TỔNG QUAN VỀ QUẢN TRỊ CUỘC ĐỜI
Tầm quan trọng của quản trị cuộc đời
Quản trị cuộc đời là khả năng lãnh đạo và điều khiển bản thân để đạt được những mục tiêu mong muốn trong cuộc sống Đây là những kỹ năng quan trọng nhưng thường không được dạy trong trường học, đặc biệt là ở bậc phổ thông trước khi vào đại học Peter Drucker, được biết đến là “cha đẻ” của khoa học quản trị hiện đại, đã lần đầu tiên giới thiệu khái niệm “Quản trị cuộc đời” hay “Self management”, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc tự quản lý trong cuộc sống.
Chúng ta đang sống trong thời kỳ biến động, vì vậy nếu bạn có hoài bão và một chiến lược rõ ràng cho cuộc đời, bạn sẽ nhanh chóng đạt được thành công trong sự nghiệp Thực tế là chính bản thân mỗi người mới là yếu tố quyết định cho sự thành công đó.
"nhà quản trị" của cuộc đời mình”
Trong "Cuộc phiêu lưu của Alice vào xứ sở thần tiên", Alice lạc vào một thế giới kỳ diệu và cảm thấy sợ hãi Cô bé đã chạy trốn trong hoảng loạn cho đến khi tình cờ gặp một con mèo.
- Alice hỏi con mèo: Tớ đi đường nào bây giờ
- Con mèo trả lời: Điều đó tùy thuộc vào việc cậu muốn đến đâu chứ?
- Alice đáp lại: Tớ thật sự chẳng quan tâm lắm về cái nơi mà mình muốn đến
Khi bạn không quan tâm đến đích đến của mình, thì bất kỳ con đường nào cũng đều có thể chấp nhận được Điều quan trọng nhất trong cuộc đời mà bạn cần quản lý không chỉ là tiền bạc, mà còn là những trải nghiệm và giá trị khác mà bạn có thể nhận ra trong hành trình của mình.
Cuộc sống của mỗi người giống như một bánh xe với sáu nan hoa, và việc thiết lập mục tiêu dựa trên các danh mục này sẽ giúp bạn đạt được sự cân bằng trong cuộc sống Nếu không có sự cân đối, cuộc sống của bạn sẽ trở nên lệch lạc, giống như một chiếc bánh xe không đều.
Nghề nghiệp là một trong những mục tiêu quan trọng mà nhiều người đặt ra và ưu tiên trong cuộc sống Hầu hết chúng ta dành khoảng 30 năm cho một nghề nghiệp mà mình đam mê, vì vậy việc xác định mức độ phát triển nghề nghiệp mong muốn là rất cần thiết.
Thật sự, không chỉ con mèo mà ngay cả những người thông thái cũng gặp khó khăn khi hướng dẫn một người không rõ đích đến của mình.
Câu chuyện “Alice và con mèo” khơi gợi cho chúng ta suy nghĩ về mục đích sống của mỗi người Nó nhắc nhở chúng ta rằng trong cuộc sống bận rộn hàng ngày, chúng ta thường quên dành thời gian để tự hỏi về ý nghĩa thực sự của cuộc đời mình Hãy dừng lại và suy ngẫm về hành trình của bản thân, để tìm ra những giá trị và mục tiêu quan trọng trong cuộc sống.
- Mình sống để làm gì?
- Cuộc đời mình sẽ đi đâu về đâu?
- Rốt cuộc là mình sẽ dùng cuộc đời mình vào việc gì và việc đó có đáng để dùng hay không?
- Mình muốn có một cuộc đời ra sao?
- Làm sao để có một cuộc đời như thế?
- Cuộc đời mình nên được "quản trị" như thế nào?
Quản trị cuộc đời bao gồm việc trả lời các câu hỏi quan trọng, giúp chúng ta hình dung rõ ràng về mọi khía cạnh liên quan Những cách thức quản lý cuộc sống này không chỉ giúp tổ chức thời gian mà còn nâng cao chất lượng cuộc sống.
- Khám phá và thấu hiểu bản thân và năng lực cốt lõi của bản thân
- Xác định các giá trị quan trọng của cuộc đời
- Hoạch định mục tiêu cuộc đời
Các mục tiêu mỗi cá nhân cần quản trị trong cuộc sống
Xu hướng chọn nghề theo “mốt” đang gia tăng, khi giới trẻ đổ xô vào những nghề được xem là “thời thượng” để tìm kiếm vận may Tuy nhiên, việc trở thành một bác sĩ giỏi hay một giáo sư xuất sắc vẫn quan trọng hơn nhiều so với việc giữ chức vụ cao nhưng không hiệu quả Dù là làm sếp hay lính, thầy hay thợ, quan hay dân, điều cốt yếu là tìm ra công việc mà mình giỏi nhất, phù hợp với tính cách và có thể tạo ra giá trị, cả về tài chính lẫn xã hội.
Quản lý tài chính cá nhân là bước quan trọng để đạt được sự giàu có, giúp bạn xác định mục tiêu kiếm tiền trong một khoảng thời gian nhất định Các đại gia và tỷ phú thường thành công nhờ vào khả năng quản lý tài chính hiệu quả Để đạt được tự do tài chính, điều cần thiết là bạn phải có đủ tiền và thời gian để thực hiện ước mơ của mình Tự do tài chính chính là nền tảng cho mọi loại tự do khác trong cuộc sống.
Học vấn là chìa khóa để nâng cao kiến thức và kỹ năng cá nhân Để đạt được mục tiêu học tập, bạn cần xác định những lĩnh vực cần cải thiện và tham gia các khóa học phù hợp Trí thức không chỉ giúp cuộc sống trở nên dễ dàng hơn mà còn là "tài sản mềm" quyền lực mà mỗi người cần quản lý và phát triển.
Bạn có đang cân nhắc việc trở thành cha mẹ? Để trở thành một ông bố, bà mẹ tốt, bạn cần xác định thời điểm thích hợp để lập gia đình và số lượng con cái mà bạn mong muốn Hơn nữa, việc giáo dục con cái là một yếu tố quan trọng mà bạn cần lên kế hoạch kỹ lưỡng để đảm bảo sự phát triển toàn diện cho chúng.
Bạn có đang đặt ra mục tiêu để nâng cao sức khỏe và thể chất của mình? Liệu bạn có mong muốn duy trì sức khỏe tốt khi về già? Để đạt được những mục tiêu này, chúng ta cần xem xét cách thức dành thời gian cho việc phát triển thể chất.
Quan điểm về sự thành công và hạnh phúc trong cuộc sống
Đánh giá một người thành đạt thường dựa trên các tiêu chí như thành công trong sự nghiệp, địa vị xã hội, nổi tiếng và khả năng kiếm tiền Đây là những ước mơ và khát vọng của nhiều người, đồng thời cũng là niềm kiêu hãnh của những ai đã đạt được Sự thành đạt không chỉ mang lại cuộc sống giàu sang, sung túc cho cá nhân mà còn góp phần làm cho gia đình và xã hội trở nên phồn thịnh.
Nhiều bạn trẻ thường mắc phải sai lầm khi cho rằng "có tiền là có tất cả" Thực tế, hạnh phúc mới là điều quan trọng mà mọi người đều hướng tới Mỗi cá nhân sẽ có những ưu tiên khác nhau về các yếu tố trong cuộc sống.
Thành đạt có thể mang lại hạnh phúc, nhưng không phải là điều kiện tiên quyết để có được niềm vui trong cuộc sống Nhiều người sống hạnh phúc và mãn nguyện với gia đình ấm áp và công việc ổn định mà không cần nổi tiếng hay giàu có Ngược lại, không ít người thành công trong sự nghiệp nhưng lại gặp khó khăn trong đời sống hôn nhân và không tìm thấy hạnh phúc trong danh vọng Họ có thể trải qua cảm giác cô đơn, buồn bã, và thậm chí là trầm cảm.
Hạnh phúc không phụ thuộc vào tiền bạc, danh vọng hay sự nghiệp mà là cảm nhận và quan niệm của mỗi người Những yếu tố như thành công hay nổi tiếng chỉ là một phần nhỏ trong việc tạo nên hạnh phúc Khi tâm trạng thoải mái và lòng nhẹ nhàng, con người sẽ cảm nhận được an vui và hạnh phúc Hạnh phúc không chỉ nằm ở đích đến mà còn hiện hữu trong từng khoảnh khắc sống Nó là một trạng thái cảm xúc tinh thần, phản ánh giá trị tâm lý hơn là giá trị vật chất.
Làm công việc yêu thích là yếu tố then chốt mang lại sự hài lòng trong công việc Trung bình mỗi người dành khoảng 8 giờ mỗi ngày cho công việc, do đó, thành công của mỗi cá nhân thường được đánh giá qua mức độ hạnh phúc mà họ trải nghiệm trong công việc của mình.
Chọn nghề nghiệp phù hợp là điều quan trọng để đảm bảo một tương lai tốt đẹp, nhưng nhiều bạn trẻ thường chỉ chú ý đến những yếu tố bên ngoài mà thiếu sự phân tích bản thân Điều này dẫn đến lựa chọn vội vã, gây ra chán nản và thất bại trong công việc Theo thống kê, hiện có khoảng 30.000 nghề nghiệp khác nhau trên thế giới, và việc lựa chọn nghề nghiệp phụ thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có nền tảng gia đình Tiền bạc, danh vọng và địa vị có thể khiến con người sống trong ảo tưởng về hạnh phúc và thành công.
Nhiều người đang theo đuổi tham vọng làm giàu mà quên đi giá trị của gia đình và cha mẹ Công việc và sự nghiệp trở thành ưu tiên hàng đầu, khiến vợ chồng không còn thời gian để chia sẻ và hỗ trợ lẫn nhau, trong khi cha mẹ cũng không có cơ hội gần gũi và giáo dục con cái Việc này dẫn đến sự xa cách trong mối quan hệ gia đình, làm mất đi những khoảnh khắc quý giá bên người thân.
Để đạt được hạnh phúc và thành công thực sự, cần tạo sự cân bằng giữa đời sống vật chất và tinh thần, giữa cá nhân và xã hội, cũng như giữa gia đình và sự nghiệp Lấy điều thiện làm nền tảng, chăm sóc đời sống tâm linh và biết cảm nhận niềm vui trong hiện tại là những yếu tố quan trọng mà mọi người cần hướng tới.
Người xưa có câu “Biết người, biết ta, trăm trận trăm thắng”, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc hiểu bản thân và người khác Thế nhưng, tâm lý con người thường thiên về việc đánh giá người khác mà bỏ quên việc tự hiểu chính mình.
Albert Camus đã từng nói rằng vào tuổi ba mươi, mỗi người nên hiểu rõ bản thân mình, nhận biết những khiếm khuyết và phẩm chất của mình, cũng như khả năng và giới hạn của bản thân Vậy bạn đang ở đâu trên hành trình cuộc đời? Bạn đã khám phá được những gì về chính mình?
THẤU HIỂU BẢN THÂN, HOẠCH ĐỊNH CUỘC ĐỜI
Thấu hiểu bản thân
Để đạt được thành công và hạnh phúc trong cuộc sống, việc thấu hiểu bản thân là điều vô cùng quan trọng Quá trình này đòi hỏi nỗ lực liên tục và không hề đơn giản Khả năng nhận thức và lắng nghe chính mình đóng vai trò hỗ trợ lớn trong việc khám phá và hiểu rõ bản thân.
Hàng năm, hàng ngàn tân sinh viên lựa chọn ngành học không phù hợp với mong muốn của bản thân, dẫn đến 70% tân cử nhân làm trái ngành hoặc thất nghiệp lâu dài Nguyên nhân chủ yếu là do sinh viên chưa hiểu rõ bản thân và những gì họ thực sự mong muốn trong cuộc sống Khi được hỏi về kế hoạch trong 2-5 năm tới, nhiều người không thể xác định rõ ràng, chỉ đưa ra những ước mơ mơ hồ như "muốn có việc làm lương cao, ổn định và gia đình hạnh phúc".
Quá trình khám phá và thấu hiểu bản thân bắt đầu bằng việc tự vấn và đặt câu hỏi cho chính mình Mỗi bạn trẻ, dù sớm hay muộn, đều cần phải tự trả lời những câu hỏi quan trọng này để phát triển bản thân.
- Tính cách, thái độ ra sao? Niềm đam mê của tôi là gì?
- Kỹ năng, kiến thức, điểm mạnh ở đâu, đã làm được gì và muốn cống hiến gì cho cuộc sống?
- Triết lý sống của tôi là gì
- Đối với tôi cái gì là đúng đắn
- Ý chí, lòng quyết tâm, dám đương đầu để vượt qua khó khăn, thử thách, có dám mạo hiểm và có sẳn sàng trả giá khi thất bại?
Khám phá và thấu hiểu bản thân giúp chúng ta:
Để cải thiện bản thân, cần nhận diện và thấu hiểu những điểm yếu của chính mình Ngoài ra, việc nắm bắt các nguồn lực bên ngoài, tình hình tài chính, hoàn cảnh của người thân và các mối quan hệ hiện có sẽ giúp đưa ra những quyết định phù hợp cho tương lai.
- Hiểu rõ bản thân để có dự tính cho tương lai, và về việc sau này sẽ trở thành người như thế nào
Hiểu rõ cảm xúc của bản thân và nguyên nhân dẫn đến những cảm xúc đó là điều quan trọng Khi bạn nhận thức được chính mình và xác định được hình ảnh tương lai mà bạn khao khát trở thành, bạn sẽ có thể phát triển và tiến bộ hơn trong cuộc sống.
- Lập các mục tiêu cho tương lai và rút ra bài học từ quá khứ
- Học từ những sai lầm và thành công của chính bản thân
Hiểu và diễn đạt cảm xúc bản thân rõ ràng giúp tận dụng những điểm tích cực để đạt được hạnh phúc và thành công trong các mục tiêu, đồng thời dễ dàng hơn trong việc giải quyết những xung đột tiêu cực.
Chúng ta có thể tiếp cận về thấu hiểu bản thân thông qua các bài trắc nghiệm về tâm lý như:
- Trắc nghiệm tính cách nghề nghiệp MBTI
- Mô hình cửa sổ Johari
- Mô hình Tâm lý hình học
Phát biểu Tầm nhìn, sứ mạng và giá trị cốt lõi
Trong quản trị chiến lược của doanh nghiệp, ba khái niệm quan trọng là tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi Những khái niệm này giúp các nhà quản trị định hướng và điều khiển tổ chức một cách hiệu quả Tương tự, trong quản trị cuộc đời, mỗi cá nhân cũng cần phải xác định rõ tầm nhìn, sứ mệnh và giá trị cốt lõi của bản thân để đi đúng hướng.
Sứ mệnh sống của mỗi người bắt nguồn từ câu hỏi "Tại sao tôi sống trong cuộc đời này?" Để tìm ra câu trả lời, hãy dành thời gian đến một nơi yên bình và tĩnh lặng, nơi bạn có thể suy ngẫm và tự hỏi bản thân những câu hỏi sâu sắc về mục đích và ý nghĩa cuộc sống của mình.
- Bản thân, tôi có mặt trên đời này để làm gì?
- Nếu đươc làm một việc trong đời, ban muốn làm gì nhất?
- Điều gì đạt được mà bạn cảm thấy tự hào nhất?
- Điều gì khiến ban say mê tới mức không quan tâm đến giờ giấc?
- Công viêc nào khiến ban thích thú đến nỗi sẵn sàng làm viêc không công?
- Bạn sẽ làm gì trong khoảng thời gian mà thể lưc và tinh thần sung man nhất?
Có những công việc khiến bạn say mê đến mức quên đi mọi thứ xung quanh, bất chấp việc những lựa chọn khác có thể mang lại lợi ích cao hơn Sự đam mê trong công việc không chỉ giúp bạn cống hiến hết mình mà còn mang lại cảm giác thỏa mãn và hạnh phúc trong cuộc sống.
- Nếu có thể trở thành một trong những thần tượng của mình, ban
Hãy xem xét một số ví dụ về phát biểu sứ mệnh của cá nhân: muốn ban là ai?
“Tôi muốn trở thành một bác sỹ để cứu giúp người khác khỏi bệnh tật, đem lại sức khỏe cho những người xung quanh mình”
Tôi không chỉ đơn thuần chăm sóc một vài người già hay làm những việc từ thiện nhỏ bé như nấu cơm hay thăm hỏi Tôi mong muốn xây dựng một hệ thống dưỡng lão nhân văn, tương tự như một ngôi nhà trẻ mồ côi, nơi nuôi dạy trẻ em một cách tử tế, giúp chúng có được nền tảng vững chắc để bước vào cuộc sống mà không cảm thấy sợ hãi hay tủi thân.
• 20 năm nữa tôi sẽ như thế nào?
• 5 năm tới tôi sẽ như thế nào?
• 10 năm nữa tôi sẽ làm gì hàng ngày?
• Cuộc sống mà tôi mong muốn khi tôi 30 tuổi là gì?
“Tôi muốn làm ra một cái máy tính để bàn trước mặt mỗi nhân viên văn phòng”
“Tôi sẽ rất hạnh phúc nếu có một gia đình nhỏ và những đứa con để chăm sóc”
Hãy phát biểu trong 3 dòng câu trả lời “Tôi sống cuộc đời này để làm gì?”
Phát biểu Tầm nhìn –Vision
Khá với phát biểu sứ mệnh trả lời câu hỏi Why thì phát biểu Tầm nhìn trả lời câu hỏi What và Where
Phát biểu tầm nhìn là công cụ quan trọng giúp xác định hướng đi và mục tiêu tương lai của tổ chức Để xây dựng một tầm nhìn rõ ràng, bạn cần tự đặt ra và trả lời những câu hỏi then chốt về định hướng và khát vọng của mình.
Hãy xem xét các ví dụ:
“5 năm nữa tôi sẽ là một chuyên gia huấn luyên kỹ năng cho các bạn sinh viên tại trường đại học”
“Tôi sẽ có một công ty trị giá trên 1 triệu USD vào năm 40 tuổi”
“Tôi sẽ thành lập công ty của mình năm 30 tuổi và có tài sản 1 triệu USD sau 5 năm”
Hãy phát biểu trong 3 dòng câu trả lời “Tôi sẽ là gì trong tương lai?”
Phát biểu giá trị cốt lõi
Phát biểu giá trị cốt lõi giúp bạn nhận diện những điểm mạnh của bản thân, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh trong công việc Hãy tự hỏi: "Điều gì làm tôi khác biệt và có thể đóng góp tốt nhất cho công việc của mình?"
• Cách mà tôi có thể làm việc tốt nhất với người khác là gì?
Hãy xem xét các ví dụ”
“Tôi có khả năng thuyết phục tốt vì thế tôi sẽ thành công trong công việc là một nhân viên bán hàng”
“Tôi có điểm mạnh trong việc hiểu tâm lý người khác, tôi sẽ trở thành một chuyên gia tâm lý”
Hãy phát biểu trong 3 dòng câu trả lời “tôi sẽ làm những công việc gì?”
Phân tích SWOT bản thân
Mỗi người trải qua ba giai đoạn trong cuộc đời, và những giai đoạn này không giống nhau cho tất cả mọi người Chúng ta không cần phải cố gắng để trở nên giống nhau, mà mỗi cá nhân đều có những trải nghiệm và hành trình riêng biệt.
Mỗi giai đoạn trong cuộc sống yêu cầu những chiến lược khác nhau Thủ tướng Vương quốc Anh, Gladstone, từng nói rằng "người khôn ngoan là người không lãng phí sức lực vào những điều không phù hợp, còn người khôn ngoan hơn là người quyết tâm theo đuổi những việc tốt nhất trong khả năng của mình." Sự thành công của bạn tỷ lệ thuận với thời gian bạn ở lại trong lĩnh vực mà bạn mạnh nhất Những ai biết tận dụng thế mạnh và tài năng của mình sẽ dễ dàng đạt được thành công và gặp ít khó khăn hơn khi nhận diện và kiểm soát điểm yếu của bản thân.
• Cách mà tôi có thể học tốt nhất?
• Triết lý sống hoặc cách hành xử của tôi hiện nay?
• Làm gì, ở đâu thì phù hợp với ý thức hệ của tôi, đồng thời tôi có thể tối đa hóa giá trị của mình?
• Điểm mạnh của tôi là gì?
• Ưu điểm nào chỉ bạn mới có? (ví dụ: kỹ năng, bằng cấp, giáo dục hoặc các mối quan hệ,…)
• Công việc nào bạn có thể làm tốt hơn người khác?
• Bạn đang sở hữu những mối quan hệ cá nhân nào?
• Đâu là những điểm mạnh được người khác công nhận ?
• Bạn tự hào nhất về thành công nào nhất của chính bản thân mình?
• Giá trị nào không ai có ngoài bạn ra?
• Bạn có những mối quan hệ cá nhân khiến người khác phải thèm muốn? Nếu có, mức độ thân thiết tới đâu?
Để xác định điểm mạnh và điểm yếu, cũng như phân tích cơ hội và nguy cơ, bạn cần áp dụng kỹ thuật phân tích SWOT SWOT giúp bạn khám phá những cơ hội tiềm ẩn và hiểu rõ điểm yếu, từ đó kiểm soát và loại bỏ những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến khả năng phát triển của bạn.
Làm sao sử dụng công cụ này?
Phân tích điểm mạnh của bản thân trong mối quan hệ với người khác là rất quan trọng Chẳng hạn, nếu bạn là một nhà toán học xuất sắc nhưng xung quanh bạn cũng có nhiều người tài giỏi, thì điều này không được coi là thế mạnh mà chỉ là một yếu tố để gia nhập nhóm.
• Đâu là công việc bạn hay trốn tránh vì không tự tin mình có thể làm tốt?
• Mọi người nhận xét đâu là điểm yếu của bạn?
• Bạn có hoàn toàn tự tin về trình độ và kỹ năng làm việc của bạn không? Nếu không, đâu là điểm yếu nhất của bạn?
Thói quen xấu trong công việc có thể ảnh hưởng tiêu cực đến hiệu suất và mối quan hệ đồng nghiệp Một số ví dụ điển hình bao gồm việc thường xuyên trễ giờ, làm việc thiếu kế hoạch, dễ nóng tính, không kiểm soát được cảm xúc và bị căng thẳng Những thói quen này không chỉ làm giảm năng suất cá nhân mà còn có thể gây ra sự không hài lòng trong môi trường làm việc.
Tính cách sợ nói trước đám đông có thể là một rào cản lớn trong công việc, đặc biệt khi bạn cần tổ chức các cuộc họp định kỳ Sự lo lắng này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng giao tiếp mà còn làm giảm hiệu quả công việc và sự tự tin của bạn Để vượt qua, bạn cần tìm cách cải thiện kỹ năng nói trước công chúng và xây dựng sự tự tin trong môi trường làm việc.
Nhận diện và đánh giá những điểm yếu của bản thân từ cả góc nhìn cá nhân và từ người khác là rất quan trọng Có những điểm yếu mà bạn có thể không nhận ra nhưng người khác lại thấy rõ, chẳng hạn như việc đồng nghiệp vượt trội hơn bạn trong các lĩnh vực quan trọng Việc chấp nhận thực tế và đối diện với sự thật sớm sẽ giúp bạn cải thiện bản thân và phát triển nghề nghiệp.
• Kỷ nguyên công nghệ mới giúp gì được cho bạn? Bạn có nhận được sự giúp đỡ từ người khác qua Internet không?
• Ngành của bạn có đang tăng trưởng không? Nếu có, bạn có thể tận dụng được điều gì từ thị trường hiện tại?
• Bạn có mối quan hệ đối tác chiến lược nào để giúp đỡ khi cần thiết không?
• Bạn nhận thấy công ty đang có xu hướng ra sao? Làm sao để tận dụng cơ hội đó?
Hãy xem xét từng câu trả lời dựa trên quan điểm của bản thân và những người xung quanh Đừng quá khiêm tốn hay nhút nhát; sự khách quan là yếu tố then chốt để có được đánh giá chính xác.
Nếu bạn gặp khó khăn trong việc xác định điểm mạnh của bản thân, hãy bắt đầu bằng cách liệt kê tất cả các tính cách của mình Từ danh sách đó, bạn sẽ dễ dàng nhận ra những điểm mạnh nổi bật mà mình sở hữu.
• Bạn đang phải đối mặt với khó khăn gì trong công việc?
• Bạn có đang bị đồng nghiệp cạnh tranh về chức vụ hoặc dự án nào không?
• Liệu công việc (hoặc yêu cầu công việc) của bạn có bị thay đổi không?
• Công nghệ thay đổi có đe dọa tới vị trí của bạn?
• Yếu điểm nào có thể dẫn bạn tới nguy cơ?
Có thể nói, SWOT chính là công cụ giúp bạn quyết định nên làm gì để tận dụng cơ hội và giải quyết rắc rối
Ví dụ về phân tích SWOT
Lý thuyết về phân tích SWOT rất quan trọng, nhưng thực tế sẽ ra sao? Hãy cùng tìm hiểu bản đánh giá SWOT của Ngân, một giám đốc quảng cáo, để thấy rõ hơn cách áp dụng lý thuyết vào thực tiễn.
• Tôi rất sáng tạo Khách hàng rất thích cách tiếp cận mới của tôi về thương hiệu
• Tôi giao tiếp tốt cả với khách hàng và đồng nghiệp
• Tôi có thể đặt các câu hỏi quyết định để tìm ra một cách tiếp thị đúng đắn
• Tôi luôn cố gắng hết sức vì thành công của thương hiệu
Nếu đối thủ của bạn đã gặp thất bại trong việc giải quyết một vấn đề quan trọng, hãy xem xét cách bạn có thể tận dụng những sai lầm đó để cải thiện hiệu suất của mình.
• Công ty hoặc thị trường đang cần gì mà chưa ai đáp ứng được?
• Khách hàng và đối tác có phàn nàn gì về công ty không? Nếu có, liệu bạn có giải pháp không?
Hãy thử tìm kiếm cơ hội bằng một trong những cách sau:
• Tham gia các buổi gặp gỡ xã giao, lớp học, hội thảo
• Đảm nhiệm một vài dự án khi đồng nghiệp đi nghỉ phép dài hạn
Khi nhận một dự án hoặc vai trò mới, hãy nỗ lực học hỏi thêm các kỹ năng mới như kỹ năng nói chuyện trước công chúng và kiến thức về quan hệ quốc tế.
• Tận dụng kỹ năng đặc biệt của mình (thông thạo ngoại ngữ chẳng hạn) để tỏa sáng khi công ty mở rộng hoặc sáp nhập
Quan trọng là bạn cần nhận diện và khai thác điểm mạnh của bản thân, đồng thời nhận biết và hạn chế điểm yếu để có thể nắm bắt cơ hội một cách hiệu quả.
Tôi thường đặt áp lực lên bản thân và người khác để hoàn thành công việc nhanh chóng, với mục tiêu gạch bỏ từng nhiệm vụ trong "Bản ưu tiên công việc" càng nhanh càng tốt Tuy nhiên, việc tập trung vào số lượng đôi khi khiến chất lượng công việc của tôi không được đảm bảo.
• Chính đòi hỏi đó khiến tôi luôn rơi vào căng thẳng, đặc biệt khi có quá nhiều việc phải làm
Tôi cảm thấy hồi hộp khi trình bày ý tưởng trước khách hàng, và nỗi sợ nói chuyện trước đám đông đôi khi làm tôi mất hứng thú với việc thuyết trình.
• Một đối thủ cạnh tranh lớn của công ty đã gây ra tai tiếng vì cư xử không hay với các khách hàng nhỏ hơn
Thiết lập mục tiêu cuộc đời
Nguyên tắc thiết lập mục tiêu (SMART)
Thiết lập mục tiêu là một quá trình phức tạp với nhiều bước cần thực hiện Khi được hỏi về mục tiêu chính trong cuộc sống, nhiều người thường có những câu trả lời khác nhau, phản ánh sự đa dạng trong ước mơ và khát vọng của mỗi cá nhân.
- “Tôi muốn đời sống khấm khá
Mục tiêu cần phải rõ ràng và cụ thể, tuân theo tiêu chí SMART Trong tiếng Anh, "SMART" không chỉ mang nghĩa thông minh mà còn là viết tắt của các yếu tố quan trọng để xác định mục tiêu hiệu quả.
- Có thể đo lường được (Measurable)
- Có thể đạt được (Attainable/Achievable)
- Có tính thực tiễn cao (Relevant)
- Đúng hạn định (Time – Bound) Đây là một công cụ hết sức đơn giản được sử dụng để xác định các mục tiêu một cách rõ ràng
S – Specific: Hãy xác định mục tiêu càng cụ thể càng tốt
Để đạt được mục tiêu, việc xác định rõ ràng là rất quan trọng; nếu không, bạn sẽ khó khăn trong việc thực hiện kế hoạch và dễ dàng tha thứ cho bản thân khi không đạt được Một mục tiêu “thông minh” cần phải cụ thể và rõ ràng, vì điều này chứng tỏ khả năng thành công cao hơn Một cách hiệu quả để xác định mục tiêu cụ thể là thông qua việc hình dung chúng Ví dụ, nếu mục tiêu của tôi trong 10 năm tới là mua một ngôi nhà đẹp, tôi cần hình dung chi tiết về ngôi nhà đó như kích thước, màu sơn, số lượng phòng và các vật dụng trang trí, cũng như thiết kế xung quanh ngôi nhà.
Bạn càng hình dung ra rõ ràng mục tiêu của mình, bạn càng biết chính xác những gì bạn cần làm để đạt được nó
M – Measurable: Tìm một đơn vị để mục tiêu bạn đo lường được
Nhiều người đặt ra mục tiêu trở nên giàu có, nhưng đây là một mục tiêu khá mơ hồ vì không rõ số tiền cụ thể cần đạt được để được coi là giàu có Một cách hiệu quả hơn là xác định mục tiêu cụ thể, chẳng hạn như "tôi muốn có 1 triệu đô la trong tài khoản ngân hàng".
5 tỉ đồng trong tài khoản”
Mục tiêu cần được xác định bằng các con số cụ thể để đảm bảo tính khả thi và đo lường được Nguyên tắc này giúp bạn hiểu rõ những gì cần đạt được và mức độ cụ thể của chúng Ví dụ, nếu bạn mong muốn có một nguồn tài chính ổn định, bạn cần xác định "ổn định" là gì đối với bạn, có thể là một mức thu nhập cụ thể mà bạn muốn đạt được.
10 triệu đồng/ tháng Những con số tròn trĩnh mà bạn đặt ra cho mình cũng tựa như đòn
Tầm nhìn chung liên quan đến mục tiêu dài hạn của bạn, vì vậy cần đặt ra những mục tiêu thực tế mà không bị ảnh hưởng bởi kỳ vọng từ xã hội, cha mẹ hay bạn bè Đồng thời, tránh việc đặt ra những mục tiêu quá cao mà không đánh giá đúng các trở ngại và không hiểu rõ những kỹ năng cần nâng cấp để đạt được mục tiêu đó.
Mục tiêu bạn đặt ra cần phải phù hợp và hướng tới những mục tiêu lâu dài của bạn, chẳng hạn như học tiếng Anh để chuẩn bị cho việc du học, thay vì chọn một ngoại ngữ không liên quan Hãy xem xét mối liên hệ giữa ngành học và công việc của bạn Những hành động tập trung vào mục tiêu sẽ giúp bạn hoàn thành mục tiêu lớn nhanh chóng hơn, đồng thời nâng cao tinh thần và động lực để bạn nỗ lực hết mình đạt được điều mình mong muốn.
A – Atainable: Mục tiêu mang tính khả thi và hợp với bạn
Tính khả thi là yếu tố quan trọng khi đặt mục tiêu, giúp bạn xem xét khả năng của bản thân để tránh đưa ra những chỉ tiêu quá xa vời và dễ bỏ cuộc Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là bạn chỉ nên đặt ra những mục tiêu dễ dàng, vì chúng có thể khiến bạn thiếu hứng thú và không được thách thức.
Đặt mục tiêu hợp lý như trở thành quản lý trong 2 năm nếu bạn tin vào khả năng của mình Tránh những mục tiêu không thực tế như chạy bộ 10km mỗi ngày hay trở thành tỷ phú trước 30 tuổi, vì khả năng hoàn thành chúng là rất thấp.
R – Realistic/relevant: Tính thực tế và liên quan tới tầm nhìn chung
T – Time bound: hãy có cuộc hẹn cho mục tiêu
Giống như một cuộc hẹn, mỗi mục tiêu lớn nhỏ đều cần được xác định thời gian cụ thể để đánh dấu thời điểm bạn đạt được thành công Việc này giúp bạn theo dõi tiến trình và điều chỉnh nỗ lực của mình trong hành trình Thay vì chỉ nói “mục tiêu của tôi là có 5 tỉ trong tài khoản”, hãy cụ thể hóa bằng cách nói “Mục tiêu của tôi là có 5 tỉ trong tài khoản khi tôi 35 tuổi”.
• Hôm nay, tôi sẽ làm bài tập về nhà
• Tôi sẽ vượt qua kì thi trong hai tháng tới
• Tôi sẽ đi du lịch Nhật bản trong 3 tháng tới
Mô hình đặt mục tiêu SMART
Mục tiêu ngắn hạn nên được thiết lập để hoàn thành trong vòng 6 tháng, giúp bạn lập kế hoạch cho các công việc trong tương lai gần Việc viết ra các mục tiêu và lập kế hoạch cụ thể để đạt được chúng sẽ giúp bạn dễ dàng hoàn thành những gì đã đề ra.
Nếu bạn muốn đạt điểm cao trong kỳ thi hai tháng tới, hãy dành thời gian để lập kế hoạch chi tiết cho việc ôn tập.
- Bạn sẽ xắp xếp thời gian học như thế nào?
- Bạn dành bao nhiêu thời gian?
- Ai sẽ động viên bạn?
- Bạn sẽ học với thời gian bao lâu?
Nếu bạn thực hiện theo kế hoạch, có thể bạn sẽ làm tốt bài thi Như vậy bạn sẽ đạt được mục tiêu của mình
• Tôi sẽ đi học đại học để trở thành thầy giáo
• Tôi sẽ sinh hai đứa con và chúng nó sẽ học ở những trường có chất lượng
• Tôi sẽ làm chủ một doanh nghiệp tư nhân sau 5 năm nữa
Mục tiêu dài hạn kế hoạch có thể hoàn thành trong một năm hoặc lâu hơn Chẳng hạn như:
Mục tiêu dài hạn là những kế hoạch giúp bạn hiện thực hóa ước mơ của mình Bằng cách lập kế hoạch cụ thể, bạn sẽ tránh được những hành vi cản trở con đường đạt được mục tiêu Để hoàn thành mục tiêu dài hạn, bạn cần thực hiện các mục tiêu ngắn hạn, chẳng hạn như đạt điểm cao ở trường để có cơ hội vào đại học uy tín Nếu bạn không chú trọng vào những việc cần làm ngay, bạn đang đánh mất cơ hội thực hiện ước mơ của mình Để xây dựng tháp mục tiêu, bạn cần xác định rõ các bước cần thiết để tiến tới thành công.
- Tìm hiểu những yêu cầu của công việc đó (yêu cầu công việc, bản mô tả công việc…)
- Tìm hiểu những người làm quản lý trong lĩnh vực ta muốn thành công trong tương lai;
- Tìm hiểu từ những người thành công
Tháp mục tiêu là công cụ hữu ích để mô hình hóa mục tiêu cuộc sống của bạn Để đạt được mục tiêu cuối cùng, hãy đặt ra thời hạn ít nhất 5 năm cho các mục tiêu nhỏ hơn Tiếp theo, thiết lập các mục tiêu trong 1 năm, 6 tháng và 1 tháng, từng bước tiến tới mục tiêu lớn, với mỗi mục tiêu sau dựa trên mục tiêu trước.
Mô hình tháp mục tiêu
VD: Xây dựng tháp mục tiêu cho công việc kỹ sư cơ khí với các yêu cầu sau:
- Tốt nghiệp đại học trở lên chuyên ngành công nghệ chế tạo máy
- Có ít nhất 03 năm kinh nghiệm làm kỹ sư cơ khí tại các Nhà máy công nghiệp như cấp điện, thép, cán, nguội…
- Sử dụng thành thạo máy tính, vẽ Autocad
- Có khả năng lãnh đạo, quản lý nhóm
- Kỹ năng giao tiếp tốt.
Tạo động lực cho bản thân
Hiện tại của bạn phản ánh những hành động trong quá khứ Hạnh phúc và thành công mà bạn có hôm nay là kết quả của những nỗ lực trước đó Nếu bạn chưa đạt được vị trí mong muốn, hãy hành động mỗi ngày một cách kiên định và cụ thể để xây dựng thành công cho tương lai.
Nhiều thói quen của chúng ta thường không xuất phát từ những quyết định có suy nghĩ kỹ càng, mà chủ yếu là phản ứng từ những trải nghiệm cá nhân Khi gặp phải những kinh nghiệm tiêu cực, chúng ta dễ dàng phát triển những phản ứng tiêu cực tương ứng.
VD: Để trở thành 1 giáo viên, hiện tại bạn đang là sinh viên sắp ra trường:
Mức độ động cơ thúc đẩy của bạn là công cụ quan trọng giúp bạn điều khiển thói quen cá nhân Khi có động lực làm việc, mong ước đạt được thành công sẽ giúp bạn vượt qua nỗi sợ thất bại Những người có động lực sẵn sàng rời khỏi "khu vực an toàn" và nắm bắt cơ hội để thay đổi cuộc sống Họ trở nên hoàn thiện hơn, làm được nhiều hơn và do đó, đạt được nhiều thành công hơn.
Tinh thần và thể xác luôn đồng hành, giúp chúng ta sống, làm việc và giải trí Chúng ta thường đầu tư thời gian và tiền bạc cho một cơ thể khỏe mạnh thông qua chế độ ăn uống bổ dưỡng, nhưng lại thường quên chăm sóc tinh thần Tinh thần cũng cần "thực phẩm bổ dưỡng", đó chính là những "suy nghĩ tích cực" Tư duy tích cực có thể được hiểu đơn giản là một tâm trí luôn hướng tới sự vui vẻ, hạnh phúc, sức khỏe và thành công trong mọi tình huống.
Câu ngạn ngữ “Bạn là cái bạn nghĩ Bạn cảm thấy cái bạn muốn” nhấn mạnh rằng suy nghĩ bên trong ảnh hưởng đến hành động bên ngoài Điều này liên quan đến “luật hấp dẫn”, cho thấy rằng những suy nghĩ tích cực có thể thu hút những điều tốt đẹp vào cuộc sống của chúng ta.
- Nếu bạn nghĩ rằng bạn là một người bất tài, vô dụng thì quả thật bạn sẽ ngày càng trở nên bất tài và vô dụng
Nếu bạn cảm thấy bệnh của mình rất nặng nề và mệt mỏi, cơn cảm cúm sẽ khiến bạn ngày càng kiệt sức và suy sụp.
- Nếu chúng ta hay nghĩ rằng mình thường xuyên bị thất bại thì gặp chuyện gì bạn cũng thất bại
Mô hình 3C hạn chế cảm xúc tiêu cực
Mô hình 3C (Cam kết, Quản lý và Thử thách) là công cụ hữu ích giúp chúng ta vượt qua các rào cản và cảm xúc tiêu cực Thông qua việc cam kết với mục tiêu, quản lý cảm xúc và đối mặt với thử thách, chúng ta có thể phát triển bản thân và đạt được thành công.
Cam kết là việc đặt ra một mục tiêu tích cực cho bản thân, cho việc học tập, công việc hoặc bất kỳ lĩnh vực nào khác trong cuộc sống Hãy thực hiện cam kết đó với sự nhiệt tình và đam mê, điều này sẽ giúp bạn tiến xa hơn trong mọi nỗ lực của mình.
Đặt ra các mục tiêu rõ ràng và ưu tiên cho từng việc bạn nghĩ và làm Hãy luôn thành thật với bản thân, thường xuyên kiểm tra tiến độ để xác định những gì bạn đã hoàn thành và những gì còn thiếu trong các mục tiêu đã đề ra.
Để vượt qua thử thách, hãy luôn giữ tâm trí hướng về những suy nghĩ tích cực và nhanh chóng thay thế những suy nghĩ tiêu cực khi chúng xuất hiện Thay đổi thói quen và suy nghĩ tiêu cực hàng ngày là một bước quan trọng Hãy xem việc học và những thay đổi xung quanh như là cơ hội để phát triển Thử nghiệm với những cách làm khác nhau và tìm kiếm nhiều lựa chọn cho mỗi tình huống sẽ giúp bạn mở rộng tầm nhìn và nâng cao khả năng thích nghi.
Thay đổi thói quen hàng ngày có thể mang lại những trải nghiệm mới, như đi từ công sở về nhà bằng một con đường khác hoặc chọn đi bộ thay vì sử dụng thang máy Tương tự, trong giáo dục, thay vì đưa học sinh nghịch ngợm đến giám thị như thường lệ, hãy dành thời gian trò chuyện với em sau giờ học để hiểu rõ hơn về vấn đề.
Thay vì né tránh máy tính vì cảm thấy phức tạp, hãy nhờ đồng nghiệp hướng dẫn cách bật máy tính và sử dụng chuột, bàn phím.
Bên cạnh mô hình 3C, bạn còn có thể tham khảo một số lời khuyên sau:
- Học cách thúc đẩy và khuyến khích bản thân
- Học cách phát triển các kỹ năng giải quyết vấn đề, các kỹ năng sáng tạo
- Học cách thư giãn và tự thưởng công cho mình
- Xem các bộ phim hay và có yếu tố tích cực, nghe các bài nhạc vui vẻ, thưởng thức những bức ảnh đẹp
- Trao đổi nhiều hơn với người khác
- Hãy kết giao với những người có suy nghĩ tích cực và tránh xa những người luôn có những suy nghĩ tiêu cực và u ám
- Hãy luôn mỉm cười, nhiệt tình và dễ mến
• Tôi sẽ tập thể dục mỗi ngày 1 giờ để tăng cường sức khỏe cho mình
• Tôi sẽ học cách dùng Mindmap để ghi cho bài giảng của tôi vào học kỳ này
• Tôi sẽ quan tâm ít nhất một bạn trong lớp trong năm học này
Control – điều khiển: luôn tập trung đầu óc của bạn vào những việc quan trọng và
Luôn tìm kiếm khía cạnh tích cực trong mọi vấn đề Hãy tưởng tượng hình ảnh một ly nước: bạn nhìn thấy nó đã vơi đi một nửa hay chỉ mới đầy một nửa? Cơn cảm cúm có thể được xem là phiền toái, nhưng cũng là cơ hội để bạn thư giãn và nghỉ ngơi.
- Luôn tìm ra ít nhất một điểm đáng học hỏi từ những đồng nghiệp xung quanh
- Luôn tích cực làm việc hết mình, tránh để ứ đọng công việc từ ngày này sang ngày khác
- Hãy tự tin vào bản thân mình trong công việc và cuộc sống
- Nếu gặp khó khăn và không vượt qua được, hãy hỏi nhờ sự giúp đỡ từ những người giàu kinh nghiệm hơn
Sử dụng giọng nói lạc quan của bạn là điều quan trọng; hãy thường xuyên nhắc nhở bản thân rằng bạn có thể vượt qua mọi thử thách Kiên trì với thái độ tích cực này sẽ giúp bạn cảm thấy tốt hơn theo thời gian.
Dành thời gian bên những người truyền cảm hứng sẽ giúp bạn phát triển Họ là những tấm gương sống động mà bạn ngưỡng mộ và có thể dẫn dắt bạn đến những điều tốt đẹp hơn Hãy để nguồn năng lượng tích cực từ họ soi sáng con đường của bạn.