Triển khai Giảng dạy kết hợp môn học Đạo đức Kinh doanh .Giáo trình môn học:văn hóa kinh doanh. PGS TS Nguyễn Mạnh Quân

Mục đích• Tăng tính hấp dẫn của môn học … và chương trình đào tạo về QTDN • … ý nghĩa thực tiễn … vận dụng cao • … tăng cường … hoạt động thực hành của SV • Tăng khả năng thực hành khởi

Giáo trình mới về môn học

PGS TS Nguyễn Mạnh Quân

B/M VHKD – Khoa QTKD Trường ĐH KTQD

Hà Nội - Tháng 10 năm 2019

Triển khai

Giảng dạy kết hợp trong môn học

Đạo đức Kinh doanh

1- Phương pháp môn học

3 vấn đề lớn trong giáo dục hiện đại

• Vấn đề về thực tiễn

• Đào tạo về QTKD là đào tạo … các KIẾN THỨC LẬP NGHIỆP

• Có 2 phương thức: (1) Khởi nghiệp …, và (2) Làm thuê …

• KHỞI NGHIỆP TỪ ĐẦU = KSKD, Start-up

• LÀM THUÊ cho DN đang hoạt động = CHỦ DN … thiếu kiến thức QT mới, … kinh nghiệm “xương máu” => KHÓ THAY ĐỔI, khó vận dụng

• Vấn đề về nội dung

• Chuyên ngành QTKD = Đào tạo … NGƯỜI QUẢN LÝ TƯƠNG LAI

• Phần đông = Làm thuê => Phải sau nhiều năm … mới sử dụng được kiến thức … bây giờ … kiến thức

… đã lạc hậu => Khởi sự kinh doanh, Start-up

• Bộ phận nhỏ = KSKD , Start-up … sử dụng ngay kiến thức …

• Đào tạo ra một THẾ HỆ DOANH NHÂN => Start-up … trong lĩnh vực CNTT, công nghệ mới

• Vấn đề về động lực khởi nghiệp

• Hình thức … “phong trào” => Khó bền vững

• Đối tượng … SV các trường ĐH … động cơ lập nghiệp (?)

Mục đích

• Tăng tính hấp dẫn của môn học … và chương trình đào tạo về QTDN

• … ý nghĩa thực tiễn … vận dụng cao

• … tăng cường … hoạt động thực hành của SV

• Tăng khả năng thực hành khởi nghiệp, lập nghiệp … cho SV = Kết hợp

2 lĩnh vực/môn học:

• Khởi nghiệp … Đề án thành lập doanh nghiệp => BÀI THỰC HÀNH (LÀM NỀN)

• Phương thức kinh doanh mới = Kinh doanh có Đạo đức/Kinh doanh có

Trách nhiệm => KIẾN THỨC MỚI (TRỌNG TÂM)

• Tăng động cơ lập nghiệp cho sinh viên các ngành quản trị

• SV … thời gian tư duy về lập nghiệp/nghề nghiệp

• SV … cơ hội … sử dụng kiến thức mới …

• SV … cơ hội … vận dụng phương thức hoạt động mới … một cách hệ thống …

Giải pháp = Phương pháp giảng dạy thực hành

Phương pháp

VD 1

• Kết nối … các vấn đề

• Xử lý các “trục trặc” … do tính không tương hợp tạo ra từ

khởi nghiệp thực tế … của SV

• Phần 4: Xác định các nội dung của

mô hình tổ chức doanh nghiệp

Chương trình Đạo đức Kinh doanh

• Giới thiệu môn học

• Chương 4: Phương thức kinh doanh

mới trong môn học

• Chương 5: Các công cụ quản lý tương

thích

Hệ thống kiến thức của môn học

QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

SƠ ĐỒ NHÂN QUẢ

(CAUSE – EFFECT DIAGR.)

M1 = Method

Phương pháp

M2 = Machine Thiết bị, công nghệ

M3 = Material

Nguyên liệu

M4 = Man Nhân lực

CLg

Nguyên lý đảm bảo chất lượng

= Sơ đồ ‘Xương cá’

(Fishbone Diagram)

M1 = Phương thức KD M3 = Công cụ quản lý

M2 = Kỹ năng nhân lực M4 = Yếu tố, cơ hội

Kinh doanh

Toàn cấu hóa TNXH của DN,

có trách nhiệm RB

Phân tích hữu quan

Doanh nghiệp KDCTN Vốn xã hội

- Lòng tin

COC - Văn hóa DN

Tính cách – Phong cách

Giám sát việc

sử dụng

Kế hoạch, lịch phun tưới, sử dụng

Triết lý KD – Triết lý QL Vấn đề đạo

đức trong KD

Vấn đề đạo đức trong KD

Kế hoạch thực hiện

Phương án triển khai, chương trình hành động

I1 = Mục tiêu, chiến lược

+ Xác định sản phẩm trái cây (chiến lược Cty) +Lựa chọn địa phương, địa bàn

HÀNH VI

O1 = Môi trường hoạt động

+ Xây dựng cơ sở dữ liệu (thông tin cần tập hợp, phiếu hỏi, phương pháp xử lý…) + Lập phương án triển khai: địa điểm, nhân lực, kế hoạch

+ Xử lý thông tin và sử dụng kết quả thu được

Kinh tế thị trường

• Giới thiệu về phần đề án = Đề án gồm các nội dung sau

• Mở đầu = Giới thiệu tóm tắt về Đề án của nhóm

• Phần 1: Mô tả “Sản phẩm – Khách hàng – Thị trường” => Lý do, dẫn chứng đi đến sự lựa chọn này

• Phần 2: Mô tả cách thức tổ chức = “Cơ cấu tổ chức – Nhân lực – Công nghệ – Tài chính”=> Tầm nhìn –

Sứ mệnh – Giá trị cốt lõi – Triết lý kinh doanh – Triển lý quản lý/điều hành tổ chức

• Phần 3: Mô tả cách thức quản lý/điều hành = “Kinh doanh và phát triển bền vững” => Công cụ có thể sử dụng để quản lý và điều hành một cách bền vững

• Hướng dẫn thành lập các nhóm đề án

• Thành lập nhóm Đề án = Chọn thành viên nhóm (5-7 người/nhóm) – Đăng ký và Lập danh sách

• Yêu cầu đối với Đề án và các nhóm đề án

• Bài KT (1) = 20% =  các điểm kiểm tra cuối giờ “Câu hỏi Giám đốc’ (Là gì? Dùng trong KD ntn?)

• Bài KT (2) = 20% = Điểm ĐỀ ÁN (viết + thuyết trình) quy về điểm cá nhân … hoặc … BÀI VỀ NHÀ

• Chuyên cần = 10% = Số lượng bài KT (1)

Bài tập Đề án (1) – Các nội dung + Cách làm

7 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019

kinh doanh có đạo đức trong môI

truờng kinh tế toàn cầu hóa

Chuơng 1:

•Kinh doanh trong Kinh tế thị truờng

•Toàn cầu hóa và những thách thức

•Kinh doanh có trách nhiệm

•Phuơng pháp tiếp cận của môn học

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019 9

1- Kinh tế thị trường …

• Kinh tế thị trường vận hành dựa trên mối quan hệ cung cầu

-• (Nhu) Cầu = … HÀNG HOÁ + … SỰ THOẢ MÃN

• … Cung (ứng) = XSKD … tạo ra … hàng hoá + … giá trị

• Các khuyết tật thị trường = … Độc quyền + … Ngoại ứng + …

Thông tin không cân xứng + … Hàng hóa công cộng

• … CHÍNH PHỦ … điều tiết … các công cụ CHÍNH SÁCH …

• Cách tiếp cận hệ thống

… Hệ thống nhân tố và sự phát triển lý thuyết

Qu¶n lý

Lîi nhuËn - H×nh ¶nh Tháa m·n - ThiÖn c¶m

Tr¸ch nhiÖm x· héi cña doanh nghiÖp - Csr

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019 11

Bản chất HOẠT ĐỘNG KINH DOANH TRONG NỀN KINH TẾ

• Kinh doanh trong nền kinh tế thị trường

• Lợi ích được chia sẻ … cho các vị khách ngồi cùng bàn tiệc =

những người hữu quan - (stakeholders)

• Kinh tế thị trường toàn cầu hóa = “ bữa đại lễ hội kinh tế

- văn hóa – xã hội ”

Cơ quan QLNN

Đối tượng nhân đạo

Ngân hàng, nhà đầu tư

Doanh nghiệp (đại diện, NLD)

Nhà cung ứng,

Đối tác

ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019

CÁ NHÂN DOANH

NGHIỆP

Đạo đức kinh doanh

Đạo đức

xã hội

CƠ QUAN QUẢN LÝ

DOANH NGHIỆP

TỔ CHỨC

XÃ HỘI

CÁ NHÂN

Đạo đức kinh doanh

Sơ đẳng = Hoạt động kinh tế … hoạt động sống … lồng ghép

Chuyên nghiệp = 2 ‘cuộc sống’ … lao động + nghỉ ngơi … tách rời

Hiện đại = cuộc sống phức hợp … nhiều cấp độ

Sự phát triển về

đạo đức …

Các cấp độ đạo đức

• Đạo đức vi mô (Micro-Ethics)

• ‘Do things right’ = ‘Làm tròn bổ phận của mình’

• Đạo đức vi mô … vấn đề ở phạm vi CÁ NHÂN

• Đạo đức cá nhân … THỰC THI Đạo đức xã hội

• Đạo đức vĩ mô (Macro-Ethics)

• ‘Do right things’ = ‘Làm việc đúng đắn’

• Đạo đức vĩ mô … vấn đề ở phạm vi rộng … có ảnh hưởng đối với TOÀN XÃ HỘI

• Đạo đức kinh tế … HÌNH THÀNH Đạo đức xã hội

• Đạo đức trung mô (Mezo-Ethics)

• ‘Do right things right’ = ‘Làm tốt việc cần làm’

• Đạo đức vi mô … tập trung vào các vấn đề của các NHÓM HỮU QUAN

• ĐĐKD = … nguyên tắc/quy tắc … HÀNH VI KINH DOANH … NNHQ … phán xét

GIN : Mạng lưới Công nghiệp Toàn cầu

Siêu nhà nước (Advanced states)

Đầu tư trực tiếp

Mối liên hệ

Cộng đồng Kinh tế Asian

Cộng đồng Công nghiệp

Công ty

đa quốc gia

Cộng đồng Công nghiệp Mối quan hệ KD

Quyền tự do nhiều hơn

Quyền tự do nhiều hơn

Quyền tự do nhiều hơn

Mối liên hệ

Mối quan hệ KD

Cộng đồng Công nghiệp

đa quốc gia

Đầu tư trực tiếp Hợp nhất ngành

Vấn đề đạo đức kinh doanh

trong tổ chức, doanh nghiệp

và các THUYếT quản lý

Chuơng 2:

•Doanh nghiệp trong nền kinh tế Việt Nam

•Các vấn đề đạo đức kinh doanh

•Các khía cạnh đạo đức

•Môi truờng kinh doanh có đạo đức

1- Doanh nghiệp trong nền kinh tế Việt Nam

• Chiến lược phát triển đột phá

• Lựa chọn chiến lược … phân loại theo NGUỒN LỰC PHÁT TRIỂN (WEF)

• Chiến lược đột phá … phát triển dựa vào ĐMST

• Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo (Start-Up)

• ĐMST (Invention – Innovation – Renovation = Creativety)

• Đặc điểm DN ĐMST (start-up)

Chiến lược phát triển đột phá

Phân nhóm nước theo đặc điểm phát triển, [WEF, (thứ hạng 2018)]

China (27) Thailand (32) Indonesia (36) India (40)

Vietnam (55) Phillippiness (56)

Cambodia (94) Laos (98)

Khởi nghiệp Đổi mới Sáng tạo …

• Khởi nghiệp

• Lập nghiệp … sự nghiệp CẢ CUỘC ĐỜI của mọi thanh niên

• Khởi nghiệp … STARTING BUSINESS hay ENTREPRENEURSHIP hay START-UP

• Lợi ích … LÀM CHỦ BẢN THÂN … SÁNG KIẾN/SÁNG TẠO … ĐỘT PHÁ

• Rủi ro … thiếu NGUỒN LỰC … KINH NGHIỆM … 90% thất bại

• Đổi mới Sáng tạo

• ‘Invention’ = Làm thứ CHƯA AI LÀM … có thể KHÔNG THƯƠNG MẠI hóa

• ‘Innovation’ = LÀM MỚI thứ có thể đã có … mục đích THƯƠNG MẠI HÓA

• ‘Renovation’ = LÀM LẠI thứ đang sẵn có … mục đích THƯƠNG MẠI HÓA

• Yếu tố CSF … SÁNG TẠO (creativity)

• Khởi nghiệp ĐMST <= NQ ĐH Đảng 12

• Mục tiêu … 1 tr DN/100 tr Dân = 1DN/100 người

• Quy mô … GDP/capita = 70 tr./người … => 7 tỷ/DN.năm

• Thách thức … lĩnh vực/phương thức … GIÁ TRỊ GIA TĂNG cao

Quan điểm và cách tiếp cận (2)

• Phương pháp của Đề án

Trồng ← Thu hái ← Phân phối ← Tiêu dùng

• Tăng cường kết nối Cầu – Cung

• Trồng trọt theo thời vụ => Thông tin nguồn Cung

• Quyết định mua (Cầu) đến trước khi thu hoạch => người mua đặt

hàng

• Người SX được định hướng khi thu hoạch => không lãng phí (SX thừa)

• Người Tiêu dùng tham gia giám sát chất lượng ( online )

• Giảm hoặc không có trung gian (phân phối) => giảm chi phí => Tăng giá mua + Giảm giá bán

• Lợi nhuận = Tiết kiệm từ lãng phí trung gian

Công nuôi trồng, chăm sóc

Thu hái – Kiểm tra chất lượng - Bao gói – Dán nhãn

Xăng dầu – Công – Khấu hao

Đặt hàng Online Giao hàng theo đặt hàng

Chi phí vốn – Lợi nhuận – Thưởng

- Giảm chi phí sản xuất + Công ứng trước

- Ít rủi ro sản xuất (kỹ thuật canh tác cải thiện)

- Rủi ro thương mại giảm (SX theo đặt hàng)

- Thu cao hơn (chất lượng cao, chi phí trung gian giảm)

- Kiểm soát chất lượng (nhiều bên tham gia)

DOANH NGHIỆP

- Giảm chi phí (kênh phân phối)

- Xác định nhu cầu cho người sản xuất

- Không rủi ro thương mại (không hao phí)

- Giá bán thấp hơn -Lợi nhuận cao hơn do chi phí giảm

- Chất lượng = khi sản xuất

VẬN CHUYỂN

SƠ CHẾ

TRỒNG TRỌT CHĂN NUÔI CHĂM SÓC THU HOẠCH

TIÊU THỤ

TIÊU THỤ

TIÊU THỤ

GIÁM SÁT CHẤT LƯỢNG

+Mức độ quan tâm của

địa phương, nông dân

+Quy mô (diện tích,

sản lượng, thời vụ…)

+ Mô hình mẫu + Hỗ trợ khởi sự và phát triển doanh nghiệp nhỏ tại địa phương gắn với vúng nguyên liệu

+ Đối tượng = trang trại/chủ DN ở nông thôn + Ý nghĩa =

- Nguồn cung chất lượng

- Trực tiếp canh tác

- Cải thiện chất lượng

- Đào tạo + Chuyển giao

+ Phương pháp, quy trình đảm bảo chất lượng + Hệ thống giám sát chất lượng và phương tiện ký thuật

+ Huấn luyện, đào tạo, chuyển giao kỹ thuật + Phối hợp duy trì, thực hiện

+ Liên kết, hợp tác kinh tế

+ Mạng bán lẻ của CENBUS

3 hình thức đầu tư:

+ DN đối tác/chủ + Thuê dịch vụ + Liên kết

2- Các vấn đề đạo đức điển hình trong kinh doanh

• An toàn vệ sinh thực phẩm

• Hàng giả, hàng nhái

• Quyền = An toàn lao động, Bảo

đt hữu quan

bên trong (chủ sở hữu, ngời quản lý-đại diện Cty, ngời lao động)

lĩnh vực

(marketing, công ngệ, nhân lực, tài chính, qnản

lý)

Triết lý

(triết lý, quyền lực, sự phối hợp, lợi ích)

• Trách nhiệm Xã hội của Doanh nghiệp (CSR, Corporate Social

Responsibility)

• CSR = Những nghĩa vụ doanh nghiệp, cá nhân phải thực hiện đối với xã hội nhằm đạt được/mang lại nhiều nhất tác động tích cực/phúc lợi, giảm thiểu các tác động tiêu cực.

• Nghĩa vụ Nhân văn = Vì lòng tự tôn

• Nghĩa vụ Đạo đức = Để được tôn trọng

• Nghĩa vụ Pháp lý = Để được xã hội chấp nhận

• Nghĩa vụ Kinh tế = Để có thể tồn tại

3- Trách nhiệm xã hội của Doanh nghiệp (CSR)

27 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019

Trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp (CSR)

Sản phẩm – Giá cả - An toàn

Việc làm - Tiền lương - Điều kiện làm việc

Tài sản – Giá trị

Chuẩn mực đạo đức nhân cách

• Kiểm tra việc thành lập các nhóm đề án

• Danh sách

• Hướng dẫn việc chọn đề tài cho đề án

• Thông tin thị trường cần có

• Phương pháp phân tích thông tin

• Xác định nhu cầu thị trường

• Hướng dẫn chuẩn bị đề án – Phần thị trường

• Các nội dung

• Yêu cầu cần thực hiện

CÁCH LÀM

• Giảng viên trình bày trước lớp

• Sinh viên nhóm đề án thảo luận – Viết Báo cáo phần thị trường và marketing (phác thảo)

Bài tập Đề án (2) – Các nội dung + Cách làm

29 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019

TRONG kinh doanh

1-Hành vi của doanh nghiệp

• Hành vi (conduct) của doanh nghiệp cách thức tổ chức hành

động, ứng xử trong quá trình triển khai sản xuất kinh doanh

nhằm đạt được những mục đích

• Doanh nghiệp triển khai các hoạt động kinh doanh là để đạt được mục

đích gì?

• Tiếp cận những người hữu quan (bàn tiệc xã hội của doanh nghiệp)

• Liệu doanh nghiệp có thể thu được lợi nhuận trên ‘bàn tiệc xã hội’ với

những người hữu quan hay không?

• Cạnh tranh và bền vững nên hiểu như thế nào? Thực hiện như thế

nào?

31 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019

PHƯƠNG THỨC THỰC HIỆN MỤC TIÊU

PHƯƠNG THỨC + CÔNG CỤ (?)

2- Phương thức và Mô hình? … Cơ sở khoa học …

35

Bền vững

Hiệu quả

K D

Hiệu quả

K D

Chi phí

K D

Các công ty phUơng

1 Hợp đồng ngắn hạn

2 Đề bạt nhanh

3 Nghề nghiệp chuyên môn hóa sâu

4 Kiểm soát trực tiếp, chính thức,

7 Quyền lợi phụ thuộc tập thể

QUẢN TRỊ BẰNG MBV … bản chất…

• MBV (1) lựa chọn hệ thống các giá trị và triết lý hành

động đúng đắn đủ động lực lâu dài và mục đích phấn đấu

chung cho nhiều người

• MBV (2) thiết kế các chương trình hành động hệ thống các giá trị và triết lý đã chọn nhận thức và hành động của

thành viên tự nguyện phấn đấu hành động thống nhất

KD + CSR

KD + CSR

Bền vững

Hiệu quả

K D

Hiệu quả

K D

Chi phí

K D

KD + CSR

• Doanh nghiệp tư duy truyền thống những bất cập

• Ưu tiên các mục tiêu kinh tế

• Lợi nhuận = Doanh thu – Chi phí

• Giảm chi phí thước đo HIỆU QUẢ

• Phương pháp truyền thống + thực hiện TNXH

• Thực thi TNXH TĂNG chi phí => Giảm hiệu quả kinh tế

• Lợi ích không trực tiếp mơ hồ

• NÉ TRÁNH Hình thức chủ nghĩa Tối thiểu Thụ động LỢI DỤNG .

• Kinh doanh có trách nhiệm

“KDCTN ≠ KD + TNXH”

(Responsible Business ≠ Business + CSR)

• Responsible Business (RB) … THAY ĐỔI PHƯƠNG THỨC TƯ DUY

Kinh doanh + TNXH

KD + CSR

KD ctn

KD + CSR

KD ctn

4- Mô hình … Doanh nghiệp KDCTN (RBE)

40

Bền vững

Hiệu quả

K D

Hiệu quả

K D

Chi phí

K D

KD + CSR

KD ctn

LN - CP LN

Định vị hình thức tổ chức của RBE

Doanh nghiệp xã hội

(social enterprise, SE)

CÔNG CỤ QUẢN LÝ … VĂN HOÁ DOANH NGHIỆP

V H D N

ChuÈn mùc Hµnh vi

• Kiểm tra việc thực hiện của các nhóm đề án

• Lựa chọn đề tài

• Phác thảo phần thị trường

• Góp ý, gợi ý hoàn thiện

• Hướng dẫn việc xây dựng phần triển khai đề án

• Vận dụng kiến thức đã học – Triết lý, phương thức – để lựa chọn mô hình tổ chức

• Xác định mô hình tổ chức và các nội dung chính – Tầm nhìn, Sứ mệnh, Giá trị cốt lõi, Triết lý KD

• Hướng dẫn chuẩn bị đề án – Phần tổ chức

• Các nội dung

• Yêu cầu cần thực hiện

CÁCH LÀM

• Giảng viên trình bày trước lớp

• Sinh viên nhóm đề án thảo luận – Viết Báo cáo phần tổ chức (phác thảo)

Bài tập Đề án (3) – Các nội dung + Cách làm

43 ĐẠO ĐỨC KINH DOANH, 2019

TíNH CáCH và hành vi TRONG CáC quyết định Về đạo đức

ChUơng 4:

•Tính cách và Hành vi

•Các triết lý chi phối hành vi đạo đức

•Phuơng pháp phân tích hành vi

1- Tính cách …

• Mỗi cá nhân … một TÍNH CÁCH

• ‘Persona’ … La mã cổ đại … MẶT NẠ + VAI DIỄN

• Tính cách (personality)

• … khía cạnh tiềm ẩn … TÂM SINH LÝ – NHẬN THỨC – NĂNG LỰC … cá nhân

• … thể hiện … LỜI NÓI – HÀNH VI – THÁI ĐỘ

• … định dạng, xác minh tính cách … NHÂN TỐ CẤU THÀNH + BIỂU HIỆN

Các cấp độ hành vi

• Cá nhân

• Khuôn mẫu = Hành vi cá nhân/riêng tư (personal/individual behavior)

• Nguyên tắc chi phối = Đạo đức/triết lý CÁ NHÂN (personal ethics)

• Tổ chức

• Khuôn mẫu = Hành vi tổ chức (organizational behavior)

• Nguyên tắc chi phối = Đạo đức/triết lý KINH DOANH (business ethics)

• Cộng đồng, Xã hội

• Khuôn mẫu = Hành vi xã hội (social behavior)

• Nguyên tắc chi phối = Đạo đức/triết lý THỂ CHẾ (institutional ethics)

• Nguyên tắc chi phối = Đạo đức/triết lý KINH TẾ (economic ethics)