K THUT CHE PH XÁC THC VT KHÔTRONG CANH TÁC NGÔ, LC VÀ U TNG Xem nội dung đầy đủ tại: https://123doc.net/document/8147322-sach-che-phu-f.htm

Các gi ng chín mu n không có kh n ng đó.

K THU T CHE PH XÁC TH C V T KHÔ

(L u hành n i b )

Tác gi : TS Lê Qu c Thanh, PGS TS Nguy n Huy Hoàng,

ThS Hoàng Tuy n Ph ng, ThS Nguy n Hoàng Long, CN Lê Th Liên

Sách đ c in v i ngu n tài tr c a D án:

“Thi t l p m ng l i chia s thông tin v khoa h c k thu t trong nông nghi p gi a các n c Châu Á (ATIN)”

HÀ N I, 2016

nh h ng c a vi c che ph xác th c v t khô (xác h u c )

đ n sinh tr ng, phát tri n và nâng cao n ng su t cây tr ng đã đ c

bi t đ n qua kinh nghi m th c ti n trong s n xu t nông lâm nghi p

c a ng i nông dân nhi u n c trên th gi i c ng nh Vi t Nam Nhi u công trình nghiên c u trong và ngoài n c đã kh ng đ nh che

ph đ t b ng xác th c v t khô có tác d ng c i thi n đ c tính lý, hóa

tr ng lên t i 18 – 50% Che ph đ t là bi n pháp k thu t canh tác

c n thi t và hi u qu cao trên đ t d c và nh ng vùng canh tác nh

n c tr i

Vi t Nam các v t li u che ph h u c nh r m r sau thu

ho ch, v tr u, mùn c a, dây l c khô, cây ngô, c , v.v…là ngu n s n

có, nh ng h u h t ng i nông dân ch a có thói quen tái s d ng mà

ch y u dùng làm ch t đ t Vi c đ t tàn d sau thu ho ch không ch lãng phí ngu n ch t h u c mà còn gây ô nhi m môi tr ng Vì v y

t n d ng các ph ph ph m sau thu ho ch c a các lo i cây tr ng đ che ph đ t trong tr ng tr t là m t bi n pháp k thu t canh tác c n thi t, góp ph n phát tri n m t n n nông nghi p các bon th p; hi u

CH NG I

C S KHOA H C VÀ TH C TI N C A VI C CHE PH

XÁC TH C V T TRONG TR NG TR T

1.1 C s lý lu n

- nâng cao n ng su t cây tr ng, ngoài vi c tác đ ng t i các

y u t ngo i c nh (nhi t đ , ánh sáng, đ m ) thì vi c đi u khi n môi tr ng đ t đóng vai trò vô cùng quan tr ng

- t v a là giá th , v a là môi tr ng cung c p dinh d ng cho cây tr ng Do v y, đ t đai càng t t (giàu dinh d ng, đa d ng

ch ng lo i vi sinh v t, đ đ m ) thì càng thu n l i cho quá trình sinh tr ng, phát tri n c a cây

- Che ph đ t b ng thân xác th c v t khô (xác h u c ) có nhi u tác d ng nh gi m, t ng hàm l ng h u c , h n ch s b c

h i b m t, h n ch quá trình r a trôi, xói mòn đ t Do v y, vi c che

ph đ t có tác d ng rõ r t đ n vi c nâng cao n ng su t cây tr ng

1.2 C s th c ti n

- Nghiên c u v nh h ng c a xác th c v t khô (xác h u

c ) đ n n ng su t cây tr ng đã đ c bi t đ n qua kinh nghi m th c

ti n trong s n xu t nông nghi p c a ng i nông dân Các công trình nghiên c u trên th gi i và trong n c đ u kh ng đ nh vi c che ph

đ t b ng thân xác th c v t khô đã làm t ng n ng su t cây tr ng t

18 – 50% T i Vi t Nam, che ph đ t làm t ng n ng su t ngô t 25 – 45%, l c t 25 – 50% và đ u t ng t 22 – 35%

- Ngô, l c và đ u t ng là nh ng cây tr ng chi m di n tích l n

và đóng vai trò quan tr ng trong s n xu t nông nghi p t i Vi t Nam

s b c h i b m t, h n ch quá trình r a trôi, xói mòn đ t; ki m soát

c d i Do v y, vi c che ph đ t có tác d ng rõ r t đ n vi c nâng

cao n ng su t cây tr ng K t qu nghiên c u trong n c cho th y

che ph đ t b ng xác th c v t khô (r m, r , thân cây ngô, l c…) đã

làm t ng n ng su t nhi u lo i cây tr ng nh cây đi u: 25- 35%; cây

dâu: 18- 20%; ngô t 25 – 45%, l c t 25 – 50% và đ u t ng t 22

– 35%, v.v…

Ngô, l c và đ u t ng là nh ng cây tr ng chi m di n tích l n

và đóng vai trò quan tr ng trong s n xu t nông nghi p c a n c ta

Hi n nay, cây ngô chi m di n tích th hai sau lúa trong các lo i cây

l ng th c v i di n tích 1.179.300 ha L c và đ u t ng chi m di n

tích l n nh t trong nhóm cây đ u đ và cây công nghi p ng n ngày

(di n tích l c là 200.000 ha, đ u t ng 100.800 ha) Do v y, vi c gi i

thi u k thu t che ph xác th c v t khô nh m nâng cao n ng su t các

lo i cây tr ng trên là r t c n thi t Tài li u g m 4 ch ng: Ch ng

1 Gi i thi u c s khoa h c và th c ti n c a vi c che ph xác th c

v t trong tr ng tr t; Ch ng 2 Gi i thi u v m t s đ c đi m th c

v t h c, nông sinh h c, yêu c u sinh thái và dinh d ng c a cây ngô,

l c và đ u t ng; Ch ng 3 Trình bày v k thu t che ph xác th c

v t khô trong canh tác ngô, l c và đ u t ng và ch ng 4 Gi i thi u

m t s mô hình che ph đ t đ t hi u qu kinh t cao và b n v ng

Hi n nay, cây ngô chi m di n tích th hai sau lúa trong các lo i cây

l ng th c v i di n tích 1.179.300 ha L c và đ u t ng chi m di n

tích l n nh t trong nhóm cây đ u đ và cây công nghi p ng n ngày

(di n tích l c là 200.000 ha, đ u t ng 100.800 ha) Do v y, vi c

nghiên c u các bi n pháp k thu t nh m nâng cao n ng su t các lo i

cây tr ng trên là r t c n thi t

đóng váng, t o đ thông thoáng cho đ t

- T o đi u ki n thu n l i cho vi sinh v t trong đ t ho t đ ng

- Gi m c d i, t ng hi u qu phân bón

- T ng hàm l ng ch t h u c và dinh d ng trong đ t, gi m

đ c t gây h i cho cây tr ng

1.3.2 L i ích v môi tr ng và qu n lý tài nguyên

- H n ch du canh du c đ a bàn mi n núi, t o đi u ki n c i

thi n ngu n tài nguyên đ t, n c và r ng

- Gi m l l t, ch ng l ng đ ng các dòng sông h , đ c bi t là

h th y đi n

- Vi c không đ t tàn d th c v t s làm gi m nguy c cháy

r ng, gi m l ng CO2 th i vào không khí

- Gi m nhu c u s d ng phân vô c , đ ng ngh a v i vi c

gi m ô nhi m ngu n n c, ti t ki m n ng l ng và gi m khí th i gây

CH NG II

2.1 c đi m th c v t h c, nông sinh h c, yêu c u sinh thái và

dinh d ng c a cây ngô.

2.1.1 Ngu n g c, phân lo i

Ngô có tên khoa h c là Zea mays L do nhà th c v t h c Thu

i n Linnaeus đ t theo h th ng tên kép Hy L p - Latinh, Zea - t

Hy L p đ ch cây ng c c và mays là t Mahiz tên g i cây ngô c a

ng i b n đ a da đ

Ngô là cây giao ph n đi n hình, có hoa đ c và hoa cái trên

cùng m t cây nh ng v trí khác nhau Ngô là cây nh b i có s

nhi m s c th c b n n = 10

Hi n ngô đã đ c l p b n đ nhi m s c th và b n đ gen

2.1.2 c đi m th c v t h c, nông sinh h c

2.1.2.1 R ngô

Ngô có h r chùm tiêu bi u cho b r các cây h hoà th o

Ngô có ba lo i r chính: R m m, r đ t và r chân ki ng

a R m m

- R m m s sinh: Sau khi gieo, v i đi u ki n đ m và m

h t ngô n y m m C quan đ u tiên xu t hi n là r m m s sinh

(r chính)

- R m m th sinh: R m m th sinh xu t hi n t tr gian

lá m m (mesocotyle) c a phôi phía d i m u c a bao lá m m (coleoptyle) sau s xu t hi n c a r chính

R m m th sinh cùng v i r m m s sinh t o thành h r t m

th i cung c p n c và các ch t dinh d ng cho cây trong kho ng

th i gian 2-3 tu n, sau đó vai trò này nh ng l i cho r đ t

2.1.2.2 Thân, lá ngô

Ngô thu c hoà th o song có thân khá ch c, có đ ng kính t 2-4 cm tu thu c vào gi ng, đi u ki n sinh thái và ch m sóc

Thân có chi u cao kho ng 1,5 - 4 m Thân chính c a cây ngô

có ngu n g c t ch i m m bao ph b i bao lá m m n m trong phôi

s n đ c (bông c ) và cái (b p) tuy cùng n m trên m t cây song

nh ng v trí khác nhau

a Hoa đ c

Hoa đ c x p theo chùm g m m t tr c chính và nhi u nhánh

Hoa đ c m c thành bông nh còn g i là chét, bông con ho c gié Các

gié m c đ i di n nhau trên tr c chính hay trên các nhánh

al ron, phôi, n i nh và chân h t

2.1.3 Yêu c u v đi u ki n sinh thái

2.1.3.1 Yêu c u v đi u ki n khí h u

a) Nhi t đ

Cây ngô c n t ng nhi t đ t 1700 - 37000C tu thu c vào

gi ng Cây ngô phát tri n t t trong kho ng 24 - 300C Nhi t đ trên

380C nh h ng x u đ n quá trình sinh tr ng và phát tri n c a cây

ngô 450C h t ph n và râu ngô có th ch t

Nhi t đ th p c ng nh h ng đ n quá trình s ng c a cây, đ c

bi t vào giai đo n n y m m và ra hoa Nhi t đ t i th p sinh v t h c

giai đo n m c m m c a h t ngô là 80C - 100C

b) N c và đ m

Cây ngô có nhu c u n c r t l n M t cây ngô phát tri n,

b c h i và thoát n c trong m t ngày nóng t 2 - 4 lít n c Trong quá trình sinh tr ng và phát tri n c a ngô, cây tr ng đã hút và thoát hàng ngày 18 t n/ha hay kho ng 1800 t n/ha c giai đo n, t ng

đ ng l ng m a 175 mm

đ t đ c 3800 kg/ha, cây ngô c n m t l ng m a là 287,5 mmm, đ đ c 6300 kg/ha c n 486-616 mm

Ngô là cây tr ng c n c n nhi u n c song c ng r t nh y c m

v i đ m đ t cao, đ c bi t giai đo n cây còn nh khi đi m sinh

tr ng còn n m d i m t đ t Vào giai đo n này, ch c n cây n m

d i n c 1 - 2 ngày c ng có th b ch t

M c đ thu n l i c a đ m không khí và đ m đ t đ i v i cây ngô giai đo n hình thành n ng su t là: m không khí trong kho ng 71 - 85%, đ m đ t t 61 - 85%

a) Ánh sáng

Cây ngô thu c nhóm cây tr ng ngày ng n và có quang h p

ki u C4 Ngày ng n thúc đ y quá trình phát tri n cây ngô

M t s nhà khoa h c cho r ng các gi ng ngô chín s m không

có ph n ng v i chu k quang, chúng có kh n ng phát tri n b t

k chu k quang nào Các gi ng chín mu n không có kh n ng đó 2.1.3.2 Nhu c u dinh d ng c a cây ngô

Qua phân tích thu đ c các nguyên t r t khác nhau và đ c

x p theo th t nh sau:

- Nhóm các nguyên t đa l ng: C, O, H, N, P, K, S, Ca, Mg

- Nhóm các nguyên t vi l ng: Fe, Mn, Zn, Cu, Mo, B, Cl

- Nhóm các nguyên t siêu vi l ng: Si, Na, Al, Ti, Co, Ag, Ba

B ng 1 L ng ch t dinh d ng cây ngô l y đi đ t o ra 10 t n h t

n v : kg

m (N) (PLân 205) (KKali 20)

Ma nhê (Mg)

L u

hu nh (S)

đ t đ c n ng su t cao và n đ nh, ngô c n đ c bón phân

cân đ i, đ c bi t là gi a các y u t đa l ng NPK N u ch bón duy

Cây l c có ngu n g c l ch s Nam M Vào th i k phát

hi n Châu M , cùng vói s thâm nh p c a Châu Âu vào l c đ a m i,

ng i ta m i bi t cây l c

Ngu n g c cây l c Nam M đ c kh ng đ nh khi SKiê

(E.G.1877) tìm th y l c trong ngôi m c An Côn b bi n g n LiMa, th đô Pêru

Nhi u nhà th c v t h c cho r ng: Arachis hypôgaea đ c thu n hoá Granchacô, tây nam Bzaxin

2.2.1.2 Phân lo i

L c thu c h đ u: Fabacaea; chi: A rachis; Loài l c tr ng: Arachis hypogaea

Loài l c tr ng Arachis hypogaea đ c mô t nh m t loài

th c v t là do Linnaeus công b n m 1753, và trong m t th i gian dài ng i ta ch bi t 1 loài trong chi A rachis, t c là lo i l c tr ng (Arachis hypogaea)

Chi Arachis còn có 1 s đ c tr ng nh : Lá kép 3-4 lá chét, có

lá kèm, hoa cánh b m, ng đ hoa r ng 2 lá m m l n và phôi th ng

C u trúc đ c bi t nh t c a chi là có tia qu S nhi m s c th c a chi Arachis có n=10

2.2.2 c đi m th c v t, nông sinh h c

ta, sau khi gieo 10 ngày r chính n sâu 5cm Sau gieo 20 ngày, r chính n sâu 10cm và h r con đã phát tri n Khi l c đ c 5 lá b r

l c đã t ng đ i hoàn ch nh v i 1 r chính sâu 15-20cm, h r con phát tri n v i r c p 2, 3 và n t s n đã có kh n ng c đ nh đ m

a) Thân - Cành

Cây l c l n lên nh m m sinh tr ng ng n cây và ng n

cành, thân l c m m, lúc còn non thì tròn, sau khi ra hoa ph n trên

thân có cành r ng, ho c có c nh Thân có 15-25 đ t, phía d i g c

đ t ng n, gi a và phía trên thân đ t dài, thân th ng có màu xanh

ho c màu đ tím, trên thân có lông t tr ng, nhi u hay ít tu thu c

vào gi ng và đi u ki n ngo i c nh

b u d c, b u d c dài, hình tr ng l n ng c, màu s c xanh nh t hay

xanh đ m, vàng nh t hay đ m tu theo gi ng Màu s c lá thay đ i tu

đi u ki n tr ng tr t

Trên thân chính cây l c s lá có th đ t 20-25 lá Khi thu ho ch t ng

s lá trên cây có th đ t 50-80 lá Tuy nhiên, do nh ng lá già r ng

s m nên s lá trên cây cao nh t vào th i k hình thành qu và h t,

th ng đ t 40- 60 lá

c) Hoa

Hoa l c màu vàng, không có cu ng, g m 5 b ph n: Lá b c,

đài hoa, tràng hoa, nh đ c và nh cái

Lá b c màu xanh, g m lá b c trong dài 2cm, đ u mút ch đôi, và lá b c ngoài ng n h n bao b c phía ngoài ng đài

ài hoa phía trên chia làm 5 lá đài, 4 lá dính nhau làm thành môi trên n m sau cánh c , lá th 5 h p, tách bi t, màu xanh nh t, xanh đ m ho c xanh tím n m d i cánh thìa, phiá d i đài hoa các

lá đài k t thành 1 ng nh , dài g i là ng đài

Tràng hoa hình cánh b m g m: Cánh c , cánh bên và cánh thìa Cánh c to nh t màu vàng, có vân vàng đ nâu, s l ng vân khác nhau tu gi ng (20-30 vân) có th dùng làm ch tiêu đ phân

th ng, n m g c ng đài, m t ng n

d) Qu l c

Qu l c hình kén, dài 1-8cm, r ng 0,5- 2cm, m t đ u có v t đính v i tia, đ u kia là m qu , ph n gi a th t eo l i, ng n cách 2 h t M qu ,

đ th t, kích th c, tr ng l ng qu là nh ng đ c đi m đ phân lo i

gi ng l c

2.2.2.2 c tính sinh v t h c c a l c

a) Th i k n y m m c a h t

S n y m m c a h t là giai đo n đ u tiên c a chu k sinh tr ng l c

ây là quá trình h t chuy n t trang thái ti m sinh sang tr ng thái

s ng H t l c mà thành ph n ch y u là lipít và prôtêin d ng d

tr , trong quá trình n y m m đã tr i qua m t lo t các quá trình bi n

đ i sinh hoá sâu s c d i nh h ng tr c ti p c a các đi u ki n môi

tr ng đ chuy n hoá các ch t d tr thành c u t o c a cây con

b) Th i k cây con

Th i k cây con tính t khi l c m c đ n b t đ u n hoa Th i

k này có th kéo dài kho ng 25 - 45 ngày tu gi ng và đi u ki n

nhi t đ , m đ Khi cây l c có 3 lá th t thì 2 cành nách lá m m đã

xu t hi n và khi 2 cành đó có 3 - 4 lá, 2 cành nách lá th t th nh t

và th 2 c ng b t đ u nhú lên Khi cây l c b t đ u n hoa th nh t s

l ng cành xu t hi n là 2 c p

c) Th i k ra hoa - đâm tia

Sau m c 25 - 45 ngày (ho c 50 ngày), cây l c b t đ u n hoa

Th i gian này s m hay mu n ph thu c đ c tính gi ng và đi u ki n

sinh thái Trong đi u ki n nhi t đ i, nh ng gi ng chín s m thu c

nhóm spanish và valencia ra hoa s m h n nh ng gi ng chín mu n

nhóm virginia Th i gian phân hoá m m hoa r t s m Quá trình này

kéo dài, l c c ng ra hoa kéo dài trong th i gian nh t đ nh

d) Th i k hình thành qu và h t

Cu i th i k hoa r , nhi u tia đã đâm vào đ t, cây b c vào th i k

làm qu th i k này, thân lá d n d n sinh tr ng ch m l i và có

th d n ng ng sinh tr ng, đ ng th i qu phát tri n nhanh v kích

th c và kh i l ng Quá trình phát d c qu l c đ c chia làm 2 giai

đo n (hình thành v qu tr c, hình thành h t sau) và hình thành t

ngoài vào trong

2.2.3 Yêu c u v đi u ki n ngo i c nh c a cây l c

áp d ng t ng đ a ph ng Do v y đ i v i m i m t vùng sinh thái khác nhau, th m chí trong cùng m t vùng sinh thái nh ng có s khác nhau gi a ti u vùng mi n núi cao và đ ng b ng, c ng s áp d ng

nh ng th i v gieo tr ng l c khác nhau sao cho cây l c sinh tr ng phát tri n t t và cho n ng su t cao, đ ng th i không nh h ng đ n cây tr ng khác trong h th ng canh tác

2.2.3.1 Yêu c u v đi u ki n khí h u

a) Nhi t đ

T ng tích ôn h u hi u các gi ng l c lo i hình Valencia c n

là 3.200 - 3.5000C, v i lo i hình Spanish th i gian sinh tr ng ng n

h n, tr s này ch c n đ t 2.800 - 3.2000C Nhi t đ t i th p sinh h c cây l c yêu c u cho các giai đo n sinh tr ng và phát tri n là 12 -

130C, cho s hình thành các c quan sinh th c là 17 - 180C

Th i gian n y m m ng n (5 - 7 ngày) v i t l cao và cây con sinh tr ng kho đ c quan sát th y nhi t đ th i k gieo l c là

25 - 300C T c đ hình thành tia qu l c t ng lên nhi t đ 19

- 230C N ng su t l c cao nh t đ t đ c nhi t đ 20 - 230C vào th i

k chín c a h t

Kh n ng ch u rét c a l c cao nh t th i k tr c ra hoa Tuy nhiên, nhi t đ th p (d i 150C) làm c ch sinh tr ng, phát tri n

c a l c, c n tr s phân hoá m m hoa và gi m kh i l ng khô c a

cây Th i k ra hoa, k t qu là th i k yêu c u nhi t đ cao nh t, tuy

ch chi m 1/3 chu k sinh tr ng c a l c nh ng đòi h i tích ôn b ng

2/3 t ng tích ôn c a c đ i s ng cây l c

b) Ánh sáng

L c là lo i cây tr ng có ph n ng v i quang chu k r t y u

và đ i v i nhi u tr ng h p đó là ph n ng trung tính v i quang chu

k Th i gian sinh tr ng c a l c h u nh ch ph thu c vào nhi t đ

không khí mà không ph thu c vào quang chu k

Cây l c th ng ít ph n ng v i đ dài ngày, nh ng n u th i

gian ngày dài h n 14 gi k t h p v i nhi t đ đêm cao (trên 300C)

s làm phát tri n m nh thân, cành, nh h ng đ n s t o h t Ng c

l i, th i gian chi u sáng ít cùng nhi t đ th p s kéo dài th i gian

sinh tr ng

C ng đ ánh sáng và s gi n ng/ngày có nh h ng rõ r t

t i s sinh tr ng và phát d c c a l c các t nh phía B c, trong

đi u ki n v Xuân, nên b trí th i v đ l c ra hoa vào tháng 4 N u

l c ra hoa s m (tháng 3), s gi n ng th p làm gi m s hoa n /ngày

và kéo dài th i gian ra hoa, làm gi m t ng s hoa

c) m

N c là y u t ngo i c nh nh h ng l n nh t đ n n ng su t

l c Tuy l c đ c coi là cây tr ng ch u h n, song th c ra l c ch ch u

h n m t giai đo n nh t đ nh Giai đo n n y m m c n l ng n c

l n g n v i kh n ng gi m c a đ t, nh ng th i k cây con, l c

l i yêu c u đ t thoáng h n, đ m kho ng 55 - 60% đ giúp cho b

r phát tri n thu n l i và r n sâu h n

Nói chung, đ m đ t trong su t th i gian sinh tr ng c a l c yêu c u t 70 - 80% đ m gi i h n đ ng ru ng Yêu c u này cao

h n th i k ra hoa k t qu (80 - 85%) và gi m xu ng th i k chín c a h t

T ng nhu c u n c trong su t th i gian sinh tr ng c a l c t

m c đ n thu ho ch là 450 - 700 mm Nhu c u này thay đ i tu thu c

gi ng và th i k sinh tr ng khác nhau Nhu c u v l ng n c trong m t v l c còn ph thu c vào kh n ng gi n c và thoát n c

c a đ t, vào đ a hình đ ng ru ng H s s d ng n c c a l c trung bình kho ng 400 - 520 mm

L c yêu c u đ t h i chua đ n trung tính v i đ pH t 5,5 - 7,0

và không b nhi m m n đ c coi là thích h p đ i v i l c Song kh

n ng ch u pH đ t c a l c c ng r t cao, bi n đ ng t 4,5 đ n 8,0 - 9,0.b) Nhu c u v dinh d ng c a cây l c

Nhìn chung, l c yêu c u th p v dinh d ng khoáng, do đó

l c không đáp ng v i l ng phân khoáng cao

B ng 2 L ng nguyên t khoáng do l c h p thu t đ t

(N)

Lân (P205)

Kali (K20)

Canxi (CaO)

Manhê (MgO)

th i k ra hoa, t o qu và h t, chi m 40 - 45% nhu c u đ m c a c

chu k sinh tr ng Ngu n đ m do vi khu n c ng sinh c đ nh đ m

cung c p có th đáp ng đ c 50 - 70% nhu c u đ m c a cây Tuy

nhiên, vì n t s n c a l c ch xu t hi n khi cây b t đ u phân cành đ n

b t đ u ra hoa Do v y, giai đo n đ u sinh tr ng khi cây còn nh

(3-5 lá) c n bón b sung m t l ng đ m ho c bón m t l ng đ m

k t h p v i phân chu ng, nh m t o đi u ki n cho cây sinh tr ng

và phát tri n m nh, thúc đ y s phát tri n c a vi khu n c ng sinh

giai đo n sau

* Lân

L c h p thu lân nhi u nh t th i k ra hoa, hình thành

qu Trong th i gian này, l c h p thu t i 45% l ng h p thu lân

c a c chu k sinh tr ng S h p thu lân gi m rõ r t gi a k chín

* Kali

Kali không tr c ti p đóng vai trò là thành ph n c u t o c a cây,

nh ng tham gia vào ho t đ ng c a các enzim và là ch t đi u ch nh xúc tác, làm t ng c ng mô c gi i, t ng tính ch ng đ c a cây Thi u kali quá trình t ng h p đ ng đ n và tinh b t, v n chuy n gluxít, kh nitrat, t ng h p prôtêin và phân chia t bào không th c

hi n đ c Kali c n cho s quang h p và phát tri n c a qu Tác h i

l n nh t c a thi u kali là cây b lùn, kh n ng quang h p và h p thu

đ ng th i có m t trong thành ph n c a m t s men ho t hoá, đ c

bi t canxi c n cho s chuy n hoá đ m trong h t đ t o thành prôtêin

d tr

Trong th i k hình thành qu , n u thi u can xi qu không

ch c i u c n chú ý là đ t chua, ho t đ ng c đ nh đ m c a vi khu n n t s n kém, n u bón nhi u vôi cho l c thì ph i bón nhi u l n

và tránh bón quá nhi u vôi cho l c vì th a vôi có th l i làm cho cây còi c c

* Magiê và l u hu nh

Magiê là thành ph n c a di p l c, vì v y magie có liên quan

tr c ti p t i quang h p c a cây Bi u hi n đ u tiên c a s thi u magiê

là s gi m hàm l ng di p l c lá, lá có màu vàng úa, cây b lùn

L u hu nh là thành ph n c a nhi u lo i axít amin quan tr ng

trong cây, vì l u hu nh có m t trong thành ph n prôtêin c a l c

Thi u l u hu nh, s sinh tr ng c a l c b c n tr , lá có bi u hi n

vàng nh t, cây ch m phát tri n

* Các nguyên t vi l ng

Các nguyên t vi l ng đóng vai trò là ch t xúc tác, ho c là m t

ph n c a các enzim ho c ch t ho t hoá c a h enzim cho các quá

trình s ng c a cây Cây l c r t c n có 2 nguyên t vi l ng quan

tr ng là Mo và Bo

Mo r t c n thi t cho ho t đ ng c đ nh đ m c a vi khu n n t

s n Thi u Mo ho t đ ng c đ nh đ m b gi m sút nên cây có bi u

hi n thi u đ m

Bo đóng vai trò quan tr ng trong quá trình th ph n, th

tinh c a l c Thi u bo t l hoa h u hi u gi m rõ r t, d n đ n làm

gi m s qu /cây

Ngoài ra, m t s nguyên t vi l ng khác Fe, Cu, Zn c ng

đóng vai trò quan tr ng đ i v i n ng su t l c Cây l c có th h p thu

các ch t này t đ t đ cho quá trình sinh tr ng phát tri n c a cây, do

đó ít ph i b sung các lo i vi l ng này, nh t là đ i v i Fe

2.3 c đi m th c v t h c, nông sinh h c, yêu c u sinh thái và

dinh d ng c a cây đ u t ng.

2.3.1 Ngu n g c và phân b c a cây đ u t ng

M t s nhà khoa h c cho r ng, cây đ u t ng xu t hi n đ u

tiên l u v c sông Tr ng Giang (Trung Qu c)

Theo Nogata, cây đ u t ng đ c nh p vào Tri u Tiên và

Nh t B n kho ng 200 n m tr c và sau công nguyên

Cây đ u t ng du nh p vào Châu M t n m 1804 nh ng mãi

đ n đ u th k XX (1924) m i đ c tr ng, s n xu t đ u t ng phát tri n m nh trong th k XX

Kho ng n m 1908, đ u t ng và s n ph m c a nó đ c du

nh p vào Châu Âu và thu hút s chú ý c a th gi i, tuy nhiên tr c

đó r t lâu, ng i ta đã bi t s d ng lo i cây đ u đ quan tr ng này

Vi t Nam, cây đ u t ng c ng đã đ c tr ng t lâu Theo

‘‘Vân đài lo n ng ” c a Lê Quý ôn, th k 18 đ u t ng đã đ c

tr ng m t s t nh, vùng ông B c n c ta

Phân lo i: u t ng thu c chi: Glycine; H đ u: Leguminoseae; H ph cánh b m: Papilionoideae; B : Phaseoleae Tên khoa h c đ u t ng (Glycine Max.L.Merrill)

N t s n: N t s n đ u t ng t p trung trên r chính, r c p

I, c p II trong t ng đ t t 0-25cm (t 30 - 40 cm ít n t s n h n)

b) Thân - cành

* Hình thái thân cành

Thân đ u t ng thu c lo i th m th o (màu s c thân có liên

quan đ n màu s c hoa) Khi còn non thân màu xanh ho c tím, khi già

thân có màu nâu nh t, màu s c thân đ u t ng có nhi u liên quan đ n

màu s c hoa (thân xanh - hoa tr ng, thân tím - hoa tím)

Thân đ u t ng có trung bình 10 - 15 lóng, các lóng phía g n

g c th ng ng n - lóng phía trên th ng dài h n Chi u dài lóng c a

các gi ng có s khác nhau (bi n đ ng t 3 - 10cm)

Trên thân lá cây đ u t ng có l p lông t dài, ng n khác nhau

tu theo gi ng, lông t có màu s m th ng có s c đ kháng b nh và

kh n ng ch u h n, ch u rét khá và ng c l i

* T p tính sinh tr ng c a thân cành đ u t ng

C n c vào t p tính sinh tr ng c a thân cành ng i ta chia

ra 4 lo i thân:

+ Thân leo: Thân nh bò d i đ t ho c leo lên thân cây khác

+ Thân bò: Thân chính phân cành nh thân m m, ph trên

m t đ t, thân dài, đ t dài, thành đám dây, qu nh phân tán

+ Thân m c th ng: Thân c ng, đ ng kính l n, thân v a

không cao quá, đ t ng n, qu ra nhi u và t p trung là nh ng gi ng

sinh tr ng h u h n

+ Thân n a bò: Là trung gian gi a thân m c th ng và thân bò

C n c vào t p tính sinh tr ng c a thân, cành và đ c đi m ra

c) Lá đ u t ng

u t ng có 3 lo i lá: Lá m m (t di p); lá đ n (lá sò); lá kép lông chim (lá th t) lá th 3 dài h n g m có cu ng dài và 2 đôi lá chét đ i nhau

+ Lá m m: Khi m i m c lá có màu vàng sáng, ti p xúc v i ánh sáng thì lá có màu xanh, h t đ u to (ch a nhi u ch t dinh d ng

đ nuôi cây m m), h t dinh d ng lá m m héo và r ng đi

+ Lá đ n: Xu t hi n khi cây m c m m, m c 2 - 3 ngày phía trên lá m m (2 lá m c đ i x ng) lá đ n có màu xanh bóng - bi u hi n sinh tr ng phát tri n t t, lá đ n to màu xanh đ m - là cây có kh

d) Hoa

Hoa đ u t ng nh không có h ng v , thu c lo i hoa hình

cánh b m màu s c hoa có 2 màu (tr ng ho c tím) tu theo gi ng

cây khác nhau mà s c hoa (tím nh t, tím đ m, tr ng khác) Hoa phát

sinh nách lá, đ u cành, đ u thân, hoa m c thành chùm, m i chùm

có t 1 - 5 h t/qu tu theo gi ng và đi u ki n sinh thái (bình th ng

qu có 2 - 3 h t/qu ) Qu đ u t ng thu c lo i qu giáp h i cong

tu theo gi ng, màu s c c a qu ph thu c vào s c t Caroten và

Xanthophyll, màu s c lông/thân lá ph thu c vào s c t Antocyanin

Qu đ u t ng chín có nhi u màu s c tu theo t ng gi ng khác nhau

(có màu vàng, nâu, đen, vàng nâu, màu xám ) Qu đ u t ng m i

hình thành qu (qu non) trên thân, qu nhi u lông (các gi ng khác

nhau) s lông th a, dày khác nhau Trên cây qu th ng t p trung

nhi u t đ t th 4 tr lên (t p trung nhi u 5 - 6), đ t 9 - 10 gi m d n

Qu hình thành và l n nhanh t 15 - 18 ngày sau khi hoa n (qu dài

2.3.2.2 Các giai đo n sinh tr ng và phát tri n

Quá trình sinh tr ng và phát tri n c a cây đ u t ng đ c chia làm 2 giai đo n (giai đo n sinh tr ng sinh d ng và giai đo n sinh tr ng sinh th c)

a) Giai đo n n y m m

c tính t khi đ t h t đ n khi cây xoè 2 lá m m u t ng hút n c kho ng 40 - 50% Ph t (ngô 44%, lúa 26%) i u ki n đ h t

n y m m: t0 = 14 - 280C (thích h p), t0 t i th p sinh h c 100C, t i cao sinh h c 400C)

b) Giai đo n sinh tr ng thân lá (cây non)

Giai đo n cây con đ c tính t khi cây m c đ n khi n hoa

đ u tiên

- Th i k đ u: Thân lá phát tri n ch m, ch y u b r phát tri n

- Th i k th 2: Khi cây 5 - 6 lá th t thân cành phát tri n nhanh d n (cây b c vào 5 b c phân hoá hoa theo dinh d ng).c) Giai đo n ra hoa

Là giai đo n cây t sinh tr ng dinh d ng chuy n sang giai

đo n sinh tr ng sinh th c, giai đo n này các b c phân hoá hoa đã hình thành xong

c đi m c a th i kì ra hoa: Th i gian ra hoa kéo dài là đ c tính có l i c a cây đ u t ng (tu theo đi u ki n, gi ng và ngo i

c nh) Hoa th ng n vào bu i sáng (theo đi u ki n khí h u) đ c

đi m riêng c a hoa đ u t ng là ra r t nhi u, nh ng t l đ u qu r t

th p do nhi u đ c đi m nguyên nhân khác nhau

d) Các th i k phát tri n c a hoa và noãn

- Th i k th 1 (2 - 6 ngày) tr c khi hoa n : Phân bào gi m

nhi m l n 2- 3, hình thành túi phôi v i 4 nhân, 8 nhân Túi phôi ti p

t c sinh tr ng, t bào đ i c c b r i lo n, t ng nuôi bao ph n đã

bi n m t, h t ph n tr ng thành (1 s n y m m) Tuy n m t bao

quang b u đ t đ l n nh t Hoa n (th ng là ngày th tinh, h p t

hình thành) nhân - n i nh b t đ u phân chia

- Th i k th 2 (t 6 - 10 ngày) tr c khi hoa n : Bào t tr i

qua phân bào gi m nhi m đ u tiên Hình thành bao ph n, nguyên bào

t đ c, phân hoá phân bào gi m nhi m, quá trình hình thành giao

t đ c

- Th i k th 3 (10 - 14 ngày) tr c khi hoa n : S hình thành

noãn, tr ng thành t bào m bào t cái, phân bào gi m nhi m và

hình thành 4 bào t cái

- Th i k th 4 (14-20 ngày) tr c n hoa: S hình thành

cánh hoa, nh , lá noãn

- Th i k th 5 (t 21 - 25 ngày) tr c hoa n : S phân hoá

đài, s phân hoá m m hoa nách lá

e) Các th i k phát tri n c a qu và h t

- Th i k th 1 (t 1- 6 ngày) sau khi hoa n : H p t đ c

hình thành, nhân n i nh b t đ u phân chia, hai t bao phôi non n i

nh v i kho ng 20 nhân t do, phân hoá t bào phôi non và cu ng

noãn, n i nh n m phía ngoài v i không bào to gi a

- Th i k th 2 (t 8 - 10 ngày) sau khi hoa n : Lá m m b t

+ Th i k th 4 (14 - 20 ngày) sau n hoa: Sinh tr ng ti p

t c c a phôi và h t, mô n i nh b gi m do h p th b i lá m m, lá

đ n, kích th c l n nh t, m m lá có 3 lá chét xu t hi n, lá m m đ t kích th c l n nh t

+ Th i k th 5 (30 - 50 ngày) sau hoa n : S tích lu ch t khô ti p t c đ n khi qu tr ng thành, th i gian chín sinh lý đ n chín hoàn toàn (t0, A0, d2, đ t )

2.3.3 Nhu c u sinh thái c a cây đ u t ng

2.3.3.1 Nhi t đ

u t ng có ngu n g c ôn đ i nh ng không ph i là cây

tr ng ch u rét Tùy theo gi ng chín s m hay chín mu n mà t ng tích

ôn bi n đ ng t 1.888 - 27000C Nhi t đ nh h ng sâu s c đ n sinh

tr ng, phát tri n và các quá trình sinh lý khác c a cây đ u t ng Tùy vào t ng giai đo n sinh tr ng khác nhau mà đ u t ng yêu c u

m t kho ng nhi t đ khác nhau

Nhi t đ t i th p sinh h c cho s sinh tr ng sinh d ng c a cây đ u t ng t 8 - 12oC, cho s sinh tr ng sinh th c t 15 - 18oC, nhi t đ c n thi t cho s ra hoa c a đ u t ng t 25 - 29oC

Nhi t đ thích h p cho quang h p là t 25 - 300C S sinh

tr ng c a cây giai đo n tr c lúc ra hoa t ng quan ch t ch v i nhi t đ , nhi t đ thích h p nh t cho s sinh tr ng là 22 - 270C

Nhi t đ thích h p cho ra hoa, đ u qu c a đ u t ng là t

28 - 350C Nhi t đ t i u cho đ u t ng chín là 250C ban ngày và

150C ban đêm

2.3.3.2 L ng m a và đ m:

Ch đ m a đóng vai trò quan tr ng t o nên đ m đ t, nh t

là vùng s n xu t ch u nh h ng ch y u c a n c tr i Vì v y l ng

m a và đ m là y u t h n ch ch y u trong s n xu t đ u t ng

Nhu c u n c c a cây đ u t ng thay đ i tu theo đi u ki n khí h u,

k thu t tr ng tr t và th i gian sinh tr ng

u t ng c n l ng m a t 350 - 600mm cho c quá trình

sinh tr ng và phát tri n H s s d ng n c t 1.500 - 3.000m3

n c cho vi c hình thành 1 t n h t Trong quá trình sinh tr ng và

phát tri n thì th i k qu vào m y, cây đ u t ng yêu c u n c cao

nh t

2.3.3.3 ́nh sáng

u t ng là cây ng n ngày đi n hình, vì v y ánh sáng là y u

t nh h ng sâu s c đ n hình thái cây do nó làm thay đ i th i gian

n hoa và chín, t đó nh h ng đ n chi u cao cây, di n tích lá và

nhi u đ c tính khác c a cây và cu i cùng là n ng su t h t

u t ng có ph n ng ch t ch v i đ dài ngày, nh ng có

ít gi ng không nh y c m v i quang chu k ra hoa k t qu đ c,

cây đ u t ng yêu c u ph i có ngày ng n, nh ng các gi ng khác

nhau ph n ng v i đ dài ngày c ng khác nhau

2.3.4 t đai và dinh d ng:

2.3.4.1 t đai

Cây đ u t ng có th tr ng trên nhi u lo i đ t khác nhau nh :

t sét, đ t th t n ng, đ t th t nh , đ t cát pha Tuy nhiên, đ t tr ng

còn ph thu c vào đi u ki n khí h u Nhìn chung đ t tr ng đ c hoa

màu và thoát n c t t đ u có th tr ng đ c cây đ u t ng Trong

th c t cho th y: Trên đ t cát cây đ u t ng th ng cho n ng su t không n đ nh; trên đ t th t n ng cây đ u t ng khó m c, nh ng sau khi m c l i thích ng t t h n so v i nhi u lo i cây màu khác; trên đ t cát pha ho c đ t th t nh , đ t có đ pH: 6 - 7 thích h p nh t cho đ u

65 kg CaO, 1,01 kg Zn và các ch t vi l ng khác nh : Bo, Mo, Cu

Trong su t c quá trình sinh tr ng cây đ u t ng c n đ c cung c p đ y đ v l ng và đúng t l các y u t dinh d ng thi t

y u, trong đó quan tr ng nh t là các y u t đa l ng nh N, P, K Xét

v t ng th , đ u t ng c n bón ít đ m h n lân và kali T l s d ng

đ m, lân và kali thích h p nh t là 5 - 10 - 15

- Ph n ng v i phân đ m (N): u t ng ph n ng ít v i phân đ m tuy nhiên bón ít v n làm t ng n ng su t cây tr ng

- Ph n ng v i ph t pho (P): Ph t pho đóng vai trò quan tr ng trong quá trình hình thành n t s n đ u t ng nên m c bón P (400 - 500mg/kg), đ u t ng h p th P ít (đi u ki n c n ph i có) H p th

s m v i đ m

- Ph n ng v i Kali (K): u t ng ph n ng v i K nhi u giai đo n ra hoa - hình thành qu và h t (h p th 68%) Nhi u k t qu nghiên c u cho th y l ng ch t khô và s h p th dinh d ng t i đa giai đo n ra hoa hình thành qu Bón K l ng 600 - 800mg/kg

- Ph n ng v i l u hu nh (S): Dinh d ng S có liên quan

ch t ch v i dinh d ng N đ u t ng, nhi u thí nghi m cho th y

sinh tr ng và n ng su t c a đ u t ng bi n đ i nhi u khi bón phân

S (bón phân S trên đ t cát vàng ven bi n làm t ng n ng xu t c a 1

quan tr ng th ng có liên quan đ n đ c tính c a đ t pH trong đ t

có nh h ng đ n 1 s nguyên t vi l ng (đ t giàu Ca th ng thi u

Fe) Các nguyên t Bo, Mo, Mn bón trên lá đ u cho hi u qu

CH NG III

K THU T CHE PH XÁC TH C V T KHÔ TRONG CANH

3.1 K thu t che ph xác th c v t khô (h u c ) trong canh tác ngô

3.1.1 K thu t che ph xác th c v t khô trong canh tác ngô b n

v ng trên đ t d c

3.1.1.1 Các lo i v t li u che ph

- Tàn d cây tr ng nh r m, r , thân lá ngô, lá mía, thân lá

đ u đ th c ph m

- Thân lá th c v t khô nh c d i, c lào, cúc qu

- Các loài đ u đ có sinh kh i l n nh đ u mèo, đ u ki m,

đ u nho nhe, l c d i, stylo, các loài cây h đ u hoang d i

- Các loài c ch n nuôi sinh kh i l n nh các loài Brachiaria, Panicum, Paspalum, c voi

- Các loài ng c c khác nh kê, cao l ng, đ i m ch, y n

giúp cho vi c gieo tr ng đ c thu n l i h n N u v t li u ph là thân

ngô v tr c thì ch c n đ p cho cây đ xu ng ch không nên ch t

- i v i đ t có đ d c ≥ 20o chúng ta nên t o ti u b c thang

v i b m t b c thang r ng t 40 - 50 cm đ đ gieo 2 hàng ngô so le

nhau k t h p v i che ph s gi m thi u đ c tác đ ng c a xói mòn

Hình 1 S d ng thân các th c v t che ph ngô trên đ t d c

3.1.1.6 Phân bón và cách bón

đ t hi u qu cao c n bón đ lo i và đ l ng phân, bón xa

h t khi gieo và xa g c khi cây non

- L ng phân bón cho 1 ha:

+ Bón thúc l n 2: Khi ngô 9 - 10 lá; x i c trong hàng, bón 1/3 l ng urê + ½ l ng kali, vun 2 bên l p phân

+ Bón thúc l n 3: Tr c khi ngô tr 7 - 10 ngày, bón n t s đ m còn l i và vun cao

3.1.1.7 Ch m sóc và phòng tr sâu b nh

- Cây con ch đ ng đ u khi ru ng đ m và đ t n ng su t cao

n u đ n c vào giai đo n tr c , vào h t

- T a đ nh cây, đ m b o m t đ (có th đánh d m khi ngô còn non n u th y c n thi t)

- Phòng sâu xám, nh y trong đ t dùng 15 – 20 kg Vibam ho c Vibasu 10H/1ha r c vào r ch tr c khi gieo

- Phòng tr sâu đ c thân và đ c b p b ng Vibam 5H (r c 4 – 5h t vào đ t) ho c phun thu c sâu Fastac 5EC

Hình 2 Cây ngô sinh tr ng, phát tri n t t khi đ c che ph

3.1.1.8 Thu ho ch

- Thu ho ch khi th y lá bi khô, chân h t có đi m đen

- Ngô thu v không đ đ p đ ng, c n ti n hành ph i, t h t

ngay, sau đó qu t s ch, b o qu n trong d ng c kín và đ n i khô ráo

đ tránh m t

3.1.2 K thu t che ph xác th c v t khô (r m r ) trong canh tác

ngô đông trên đ t 2 lúa b ng ph ng pháp làm đ t t i thi u.

Quy trình k thu t này đ c xây d ng d a trên t ng h p k t

qu nghiên c u c a Vi n Khoa h c Nông nghi p Vi t Nam và các

đ n v ph i h p (H c vi n Nông nghi p, Công ty Syngenta)

3.1.2.1 Gi ng

- S d ng các gi ng ngô chín s m đ n chín trung bình đã đ c

B Nông nghi p và PTNT công nh n t m c s n xu t th tr lên,

nh các gi ng ngô lai NK7328, NK6639, NK4300, NK67, PAC339,

PAC999 super, PAC558, PAC669, LVN4, LVN111 LVN 102, CP501,

3.1.2.2 Ch n đ t

- Ch n đ t có đi u ki n t i tiêu ch đ ng, t p trung

T t nh t nên ch n chân đ t vàn cao, vàn trung bình

d ch v nông nghi p có kh n ng làm d ch v cung c p cây con, v t

t nông nghi p, s n xu t t p trung, quy mô l n theo h ng công nghi p hóa)

+ B u c i ti n góp ph n ch đ ng v th i v , th i ti t khi đ a cây con ra ru ng s n xu t

+ S d ng khay x p, khay nh a 66 l ho c 88 l đ gieo h t ngô Khay có th s d ng đ c nhi u l n, nhi u n m

+ Tr c khi gieo, h t ngô đ c x lý ch ph m Cruizer đ

t ng s c đ kháng c a h t, t ng t l n y m m, t ng kh n ng ra r ,

t ng c ng kh n ng kháng sâu b nh trong giai đo n đ u c a cây con

+ Chu n b giá th gieo h t: Dùng r m r m c đ n t i x p

(ho c r m r đ c nghi n k ) + phân h u c vi sinh + đ t b t (đ t

màu, ho c đ t phù xa, ph i khô và đ c nghi n nh , t i) v i t l

1:1:3 s n xu t b u ngô cho 1,0ha s n xu t (kho ng 6,0 v n b u)

c n 22,8kg giá th + 228g NPK (5:10:13)

+ a giá th đ y vào khay, gieo h t gi ng (không c n ngâm

) b ng tay vào các l c a khay Khi gieo xong, l y ngón tay n nh

h t ngô đ đ m b o h t h t ngô lún sâu h n so v i b m t giá th , sau

đó l y giá th ph lên b m t toàn b khay, đ m b o toàn b h t ngô

trên khay đ c che ph

Hình 3 Ngô gieo b u khay công nghi p

+ Ch n n i có đ ánh sáng cho cây con phát tri n, g n ru ng

tr ng đ gi m công v n chuy n cây b u

+ Ch đ ng che đ y cho cây con trong b u đ tránh tác đ ng

x u khi tr i m a và n ng to, nhi t đ ngoài tr i v t quá 40OC

+ Ch m sóc cây b u: Trong đi u ki n th i ti t bình th ng,

t i n c gi m th ng xuyên cho b u ngô 2 - 3 l n trong ngày

(sáng, tr a và chi u t i) Sau 5 - 10 ngày, khi cây ngô có 3 - 4 lá đ a

ra ru ng tr ng Th i gian cây con trên b u t 5 - 10 ngày (Không nên

đ quá 10 ngày cây cao vóng, y u t)

+ Tr c khi đ a cây con ra ru ng c n phun phòng b nh l c

r b ng thu c Valydacin d ng n c cho cây

b) K thu t làm b u bánh có b sung dinh d ng, b sung mùn đ

t ng đ x p, k t dính c a b u và t ng th i gian cây con trong b u

* K thu t làm b u bánh c i ti n:

+ Nguyên t c:

- B sung t l mùn cho b u K thu t áp d ng là b sung r m

r hoai m c; phân chu ng hoai m c, ho c tr u xay đ t ng kh n ng

k t dính c a b u, khi đ a ra ru ng không b đ t r non c a cây ngô

- B sung dinh d ng b ng phân NPK s n xu t cây con cho 1,0ha s n xu t (kho ng 6,0 v n b u) c n b sung 220 - 230g NPK (5:10:3), đ m b o cho cây con kh n ng s ng trong b u t 5 – 10 ngày

+ Cách làm: Tr n bùn v i tr u xay, phân chu ng m c theo t

l 1:1 và phân vi sinh đa ch ng đa ch c n ng Azotobacterin Có th

tr n thêm ít lân Super đ kích thích ra r nhanh, san đ u l p bùn trên

n n đ t c ng đã đ c r c tr u ho c lót lá chu i bên d i, đ dày thay

đ i t 5-7 cm Tu thu c vào th i gian s ng trong b u mà chúng ta

quy t đ nh kích th c c a b u (Th i gian đ ngô trên b u 5 - 6 ngày

kích th c b u 4 x 4 x 4 cm; th i gian đ ngô trên b u 6 - 8 ngày kích

+ Th ng xuyên t i đ m Tr c khi đ a cây con ra ru ng

c n phun phòng b nh l c r b ng thu c Valydacin d ng n c cho

cây

* K thu t ngâm h t gi ng:

+ L ng gi ng t 0,7 - 0,75kg/sào, t ng đ ng v i kho ng

2.100 - 2.200 cây/sào đ i v i ngô t và 2.200-2.300 cây/sào v i ngô

n p ( i v i ngô n p tuy tr ng dày h n nh ng h t gi ng nh h n

nên l ng gi ng t ng đ ng các gi ng ngô t )

+ Ngâm h t gi ng trong n c s ch 8 - 10 gi sau đó đem ,

có th cùng cát, tr u, t t nh t nên dùng cát m đ Sau 20 - 24 gi

là h t n y m m, l u ý c n ki m tra giá th , n u m quá có th làm

th i gi ng Ch nên h t n t nanh là ti n hành đem gieo, vì n u đ

r m m quá dài khi thao tác r t d g y, mà r m m có vai trò h t s c

quan tr ng đ i v i n ng su t c a cây ngô

trên b m t ru ng S d ng h th ng tiêu thoát n c nh s n xu t lúa

- i v i các chân ru ng vi c t i tiêu không hoàn toàn ch

đ ng, tùy theo t ng đi u ki n, 5 – 7 hàng, t o 1 rãnh roát n c

- i v i chân ru ng b máy c gi i thu ho ch lúa Mùa là b

m t ru ng b phá v c u trúc, không ph ng c n ph i có bi n pháp làm ph ng b m t ru ng, t o đi u ki n thu n l i cho tiêu thóat n c

tr c khi gieo tr ng ngô

Hình 4 Chu n b đ t tr ng ngô

3.1.2.6 K thu t tr ng ngô b u

- Khi đ a b u ngô ra tr ng, yêu c u có đ m đ ng ru ng đ m

b o t 85 - 90% (đi lún chân), ru ng khô c n t i n c cho đ m, sau đó ti n hành tr ng

- M t đ tr ng: i v i ngô t và ngô th c n xanh m t đ t 5,7 - 6,1 v n cây/ha (kho ng cách 65cm x 27cm = 57.000 cây/ha; kho ng cách 65cm x 25cm = 61.500 cây/ha) i v i ngô n p có th

t ng m t đ thêm 10 – 15%

- Cách đ t b u: Dùng d ng c chuyên dùng, ho c cu c đ t o

h c đ t b u theo ki u nanh s u Kích th c h c đ t b u c n l n h n kích th c b u

Hình 5 t b u ngô theo h ng tán lá vuông góc d c chi u

dài thân lu ng

- Tr c khi đ t b u, dùng h n h p phân chu ng/ ho c phân h u c

vi sinh hoai m c và phân lân tr n l n v i nhau, li u l ng: 8 – 10

t n phân chu ng, ho c 1 t n phân HCVS và 100kg P2O5 (t ng

đ ng 606 kg Super lân) /1,0ha Chia đ u h n h p phân vào các

h c đ t b u, ph l p đ t b t t i x p trên b m t t b u ngô vào

h c theo ki u nanh s u, h ng lá xòe ra 2 bên mép hàng ngô,

vuông góc v i chi u dài lu ng

Hình 6 Cách đ t cây theo h ng nanh s u

3.1.2.7 K thu t ph r m r

Sau khi thu ho ch lúa, dùng máy ho c li m c t sát g c r trên

ru ng lúa L u ý c t càng sát càng t t Có th t p k t thêm r m b ng máy cu n r m ho c b ng th công

L ng r trên đ ng ru ng đ nguyên, không c n thu d n

L ng r m b sung c n đ c t p k t t i m t n i cho t p trung

Sau khi tr ng ngô xong, dùng toàn b l ng r s n có trên

ru ng và l ng r m ph kín toàn b di n tích đ t tr ng ngô Nên ph

d c theo thân lu ng, gi a các hàng ngô sao cho kín, không nhìn th y

đ t Xung quanh g c ngô nên đ m t kho ng tr ng đ ti n bón phân,

3.1.2.8 K thu t ch m sóc ngô giai đo n đ u.

+ Yêu c u ch m bón s m ngay t khi m i ra b u đ n khi ngô

5 - 6 lá giai đo n này r t quan tr ng đ ngô t t s m, không b huy t

d , chân chì

+ N u đ t b u trong đi u ki n đ t khô c n t i ngay cho li n

th và cây nhanh ra r m i

+ N u ra b u g p m a ho c đ t t c n ngâm lân super v i

n c gi i, pha loãng t i liên t c 2 - 3 l n, l n tr c cách l n sau

3 - 4 ngày

3.1.2.9 K thu t bón phân

- Li u l ng phân cho 1,0 ha:

+ Phân chu ng 8,0 – 10,0 t n, ho c 1,0 t n phân h u c vi sinh

+ Phân bón vô c nguyên ch t: T 208N: 100P205: 120 K20/

ha N u đ t có đ phì t t, gi m b t 15% l ng phân bón, đ t đ phì

th p, t ng 15% l ng phân bón N u s d ng NPK t ng h p, d a

trên l ng phân bón vô c nguyên ch t đ tính toán ra l ng NPK

t ng đ ng Khuy n cao nông dân s d ng phân NPK t ng h p

chuyên dùng cho ngô đ gi m chi phí công bón phân

- Trong su t quá trình sinh tr ng, phát tri n luôn c n đ m

b o đ m cho ngô, nh ng tuy t đ i không đ c đ ngô b ng p

n c Trong giai đo n đ u v ông th ng có các tr n m a l n, c n

h t s c l u ý thoát n c k p th i cho ngô, không đ ngô b ng p quá

24 gi , đi u này s làm cho ngô sinh tr ng kém ho c làm ch t cây con Tiêu n c cho cây ngô d a trên nguyên t c thoát n c t ng th

c khu v c l n Không quy ho ch tiêu n c c c b

- Trong đi u ki n th y l i đ m b o, nên t i t 5 - 7 l n trong

su t quá trình t gieo tr ng đ n sau tr c 20 ngày, khi t i n c nên

k t h p v i các l n bón phân

- Trong đi u ki n b khô h n, n u cây con có bi u hi n thi u

n c c n ph i t i b sung, không đ ru ng khô n t chân chim

3.1.2.11 Qu n lý c d i

V c b n quy trình k thu t tr ng ngô ông không làm đ t trên đ t 2 lúa, có che ph đ t b ng r m r , ít c d i

N u xu t hi n c có th làm s ch b ng th công, k t h p bón phân

2.1.2.12 Phòng tr sâu b nh

Chú ý các lo i sâu b nh chính trong v ông: Sâu xám, sâu

c n lá, sâu đ c thân, r p c , b nh khô v n

+ Sâu xám: Tìm di t sâu vào sáng s m, 8 – 9 gi t i Có th dùng b chua ng t: 4 ph n n c đ ng đen + 4 ph n gi m + 1 ph n

r u + 1 ph n Dipterex 1% 100cc b chua ng t vào các bát s ,

đ r i rác trong ru ng ngô Ho c s d ng các lo i thu c hóa h c nh Mach 50ND, Sherpa 25EC

+ Sâu đ c thân: R c 7 - 10 h t Basudin 10H ho c Furadan 3H vào loa kèn cây khi ngô 7 - 8 lá và lúc xoáy nõn