HỘI THẢO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

CHƯƠNG TRÌNH HỘI THẢO Nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học và tổ chức Cuộc thi Khoa học - kỹ thuật dành cho học sinh Trung học Ngày 23 tháng 11 năm 2018 - Tham luận: Ông T

UỶ BAN NHÂN DÂN TỈNH BẾN TRE

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỘI THẢO

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Ngày 23/11/2018

CHƯƠNG TRÌNH HỘI THẢO Nâng cao chất lượng hoạt động nghiên cứu khoa học

và tổ chức Cuộc thi Khoa học - kỹ thuật dành cho học sinh Trung học

Ngày 23 tháng 11 năm 2018

- Tham luận: Ông Trần Thanh Xuân - THPT Trần Trường Sinh

- Tham luận: Bà Võ Thị Kim Ngân - THPT Phan Ngọc Tòng

- Tham luận: Ông Ngô Văn Đức - THPT Phan Thanh Giản

- Tham luận: Ông Nguyễn Văn Thiện - THPT Ca Văn Thỉnh

- Tham luận: Ông Nguyễn Văn Quốc - THPT Diệp Minh Châu

lượng dạy học môn Lịch sử tại các trường THPT và các TT GDNN-GDTX

Bế mạc Hội thảo

-   -

BÁO CÁO ĐỀ DẪN TẠI HỘI THẢO NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ

Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

- Sở Giáo dục và Đào tạo -

Trong công cuộc đổi mới hiện nay đòi hỏi giáo dục phổ thông phải đào tạo những con người phát triển toàn diện, nhà trường phổ thông là môi trường phải đáp ứng được yêu cầu của xã hội Mỗi môn học ở nhà trường phổ thông với đặc trưng của mình đều góp phần giáo dưỡng, giáo dục thế hệ trẻ, trong đó có sự đóng góp của môn Lịch sử Những con người thật, việc thật trong lịch sử, đặc biệt là lịch sử dân tộc có ý nghĩa quan trọng, là tấm gương phản chiếu có tác dụng giáo dục thế hệ trẻ sâu sắc

Bộ môn Lịch sử có ưu thế trong việc góp phần đào tạo thế hệ trẻ theo mục tiêu giáo dục của Đảng, nhà nước và nhân dân ta Với mục tiêu đó, phải đào tạo nên những con người phát triển toàn diện phù hợp với sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá; là những con người có lý tưởng cách mạng, xứng đáng là người Việt Nam trong thế kỉ XXI Vì thế, giáo dục Lịch sử phải được coi trọng Thế nhưng, trong những năm gần đây, dưới tác động của nền kinh tế thị trường, tác động của bối cảnh

xã hội hiện đại, vai trò và vị thế của các môn khoa học xã hội trong nhà trường nói chung, môn Lịch sử nói riêng chưa được đánh giá đúng vai trò và nhiệm vụ của nó trong công tác “dạy chữ, dạy người” mà môn học có ưu thế

1 Những biểu hiện chung về thực trạng việc dạy học Lịch sử ở trường phổ thông hiện nay

Những năm gần đây, việc dạy học Lịch sử ở nhà trường phổ thông có những bước tiến đáng kể về nội dung, nhận thức và phương pháp dạy học nhưng vẫn chưa đáp ứng được yêu cầu đặt ra Điều này đã làm cho các nhà khoa học, nhà giáo dục lịch sử, nhà giáo ở trường phổ thông và toàn xã hội phải lo lắng

Qua các kỳ thi Trung học phổ thông quốc gia (THPT QG), dư luận, báo chí quan tâm nhiều hơn đến kết quả của bộ môn Lịch sử, về sự giảm sút số lượng thí sinh tham gia, chất lượng của môn học này Về hệ quả của nó, có nhiều ý kiến khác nhau: Chưa được quan tâm đúng mức, chỉ là bộ môn phụ, không phải là môn phải đầu tư để xét tuyển đại học, sách giáo khoa không phù hợp, nội dung quá tải, phương pháp dạy và học lịch sử còn lạc hậu nên học sinh không hứng thú trong học tập, … Việc đánh giá đúng thực trạng dạy - học môn Lịch sử hiện nay và tìm ra nguyên nhân dẫn đến thực trạng đó, sẽ góp phần đề xuất những giải pháp khắc phục tình trạng nêu trên

2 Thực trạng dạy học lịch sử ở các trường THPT tỉnh Bến Tre và các nhân tố cần quan tâm

Dạy học Lịch sử ở trường phổ thông cũng giống như dạy - học các môn khoa học khác trong hệ thống giáo dục quốc gia được phân bố thời lượng theo qui định của Bộ Giáo dục và Đào tạo; sách giáo khoa, tài liệu tham khảo giảng dạy và học tập cũng được đầu tư, cung cấp đầy đủ và phong phú hơn so với trước đây

Bên cạnh đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo (GD&ĐT), Sở GD&ĐT đã rất chú trọng đến công tác tập huấn, triển khai trang bị những kỹ năng cho giáo viên: Việc đổi mới phương pháp dạy và học, ứng dụng công nghệ thông tin trong dạy học, thực hiện chuẩn kiến thức kỹ năng, đổi mới tư duy trong kiểm tra đánh giá học sinh, kiểm tra đánh giá theo ma trận đề; giảng dạy theo hướng tích hợp về giáo dục tư tưởng và tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, tích hợp giáo dục môi trường, phòng chống tham nhũng; xây dựng hệ thống các tài liệu dạy học như: tài liệu giảng dạy phục vụ nội bộ, hệ thống hoá hiến thức, ngân hàng đề kiểm tra đáng giá, ngân hàng câu hỏi đăng trên website Sở GD&ĐT và các đơn vị trường học; các giải pháp sinh hoạt chuyên môn như: sinh hoạt chuyên môn theo cụm, theo trường, trên trường học kết nối, … Tất cả những giải pháp này góp phần làm biến chuyển công tác dạy học Lịch sử trong nhà trường, công tác giảng dạy và học tập của bộ môn Lịch sử bắt đầu có sự thay đổi tích cực hơn trước Song cũng còn nhiều hạn chế, cần tiếp tục có những giải pháp thúc đẩy trong thời gian tới

Thực trạng dạy học bộ môn thể hiện qua các dữ liệu sau:

Tại kỳ thi THPT QG, cả nước có hơn 565.000 thí sinh dự thi môn Lịch sử, có đến 83,24% đạt điểm dưới trung bình Sau đây là các biểu đồ thống kê số lượng thí sinh của các tỉnh thành có điểm trên 8 điểm và dưới 3 điểm:

- Số thí sinh Bến Tre dự thi là 5.287/tổng số thí sinh là 11.675, chiếm tỉ lệ 45.35%; thí sinh đạt điểm trên 5 chiếm tỉ lệ 20.56%, điểm dưới 5 là 79.44% (không

kể thí sinh tự do) So với một số tỉnh: Tỉ lệ điểm dưới Trung bình Đà Nẵng là 90%, Thành phố Hồ Chí Minh 80.9%, Đồng Nai 87.24%, Quảng Trị 83%, …

- Thống kê Kết quả thi THPT QG của các đơn vị năm 2018 (Phụ Lục)

a Việc triển khai dạy học theo định hướng phát triển năng lực học và năng lực tự học của học sinh

“Chương trình cấp THPT qui định mục tiêu kế hoạch giáo dục của cấp học; các định hướng về phương pháp tổ chức giáo dục, đánh giá kết quả giáo dục, sự phát triển logic của các nội dung kiến thức của từng môn học, lớp học Chương trình cấp THPT còn đề cập đến những yêu cầu tối thiểu về kiến thức, kỹ năng và thái độ trên các lĩnh vực học tập mà học sinh cần và có thể đạt được sau khi hoàn

thành cấp học” (Hướng dẫn thực hiện Chương trình Sách giáo khoa lớp 12 môn

Lịch sử - năm 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo) Yêu cầu trên đã thể hiện qua chuẩn

kiến thức kỹ năng của cấp học, trên các lĩnh vực bộ môn, gắn kết nhau nhằm đạt được mục tiêu giáo dục của cấp học

Trong việc thực hiện dạy học bộ môn, giáo viên đã quán triệt tốt việc sử dụng chuẩn kiến thức kỹ năng, biết khai thác thác tốt nội dung sách giáo khoa để làm hoàn thiện nội dung bài học

Tuy nhiên vấn đề này cũng còn nhiều thách thức:

Việc dạy học cần hướng đến việc phân hoá đối tượng học sinh, tránh tình trạng chỉ cung cấp cho học sinh kiến thức tối thiểu, qua dạy học phải nâng cao năng lực nhận thức qua việc tổ chức các hoạt động học tập nhằm phát huy lao động sư phạm sáng tạo của giáo viên, tính tích cực và chủ động của học sinh trong học tập

Rèn luyện cho học sinh khả năng tự học trên lớp và ở nhà theo định hướng và nhiệm vụ do giáo việt đặt ra

b Việc ứng dụng CNTT trong dạy học

Việc khai thác các phương tiện công nghệ bắt đầu phát huy hiệu quả thiết thực của nó trong công tác giảng dạy Đa số giáo viên đều biết sử dụng các phương tiện phục vụ dạy học, làm phong phú thêm, sinh động thêm bài giảng, thu hút hơn hoạt động học tập, rút ngắn được thời gian do thao tác trên máy tính thay vì chuẩn

bị dụng cụ trực quan truyền thống

Thách thức:

- Ngại sử dụng máy móc, thiết bị

- Cần tiếp tục khai thác, thẩm định và xứ lý tư liệu trên mạng Internet như một kênh thông tin làm phong phú nội dung dạy học, …; xử lý phim ảnh, âm thanh,

+ Tổ chức thảo luận nhóm: ít chú trọng những nội dung mà học sinh rút ra được những điểm mới qua bài học; hệ thống câu hỏi gợi mở để hỗ trợ, khuyến khích hoạt động tích cực của học sinh chưa được chú trọng nhiều

d Việc nghiên cứu bộ tài liệu Ôn tập và Hệ thống hoá kiến thức môn Lịch sử

Tài liệu Ôn tập THPT và tài liệu Hệ thống hoá kiến thức được xây dựng trên

cơ sở trao đổi góp ý và chỉnh lý cùng với giáo viên cốt cán và các tổ trưởng chuyên môn; xây dựng và phát hành trên website của Sở Giáo dục và đào tạo, đây là những tài liệu bổ trợ cho quá trình học tập của học sinh Đa số các đơn vị đã tiếp cận và khai thác các tài liệu này trong quá trình dạy học và ôn thi THPT QG

Về Hệ thống hoá kiến thức: Đây là cách thể hiện kiến thức một cách hệ thống bằng sơ đồ, niên biểu, bảng hệ thống trên toàn chương trình lớp 12; cách thể hiện chuẩn kiến thức, kỹ năng và sách giáo khoa một cách cô đọng nhằm giúp học sinh

Hầu hết các đơn vị đều có ý thức chủ động trong việc chuẩn bị thi THPT QG đối với môn Lịch sử; có định hướng sớm đến học sinh và phụ huynh để nhờ sự tác động hỗ trợ; định hướng nội dung bài học để học sinh có sự chuẩn bị ngay từ đầu;

tổ chuyên môn của từng đơn vị nhà trường có kế hoạch cụ thể đến từng nội dung ôn tập; có kế hoạch tăng tiết để rèn luyện thêm cho học sinh đáp ứng yêu cầu thi cử

Tuy nhiên, một số nơi vẫn còn gặp nhiều khó khăn:

+ Chưa có kế hoạch chuẩn bị từ đầu năm học

+ Chưa động viên được ý thức học tập; chưa tạo được mối quan hệ hài hoà hỗ trợ giữa giáo viên và học sinh

+ Việc quản lý được nội dung khi thực hiện kế hoạch tăng giờ, tăng tiết

e Việc tổ chức hoạt động trải nghiệm và ngiên cứu khoa học

Cần tiếp tục quan tâm triển khai tổ chức các hoạt động trải nghiệm, sử dụng các di sản vật thể, phi vật thể vào dạy học và nghiên cứu khoa học trong nhà trường phù hợp với điều kiện thực tế của đơn vị

Trên đây là một số khái quát sơ lược về tình hình dạy và học môn Lịch sử hiện nay Nhân hội thảo, chúng tôi đã nhận được sự chia sẻ của quý vị tổ trưởng tổ chuyên môn và giáo viên cốt cán từ các huyện, thành phố:

- Ông Trần Thanh Xuân - Giáo viên Trường THPT Trần Trường Sinh: Công tác quản lý của tổ chuyên môn của Trường THPT Trần Trường Sinh trong giải pháp nâng cao chất lượng ôn thi THPT QG và bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử;

- Bà Trần Thị Thanh Tuyền - Giáo viên Trường THPT Nguyễn Đình Chiểu:

- Ông Ngô Văn Đức - Giáo viên Trường THPT Phan Thanh Giản: Thực trạng dạy học Lịch sử và bài học kinh nghiệm từ thực tế ôn thi THPT QG tại Trường

THPT Phan Thanh Giản;

- Bà Võ Thị Kim Ngân - Giáo viên Trường THPT Phan Ngọc Tòng: Giải pháp nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử trong trường THPT;

- Ông Nguyễn Văn Quốc - Giáo viên Trường THPT Diệp Minh Châu: Sử dụng câu hỏi để phát huy tính tích cực, chủ động của học sinh trong dạy học môn Lịch sử;

- Ông Nguyễn Văn Thiện - Giáo viên Trường THPT Ca Văn Thỉnh: Tổ chức hoạt động trải nghiệm môn Lịch sử cho học sinh Trường THPT Ca Văn Thỉnh

Qua phần trình bày các tham luận chúng tôi rất mong nhận được các ý kiến chia sẻ nhân hội thảo hôm nay của quý thầy cô quản lý các tổ chuyên môn, các giáo viên cốt cán của các trường THPT và các trung tâm GDNN-GDTX nhằm tìm giải pháp thiết thực cho việc nâng cao chất lượng bộ môn trong thời gian tới

Các nội dung định hướng trao đổi

Trong khuôn khổ Hội thảo, chúng tôi rất mong quí vị tập trung trao đổi, chia

sẻ giải pháp cho các vấn đề sau đây:

- Nâng cao hiệu quả dạy học bộ môn Lịch sử trên hai phương diện: chất lượng đại trà và mũi nhọn;

- Nâng cao hiệu quả công tác tổ chức ôn tập THPT QG;

- Tổ chức các hoạt động trải nghiệm môn học và triển khai công tác nghiên cứu khoa học cho học sinh và bảo trợ dự án nghiên cứu khoa học của giáo viên môn Lịch sử;

- Việc đổi mới và xây dựng nội dung sinh hoạt tổ chuyên môn, sinh hoạt chuyên môn liên trường, …

Nâng cao chất lượng dạy học lịch sử là yêu cầu quan trọng, nhất là trong bối cảnh chuẩn bị cho kỳ thi THPT QG, trong khuôn khổ buổi hội thảo này, cần tập trung vào những vấn đề khó khăn, cần thảo luận sâu hơn nữa, chi tiết hơn nữa để thống nhất những giải pháp thiết thực nhằm đạt được mục đích nâng cao hiệu quả giảng dạy môn Lịch sử trong những năm tiếp theo

*****

PHỤ LỤC THỐNG KÊ CHẤT LƯỢNG MÔN LỊCH SỬ QUA KÌ THI TN THPT QUỐC GIA NĂM 2018

21 Lê Hoài Đôn 247 60.84 159 335 82.51 71 134 72.43 51 131 70.81 54 122 65.95 63 39 17.65 182 197 89.14 24 220 99.55 1 75 18.47 331

CÔNG TÁC QUẢN LÝ CỦA TỔ CHUYÊN MÔN CỦA TRƯỜNG THPT TRẦN TRƯỜNG SINH TRONG GIẢI PHÁP

NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ÔN THI THPTQG

VÀ BỒI DƯỠNG HỌC SINH GIỎI MÔN LỊCH SỬ

- Trần Thanh Xuân - Trường THPT Trần Trường Sinh -

I GIẢI PHÁP CỦA TỔ CHUYÊN MÔN TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG ÔN THI TRUNG HỌC PHỔ THÔNG QUỐC GIA (THPT QG)

* Thực trạng và giải pháp trong nâng cao chất lượng ôn thi THPT QG

Trường THPT Trần Trường Sinh thành lập năm 2001 đến nay trải qua 17 năm, trường thuộc địa bàn vùng sâu, vùng xa của huyện Thạnh Phú Học sinh thường không có điều kiện học tốt các môn Khoa học tự nhiên nên các em đầu tư vào các môn khoa học xã hội, đa số học sinh có khả năng học tập trung bình - yếu); các thế hệ học sinh đàn anh từng chọn các môn Khoa học xã hội và đạt được kết quả khá cao trong thi Tốt nghiệp Trung học phố thông và Đại học - Cao đẳng, đạt kết quả tương đối trong thi học sinh giỏi cấp tỉnh, thi chọn đội tuyển thi học sinh giỏi cấp quốc gia Những kết quả phấn đấu đó của các em học sinh cũng khuyến khích các em chọn thi tổ hợp môn khoa học xã hội

Trong bối cảnh chung hiện nay, học sinh quay lưng với môn Lịch sử nhưng ở Trường THPT Trần Trường Sinh học chọn sinh chọn thi môn Lịch Sử chiếm tỉ lệ 65% đến 70% trên tổng số học sinh trường Chúng tôi, cho rằng đây là dấu hiệu học sinh vẫn thích học bộ môn này, nhưng đó cũng là thử thách rất lớn cho cán bộ quản

lí và giáo viên giảng dạy bộ môn Lịch sử của nhà trường Câu hỏi luôn được đặt ra là: Làm thế nào để đảm bảo chất lượng học tập và thi cử cho học sinh ? Vì vậy, tổ chuyên môn luôn trao đổi để có các giải pháp phù hợp nhằm duy trì và nâng cao chất lượng dạy học của bộ môn

* Giải pháp nâng cao kết quả thi THPT QG

Tổ chuyên môn luôn nghiên cứu kỹ quy chế thi, cấu trúc đề thi minh hoạ của

Bộ GD&ĐT để có tham mưu cho Lãnh đạo nhà trường tiến hành phân luồng học sinh, xác định được học sinh chọn thi tổ hợp môn thi THPT QG vào cuối năm lớp

11 Khi các em vào lớp 12 thì đã sẵn sàng tâm thế cho việc học tổ hợp môn mà các

em đã chọn

Khi học sinh đã chọn tổ hợp môn Khoa học xã hội, nhà trường phân chia lớp dựa theo năng lực học sinh (căn cứ vào kết quả học tập của năm học trước) để phân hóa theo năng lực học tập và ôn tập phù hợp với từng đối tượng Việc nghiên cứu

kỹ quy chế thi, đề minh hoạ còn nhằm xác định dung lượng kiến thức của các khối lớp 10, 11, 12 để có định hướng kế hoạch ôn tập, kế hoạch tự học cho học sinh; xác định các tỷ lệ cấp độ nhận thức trong từng đề kiểm tra: nhận biết, thông hiểu, vận dụng thấp, vận dụng cao Từ đó, cũng định hướng được việc đổi mới trong cả tiến trình kiểm tra, đánh giá trong năm học để rèn luyện kỹ năng làm bài và tiếp cận với cách ra đề của Bộ Giáo dục và Đào tạo

Việc tiến hành ôn tập theo 2 giai đoạn, được tiến hành từ đầu năm học, kết hợp với việc tăng tiết, tạo điều kiện thuận lợi cho học sinh học tập

Việc tham mưu phân công giáo viên giảng dạy lớp Khoa học xã hội phải đảm bảo các điều kiện sau: có kinh nghiệm giảng dạy và hỗ trợ học sinh ôn tập, có phương pháp và phải có tính kiên nhẫn, vì học sinh chọn tổ hợp môn Khoa học xã hội phần lớn đều học yếu các môn Khoa học tự nhiên

Sử dụng tài liệu ôn tập: căn cứ theo chuẩn kiến thức kĩ năng, Sách giáo khoa

và một số tài liệu trắc nghiệm tham khảo, bộ đề thi trắc nghiệm các năm trước và cả

dữ liệu câu hỏi, trắc nghiệm của tổ chuyên môn

Luyện kỹ năng làm bài kiểm tra qua kiểm tra thử, thi thử sau khi hết giai đoạn lịch sử theo 4 cấp độ nhận thức, chấm và chữa bài kịp thời cho học sinh nhằm giúp học sinh rút kinh nghiệm qua thực tế làm bài

Kết hợp giáo viên chủ nhiệm động viên những học sinh còn chậm, những học sinh thái độ học chưa tốt Tạo group lớp trên các trang mạng xã hội như zalo để qua

đó khi học sinh không hiểu rõ vấn đề đã học thì nhờ giáo viên hoặc các bạn chia sẽ giúp đỡ

II GIẢI PHÁP TRONG VIỆC NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG BỒI DƯỠNG

HỌC SINH GIỎI MÔN LỊCH SỬ

* Thực Trạng

Trong lĩnh vực bồi dưỡng học sinh giỏi (BDHSG) môn Lịch sử ở trường phải trải qua những năm tháng thăng trầm, hiệu quả không cao Từ thực tế đó tôi tìm tòi và đúc kết nên giải pháp bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử trung học phổ thông đưa vào áp dụng đã thu được kết quả đáng khích lệ Từ năm học 2010 -

2011 đến năm học 2017-2018, có 51 học sinh HSG vòng tỉnh, trong đó có 1 giải nhất, 5 nhì, 18 giải ba

Với kết quả trên, phần lớn là sự nổ lực của các em học sinh, của phụ huynh,

sự quan tâm của các cấp, các ngành dành cho giáo dục mũi nhọn và đó cũng là thành quả của giải pháp mới trong bồi dưỡng học sinh giỏi môn Lịch sử bậc trung học phổ thông của tổ chuyên môn nhà trường

* Một số giải pháp của nhà trường

Phân công giáo viên dạy bồi dưỡng trên cơ sở giáo viên bộ môn thống nhất cùng đảm nhận bồi dưỡng cho đội tuyển theo khối lớp hoặc theo chủ đề, giai đoạn lịch sử hoặc một giáo viên duy nhất đảm trách và phải hoàn toàn chịu trách nhiệm với kết quả đạt được của đội tuyển Giáo viên được phân công ý thức vai trò và trách nhiệm đối với đội tuyển nên không ngừng trau dồi chuyên môn nghiệp vụ để giữ vững thành tích cho đội tuyển đồng thời giữ vững thành tích mũi nhọn của nhà trường Giáo viên chủ động phân phối thời gian và chương trình nội dung bồi dưỡng cho phù hợp Yêu cầu phải đầu tư soạn giảng bằng những nội dung cụ thể theo chương trình qui định (hướng dẫn của Sở Giáo dục và Đào tạo)

Những năm qua, kỳ thi chọn HSG vòng tỉnh diễn ra vào khoảng nửa đầu tháng 10, chọn đội tuyển thi học sinh giỏi cấp quốc gia diễn ra vào khoảng nửa đầu

tháng 1 hàng năm Nhưng kể từ năm học 2017 - 2018 có sự thay đổi là: thi chọn học sinh vào đội tuyển tham dự kì thi học sinh giỏi quốc gia của tỉnh tổ chức vào tháng 8 và thi học sinh giỏi quốc gia tháng 1, thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh vào tháng 2 Từ mốc thời gian đó đòi hỏi tổ chuyên môn, giáo viên phải nghiên cứu chiến lược mới, việc phân phối chương trình ôn tập phải đảm bảo phù hợp, vừa sức

và hiệu quả đối với học sinh

Giáo viên cần nắm được quy định của Sở GD&ĐT về số lượng học sinh trong đội tuyển của từng môn về học lực, hạnh kiểm của học sinh tham gia đội tuyển Giáo viên đảm trách công tác BDHSG cần nắm được tinh thần chỉ đạo của ngành về khung chương trình kiến thức - kỹ năng Sau đó, sưu tầm, tập hợp tài liệu, dạng đề các năm và thiết kế giáo án, nội dung bồi dưỡng

Tiến hành chọn học sinh vào đội tuyển cho từng khối lớp 10,11,12: Đối với khối 10, phương án chọn là học sinh đã thi HSG ở trường THCS hay học sinh được giáo viên phát hiện trong quá trình giảng dạy trên lớp Đối với khối 11, ta có các phương án chọn vào đội tuyển như sau: Đội tuyển khối 11 có nền tảng từ đội tuyển khối lớp 10 thông qua quá trình bồi dưỡng và chọn lọc hay dựa vào năng lực trong quá trình học tập của học sinh khối 11, nếu học sinh có năng lực và đam mê thì giáo viên động viên các em vào đội tuyển để bổ sung thêm lực lượng đã phát hiện

từ năm lớp 10 Đối với khối 12: Khuyến khích những học sinh trong đội tuyển 10,

11 đạt kết quả kiểm tra theo yêu cầu, hoặc những em vừa đạt giải hoặc chưa đạt giải sẽ tiếp tục vào đội tuyển lớp 12

Việc tiến hành dạy bồi dưỡng: Thời lượng và nội dung dạy bồi dưỡng cho từng khối lớp theo quy định của Sở GD&ĐT

Về hình thức kiểm tra, đánh giá: Ngoài việc kiểm tra kiến thức giáo viên cũng cần kiểm tra động cơ, thái độ học tập của các thành viên trong đội tuyển để kịp thời động viên, điều chỉnh Khảo sát chất lượng đội tuyển để lập hồ sơ dự thi: Kết quả khảo sát là tổng điểm của các lần kiểm tra được thực hiện trong suốt quá trình tham gia bồi dưỡng Khi khảo sát chất lượng đạt và đủ điều kiện dự thi, giáo viên lập danh sách gửi về lãnh đạo trường xem xét và duyệt gửi về Sở GD&ĐT

Khen thưởng và tuyên dương: Việc khen thưởng và vinh danh kịp thời góp phần tạo động lực cho bản thân các em, đó cũng là tấm gương cổ vũ và động viên các thế hệ học sinh sau này tiếp bước Bên cạnh đó, những học sinh giỏi cấp tỉnh sẽ

có nhiều cơ hội nhận học bỗng khuyến học khuyến tài từ các nguồn học bỗng, nhất

là những em có hoàn cảnh khó khăn

Những giải pháp trên đã mang lại kết quả khả quan trong việc ôn thi THPTQG, công tác BDHSG với các bước tiến hành và thực hiện như nêu trên, trong nhiều năm qua tôi đã áp dụng đạt kết quả khả quan Vì vậy, tôi xin chia sẻ và mong quý vị trao đổi thêm để làm tiền đề cho những giải pháp mới hiệu quả hơn góp phần nâng cao hiệu quả giáo dục của tỉnh nhà trong thời gian tới

*****

GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ TRONG TRƯỜNG THPT

- Võ Thị Kim Ngân - Trường THPT Phan Ngọc Tòng -

Trong giai đoạn hiện nay, ngành Giáo dục và Đào tạo nước ta đang tiến hành đổi mới toàn diện về nội dung và phương pháp dạy học Do vậy, việc dạy - học của giáo viên và học sinh cũng cần phải đổi mới, nhất là bộ môn Lịch sử Thực trạng hiện nay, học sinh chưa chú trọng đúng mức đối với môn Lịch sử nên không say mê lắm với môn học này

Từ thực tế kết quả đạt được qua từng năm học, nhìn chung kết quả học tập tại Trường Trung học phổ thông (THPT) Phan Ngọc Tòng còn khá thấp Vì vậy, việc đưa ra những giải pháp nhằm cải thiện, nâng cao chất lượng dạy học môn Lịch sử là rất cần thiết Người giáo viên phải không ngừng đổi mới phương pháp dạy học, làm phong phú sinh động trong từng nội dung bài giảng để cuốn hút học sinh tiếp thu Qua đó, đáp ứng được mục tiêu bộ môn: “Môn Lịch sử ở trường phổ thông nhằm giúp cho học sinh có được những kiến thức cơ bản, cần thiết về lịch sử dân tộc và lịch sử thế giới; góp phần hình thành thế giới quan khoa học, giáo dục lòng yêu quê hương, đất nước truyền thống dân tộc, cách mạng, bồi dưỡng các chức năng tư duy, hành động, thái độ ứng xử đúng đắn trong đời sống

sẽ phát huy được khả năng tư duy sáng tạo của mình

Thứ hai:

Tổ chuyên môn luôn chú trọng việc khai thác có hiệu quả kiến thức lịch

sử địa phương trong dạy học Bởi vì, trong lịch sử dân tộc, phần lịch sử địa phương cũng có tầm quan trọng và ý nghĩa to lớn, góp phần giáo dục thế hệ trẻ lòng yêu quê hương đất nước, tự hào về những chiến công oanh liệt, về những anh hùng dân tộc, về truyền thống anh hùng trên quê hương “Đồng khởi” Bến Tre nói riêng và của dân tộc Việt Nam nói chung Thông qua các tranh ảnh, phim tư liệu, từ đó tạo ra được sự hứng thú với giờ học lịch sử địa phương hơn, tăng cường tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng năng lực tự học, lòng say mê học tập bộ môn

Thứ ba:

Chú trọng kết hợp đa dạng các phương pháp học tập Việc kết hợp, linh hoạt trong kỹ thuật dạy học làm học sinh không cảm thấy nhàm chán, tiết học sinh động hơn, các em học sinh tỏ ra hứng thú với tiết học lịch sử hơn, phát huy được tính tích cực của người học Từ thực tế giảng dạy, qua việc kiểm tra kết quả nhận thức của học sinh trong hoạt động củng cố nội dung bài học thể hiện rõ ràng tính hiệu quả: Học sinh trả lời tốt các nội dung câu hỏi mà giáo viên đặt ra Khả năng vận dụng kiến thức ở các mức độ thông hiểu và vận dụng thể hiện tốt hơn Thông qua kiến thức thực tiễn đã phát huy được tính tư duy của các em như biết phân tích, so sánh, tổng hợp vấn đề, … lĩnh hội kiến thức đã học, biết liên hệ thực tiễn

và rút ra các bài học kinh nghiệm, các nhận định, đánh giá tốt hơn

Việc sử dụng kết hợp đa dạng các phương pháp học tập trong dạy học môn Lịch sử thật sự có tác dụng tích cực trong việc phát triển năng lực nhận thức cho học sinh và nâng cao chất lượng bộ môn

- Thứ tư:

Việc dạy học nêu vấn đề kết hợp thảo luận nhóm được chú trọng Qua đó giúp cho học sinh có thói quen tư duy độc lập và sáng tạo, các em sẽ từng bước rèn luyện khả năng ngôn ngữ, cách trình bày nội dung về một vấn đề lịch sử Đây cũng là một trong những phương pháp góp phần thiết thực vào việc nâng cao chất lượng bộ môn, nhất là việc phát triển năng lực nhận thức các vấn đề lịch sử ở học sinh

- Thứ năm:

Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phát triển năng lực học sinh Chú trọng nhận xét đánh giá thông qua bài làm của học sinh Thông qua đó người giáo viên giúp cho học sinh có sự tiến bộ hơn trong học tập

Trong quá trình giảng dạy chúng tôi luôn hướng đến việc phân hóa đối tượng học sinh, chú trọng định hướng phát triển năng lực tự học cho các em học sinh; chú trọng đến việc nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên qua đổi mới sinh hoạt tổ chuyên môn bằng hoạt động nghiên cứu bài học, chú trọng đưa ra các vấn

đề khó để thảo luận nhằm tìm giải pháp thực hiện tốt trong giảng dạy; trao đổi về việc xây dựng các chủ đề dạy học, việc tổ chức các hoạt động trải nghiệm sáng tạo, … nhằm tạo cơ hội cho việc hỗ trợ nâng cao tay nghề của giáo viên và tiếp cận tốt với việc triển khai Chương trình môn học mới trong thời gian tới

Trên đây là những giải nhằm phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, góp phần nâng cao chất lượng dạy học bộ môn ở trường THPT Phan Ngọc Tòng, rất mong được sự trao đổi chia sẻ kinh nghiệm của quý đồng nghiệp để công tác dạy và học môn Lịch sử trong nhà trường đạt kết quả tốt hơn./

******

từ thời nguyên thủy đến hiện đại của hai tiến trình lịch sử thế giới và Việt Nam

Để tạo điều kiện thuận lợi cho việc dạy học, ôn thi THPT QG, cuối năm học lớp 11, nhà trường tổ chức điều tra thông tin chọn khối thi, bài thi tự chọn môn tổ hợp khoa học tự nhiên (KHTN) hoặc môn tổ hợp (KHXH), làm cơ sở cho việc xếp lớp khối 12 Đa số học sinh khá, giỏi chọn bài thi THPT QG là tổ hợp môn thi khoa

tự nhiên Do áp lực học tập nhiều môn, phải ưu tiên đầu tư cho các môn thi xét tuyển đại học nên ý thức học tập bộ môn của một bộ phận không nhỏ học sinh chưa tốt Số học sinh chọn bài thi tổ hợp môn KHXH không nhiều (khoảng 10%) Cũng giống như nhiều đơn vị trường THPT khác, rất nhiều học sinh trong số này là học sinh trung bình, khá, gặp khó khăn trong học tập các môn KHTN và cũng không có năng khiếu học tập các môn KHXH

Trong tình hình như trên, nhóm giáo viên bộ môn Lịch sử đã thực hiện yêu cầu đổi mới hoạt động dạy học ở đơn vị, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và thực hiện tốt công tác ôn thi THPT QG, như sau:

1 Xây dựng kế hoạch dạy học, chuyên đề dạy học, đổi mới phương pháp, kĩ thuật dạy học, thực hiện chủ trương dạy học tích hợp:

Thực hiện chủ trương rà soát, tinh giảm nội dung dạy học phù hợp chuẩn kiến thức, kỹ năng và thái độ của chương trình môn học; thiết kế lại các tiết học trong sách giáo khoa thành các bài học theo chủ đề, nhóm chuyên môn đã xây dựng lại phân phối chương trình môn học, cân đối lại thời lượng ở một số bài học Xây dựng

và triển khai thực hiện kế hoạch dạy học hai chủ đề ở chương trình lịch sử lớp 10:

Xã hội cổ đại và Văn hóa Việt Nam thời phong kiến (từ thế kỉ X - nửa đầu thế kỉ XIX)

Quá trình dạy học các chủ đề được thiết kế thành các hoạt động học của học sinh dưới dạng các nhiệm vụ học tập, được thực hiện trên lớp hoặc ở nhà Phương pháp dạy học hướng đến phát huy tính tích cực, chủ động và sáng tạo của học sinh trong việc thực hiện các nhiệm vụ học tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên