chia nghiệp vụ huy động vốnthành các hình thức huy động sau

2.1 Tiền ký gửi:

Tiền ký gửi là một bộ phận tài sản nợ chủ yếu của Ngân hàng thơngmại Tiền ký gửi bao gồm các loại:

2.1.1 Trên tài khoản tiền gửi thanh toán (tiền gửi không kỳ hạn):

Là khoản tiền gửi mà ngời sử dụng có thể rút ra sử dụng bất cứ lúcnào và Ngân hàng thoả mãn yêu cầu đó của khách hàng Tiền gửi không kỳhạn có mức lãi suất thấp

Tiền gửi thanh toán đợc ký thác vào Ngân hàng để thực hiện cáckhoản chi trả về mua hàng hoá, dịch vụ Đây không phải là tiền để dành

mà là một bộ phận tiền đang chờ thanh toán

2.1.2 Trên tài khoản tiền gửi có kỳ hạn:

Tiền gửi có kỳ hạn là loại tiền gửi đợc uỷ thác vào Ngân hàng, kháchhàng ký thác chỉ đợc rút khi đến hạn đã thoả thuận Tuy nhiên, trên thực tế,

do phải cạnh tranh để thu hút tiền gửi, các Ngân hàng thờng cho phépkhách hàng đợc rút ra trớc hạn Trong trờg hợp này, có thể có hai cách giảiquyết: hoặc khách hàng đợc vay tiền của Ngân hàng, sau đó khi đến hạn rúttiền thì dùng số tiền và lãi nhận đợc để trả nợ và lãi vay Ngân hàng, hoặc làthoả thuận với Ngân hàng rút tiền ra trớc hạn và nhận lãi suất thấp hơn (th-ờng là lãi suất tiền gửi không kỳ hạn)

Để tăng cờng khả năng huy động nguồn này, các Ngân hàng thơngmại thờng đa ra nhiều loại thời hạn khac snhau với các mức lãi suất khácnhau nhằm đáp ứng đợc mọi nhu cầu các các loại khách hàng khác nhau

Thông thờng có các loại kỳ hạn sau : 1 tháng, 3 tháng, 6 tháng, 12 tháng, 2năm, 3 năm, 5 năm Với mỗi thời hạn, Ngân hàng áp dụng một mức lãisuất tơng ứng, với nguyên tắc thời hạn càng dài thì lãi suất càng cao

2.1.3 Tiền gửi tiết kiệm:

Tiền gửi tiết kiệm đợc coi là công cụ huy động vốn truyền thống củacác Ngân hàng thơng mại ở các nớc công nghiệp phát triển, trong các loạitiền gửi vào Ngân hàng thì tiền gửi tiết kiệm đứng vị trí thứ hai về mặt số l -ợng Tiền gửi tiết kiệm là khoản để dành của cá nhân đợc gửi vào Ngânhàng nhằm hởng lãi theo định kỳ

Nhằm thu hút đợc tối đa nguồn vốn nhàn rỗi trong dân chúng, Ngânhàng thơng mại đã đa dạng hoá các hình thức huy động tiết kiệm, bao gồm:

- Tiền gửi tiết kiệm không kỳ hạn (bao gồm nội và ngoại tệ) Ngờigửi có thể rút ra một phần hay toàn bộ theo yêu cầu Tuy nhiên, khác vớitiền gửi thanh toán, ngời gửi không đợc sử dụng các công cụ thanh toán đểchi trả cho ngời khác

- Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn (bao gồm nội và ngoại tệ) Tiền gửi tiếtkiệm có kỳ hạn có mức lãi suất cao hơn sao với tiền gửi tiết kiệm không kỳhạn Thông thờng cũng có các kỳ hạn nh 1 tháng, 2 tháng, 3 tháng, 6 tháng,

1 năm , 2 năm, 3 năm, 5 năm

- Tiền gửi tiết kiệm đợc đảm bảo bằng vàng: Trong nền kinh tế cólạm phát, dân chúng không thích gửi tiền nội tệ vào Ngân hàng vì sợ vốn vàlãi không đảm bảo giá trị nh họ giữ vàng Chính vì lẽ đó hình thức huy độngtiền gửi tiết kiệm đảm bảo bằng vàng là một trong những biện pháp phầnnào đáp ứng đợc yêu cầu đó Ngời gửi tiết kiệm bảp đảm bằng vàng khôngnhững bảo toàn đợc giá trị tài sản của mình mà còn đợc nhận một phần lãi

từ phía ngân hàng

- Tiết kiệm xây dựng nhà ở : đây là một loại tiết kiệm nhằm hỗ trợngời dân sớm có nhà, để rút ngắn thời gian chờ đợi đủ vốn, góp phần thựchiện chính sách về nhà ở của Đảng và Nhà nớc Do vậy cũng khuyến khích

đợc phần nào ngời dân gửi tiền vào ngân hàng

Về mặt chuyên môn, ngân hàng đòi hỏi phải báo trớc việc rút tiền gửi

có kỳ hạn ít nhất là 7 ngày, nhng trong thực tế sự giới hạn này thờng không

đợc áp dụng Không có hình phạt nào ngoài hình thức giảm lãi suất đợc ápdụng cho các trờng hợp rút tiền tiết kiệm trớc hạn.

2.2 Các loại tài khoản tiền gửi phản ánh nghiệp vụ huy động vốn:

Trong hoạt động kinh doanh của hệ thống Ngân hàng thơng mại ViệtNam , vốn giữ vai trò đặc biệt quan trọng Vốn không chỉ là cơ sở để Ngânhàng thơng mại tổ chức mọi hoạt động kinh doanh của mình, còn là phơngtiện kinh doanh chính và còn là đối tợng kinh doanh chủ yếu của Ngânhàng thơng mại Chính vì vậy các Ngân hàng thờng xuyên chăm lo tới việctăng trởng nguồn vốn trong suốt quá trình hoạt động của mình

Khả năng mở rộng nguồn vốn từ tài khoản tiền gửi là vấn đề đang

đ-ợc mọi ngời làm công tác Ngân hàng đặc biệt quan tâm Nhằm đa dạng hoácác loại nguồn vốn, khai thác nguồn vốn rẻ, chi phí thấp, mở rộng đầu tvốn, đảm bảo an toàn và hiệu quả, nâng cao vị thế Ngân hàng trên thơng tr-ờng

2.2.1 Tài khoản tiền gửi không kỳ hạn (Tài khoản tiền gửi thanh

toán)

Đây là loại tài khoản dùng để hạch toán các nguồn tiền gửi vào Ngânhàng để thực hiện các khoản chi trả về hàng hoá, dịch vụ và các khoản chiphí phát sinh trong quá trình sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế,cá nhân trong xã hội

Tài khoản tiền gửi thuộc loại này đợc thể hiện dới hai hình thức: Tàikhoản tiền gửi của các tổ chức kinh tế và tài khoản tiền gửi t nhân

Tính chất tài khoản này chủ yếu dùng để tổ chức thực hiện thanh toánqua Ngân hàng thông qua lĩnh vực thanh toán không dùng tiền mặt tại Ngânhàng trong phạm vi số d có, thể hiện trên tài khoản

Khách hàng mở tài khoản tiền gửi thanh toán tại Ngân hàng, giao choNgân hàng bảo quản và tiến hành về mặt kỹ thuật nghiệp vụ chi trả theolệnh của khách hàng

Số d trên tài khoản này cũng đợc Ngân hàng trả lãi Ngân hàng đợcphép sử dụng số d để làm nguồn vốn đầu t ngắn hạn Đây là một trongnhững nguồn vốn giá rẻ góp phần làm giảm chi phí đầu vào trong hạch toánkinh doanh Ngân hàng

Trong công tác kinh doanh, các Ngân hàng thơng mại luôn tim mọibiện pháp khơi tăng nguồn vốn này, bằng cách cải tiến thủ tục mở tài khoảntiền gửi t nhân, sử dụng công nghệ tổ chức thanh toán nhanh gọn chính xác

an toàn

2.2.2 Tài khoản tiền gửi có kỳ hạn:

Đây là những khoản tiền tạm thời nhàn rỗi của khách hàng đợc gửivào Ngân hàng trong một thời gian đợc xác định trớc khách hàng mở tàikhoản tiền gửi này chủ yếu là các tổ chức kinh tế có khoản tiền tạm thờinhàn rỗi cha sử dụng đến gửi vào một thời hạn nhất định để hởng lãi caohơn

Tài khoản tiền gửi có kỳ hạn của khách hàng có sự thoả thuận củaNgân hàng và khách hàng về thời gian gửi Khách hàng cam kết không rúttiền trớc hạn Nếu khách hàng rút tiền trớc hạn sẽ không đợc hởng lãi hoặclãi suất thấp hơn rất nhiều so với lãi suất đã gửi

Khách hàng không đợc sử dụng số d trên tài khoản này để thanh toánvới bất kỳ một hình thức nào

Ngân hàng thơng mại sử dụng số d trên tài khoản này để làm nguồnvốn đầu t ngắn, trung và dài hạn tuỳ theo thời hạn của từng tài khoản tiềngửi dài hay ngắn

2.2.3 Tài khoản tiền gửi tiết kiệm:

Là khoản tiền để dành của mỗi cá nhân, đợc gửi vào tài khoản tạiNgân hàng phục vụ cho việc tích luỹ tiền tệ hoặc đầu t tiết kiệm Đã từ lâutài khoản tiền tệ là công cụ huy động vốn chủ yếu của Ngân hàng Tiền gửitiết kiệm là bộ phận thu nhập bằng tiền của cá nhân cha sử dụng, đợc tíchluỹ gửi vào tài khoản tại Ngân hàng để phục vụ cho nhu cầu tiêu dùng cánhân và đợc hởng lãi

Ngân hàng thờng khuyến khích khách hàng gửi tiền tiết kiệm đều

đặn và rút vào một thời điểm nhất định hay một mục đích xác định

Tài khoản tiền gửi tiết kiệm gồm hai loại:

- Tài khoản tiền gửi không kỳ hạn

- Tài khoản tiền gửi có kỳ hạn

a Tài khoản tiền gửi tiền tệ không kỳ hạn:

Đây là loại tài khoản tiết kiệm của khách hàng mà số tiền tích luỹ từthu nhập bằng tiền của cá nhân không xác định số tiền gửi và ngày đến hạn.Thực chất đây là loại tài khoản tiền gửi tiết kiệm thông thờng Cá nhân cóthể gửi và rút bất kể lúc nào, số tiền bao nhiêu cần cần định trớc

Tuy nhiên, số d tài khoản tiền gửi này thờng không lớn nhng có u

điểm hơn tài khoản giao dịch thanh toán là số d ít biến động Đây cũng lànguồn vốn huy động giá rẻ, góp phần làm giảm chi phí đầu vào của Ngânhàng thơng mại Ngân hàng sử dụng nguồn vốn này đầu t ngắn hạn làmtăng lợi nhuận cho Ngân hàng

b Tài khoản tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn:

ở Việt Nam chúng ta, hiện nay tài khoản tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn

đang đợc sử dụng rộng rãi trong công tác huy động vốn của Ngân hàng vàchủ yếu huy động trong tầng lớp dân c

Tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn là khoản tiền của các cá nhân tích luỹ

đ-ợc đem gửi vào tài khoản với thời hạn đã định trớc nhằm mục đích tích luỹ

và hởng lãi suất cao hơn

Thời hạn áp dụng với tài khoản tiền gửi tiết kiệm thờng từ 3 tháng

đến 1 năm với lãi suất quy định theo từng thời hạn cụ thể Về nguyên tắc,khách hàng đã gửi tiền vào tài khoản này sẽ không đợc rút ra trớc hạn cảgốc và lãi Tuy nhiên trong thực tế để tăng sức cạnh tranh trong thu hút tiềngửi của một số Ngân hàng vẫn cho phpe khách hàng đợc rút trớc hạn, không

đợc hởng lãi hoặc lãi suất thấp hơn nhiều so với lãi suất gửi ban đầu

Đây là nguồn vốn tiềm tàng của Ngân hàng, cho nên các Ngân hàngthơng mại luôn quan tâm cải tiến các tài khoản với phơng thức huy độngphong phú, đa dạng với mức lãi suất hợp lý vừa đảm bảo phục vụ mục đíchkinh doanh của Ngân hàng và thoả mãn nhu cầu tốt nhất cho khách hànggửi tiền

Trong hoạt động kinh doanh Ngân hàng, huy động vốn thông qua tàikhoản tiền gửi tiết kiệm có kỳ hạn, giúp cho các nhà kinh doanh Ngân hànghoạch định đợc các chiến lợc huy động nguồn vốn đáp ứng nhu cầu mục

đích sử dụng vốn trong từng giai đoạn, từng chơng trình với mức lãi suất và

thời hạn cụ thể, góp phần tích cực trong lĩnh vực tạo lợi nhuận cho hoạt

động kinh doanh của Ngân hàng

2.2.4 Tài khoản vãng lai:

Là tài khoản nhận tiền gửi không kỳ hạn của khách hàng, thông quatài khoản này Ngân hàng cung cấp các dịch vụ thanh toán thu hộ, chi hội,dịch vụ rút tiền, chuyển tiền hộ khách hàng Các tài khoản vãng lai luônduy trì một số d, trừ khi việc rút tiền có sự thoả thuận trớc về giới hạn sốtiền mà khác hàng đợc rút ra từ tài khoản thấu chi mặc dù khoản thấu chinày có thể đợc khách hàng dùng tới hay không Các chi phí cùa Ngân hàng

có thể đợc tính khi tài khoản hoạt động, dựa trên cơ sở số lợng giao dịchthông qua tài khoản

Nhng thực tế hầu hết các Ngân hàng đa ra loại tài khoản vãng lai trên

số d có Những ngời có tài khoản vãng lai đợc sử dụng hầu hết các dịch vụcủa Ngân hàng

2.2.5 Tài khoản kỳ phiếu, trái phiếu:

ở Việt Nam, hình thức phát hành các chứng chỉ tiền gửi đó chính làphát hành kỳ phiếu Ngân hàng có mục đích Đợc hạch toán thông qua tàikhoản tiền gửi có kỳ hạn của khách hàng Tài khoản kỳ phiếu chứng chỉtiền gửi đợc mở ra trong các đợt huy động vốn mang tính chất định kỳ, khinào có nhu cầu vốn đột xuất, hay khi có chơng trình sử dụng vốn vào mộtmục đích nào đó Lãi suất trên tài khoản huy động vốn này thờng cao hơnlãi suất các nguồn vốn huy động khác và không đợc duy trì thờng xuyên

Tuy mới đợc sử dụng trong ít năm gần đây, song hình thức huy độngvốn này ngày càng phát huy vai trò trong việc tạo vốn của các Ngân hàng

Tài khoản tiền gửi trái phiếu: Đây là tài khoản dùng để hạch toán sốtiền vay nợ dài hạn trên thị trờng vốn do các tổ chức tín dụng phát hành đểhuy động vốn

Trái phiếu đợc phát hành với mức lãi suất và thời hạn cố định Mứclãi suất này đợc xác định theo mức lãi suất trên thị trờng vốn tại các thời

điểm phát hành

Huy động vốn thông qua tài khoản tiền gửi trái phiếu đã giúp cácNgân hàng thơng mại chủ động trong việc huy động vốn để thực hiện các

dự án đầu t trung, dài hạn Nguồn vốn này mang tính ổn định cao về thờigian sử dụng và lãi suất đầu t

III Những nhân tố ảnh hởng đến chất lợng huy động vốn

1 Chính sách lãi suất cạnh tranh:

Lãi suất là yếu tố hàng đầu mà ngời gửi tiền quan tâm đến vì vậymuốn thu hút đợc vốn huy động, các Ngân hàng phải đa ra các mức lãi suấtkích thích trả chongời gửi tiền thoả đáng, nếu không nói là tốt hơn cácNgân hàng khác Đặc biệt trong giai đoạn khan hiếm tiền tệ dù cho nhữngkhác biệt tơng đối nhro về lãi suất cũng sẽ thúc đẩy ngời gửi tiết kiệm vànhà đầu t chuyển vốn từ một công cụ mà họ đang có sang tiết kiệm hoặc

đầu t hay từ một tổ chức tín dụng này sang một Công ty hoặc một tổ chứctín dụng khác

Tuy vậy cạnh tranh bằng lãi suất là cạnh tranh có giới hạn Một Ngânhàng nếu không bị khống chế bởi lãi suất huy động “trần” và lãi suất chovay “sàn” của NHTW, thì cũng bị khống chế bởi chính lợi nhuận và sự tồntại của Ngân hàng

2 Các dịch vụ do Ngân hàng cung ứng:

Để phát huy đợc hết khả năng của các khoản tiền gửi, Ngân hàng đa

ra một phạm vi dịch vụ cho vay rộng lớn cùng với sự phát triển khôngngừng mạng lới cung cấp các dịch vụ và nới rộng các chức năng khác củamình để đáp ứng các nhu càu dịch vụ phụ trợ của khách hàng chẳng hạndịch vụ cho hoạt động xuất nhập khẩu của khách hàng, ký phát th bảo lãnh,chuyển đổi tiền tệ từ loại này sang loại khác, bố trí thời gian tiếp khác phùhợp Hoạt động Ngân hàng là kinh doanh kiếm lời và cạnh tranh ngàycàng tăng giữa các Ngân hàng với nhau Bởi cạnh tranh tăng lên, nên hoạt

động Ngân hàng vấp phải khó khăn ngày càng nhiều trong việc tìm kiếm lợinhuận Nguyên nhân đó khiến các Ngân hàng không ngừng tìm tòi nhữnghình thức dịch vụ mới nhằm mở rộng kinh doanh Một Ngân hàng có dịch

vụ tốt, đa dạng hiển nhiên có nhiều lợi thế hơn các Ngân hàng có các dịch

vụ hạn chế Khác với cạnh tranh về lãi suất, cạnh tranh về dịch vụ Ngân

hàng là cạnh tranh không có giới hạn Trong nền kinh tế hiện đại, các Ngânhàng cạnh tranh với nhau chủ yếu bằng con đờng này

3 Chính cách khách hàng:

Trong công tác khách hàng, Ngân hàng thờng chia khách hàng ra làmnhiều loại để có cách thức đối xử phù hợp Với những khách hàng lâu nămgiao dịch thờng xuyên, có số d tiền gửi lớn, đợc Ngân hàng tín nhiệm, thìNgân hàng sẽ có một chính sách u đãi về lãi suất, kỳ hạn củamón vay,cũng nh thực hiện việc xét thởng đối tác, có nh vậy Ngân hàng mới có khảnăng thu hút khách hàng và tăng nhanh khả năng hoạt động vốn của mình

đứng của Ngân hàng đó trên thị trờng sẽ vững vàng hơn thì sẽ có nhiềukhách hàng biến đến Ngân hàng đó (công nghệ cao có khả năng giúp choNgân hàng đó có khả năng thanh toán nhanh, thủ tục ít rờm rà) Điều nàycũng làm cho khả năng huy động vốn của Ngân hàng cũng dễ dàng hon

5 Chính sách cán bộ:

Một đội ngũ cán bộ có trình độ chuyên môn cao, có tinh thần tráchnhiệm, đợc bố trí công việc phù hợp với năng lực, đoàn kết thân thiện, luônluôn là nền tảng của sự thành công Nói chung, ngời ta đều mong muốngiao dịch kinh doanh với một hãng bề thế với các nhân viên dễ mến lịch sủ

và có kiến thức

6 Chính sách tiếp thị:

Là sản phẩm của cạnh tranh và hệ quả của sự nghiên cứu tìm tòi cácdịch vụ mới - các Ngân hàng trơ rnên quan tâm nhiều hơn đến lĩnh vực tiếpthị (Marketing) Tiếp thị không đơn giản chỉ là vấn đề bán ra một sản phẩmnào đó, mà đây là cả một quá trình phát hiện, tìm kiếm khách hàng để tạo

ra những sản phẩm thích hợp cho họ, thuyết phục họ “mua” chúng thay vàoviệc “mua” những sản phẩm có chức năng tơng tự do ngời khác cung cấp

Một trong những biện pháp thuyết phục các Ngân hàng hiện đang làm đó làquảng cáo Trong hoạt động Ngân hàng hiện đại, quảng cáo đợc chú ý và cómột chi phí nhất định dành cho công tác này

7 Địa điểm:

Đây cũng là một yếu tố hết sức quan trọng ảnh hởng đến khả nănghuy động vốn của một Ngân hàng thơng mại Một Ngân hàng nằm ở trungtâm thơng mại của thành phố,có vị trí địa lý tốt và an ntoàn cho khách hàngcủa mình sẽ có khả năng thu hút đợc nhiều khách hàng hơn

8 Uy tín hoặc mức độ thâm niên của một Ngân hàng

IV Vai trò của công tác huy động vốn của Ngân hàng thơng mại đối với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất n- ớc:

Ngân hàng thơng mại là nơi cung cấp cho nền kinh tế, trong khinguồn vốn của Ngân hàng thơng mại chủ yếu là nguồn huy động vốn Vìvậy có thể nói công tác huy động vốn có vai trò rất quan trọng trong sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc, là cơ sở để Ngân hàng tổchức mọi hoạt động kinh doanh của mình Không những thế, công tác huy

động vốn tác động việc thu hẹp hay mở rộng khối lợng cấp tín dụng củaNgân hàng cho nền kinh tế

Theo giác độ không gian, một Ngân hàng thơng mại có thể huy độngvốn từ trong nớc và nớc ngoài ý kiến hiện nay của các nhà kinh tế là : “Đốivới Việt Nam, nguồn vốn nớc ngoài là rất quan trọng, nguồn vốn trong nớc

đóng vai trò chủ yếu Thật vậy, trong giai đoạn bớc đầu xây dựng nền kinh

tế thị trờng ở nớc ta hiện nay, khôn gthể không cần những cú “hích” từ bênngoài Bằng cách liên doanh liên kết mở văn phòng đại diện ở nớc ngoài,phát hành trái phiếu ra nớc ngoài Các Ngân hàng có thể thu hút vốn từ cácNgân hàng, các tổ chức tín dụng quốc tế góp phần đẩy mạnh đầu t nớcngoài tại Việt Nam Tuy nhiên cũng cần phải quán triệt rằng nguồn vốntrong nớc là chủ yếu cần đợc khai thác kịp thời Nguồn trong nớc vừa là tiền

đề vừa là điều kiện để có thể chấp nhận nguồn vốn từ nớc ngoài

Mục tiêu của giai đoạn 1991 - 2000 đối với nớc ta là phải tăng trởngkinh tế nó đòi hỏi nhiều yếu tố nhân lực, tài lực, tài nguyên trong đó nhânlực và tài lực có ý nghĩa quyết định Theo kinh nghiệm của các nớc, 2 yếu

tố quyết định tăng trởng kinh tế là vốn và con ngời trong đó riêng yếu tốvốn góp vào sự phát triển là từ 30 - 50%

Để đạt đợc GDP năm 2000 so với năm 1990 gấp 2 đến 2,5 lần thì nềnkinh tế cần có tốc độ tăng trởng từ 8 - 10%/năm Nh vậy theo tính toán của

Bộ Tài chính trong chính sách tài chính quốc gia giai đoạn 1997 - 2000 đấtnớc cần 40 đến 41 tỷ USD Trong đó khoảng 50% là vốn huy động từ trongnớc và 50% là huy động từ trong nớc và 50% là huy động từ nớc ngoài

Các Ngân hàng thơng mại là kênh đầu t vốn quan trọng đáp ứng nhucầu đầu t và phát triển của nền kinh tế, để góp phần thực hiện mục tiêu trên,các Ngân hàng thơng mại không ngừng đổi mới cơ chế hoạt động, huy độngnguồn theo 2 hớng trên

Công tác huy động vốn tạo ra nguồn vốn to lớn chủ yếu cho sựnghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc

Ngợc lại sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nớc làm kinh tếphát triển, là dân giầu, nớc mạnh, tạo ra nguồn vốn lớn hơn ảnh hởng tíchcực tới việc huy động vốn

Chơng IIThực trạng huy động vốn tại Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội

I Vài nét về Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội:

1 Sơ lợc lịch sử Ngân hàng Đầu t và Phát triển:

Ngân hàng Đầu t và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Nội goi tắc

là Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội có trụ sở tại 4B Lê Thánh Tôngquận Hoàn Kiếm - Hà Nội, đợc thành lập từ ngày 27/5/1957 với tên gọiban đầu là Ngân hàng kiến thiết Hà Nội, nằm trong hệ thống Ngân hàngkiến thiết Việt Nam, trực thuộc Bộ Tài chính

Nhiệm vụ của Ngân hàng trong thời kỳ này là nhận vốn từ ngân sáchNhà nớc để tiến hành cấp phát và cho vay trong lĩnh vực xây dựng cơ bản

Năm 1982, Ngân hàng đợc đổi tên thành Ngân hàng Đầu t và Xâydựng Hà Nội nằm trong hệ thống Ngân hàng Đầu t và Xây dựng Việt Nam

Tháng 5/1990, Hội đồng Nhà nớc đã ban hành 2 Pháp lệnh về Ngânhàng đó là: Pháp lệnh Ngân hàng Nhà nớc Việt Nam và Pháp lệnh Ngânhàng, Hợp tác xã tín dụng và Công ty Tài chính nhằm mục đích hoàn thiện

hệ thống Ngân hàng cho thích ứng với cơ chế thị trờng

Hai pháp lệnh này có hiệu lực từ ngày 01/10/1990 Theo đó hệ thốngNgân hàng bao gồm 2 cấp:

- Ngân hàng Trung ơng là Ngân hàng Nhà nớc Việt Nam

- Các Ngân hàng Thơng mại, Ngân hàng Đầu t & Phát triển, Công tyTài chính và Hợp tác xã tín dụng

Theo quy định của Pháp lệnh, ở Việt Nam chỉ đợc thành lập Ngânhàng Đầu t và Phát triển quốc doanh Ngày 14/11/1991, Chủ tịch Hội đồng

Bộ trởng đã ban hành Quyết định số 401 về việc thành lập “Ngân hàng Đầu

t và Phát triển Việt Nam” Có trụ sở đóng tại 194 - Trần Quang Khải - HàNội Vốn điều lệ 200 tỷ đồng

Có các Chi nhánh trực thuộc tại tỉnh, thành phần, đặc khu trực thuộcTrung ơng

Từ đầu năm 1995, toàn bộ vốn cấp phát và một bộ phận cán bộ đợcbàn giao sang Cục Đầut phát triển, trực thuộc Bộ Tài chính

Nh vậy, từ ngày thành lập cho tới 01/01/1995 Ngân hàng Đầu t vàphát triển Hà Nội không hoàn toàn là một Ngân hàng Thơng mại mà chỉ làmột kiểu Ngân hàng quốc doanh có nhiệm vụ nhận vốn từ ngân sách Nhà n-

ớc và tiến hành cấp phát cho vay trong lĩnh vực đầu t xây dựng cơ bản

Từ sau ngày 01/01/1995 Chi nhánh Ngân hàng ĐT & PT Hà Nội đợcphép huy động các nguồn vốn ngắn hạn, trung và dài hạn từ các thành phầnkinh tế nh một NHTM để tiến hành các hoạt động cho vay ngắn, trung vàdài hạn đối với mọi tổ chức, mọi thành phần kinh tế và dân c Hiện nay, Chinhánh Ngân hàng ĐT & PT Hà Nội hoạt động nh một Ngân hàng thơng mạikinh doanh đa năng tổng hợp, nhng lĩnh vực chủ yếu là phục vụ đầu t pháttriển đối với khách hàng truyền thống là các đơn vị xây lắp

2 Những thuận lợi và khó khăn của Ngân hàng.

2.1 Những thuận lợi:

Ngân hàng có những thuận lợi cơ bản:

- Ngân hàng ĐT & PT Việt Nam đã triển khai kịp thời hệ thống cơchế mới cùng những thông tin, quy định cụ thể nhằm tạo điều kiện cho việcchuyển đổi hoạt động của toàn hệ thống

- Bớc vào hoạt động nh một NHTM, Ngân hàng có thể tranh thủ kếthừa, học hỏi đợc những kinh nghiệm rút ra từ những thành công, thất bại ởcác Ngân hàng khác

- Nằm trên địa bàn sôi động là Quận Hoàn Kiếm - một quận trungtâm về kinh tế, thơng mại của Thủ đô - Ngân hàng có điều kiện thuận lợi đểphát triển các hoạt động, các nghiệp vụ kinh doanh, các loại hình dịch vụmột cách đa dạng Mặt khác, các nguồn huy động từ tiền gửi khách hàng,tiền gửi của các tổ chức tín dụng và tiết kiệm từ dân c là rất phong phú giúpcho Ngân hàng có khả năng đáp ứng tốt nhất nhu cầu của các doanh nghiệp

- Ngân hàng với chính sách khách hàng đổi mới đã tìm thêm kháchhàng mới, mở rộng quan hệ với các tổ chức tín dụng khác và duy trì đợc

một đội ngũ khách hàng truyền thống từ nhiều năm nay Đây cũng là mộtyếu tố thuận lợi trong công tác huy động sử dụng nguồn của ngân hàng.

- Ngoài ra Chi nhánh còn luôn nhận đợc sự chỉ đạo, giúp đỡ có hiệuquả và rất kịp thời từ Ngân hàng Đầu t và Phát triển Việt Nam, Thành uỷ,UBND thành phố, Ngân hàng Nhà nớc Hà nội; sự đoàn kết nhất trí từ banlãnh đạo đến cán bộ công nhân viên, có đội ngũ cán bộ lâu năm, nhiều kinhnghiệm trong công tác tín dụng ĐTPT

- Qua 4 năm chuyển sang hoạt động kinh doanh nghiệp vụ kinh tế

đối ngoại bớc đầu đem lại hiệu quả tốt, góp phần mở rộng khách hàng Khảnăng quản trị điều hành kinh doanh của ban lãnh đạo đã đợc nâng lên mộtbậc Sự đổi mới cơ sở vật chất kỹ thuật và công nghệ hiện đại giúp Ngânhàng ĐT & PT Hà Nội đứng vững và tiếp tục lớn mạnh trong hoạt độngkinh doanh của mình Sự ra đời của Luật Ngân hàng tạo thuận lợi về môi tr-ờng pháp lý cho hoạt động của các ngân hàng thơng mại

2.2 Những khó khăn:

Bên cạnh những thuận lợi Ngân hàng cũng gặp một số khó khăn nhsau:

Tuy là một trong những Ngân hàng ra đời sớm (cách đây đã 41 năm)nhng tời đầu năm 1995 Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nộimới thực sự chuyển hẳn sang kinh doanh theo cơ chế thị trờng Trong quátrình chuyển đổi này, Ngân hàng đã vấp phải những khó khăn nhất định Cụthể:

- Từ 01/01/1995 Ngân hàng phải tiến hành chuyển toàn bộ nguồn vốn

do ngân sách cấp trả về Tổng cục đầu t phát triển trực thuộc Bộ tài chính.Nguồn vốn anỳ, theo số liệu của Bảng cân đối nguồn và sử dụng nguồn cuốinăm 1994 tại Chi nhánh là khoản 900 tỷ Điều này đã gây một sự hẫng hụt

ảnh hởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh của Ngân hàng

- Mô hình tổ chức phục vụ cho cơ chế kinh doanh cha phù hợp Việcsắp xếp các phòng ban và cán bộ cha hợp lý

- Đội ngũ cán bộ của Ngân hàng mặc dù có bề dày kinh nghiệmtrong lĩnh vực XDCB nhng khi chuyển sang cơ chế kinh doanh nh mộtNHTM đã tỏ ra lúng túng, cha nhanh nhạy và cha thực sự hoà mình vào

phong cách quản lý kinh doanh mới Điều này gây ra bởi cơ chế gò bó trớckia.

Ngân hàng tiến hành hoạt động kinh doanh của mình trong một môitrờng có tính cạnh tranh rất lớn với gần 80 Ngân hàng và các tổ chức tíndụng trong nớc cũng nh nớc ngoài, lãi suất thay đổi liên tục theo chiều hớnghạ Các hoạt động dịch vụ Ngân hàng của Chi nhánh cha phát triển mạnh,cha đa dạng và nhiệm vụ cho vay ĐTPT theo KHNN không chỉ do Ngânhàng Đầu t và Phát triển đảm nhiệm mà còn do Tổng cục ĐTPT thực hiện,tạo ra sự cạnh tranh mới Mặt khác, ngh của Chi nhánh cha phát triển mạnh,cha đa dạng và nhiệm vụ cho vay ĐTPT theo KHNN không chỉ do Ngânhàng Đầu t và Phát triển đảm nhiệm mà còn do Tổng cục ĐTPT thực hiện,tạo ra sự cạnh tranh mới Mặt khác, Ngân hàng cũng có sự thua thiệt khi b-

ớc vào cơ chế mới chậm hơn so với các đối thủ khác trong cùng địa bạn đã

có nhiều kinh nghiệm trong kinh doanh và chiến lợc thu hút khách hàng

đầy hiệu quả còn đội ngũ cán bộ của Ngân hàng Đầu t và Phát triển chanhanh nhậy trong hoạt động của cơ chế thị trờng

- Ngoài những khó khăn riêng do đặc thù của Ngân hàng Đầu t vàPhát triển Hà Nội, do cuộc khủng hoảng tiền tệ ở châu á tác động khôngnhỏ tới hoạt động kinh doanh của các Ngân hàng cũng nh các doanhnghiệp Vốn đầu t nớc ngoài giảm, đồng tiền nội địa có sự mất giá, nhu cầu

về vốn đầu t cho sự nghiệp công nghiệp hoá là rất lớn nhng việc khai táhcnguồn vốn cho vay trung, dài hạn đang còn là vấn đề nan giải Ngân hàngmuốn huy động đợc lãi suất thấp nhất hiện nay cũng phải 12%/1năm trongkhi đó doanh nghiệp vay vốn không muốn chấp nhận lãi suất cao nh vậy.Mặt khác ngời gửi tiền có xu hớng gửi ngắn hạn một năm trở xuống cón ng-

ời vay lại muốn kỳ hạn dài Đó là mâu thuẫn rất khó khắc phục

II hoạt động huy động vốn của Ngân hàng Đầu t và Phát triển trong thời gian qua.

1 Khái quát tình hình hoạt động vốn của Ngân hàng qua các giai đoạn:

1.1 Giai đoạn trớc khi có Pháp lệnh Ngân hàng (24/5/1990)

Một trong các nghiệp vụ của Ngân hàng Đầu t xây dựng Hà Nội đợcban hành tháng 10 năm 1988 là “Huy động và khai thác các nguồn vốnnhàn rỗi bằng các biện pháp kinh tế năng động, có hiệu quả và thanh toán

trong xây dựng cơ bản” Nh vậy về mặt văn bản, chỉ thị trong giai đoạn nàycông tác huy động vốn đã đợc đề cập nh một nghiệp vụ quan trọng củaNgân hàng Đầu t và Xây dựng Hà Nội Tuy nhiện, trên thực tế việc huy độnvốn chỉ bó hẹp ở tiền gửi của các tổ chức kinh tế quốc doanh Công tác huy

động vốn cha đợc thực thi đúng với ý nghĩa của nó

1.2 Giai đoạn từ năm 1990 cho đến 31/12/1994:

Theo báo cáo tổng kết của Ngân hàng trong năm 1992 thì một trongnhững yếu kém nổi bật của Ngân hàng là còn thụ động chờ vốn của ngânsách, cấp trên chuyển về để cấp phát và cho vay đầu t theo kế hoạch của cấpchủ quản đợc Uỷ ban kế hoạch Nhà nớc thông báo Do có nguồn vốn củangân sách cấp nên Ngân hàng cha thực sự năng động, nhạy bén tìm nhiềuhình thức và biện pháp thu hút các nguồn vốn trong dân và mạnh dạn sửdụng vốn ngoại tệ cho vay, cũng nh để tìm kiếm các loại dịch vụ Ngân hàngthông qua nghiên cứu tiếp cận thị trờng một cách có kế hoạch

Đợc sự chỉ đạo trực tiếp của Ngân hàng Đầu t và phát triển ViệtNam, Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội đã làm thí điểmphát hành kỳ phiếu đảm bảo giá trị theo giá vàng (năm 1992) nhằm huy

động vốn nhàn rỗi trong dân để bổ sung nguồn vốn cho vay đối với cácdoanh nghiệp có tiềm năng phát triển sắp xếp nhng đang thiếu vốn Điều đó

đã gây đợc niềm tin của khách hàng và nhân dân Hà Nội, cũng nh đặt nềnmóng để Ngân hàng làm quen, tiếp cận dần thị trờng vốn vào những nămsắp tới Tuy vậy do nhiều lý do nh giá cả, tâm lý, thực trạng nền kinh tế mớibớc đầu đi vào cơ chế thị trờng chi phối nên chủ trơng này cha đợc tiếnhành liên tục

Với trên 2 tỷ đồng huy động bao gồm kỳ phiếu đợc đảm bảo giá trịtheo giá vàng và USD, đợt phát hành kỳ phiếu đầu tiên đã có tác dụng tốttrong việc tạo nguồn vốn Trong năm 1994, cùng với các Chi nhánh kháctrong cùng hệ thống Chi nhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội đãtham gia phát hành trái phiếu Ngân hàng Đầu t và Phát triển (cả bằng VND

và USD) nhằm mục đích huy động vốn trung và dài hạn để cho vay đầu tcác nhà máy xi măng, nhà máy gạch địa phơng và một số dự án khác

Đến 31/12/1994, Ngân hàng đã có những chuyển hớng mạnh mẽ vềhuy động vốn So với mức vốn Ngân hàng Đầu t và Phát triển Trung ơng hỗtrợ cho vay là 15 tỷ đồng, thì số vốn mà Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà

Nội tìm kiếm để phục vụ nhu cầu hoạt động năm 1994 của Thủ đô là 122

Bằng các biện pháp, chính sách cụ thể nguồn vốn của Chi nhánhngày càng gia tăng với khối lợng năm sau cao hơn năm trớc Sau khi bàngiao nguồn vốn tín dụng từ ngân sách sang Tổng cục Đầu t phát triển, tổngnguồn vốn của Chi nhánh Hà Nội đến 31/12/1995 đạt 880.663 triệu đồngtăng 254.624 triệu so với cùng kỳ năm trớc (đã loại trừ phần vốn ngânsách) Nếu tính từ năm 1995 đến năm 1998 thì tổng nguồn vốn tăng lên1.069.837 triệu đồng tăng gấp 2,2 lần

Ta có thể thấy rõ tình hình biến động nguồn vốn của Ngân hàng Đầu

t và Phát triển qua các năm đặc biệt là tốc độ huy động vốn trong năm 1998

đã có sự tiến bộ đặc biệt mặc dù đây là năm có nhiều biến động rất phứctạp

Bảng 1: biến động nguồn vốn của Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội

Qua bảng 1 ta thấy:

+ Nguồn vốn của Ngân hàng ngày càng tăng Từ ngày Ngân hàngchuyển sang hoạt động nh một Ngân hàng thơng mại thì nguồn vốn ngânsách cấp không còn Do vậy Ngân hàng buộc phải tăng nguồn vốn huy

động nhằm đáp ứng tốt nhất nhu cầu khách hàng

+ Nguồn vốn huy động từ tổ chức kinh tế và dân c có nhịp độ tăng ởng lành mạnh và chiếm tỷ trọng ngày càng lớn Điều này cho thấy Ngânhàng đã có nhiều biện pháp cũng nh chính sách nhằm khơi tăng nguồn vốnnhàn rỗi trong các tổ chức kinh tế cũng nh trong dân c Đây là nguồn vốn

tr-có tính chất chiến lợc trong chính sách huy động vốn của Ngân hàng

Chính sách huy động vốn của Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nộicòn thể hiện trong sự biến đổi về mặt cơ cấu nguồn vốn: Tạo ra một cơ cấuvốn mới: Cơ cấu cân đối vốn tại chỗ, tuy tỷ trọng vốn vay lớn trong tổngnguồn vốn nhng vốn huy động từ tổ chức kinh tế và dân c có xu hớng ngàycàng tăng, ngợc lại tỷ trọng vốn vay của Ngân hàng Đầu t và Phát triểnTrung ơng trong tổng nguồn ngày càng giảm Năm 1994, nguồn vốn Chinhánh huy động từ các tổ chức kinh tế và dân c chỉ chiếm có 11,9 % trongtổng nguồn, còn lại là vốn vay và vốn ngân sách cấp Từ năm 1995, Chinhánh phải tự lo một phần nguồn vốn, Ngân hàng Đầu t và Phát triển Trung

ơng hỗ trợ một phần Nhờ những biện pháp tích cực khai thác nguồn đếnnay riêng đối với tín dụng ngắn hạn, Chi nhánh tự bảo đảm cân đối vốn100%, đáp ứng một phần nhu cầu về vốn trung và dài hạn, ngoài ra Chinhánh còn hỗ trợ các Chi nhánh bạn trong cùng hệ thống thông qua việc

điều chuyển vốn về Ngân hàng Đầu t và Phát triển Trung ơng

Năm 1995, vốn huy động từ tổ chức kinh tế và dân c chỉ chiếm có41,5% trong tồng nguồn, còn vốn vay chiếm tỷ trọng 54,6% Nhng đến31/12/1999, tỷ trọng vốn huy động từ tổ chức kinh tế và dân c đã chiếm tới73,86% trong tổng nguồn vốn, vốn vay chỉ còn chiếm 23,69% Khi Chinhánh Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội mới bớc vào hoạt động nh mộtNgân hàng thơng mại, nguồn vốn huy động ban đầu cha đáp ứng đầy đủnhu cầu của ngời vay Hầu hết các khoản cho vay trung, dài hạn đều lànguồn đi vay của Ngân hàng Đầu t và Phát triển Việt Nam Kết quả trên

cho thấy sự nỗ lực vợt bậc của Ngân hàng Đầu t và Phát triển Hà Nội trongcông tác huy động vốn

Trong tổng nguồn vốn huy động thì nguồn huy động bằng VNĐchiếm tỷ trọng lớn và có xu hớng ngày càng giảm (mặc dù về số tuyệt đốivẫn tăng) trong khi đó thì nguồn huy động bằng USD ngày càng tăng cả về

số tuyệt đối lẫn số tơng đối là do Chi nhánh cũng đã từng bớc chú trọngkhai thác nguồn ngoại tệ Nhờ có nguồn ngoại tệ dồi dào này mà Ngânhàng Đầu t và Phát triển Hà Nội đảm bảo cung ứng đầy đủ nhu cầu ngoại tệcủa khách hàng trong thời gian qua