tuçn 6 phçn i di truyòn vµ biõn dþ ch­¬ng i c¸c thý nghiöm cña men §en tuçn 1 tiõt thø 1 ngµy so¹n ngµy 10 th¸ng 8 n¨m 2010 ngµy d¹y ngµy 16 th¸ng 8 n¨m 2010 bµi 1 men ®en vµ di truyòn häc i môc tiªu

- Đề xuất được các biện pháp bảo vệ đa dạng các hệ sinh thái phù hợp địa phương Rèn luyện kĩ năng làm việc với SGK và thảo luận nhóm?. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường II.[r]

Phần I: Di truyền và biến dị chơng I: CáC THí NGHIệM CủA MEN ĐEN

- HS trình bày đợc mục đích, nhiệm vụ và ý nghĩa của di truyền học

- Hiểu đợc công lao và trình bày đợc phơng pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen

- Hiểu và ghi nhớ một số thuật ngữ và kí hiệu trong di truyền học

III Tiến trình dạy học:

Mở bài: Di truyền học tuy mới đợc hình thành từ đầu thế kỉ XX nhng chiếm một vị tríquan trọng trong sinh học Men đen – ngời đạt nền móng cho di truyền học

Hoạt động 1: Liên hệ bản thân để thấy

? Thế nào là di truyền, biến dị

HS: Nêu 2 hiện tợng di truyền và biến dị

GV tổng kết lại và giải thích rõ ý:”Biến dị

và di truyền là 2 hiện tợng song song, gắn

liền với quá trình sinh sản’’

- GV yêu cầu HS trình bày nội dung và ý

nghĩa thực tiễn của di truyền học

GV tổng kết lại ý chính của hoạt động1

Hoạt động: Tìm hiểu từng cặp tính

trang đem lai

GV:Yêu cầu 1 HS đọc tiểu sử Menđen

- Giới thiệu tình hình nghiên cứu di truyền

ở thế kỉ XIX và phơng pháp nghiên cứu di

truyền của Menđen

GV: Yêu cầu HS quan sát H1.2 nêu nhận

xét về đặc điểm của từng cặp tính trạng

mang lai

GV: Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

nêu đợc phơng pháp nghiên cứu di truyền

- Biến dị là hiện tợng con sinh ra khác với

bố mẹ và khác nhau ở nhiều chi tiết

- HS sử dụng t liệu SGK để trình bày

* Di truyền học nghiên cứu cơ sở vật chất,cơ chế, tính quy luật của hiện tợng ditruyền và biến dị

2 Menđen – Ng ời đặt nền móng cho di truyền học

- 1 HS đọc tiểu sử của Men đen trang 7SGK cả lớp theo dõi

HS: Quan sát và phân tích hình 1.2 nêu

đợc sự tơng phản của từng cặp tính trạng.(ví dụ: Vàng – trơn; xanh – nhăn, ).HS: Đọc kĩ thông tin SGK mục 2 Trìnhbày đợc nội dung cơ bản của phơng phápphân tích các thế hệ lai của Menđen

GV: nhấn mạnh thêm tính chất độc đáo

trong phơng pháp nghiên cứu di truyền

của Menđen

?* Tại sao Menđen chọn đậu Hà Lan

làm đối tợng nghiên cứu.

Hoạt động 3: Tìm hiểu một số thuật

ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền học

- GV hớng dẫn học sinh nghiên cứu một

số thuật ngữ

? Lấy ví dụ minh hoạ cho từng ví dụ

GV: Cho HS nêu kí hiệu thờng dùng

- Một vài HS phát biểu – Lớp nhận xét

bổ sung

* Phơng pháp phân tích các thế hệ lai:

- Lai các cặp bố mẹ khác nhau về mộthoặc một số cặp tính trạng thuần chủng t-

ơng phản, rồi theo dõi sự di truyền riêng rẽcủa từng cặp tính trang đó trên con cháucủa từng cặp bố mẹ

- Dùng toán thống kê để phân tích các sốliệu thu đợc Từ đó rút ra các quy luật ditruyền các tính trạng

3 Một số thuật ngữ và kí hiệu cơ bản của di truyền học

: Giao tử đực(cơ thể đực) : Giao tử cái(cơ thể cái) F: Thế hệ con

C Củng cố:

1 Trình bày nội dung phơng pháp phân tích các thế hệ lai của Menđen

2 Dành cho HS khá giỏi:Tại sao Men đen lại chọn các cặp tính trạng tơng phản đểthực hiện các phép lai? (gợi ý: Vì dễ dàng theo dõi các cặp tính trạng sự di truyền cáctính trạng ở thế hệ lai)

3 Lấy ví dụ về tính trạng ở ngời để minh hoạ cho khái niệm “cặp tính trạng tơngphản”

I Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: HS trình bày và phân tích đợc thí nghiệm: Lai một cặp tính trạng củaMenđen

- Hiểu và ghi nhớ các khái niệm: Kiểu gen, kiểu hình, thể đồng hợp, thể dị hợp

- Hiểu và phát biểu đợc nội dung quy luật phân ly độc lập

- Giải thích đợc kết quả thí nghiệm theo quan điểm của Menđen

1 Kiểm tra bài cũ: gọi 2 HS lên trả lời câu hỏi số 1, số 2 SGK trang 7.

2 Bài mới: Hoạt động của GVvà HS Nội dung Hoạt động 1: Tìm hiểu thí nghiệm của Menđen GV: Sử dụng bảng 2 để phân tích các khái niệm kiểu gen, kiểu hình, tính trạng trội, tính trạng lặn GV: Hớng dẫn học sinh quan sát tranh H2.1 giới thiệu sự thụ phấn nhân tạo trên cây đậu Hà Lan GV: Yêu cầu HS nghiên cứu bảng 2 SGKvà thảo luận: - Nhận xét kiểu hình ở F1 - Xác định tỉ lệ kiểu hình ở F2 trong từng trờng hợp HS: Phân tích bảng số liệu, thảo luận nhóm nêu đợc: - Rút ra tỉ lệ kiểu hình ở F2 GV: Yêu cầu HS trình bày lại thí nghiệm của Menđen HS: Trình bày lại thí nghiệm GV nhấn mạnh về sự thay đổi giống làm mẹ thì kết quả thu đợc không thay đổi vai trò di truyền nh nhau của bố và mẹ - Yêu cầu HS nhắc lại nội dung quy luật phân li Hoạt động 2: Tìm hiểu nguyên nhân của hiện t ợng đồng tính ở F 1 và phân tính ở F 2 Gv giải thích quan niệm đơng thời của Menđen về di truyền GV:Yêu cầu HS làm bài tập mục SGK trang 9 -Tỉ lệ các loại giao tử ở F1 và tỉ lệ các loại hợp tử ở F2? ?* Tai sao F2 lại có tỉ lệ 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng? GVhoàn thiện kiến thức và yêu cầu HS giải thích kết quả thí nghiệm củaMenđen 1.Thí nghiệm của Menđen a Các khái niệm: HS đọc và ghi nhớ các khái niệm - Kiểu hình: Là tổ hợp toàn bộ các tính trạng của cơ thể - Tính trạng trội: Là tính trạng đợc biểu hiện ở F1 - Tính trạng lặn: Là tính trạng đến F2 mới đợc biểu hiện b Thí nghiệm: - Kiểu hình ở F1 mang tính trạng trội(của bố hoặc mẹ) - Tỉ lệ kiểu hình ở F2: Hoa đỏ 705 3,14 3

Hoa trắng 224 1 1

Thân cao 487 2,8 3

Thân lùn 177 1 1

Quả lục 428 3,14 3

Quả vàng 224 1 1

* Lai hai giống đậu Hà Lan thuần chủng khác nhau về một cặp tính trạng thuần chủng tơng phản Ví dụ: P: Hoa đỏ x Hoa trắng F1 100% Hoa đỏ F2 3 hoa đỏ : 1 hoa trắng (Kiểu hình có tỉ lệ 3 trội : 1lặn) c Nội dung quy luật phân ly - HS lựa chọn cụm từ phù hợp điền vào chỗ trống: (1) - đồng tính; (2) – 3 trội : 1 lặn * Quy luật phân li: (SGK)

2 Men đen giải thích kết quả thí nghiệm

HS quan sát H2.3 thảo luận nhóm xác định

đợc:

GF1: 1A : 1a

F2: 1AA : 2Aa : 1aa

- Vì hợp tử Aa biểu hiện kiểu hình trội giống hợp tử AA

Đại diện nhóm phát biểu ý kiến, nhóm khác bổ sung hoàn chỉnh đáp án

Kết luận: Theo Menđen

- Mỗi tính trạng do 1 cặp nhân tố di truyền quy định

- Trong quá trình phát sinh giao tử có sự

phân li của các cặp nhân tố di truyền.

- Các nhân tố di truyền đợc tổ hợp trongquá trình thụ tinh

b là những đặc điểm hình thái đợc biểu hiện

c bao gồm những đặc điểm cấu tạo và hình thái của cơ thể

d Cả a và c

D H ớng dẫn học ở nhà:

- Học bài, trả lời câu hỏi trong SGK 1,2,3 vào vở bài tập

- Làm bài tập 4 (GV hớng dẫn cách quy ớc gen và viết sơ đồ lai)

Tuần 2

Ngày soạn: Ngày tháng năm 2010 Ngày dạy: Ngày tháng năm 2010

Tiết thứ 3: Bài 3 Lai một cặp tính trạng (tiếp theo)

I Mục tiêu bài:

1 Kiến thức: Học xong bài này HS phải

- Hiểu và trình bày đợc nội dung, mục đích và ứng dụng của phép lai phân tích

- HIểu và giải thích đợc vì sao quy luật phân li chỉ nghiệm đúng trong những điều kiệnnhất định

- Nêu đợc ý nghĩa của quy luật phân li đối với lĩnh vực sản xuất

- Hiểu và phân biệt đợc sự di truyền trội không hoàn toàn(di truyền trung gian)

2 Kĩ năng: - Rèn kĩ năng hoạt động nhóm, luyện kĩ năng viết sơ đồ lai

II Đồ dùng dạy học:

GV: - Tranh minh hoạ lai phân tích

- Tranh phóng to hình 3 SGK

III Hoạt động dạy học:

A Kiểm tra bài cũ: HS1: Trình bày thí nghiệm của men đen trong lai 1 cặp tính trạng

– Giải thích kết quả thí nghiệm

HS2: Làm bài tập số 4 sgk

B Bài mới:

Hoạt động1: Tìm hiểu về lai phân

tích

GV yêu cầu HS nêu tỉ lệ các loại hợp tử

ở F2 trong thí nghiệm của Menđen từ

1AA : 2Aa : 1aa

HS ghi nhớ các khái niệm:

- Kiểu gen: Là tổ hợp toàn bộ các gen trong

- GV chốt lại kiến thức và nêu vấn đề:

Hoa đỏ có 2 loại kiểu gen AA và Aa

làm thế nào để xác định đợc kiểu gen

của cá thể mang tính trạng trội?

- HS căn cứ vào 2 sơ đồ lai – thảo luận

và nêu đợc:

GV hỏi tiếp: Vậy phép lai này gọi là gì?

GV tiếp tục yêu cầu HS làm bài tập điền

từ để nêu đợc nội dung của phép lai

phân tích

GV đa thêm thông tinđể HS phân biệt

đợc khái niệm lai phân tích với mục

đích của lai phân tích là nhằm xác định

KG của cơ thể mang tính trạng trội

Hoạt động 2:Tìm hiểu ý nghĩa của t -

ơng quan trội lặn

GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

trong SGK thảo luận:

Nêu tơng quan trội - lặn trọng tự nhiên?

HS: Thảo luận nhómthống nhất đáp án

Đại diện nhóm trình bày đáp án

?* Việc xác định tính trạng trội lặn

nhằm mục đích gì?

- Việc xác định độ thuần chủng của

giống có ý nghĩa gì trong sản xuất

- Muốn xác định giống có thuần chủng

hay không cần thực hiện phép lai nào?

HS: Xác định đợc cần sử dụng phép lai

phân tích và nêu nội dung phơng pháp

Hoạt động 3: Tìm hiểu về trội không

tuần hoàn

GV yêu cầu HS quan sát hình 3 nghiên

cứu thông tin SGK trả lời câu hỏi

- Nêu sự khác nhau về kiểu hình ở F1 và

F2 giữa trội không hoàn toàn với thí

nghiệm của Menđen

HS tự thu nhận thông tin, kết hợp quan

sát hình xác định kiểu hình của trội

không hoàn toàn

GV yêu cầu HS làm bài tập điền từ

Em hiểu thế nào là trội không hoàn

toàn?

HS trả lời

- Muốn xác định đợc kiểu gen của các thểmang tính trạng trội Đem lai với cá thểmang tính trạng lặn

* Khái niệm lai phân tích:

(Nội dung bài tập điền từ hoàn chỉnh)

2 ý nghĩa của t ơng quan trội lặn

- HS tự thu nhận và xử lí thông tin

* Trong tự nhiên mối tơng quan trội- lặn làphổ biến

- Tính trạng trội thờng là tính trạng tốt Cầnxác định tính trạng trội và tập trung nhiềugen trội quý vào một kiểu gen tạo giống có ýnghĩa kinh tế

- Trong chọn giống để tránh sự phân li tínhtrạng phải kiểm tra độ thuần chủng củagiống

3 Trội không tuần hoàn

F1: Biểu hiện tính trạng trung gian

F2: 1 trội : 2 trung gian : 1 lặn

- Điền các cụm từ lần lợt: “Tính trạng trunggian”, “1 : 2 : 1”

Kết luận: Trội không hoàn toàn là hiện tợng

di truyền trong đó kiểu hình của F1 biểu hiệntính trạng trung giangiữa bố và mẹ, còn F2

có tỉ lệ kiểu hình là 1 :2:1

Kết luận chung: HS đọc phần ghi nhớ trong SGK

C Củng cố:

Bài tập: khoanh tròn vào chữ cái đầu câu chỉ ý trả lời đúng:

1 Khi cho cây cà chua thuần chủng quả đỏ lai phân tích Kết qủa thu đợc:

a toàn quả đỏ c 1 quả đỏ : 1 quả vàng

b toàn quả vàng d 3 quả đỏ : 1 quả vàng

(biết tính trạng quả đỏ là trội, tính trạng quả vàng là lặn)

2 ở đậu Hà Lan gen A quy định tính trạng thân cao, gen a quy định thân thấp Cho laicây thân cao với cây thân thấp F1 thu đợc 51% cây thân cao, 49% cây thân thấp Kiểugen của phép lai trên là:

a P AA x aa c P: Aa x Aa

b.P: AA x Aa d P: Aa x aa

D H ớng dẫn học ở nhà:

- Học bài, trả lời câu hỏi 1,2 SGK vào vở bài tập

- Kẻ bảng 4 vào phiếu học tập Đọc trớc bài 4 – Lai hai cặp tính trạng

Tiết thứ 4:

Bài 4 Lai hai cặp tính trạng

Ngày soạn: Ngày tháng năm 2010 Ngày dạy: Ngày tháng năm 2010

I Mục tiêu: Học xong bài này HS phải

1 Kiến thức: - Mô tả đợc thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng của Men đen

- Biết phân tích kết quả thí nghiệm lai 2 cặp tính trạng của Men đen

- Hiểu và phát biểu đợc nội dung quy luật phân ly độc lập của Men đen

- Giải thích đợc khái niệm biến dị tổ hợp

Bảng phụ ghi nội dung bảng 4

HS: Phiếu học tập ghi nội dung bảng 4 SGK

III Hoạt động dạy học

A Kiểm tra bài cũ: Gọi 2 HS trả lời câu hỏi số 3 và làm bài tập số 4.

B Bài mới:

* Mở bài: Bằng thí nghiệm lai 1 cặp tính trạng Men đen đã phát hiện ra quy luật phân

li Vậy khi lai 2 cặp tính trạng Men đen phát hiện ra quy luật gì và giải thích sự xuấthiện biến dị tổ hợp nh thế nào?

Hoạt động 1:Thí nghiệm của Menđen

GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin,

quan sát hình 4 trình bày thí nghiệm

khác theo dõi bổ sung

-Từ kết quả thí nghiệm GV yêu cầu HS

hoàn thành bảng 4trang 15 Gợi ý HS coi

32 là 1 phầnđể tính các tỉ lệ còn lại

- GV treo bảng phụ để HS lên điền

1 Thí nghiệm của Menđen

a Thí nghiệm của Menđen

933

Vàng 315 + 101 416 3 Xanh 108 + 32 140 1

Trơn 315 + 108 423 3

Xanh, nhăn 32 1 Nhăn 101 + 32 133 1

Từ kết quả bảng 4, GV cho 1 HS nhắc lại

kết quả thí nghiệm

- 1 HS trình bày

GV: Phân tích rõ cho HS thấy tỉ lệ của

từng cặp tính trạngcó mối tơng quan với

di truyền độc lập với nhau

Hoạt động 2:Tìm hiểu Biến di tổ hợp

GV yêu cầu HS nghiên cứu lại kết quả

TN ở F2.Trả lời câu hỏi

- Kiểu hình nào ở F2 Khác với bố mẹ

GV: Sự xuất hiện các KH ở F2 khác P gọi

HS: * Biến dị tổ hợp là sự tổ hợp lại cáctính trạng của P (bố mẹ ) làm xuất hiệncác KH ở P

1, Hãy điền chữ Đ (nếu đúng ) và chữ S (nếu sai ) vào ô trống trong các câu sau đây:

- Khi lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về 2 cặp tính trạng tơng phản thì

a sự phân li của các cặp tính trạng này không phụ thuộc vào các cặp tính trạng khác

b F1 phân li theo tỉ lệ kiểu hình là 1 : 2 : 1

c F2 có tỉ lệ kiểu hình là 3 ; 1

d F2 có tỉ lệ kiểu hình bằng tích tỉ lệ các tính trạng hợp thành nó

D H ớng dẫn học ở nhà :

- Học bài, làm bài tập trong SGK trang

- Đọc trớc bài 5, kẻ bảng 5 vào vở bài tập

2) Kĩ năng:

+ Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình qua sơ đồ giải thích kết quả thínghiệm lai hai cặp tính trạng của Menđen

+ Rèn kĩ năng hoạt động nhóm

1) Thái độ: GD ý thức yêu thích bộ môn, thấy đợc công lao to lớn của Menđen trong

nghiên cứu di truyền học

II Đồ dùng dạy học

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 5

- Tranh phóng to H 5 SGK

III Hoạt động Dạy – Học Học

A Kiểm tra bài cũ:

- HS1: Trình bày thí nghiệm lai hai cặp tính trạng của Men đen

- HS2: Căn cứ vào đâu Menđen cho rằng các tính trạng màu sắc hạt và hình dạng hạt

di truyền độc lập với nhau?

Mục tiêu: HS hiểu và giải thích đợc kết quả thí nghiệm theo quan niệm của Men

Đen

Hoạt động 1: Men đen giải thích kết

quả Thí nghiệm

- GV y/c HS nhắc lại tỉ lệ phân li từng

cặp tính trạng ở F2?

- HS nêu đợc tỉ lệ

- Từ kết quả trên cho ta kết luận gì?

- HS tự thu nhận thông tin thảo luận

nhóm đ thống nhất câu trả lời

- Đại diện nhóm lên trình bày trên hình

5

- Các nhóm khác bổ sung

- GV y/c HS nghiên cứ thông tin đ giải

thích kết quả thí nghiệm ?

- HS vận dụng kiến thức đ nêu đợc :

Do sự kết hợp ngẫu nhiên của 4 loại

giao tử đực và 4 loại giao tử cái đ F2 có

do giữa A và a với B và b nh nhau đ tạo

ra 4 loại giao tử có tỉ lệ ngang nhau

* Menđen cho rằng mỗi cặp tính trạng do một cặp nhân tố di truyền qui định

- Qui ớc:

Gen A qui định hạt vàngGen a qui định hạt xanhGen B qui định vỏ trơnGen b qui định vỏ nhăn

đ Kiểu hình vàng, trơn thuần chủng có kiểugen:AABB

Kiểu hình xanh, nhăn : aabb

Tỉ lệ mỗi kiểu gen ở F2

IV ý nghĩa của qui luật phân li độc lập

luật phân li độc lập

- GV y/c HS nghiên cứu thông tin đ thảo

luận các câu hỏi

+ Tại sao ở loài sinh sản hữu tính, biến dị

phân tích cho HS(AABb, AaBb)

GV: Chốt lại kiến thức – Yêu cầu HS

nhắc lại ý nghĩa của quy luật phân liđộc

lập

Cần nêu đợc + F2 có sự tổ hợp lại các nhân tố di truyền

đ hình thành các kiểu gen khác P+ Sử dụng qui luật phân li độc lập có thểgiải thích đợc sự xuất hiện của biến dị tổhợp

* Qui luật phân li độc lập giải thích đợc một trong những nguyên nhân làm xuất hiện biến dị tổ hợp, đó là sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các cặp gen

- Biến dị tổ hợp có ý nghĩa quan trọng

đối với chọn giống và tiến hoá

Kết luận chung: HS đọc kết luận SGK

IV Củng cố – Học luyện tập

1 Men Đen đã giải thích kết quả thí nghiệm của mình nh thế nào ?

2 Dành cho HS khá giỏi: Kết quả một phép lai có tỉ lệ kiểu hình là 3:3:3:1

Hãy xác định kiểu gen của phép lai trên ?

(Gợi ý: Kết quả 3:3:1:1= (3:1).(1:1) => P có kiểu gen AaBb x Aabb)

V dặn dò - bài tập về nhà

- Học bài trả lời câu hỏi SGK

- GV hớng dẫn HS làm bài tập 4 SGK cuối bài trang 19

- Bảng phụ ghi thống kê kết quả các nhóm

- Mỗi nhóm có 2 đồng kim loại, kẽ sẵn bảng 6.1 và 6.2 vào vở

III Tiến trình Dạy – Học Học

A Kiểm tra bài cũ : - Nêu tỉ lệ các loại hợp tử ở F2 trong thí nghiệm lai một cặp tính

trạng và hai cặp tính trạng của Menđen?

- Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

Hoạt động 1: Tiến hành gieo đồng

kim loại

- GV chia nhóm theo tổ của lớp ( 4 tổ)

- GV hớng dẫn qui trình

- HS ghi nhớ qui trình thực hiện

- Các nhóm tiến hành gieo đồng kim

loại

* Gieo một đồng kim loại

+ Qui định trớc mặt sấp và ngửa

+ Mỗi nhóm gieo 25 lần, thống kê mỗi

- Thống kê kết quả mỗi lần rơi vào bảng 6.1

b) Gieo 2 đồng kim loại:

- Lấy 2 đồng kim loại cầm đứng cạnh và thảrơi tự do từ độ cao xác định

- Thống kê kết quả mỗi lần rơi vào bảng 6.2

Có thể xảy ra 1 trong 3 trờng hợp

- GV yêu cầu các nhóm báo cáo kết quả

đã tổng hợp của bảng 6.1 và 6.2 đ ghi vào

+ Kết quả của bảng 6.1 với tỉ lệ các giao

tử sinh ra từ con lai F1 Aa?

?* Kết quả của bảng 6.2 với tỉ lệ các kiểu

gen ở F2 trong lại một cặp tính trạng?

- GV lu ý HS : số lợng thống kê càng lớn

đ càng đảm bảo độ chímh xác

+ Cơ thể lai F1 có kiểu gen Aa khi giảmphân cho 2 loại giao tử mang A và a vớixác suất ngang nhau

+ Kết quả gieo 2 đồng kim loại có tỉ lệ: 1SS : 2SN : 1NN đ tỉ lệ kiểu gen ở F2 là :

1 AA : 2 Aa : 1 aa

IV nhận xét Đánh giá

- GV nhận xét tinh thần thái độ và kết quả của mỗi nhóm

- Cho các nhóm viết thu hoạch theo mẫu bảng 6.1 và 6.2

+ Cũng cố khắc sâu và mở rộng nhận thức về các qui luật di truyền

+ Biết vận dụng lí thuyết để giải các bài tập

2) Kĩ năng:

+ Rèn kĩ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan và giải bài tập di truyền

II Đồ dùng dạy học

- Bảng phụ ghi nội dung bài tập trang 22, 23SGK

III Tiến trình Dạy – Học Học

+ Bớc 1: Qui ớc gen

+ Bớc 2: Xác định kiểu gen của P

+ Bớc 3: Viết sơ đồ lai

Ví dụ : Cho đậu thân cao lai với đậu thân thấp, F1 thu đợc toàn đậu thân cao Cho

F1 tự thụ phấn, xác định tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình ở F1 và F2 ? Biết rằng tínhtrạng chiều cao do một gen qui định

*Dạng 2: Biết số lợng hoặc tỉ lệ kiểu hình ở đời con đ xác định kiểu gen, kiểu hình

F: ( 1 : 2 : 1 ) đ P : Aa x Aa ( trội không hoàn toàn )

Ví dụ : ở cá kiếm, tính trạng mắt đen (qui định bởi gen A) là trội hoàn toàn so

với tính trạng mắt đỏ (qui định bởi gen a)

P : cá mắt đen x cá mắt đỏ đ F1: 51% cá mắt đen : 49% cá mắt đỏ Kiểu gencủa P trong phép lai trên sẽ nh thế nào ?

2 Lai hai cặp tính trạng

Giải bài tập trắc nghiệm khách quan

*Dạng 1: Biết kiểu gen, kiểu hình của P đ xác định tỉ lệ kiểu hình ở F1 và F2

Ví dụ : Gen A qui định hoa kép, gen a qui định hoa đơn ; BB – Hoa đỏ ; Bb –

hoa hồng ; bb – hoa trắng Các gen qui định hình dạng và màu hoa di truyền độclập

P thuần chủng : Hoa kép trắng x hoa đơn đỏ thì F2 có tỉ lệ kiểu hình nh thế nào ?

*Dạng 2: Biết số lợng hay tỉ lệ kiểu hình ở đời con đ xác định kiểu gen ở P.

Bài 2: Từ kết quả F1: 75% đỏ thẩm : 25% xanh lục đ F1: 3 đỏ thẩm : 1 xanh lục

Theo qui luật phân li đ P : Aa x Aa đ đáp án d

Bài 3 : Từ kết quả F1: 25,5 đỏ : 49,9 hồng : 25% trắng đ F1: 1 đỏ : 2 hồng : 1 trắng đ tỉ lệ kiểu hình trội không hoàn toàn đ đáp án b, d

Bài 4: Để sinh ra ngời con mắt xanh (aa) đ bố cho 1 giao tử a và mẹ cho 1 giao tử a

Để sinh ra ngời con mắt đen (A-) đ bố hoặc mẹ cho 1 giao tử A đ kiểu gen vàkiểu hình P là:

Mẹ mắt đen (Aa) x bố mắt đen (Aa)

Hoặc mẹ mắt xanh (aa) x bố mắt đen (Aa) đ đáp án b hoặc d

Bài 5: F2 có 901 cây quả đỏ, tròn : 299 cây quả đỏ, bầu dục : 301 cây quả vàng, tròn :

101 cây quả vàng, bầu dục đ tỉ lệ kiểu hình ở F2 là : 9 đỏ, tròn : 3 đỏ, bầu dục : 3 vàng,tròn : 1 vàng, bầu dục = (3 đỏ : 1 vàng) (3 tròn : 1 bầu dục) đ P thuần chủng về 2 cặpgen : P quả đỏ, bầu dục x quả vàng, tròn đ kiểu gen của P là: AAbb x aaBB

+ Học sinh nêu đợc tính đặc trng của bộ NST ở mỗi loài

+ Mô tả đợc cấu trúc hiển vi điển hình của NST ở kì giữa của nguyên phânj

+ Hiểu đợc chức năng của NST đối với sự di truyền các tính trạngj

III Hoạt động Dạy – Học Học

Mở bài: Sự di truyền các tính trạng thờng có liên quan tới các NST trong nhân TB

Hoạt động 1:Tìm hiểu tính đặc trng của

trong bộ lỡng bội có phản ánh trình độ tiến

hoá của loài không?

(XY) hoặc chỉ có 1 chiếc (XO)

?* Nêu đặc điểm đặc trng của bộ NST ở

mỗi loài sinh vật

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu trúc của

- Bộ NST đơn bội (n) là bộ NST chứa một NST của mỗi cặp tơng đồng.

- HS so sánh bộ NST lỡng bội của ngờivới các loài còn lại (nêu đợc: số lợng NSTkhông phản ánh trình độ tiến hoá của loài)

- HS quan sát kĩ hình nêu đợc: có 8 NSTgồm:

+ 1 đôi hình hạt+ 2 đôi hình chữ V+ con đực: 1 đôi hình que+ con cái: 1 chiếc hình que, 1 chiếc hìnhmóc

- ở mỗi loài bộ NST giống nhau về:

+ Số lợng NST+ Hình dạng các cặp NST

* ở những loài đơn tính có sự khác nhau giữa cá thể đực và cái ở cặp NST giới tính

- Mỗi loài SV có bộ NST đặc trng về hình dạng, số lợng.

nhiễm sắc thể

GV thông báo cho HS: ở kì giữa NST có

hình dạng đặc trng và cấu trúc hiển vi của

II Cấu trúc của nhiễm sắc thể

+ Hình dạng, đờng kính, chiều dài củaNST

+Nhận biết đợc 2 crômatít, vị trí tâm động+ Điền chú thích vào H 8.5

+ Dài 0,5 – 50 micrômét + Đờng kính 0,2 – 2 mic rômét + Cấu trúc: ở kì giữa NST gồm 2 crômatít (nhiễm sắc tử chị em) gắn nhau

ở tâm động + Mỗi crômatít gồm phân tử AND và Prôtêin loại histôn

III Chức năng của nhiễm sắc thể

* NST là cấu trúc mang gen trên đó mỗi gen ở một vị trí xác định

- NST có đặc tính tự nhân đôi đ các tính trạng di truyền đợc sao chép qua các thế hệ TB và cơ thể

Kết luận chung: HS đọc kết luận cuối bài

+ Học sinh trình bày đợc sự biến đỏi hình thái NST trong chu kì TB

+ Trình bày đợc những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân

+ Phân tích đợc ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trởng của cơ thể

GV: - Tranh phóng to H 9.1; 9.2; 9.3; ( SGK)

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 9.2

HS: Phiếu học tập ghi nội dung bảng 9.2

III tiến trình Dạy – Học Học

A Kiểm tra bài cũ: - Theo câu hỏi số 1,2 SGK trang 26

B Bài mới:

Mở bài: TB của mỗi loài SV có bộ NST đặc trng về số lợng và hình dạng xác định.Tuy nhiên hình thái của NST lại biến đổi qua các kì của chu kì TB

Hoạt động 1:Tìm hiểu biến đổi hình

thái NST trong chu kì tế bào

- GV y/c HS nghiên cứu thông tin SGK,

quan sát H 9.1 đ trả lời câu hỏi :

? Chu kì TB gồm những giai đoạn nào ( lu

ý HS về thời gian và sự nhân đôi NST ở kì

trung gian)

- GV y/c HS quan sát H 9.2 đ Thảo luận:

+ Nêu sự biến đổi hình thái NST ?

+ Hoàn thành bảng 9.1

- HS: Các nhóm quan sát kỉ hình thảo

luận, thống nhất ý kiến

+ HS ghi mức độ đóng và duỗi xoắn vào

lời các câu hỏi:

? Hình thái NST ở kì trung gian

? Cuối kì trung gian NST có đặc điểm gì

I Biến đổi hình thái NST trong chu kì tế bào

- Nêu đợc 2 giai đoạn:

+ Kì trung gian+ Quá trình nguyên phân+ NST có sự biến đổi hình thái

- dạng đóng xoắn

- dạng chuỗi xoắn

- Nêu đợc :+ từ kì trung gian đến kì giữa: NST đóngxoắn

+ Từ kì sau đến kì trung gian tiếp theo:NST duỗi xoắn Sau đó lại tiếp tục đóng vàduỗi xoắn qua chu kì TB tiếp theo

* Chu kì TB gồm:

+ Kì trung gian: TB lớn lên và có nhân đôiNST

+ Nguyên phân: có sự phân chia NST vàchất TB tạo ra 2 TB mới

- Mức độ đóng duỗi xoắn của NST diễn raqua các kì của chu kì TB

+ Dạng sợi (duỗi xoắn) ở kì trung gian+ Dạng đặc trng (đóng xoắn cực đại) ở kìgiữa

Sự đóng, duỗi xoắn có tính chất chukì Vì ở kì trung gian, NST ở dạng duỗixoắn, sau đó bắt đầu đóng xoắn ở kì đàu

và đóng xoắn cực đại ở kì giữa Sang kìsau, NST bắt đầu duỗi xoắn và tiếp tụcduỗi xoắn ở kì cuối Khi TB con đợc tạothành ở kì trung gian NST ở dạng duỗixoắn hoàn toàn Sau đó NST lại tiếp tục

đóng và duỗi xoắn có tính chất chu kì quacác thế hệ tế bào

II Những biến đổi cơ bản của NST trong quá trình nguyên phân

1) Kì trung gian:

- HS quan sát hình nêu đợc :+ NST có dạng sợi mảnh+ NST tự nhân đôi

* ở kì trung gian:

- NST có dạng dài mảnh, duỗi xoắn

- NST nhân đôi thành NST kép

- GV y/c HS nghiên cứu thông tin (trang

28) quan sát các hình ở bảng 9.2 đ thảo

luận: điền nội dung thích hợp vào bảng

9.2

- GV chốt lại kiến thức qua từng kì

-Trung tử nhân đôi thành 2 trung tử

2) Nguyên phân:

- HS trao đổi thống nhất trong nhóm, ghilại những diễn biến cơ bản của NST ở cáckì

- Đại diện các nhóm phát biểu, các nhómkhác bổ sung

(các nhóm sửa chữa sai sót nếu có)

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST

Kì đầu - NST bắt đầu đóng xoắn và co ngắn nên có hình thái rõ rệt

- Cá NST kép dính vào các sợi tơ của thoi phân bào tâm động

Kì giữa - Các NST kép đóng xoắn cực đại- Các NST kép xếp thành một hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân

? Nêu kết quả của quá trình phân bào

Hoạt động 3:Tìm hiểu ý nghĩa của

nguyên phân

- GV cho HS thảo luận nêu đợc :

? Do đâu mà số NST của TB con giống

- HS nêu đợc : Tạo ra 2 TB con

Kết quả: từ một TB ban đầu tạo ra 2 TB con

có bộ NST giống nhau và giống TB mẹ

III ý nghĩa của nguyên phân

- HS thảo luận nêu đợc:

đ do NST nhân đôi một lần và chia đôi mộtlần

đbộ NST của mỗi loài đợc ổn định

* Nguyên phân là hình thức sinh sản của

Khoanh tròn vào các chữ cái ở đầu câu trả lời đúng

1 Sự tự nhân đôi của NST diễn ra ở kì nào của chu kì tế bào:

a) Kì trung gian b) Kì đầu

c) Kì giữa d) Kì sau e) Kì cuối

2 ý nghĩa cơ bản của quá trình nguyên phân là:

a) Sự chia đều chất nhân của TB mẹ cho 2 TB con

b) Sự sao chép nguyên vẹn bộ NST của TB mẹ cho 2 TB con

c) Sự phân li đồng đều của các crômatít về 2 TB con

d) Sự phân chia đồng đều TB chất của TB mẹ cho 2 TB con

3 ở ruồi giấm 2n = 8 Một TB ruồi giấm đang ở kì sau của nguyên phân

Tiết thứ 10:

Bài 10 giảm phân

I Mục tiêu

1) Kiến thức:

+ Học sinh trình bày đợc sự biến đỏi hình thái NST trong chu kì TB

+ Trình bày đợc những diễn biến cơ bản của NST qua các kì của nguyên phân

+ Phân tích đợc ý nghĩa của nguyên phân đối với sự sinh sản và sinh trởng của

- Bảng phụ ghi nội dung bảng 9.2

HS: Kẻ phiếu học tập ghi nội dung bảng 9.2

III tiến trình Dạy – Học Học

A Kiểm tra bài cũ: - Theo câu hỏi số 2, số 4, số 5SGK trang 30.

B Bài mới

Mở bài: TB của mỗi loài SV có bộ NST đặc trng về số lợng và hình dạng xác định.Tuy nhiên hình thái của NST lại biến đổi qua các kì của chu kì TB

Mục tiêu: Tìm hiểu những diễn biến cơ bản của NST ở các kì trong giảm phân I và II

Hoạt động 1:Tìm hiểu những diễn

biến cơ bản của NST trong giảm

phân

GV y/c HS quan sát kì trung gian ở

H 10 đ trả lời câu hỏi:

? Kì trung gian NST có hình thái nh thế

- Thảo luận nhóm, thống nhát ý kiến

- Đại diện nhóm hoàn thành bảng, các

- HS tự thu nhận xử lí thông tin

* - NST ở dạng sợi mảnh

- Cuối kì NST nhân đôi thành NST kép dính nhau ở tâm động.

b) Diễn biến cơ bản của NST trong giảm phân

Các kì Những diễn biến cơ bản của NST ở các kì

sau đó tách rời nhau

- NST co lại cho thấy số lợng NST kép trong bộ đơn bội

Kì giữa - Các NST tơng đồng tập trung và xếpsong song thành 2 hàng ở mặt phẳng

xích đạo của thoi phân bào - NST kép xếp thành 1 hàng ở mặtphẳng xích đạo của thoi phân bào

Kì sau - Các NST kép tơng đồng phân li độclập với nhau về 2 cực của tế bào. - Từng NST kép chẻ dọc ở tâmđộng thành 2 NST đơn phân li về 2

cực của tế bào

Kì cuối - Các NST kép nằm gọn trong 2 nhânmới đợc tạo thành với số lợng là đơn

bội (kép)

- Các NST đơn nằm gọn trongnhân mới đ]ợc tạo thành với số l-ợng là đơn bội

Kết quả: Từ 1 tế bào mẹ (2n NST) qua 2 lần phân bào liên tiếp tạo ra 4 tế bào con mang

bộ NST đơn bội (n NST).

Hoạt động 2: ý nghĩa của giảm phân

GV cho HS thảo luận

?* Vì sao trong giảm phân các tế bào con

lại có bộ NST giảm đi một nửa

? Nêu những điểm khác nhau cơ bản của

giảm phân I và giảm phân II

- HS sử dụng kiến thức ở bảng 10 để so

sánh từng kì

II ý nghĩa của giảm phân

Nêu đợc: Giảm phân gồm 2 lần phân bàoliên tiếp nhng NST chỉ nhân đôi 1 lần ở kìtrung gian trớc lần phân bào I

Tạo ra các tế bào con có bộ NST đơn bội khác nhau về nguồn gốc NST

Kết luận chung: HS đọc kết luận cuối bài

IV Củng cố

1 Tại sao những diến biến của NST trong kì sau của giảm phân I là cơ chế tạo nên

sự khác nhau về nguồn gốc NST trong bộ đơn bội (n NST) ở các tế bào con?

2 Trong tế bào của một loài giao phối, 2 cặp NST tơng đồng kí hiệu là Aa và Bb khigiảm phân sẽ cho ra các tổ hợp NST nào ở tế bào con (giao tử)?

V H ớng dẫn học ở nhà

- Học bài theo bảng 10 đã hoàn chỉnh

- Làm bài tập 3, 4 (trang 33) vào vở bài tập

Bài 11: Phát sinh giao tử và thụ tinh.

I Mục tiêu bài học:

1.Kiến thức: - Học sinh trình bày đợc các quá trình phát sinh giao tử ở động vật

-Xác định đợc thực chất của quá trình thụ tinh

-Phân tích đợc ý nghĩa của quá trình giảm phân và thụ tinh về mặt di truyền và biến dị.2.Kĩ năng: - Rèn kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình

- Phát triển t duy lí luận(Phân tích ,so sánh)

II Đồ dùng dạy học:

GV :Tranh phóng to hình 11 sgk

III: Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ: Theo câu hỏi số 2 bài 10 sgk

2 Bài mới :

Mở bài: Trong giảm phân các tế bào con đợc hình thành sẽ phát triển thành các giao

tử ,nhng khác nhau ở sự hình thành giao tử đực và cái

Hoạt động 1.

Tìm hiểu sự phát sinh giao tử phát sinh giao tử:

Mục tiêu: -Trình bày đợc quá trình phát sinh giao tử.

-Nêu đợc những điểm giống nhau và khác nhau giữa quá trình phát sinh giao tử đực và cái

- GV yêu cầu học sinh quan sát

H11,nghiên cứu thông tin trong sách

giáo khoa, trả lời câu hỏi:

-Trình bày quá trinh phát sinh giao tử

đực và cái?

HS: Quan sát hình, tự thu nhận thông

- GV yêu cầu HS thảo luận:

Nêu những điểm giống và khác nhau cơ

bản của 2 quá trình phát sinh giao tử

đực và phát sinh giao tử cái?

GV:Chốt lại kiến thức

* Giống nhau:

-Các tế bào mầm (Noãn nguyên bào ,tinhnguyên bào ) dều thực hiện nguyên phân liêntiếp nhiều lần

- Noãn bào bậc 1 và tinh bào bậc1đều thựchiện giảm phân để tạo ra giao tử

*Khác nhau:

Phát sinh giao tử cái Phát sinh giao tử đực

- Noãn bào bậc 1 qua giảm phân I cho thể

cực thứ nhất (kích thớc nhỏ) và noãn bào

bậc II (kích thớclớn)

- Noãn bào bậc 2 qua giảm phân II cho thể

cực thứ hai(kích thớc nhỏ) và 1 tế bào trứng

(kích thớc lớn)

Kết quả: Mỗi noãn bào bậc I qua giảm phân

cho 3 thể cựcvà một tế bào trứng, trong đó

chỉ có trứng trực tiếp thụ tinh

-Tinh bào bậc 1 qua giảm phân I cho2tinh bào bậc 2

- Mỗi tinh bào bậc 2 qua giảm phân IIcho 2 tinh tử, các tinh tử phát sinhthành tinh trùng

Kết quả : từ mỗi tinh bào bậc 1 quagiảm phân cho 4 tinh tử phát sinhthành 4 tinh trùng, các tinh trùng này

đều tham gia vào thụ tinh

Hoạt động 2:

2.Tìm hiểu sự Thụ tinh.

Mục tiêu: Xác định đợc bản chất của quá trình thụ tinh

- Giáo viên :Yêu cầu HS nghiên cứu

thông tin sgk trả lời câu hỏi:

-Nêu khái niệm về thụ tinh ?

- HS sử dụng t liệu SGK để trả lời -1vài

hs phát biểu , lớp bổ sung

-Bản chất của sự thụ tinh là gì?

?*Taị sự kết hợp ngẫu nhiên giữa các giao

tử đực và các giao tử cái lại tạo đợc các

hợp tử chứa các tổ hợp NST khác nhau về

nguồn gốc?

* Thụ tinh là sự kết hợp giữa một giao tử

đực với một giao tử cái(hay giữa một tinhtrùng với một tế bào trứng)tạo thành hợptử

-Bản chất của sự thụ tinhlà sự kết hợp giữa2bộ nhân đơn bội hay tổ hợp 2 bộ NSTcủa 2 giao tử đực và cái,tạo thành bộ nhânlỡng bội ở hợp tử có nguồn gốc từ bố vàmẹ

HS vận dụng kiến thức nêu đợc :

Do sự phân ly độc lập của các cặp NST

t-ơng đồng trong quá trình giảm phân đãtạo nên các giao tử khác nhau về nguồngốc NST Sự kết hợp ngẫu nhiên giữa cácloài giao tử này đã tạo nên các hợp tửchứa các tổ hợp NST khác nhau về nguồngốc ,nên hợp tử có các tổ hợp NST khácnhau về nguồn gốc

Hoạt động 3:

ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

GV yêu cầu HS đọc thông tin SGK trả lời

câu hỏi:

- Nêu ý nghĩa của giảm phân và thụ tinh

về các mặt di truyền ,biến dị vào thực

tiễn?

-HS : Sử dụng t liệu trong SGK để trả lời:

-Về mặt di truyền:

+Giảm phân: Tạo bộ NST đơn bội

+Thụ tinh: khôi phục bộ NST lỡng bội.-Về mặt biến dị: tạo ra các hợp tử mangnhững tổ hợp NST khác nhau.(Biến dị tổhợp)

-ý nghĩa :Tạo nguồn nguyên liệu cho tiếnhoá và chọn giống

*ý nghĩa :

-Duy trì ổn định bộ NST đặc trng của cácloài qua các thế hệ cơ thể

-Tạo nguồn biến dị tổ hợp cho chọn giống

và tiến hoá

IV Củng cố:

HS đọc kết luận chung trong sgk

GV cho hs làm bài tập sau:

Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng nhất:

1.Sự kiện quan trọng nhất trong quá trình thụ tinh là:

a Sự kết hợp nhân của 2 giao tử đơn bội

b Sự kết hợp theo nguyên tắc 1giao tử đực và một giao tử cái

c Sự tổ hợp bộ NST của giao tử đực và giao tử cái

III:Tiến trình bài dạy:

1 Kiểm tra bài cũ:

- Cơ chế nào duy trì ổn định bộ nhiễm sắc thể đặc trngqua các thế hệ cơ thể?

Hoạt động của GV và HS Nội dung

Giáo viên yêu cầu học sinh: Quan sát

lại hình 8.2: nhiễm sắc thể của ruồi

giấm

- Nêu những điểm giống và khác nhau

ở bộ nhiễm sắc thể của ruồi đực và ruồi

cái?

Các nhóm quan sát kĩ hình Nêu đợc

đặc điểm:

- Từ điểm giống và khác nhau ở bộ NST

của ruồi giấm GV phân tích đặc điểm

của nhiễm sắc thể thờng - nhiễm sắc thể

Con đực: 1chiếc hình que

1chiếc hình mócCon cái: 1cặp hình que

- Quan sát kĩ hình nêu đợc cặp NST số 23khác nhau giữa nam và nữ

Mục tiêu:Tìm hiểu cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tínhvà tỉ lệ giới tính

- GV giới thiệu ví dụ cơ chế xác định

giới tính ở ngời

- Yêu cầu quan sát hình 12.2 thảo luận

- Có mấy loại trứng và tinh trùng đợc

tạo ra qua giảm phân?

- HS quan sát kĩ hình, thảo luận thống

nhất ý kiến

?*Sự thụ tinh giữa trứng và tinh trùng

nào tạo ra hợp tử phát triển thành con

trai, con gái?

-1 HS lên trình bày,lớp theo dõi ,bổ

sung

+ GV gọi một HS trình bày trên tranh

cơ chế xác định giới tính ở ngời

+ GV phân tích các khái niệm đồng

giao tử, dị giao tử và sự thay đổi tỉ lệ

nam, nữ theo lứa tuổi

-Vì sao tỉ lệ con trai và con gái sinh ra

xấp xỉ là 1:1? Tỉ lệ này đúng trong

+Sự thụ tinh giữa trứng với:Tinh trùng X : Tạo hợp tử XX(Con gái).Tinh trùng Y: Tạo hợp tử XY (con trai)

*Cơ chế NST xác định giới tính ở ngời.

P: (44A+XX) x (44A +XY)

GP: 22A +X - 22A+X; 22A+Y

F1: 44A+XX(Gái) : 44A+XY (trai)

- Sự phân li của cặp NST giới tính trong quátrình phát sinh giao tử và tổhợp lại trong quátrình phát sinh giao tử và tổ hợp lại trong thụtinh là cơ chế xác định giới tính

Nêu đợc:

- 2 loại tinh trùng tạo ra với tỉ lệ ngang nhau

- Các tinh trùng tham gia thụ tinh với xácxuất ngang nhau

- số lợng thống kê đủ lớn

Hoạt động 3:

Các yếu tố ảnh h ởng đến sự phân hoá giới tính.

Hoạt động của GV và HS Nội dung

- GV giới thiệu: Bên cạnh NST giới tính

có các yếu tố môi trờng ảnh hởng đến sự

?*Sự hiểu biết về cơ chế xác định giới

tính có ý nghĩa nh thế nào trong sản

xuất?

- ảnh hởng của môi trờng do rối loạn tiết hooc môn sinh dục gây biến đổi giới tính.

- ảnh hởng của môi trờng ngoài : Nhiệt

độ, nồng độ CO2, ánh sáng

ý nghĩa:

Chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực cái, phù hợp với mục đích sản xuất.

IV Củng cố:

GV gọi học sinh đọc phần ghi nhớ trong SGK

Bài tập: Hoàn thành bảng sau:

Sự khác nhau giữa nhiễm sắc thể thờng và nhiễm sắc thể giới tính.

Nhiễm sắc thể giới tính Nhiễm sắc thể thờng

1 Tồn tại một cặp trong tế bào lỡng

bội

2

3

1 2.Luôn tồn tại thành từng cặp tơngđồng

3 Mang gen qui định tính trạng thờng

Của cơ thể

2 Tại sao ngời ta có thể điều chỉnh tỉ lệ đực cái ở vật nuôi? Diều đó có ý nghĩa gì trongthực tiễn?

V H ớng dẫn học ở nhà:

-Học bài theo nội dung SGK và vở ghi

-Làm câu hỏi 1,2,5 vào vở bài tập

- Ôn lại bài lai 2 cặp tính trạng của Menđen

1 Kiến thức: HS hiểu đợc những u thế của ruồi giấm đối với nghiên cứu di truyền

- Mô tả và giải thích đợc thí nghiệm của Moócgan

-Nêu đợc ý nghĩa của di truyền liên kết,đặc biệt trong lĩnh vực chọn giống

- Trình bày cơ chế sinh con trai ,con gái ở ngời

- Trong thi nghiệm lai hai cặp tính trạng của Men đen ở F2 thu đợc tỉ lệ nh thế nào vềkiểu gen và kiểu hình?

B.Bài mới:

Hoạt động của GV và HS Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu thí nghiệm của

Moocgan

I Thí nghiệm của Moocgan

GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

- Trình bày thí nghiệm của Moocgan?

HS tự thu nhận và xử lí thông tin

- 1HS trình bày thí nghiệm, lớp nhận xét,

bổ xung

- GV yêu cầu học sinh quan sát hình

13 ,thảo luận trả lời câu hỏi

- HS quan sát hình thảo luận thống nhất ý

kiến trong nhóm

+ Tại sao phép lai giữa ruồi đực F1,với

ruồi cái thân đen ,cánh cụt đợc gọi là phép

- Hiện tợng di truyền liên kết là gì?

Hoạt động2: Tìm hiểu ý nghĩa của di

truyền liên kết.

GV nêu tình huống: ở ruồi giấm 2n=8

nh-ng tế bào có khoảnh-ng 4000 gen.Vậy sự

phân bố trên NST sẽ nh thế nào?

GV yêu cầu học sinh thảo luận:

+So sánh kiểu hình F2 trong trờng hợp

Xám, dài x Đen,cụt

Fb :1Xám,dài :1đen,cụt

+ Vì đây là phép lai giữa cá thể mang kiểuhình trội với cá thể mang kiểu hình lặn+ Nhằm xác định kiểu gen của ruồi đực F1

kết quả lai phân tích có 2 tổ hợp, mà ruồithân đen cánh cụt cho 1 loại giao tử (bv)

đ Đực F1 cho 2loại giao tử

đ các gen nằm trên cùng một NST , cùngphân li về giao tử

* Kết luận: Di truyền liên kết là trờng hợp các gen quy định nhóm tính trạng nằm trên 1NST cùng phân li về giao tử

và cùng tổ hợp qua thụ tinh.

II ý nghĩa của di truyền liên kết.

HS nêu đợc : Mỗi NST sẽ mang nhiều gen

HS căn cứ vào kết quả F2 trong 2 trờnghợp Nêu đợc: F2 phân li độc lập xuất hiệnbiến dị tổ hợp

F2: Di truyền liên kết không xuất hiệnbiến di tổ hợp

* Trong tế bào mỗi NST mang nhiều gen tạo thành nhóm gen liên kết.

Trong chọn giống ngời ta có thể chọn một nhóm tính trạng tốt đi kèm với nhau

Biến dị tổ hợp .

D H ớng dẫn học ở nhà:

-Học bài theo nội dung SGK

-Làm câu hỏi 3,4 vào vở bài tập

-Ôn lại sự biến đổi hình thái NST qua nguyên phân và giảm phân

Ngày soạn: Ngày tháng năm 2010Ngày dạy: Ngày tháng năm 2010

Tiết thứ 14:

Bài 14 Thực hành : Quan sát hình thái nhiễm sắc thể

I Mục tiêu:

1.Kiến thức: HS biết nhận dạng hình thái nhiễm sắc thể ở các kì

2.Kĩ năng: - Phát triển kĩ năng sử dụng và quan sát tiêu bản dới kính hiễn vi

A Kiểm tra bài cũ:

- Trình bày những biến đổi hình thái nhiễm sắc thể trong chu kì tế bào?

- Các bớc sử dụng kính hiển vi

B Bài mới:

- GV nêu yêu cầu của bài thực hành

- Biết nhận dạng hình thái nhiễm sắc thể ở các kì

- Vẽ lại hình khi quan sát đợc

- Có ý thức kỉ luật không nói to

- GV phân chia nhóm, phát dụng cụ thực hành

- Mỗi nhóm gồm 1 kính hiển vi và một hộp tiêu bản

- GV yêu cầu các nhóm cử nhóm trởng,th kí

1.Quan sát tiêu bản nhiễm sắc thể:

Hoạt động của GV Hoạt động của HS

- GV yêu cầu HS nêu các bớc tiếnhành

và quan sát tiêu bản nhiễm sắc thể

-Các nhóm tiến hành quan sát lần lợtcác tiêu bản

Khi quan sát lu ý:

Kĩ năng sử dụng kính hiển vi

Mỗi tiêu bản gồm nhiều tế bào.Cần tìm

tế bào mang nhiễm sắc thể nhìn rõ nhất.-Vẽ hình đã quan sát đợc vào vở

2.Báo cáo thu hoạch:

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

-GV treo tranh các kì của nguyên phân

-GV cung cấp thêm thông tin

- ở kì trung gian :Tế bào có nhân

bàothànhhàng,có hình thái rõ nhất.

* Do trờng cha có hộp tiêu bản NST, nên GV dùng tranh câm các kì của nguyên phân

để học sinh nhận dạng hình thái NST ở các kì

IV Nhận xét đánh giá:

-Các nhóm tự nhận xét về thao tác sử dụng kính,kết quả quan sát tiêu bản

-GV đánh giá chung về ý thức và kết quả của các nhóm

-Đánh giá kết quả của các nhóm qua bản thu hoạch

III Tiến trình dạy học:

1 Kiểm tra bài cũ:

2.: Bài mới:

*Mở bài: ADN không chỉ là thành phần quan trọng của nhiễm sắc thể mà còn liên hệchặt chẽ với bản chất hóa học của gen.Vì vậy nó là cơ sở vật chất di truyền ở cấp độphân tử

Hoạt động 1: Cấu tạo hóa học của

phân tử ADN

GV: Yêu cầu học sinh nghiên cứu thông

tin SGK trả lời câu hỏi:

-Nêu thành phần hóa học của ADN?

HS đọc thông tin trong SGK.Nêu đợc:

GV yêu cầu HS đọc lại thông tin, quan

sát và phân tích H.15.Thảo luận:

+Vì sao ADN có tínhđặc thù và đa dạng?

HS: Các nhóm thảo luận, thống nhất

câu trả lời

GV hoàn thiện kiến thức và nhấn mạnh:

Cấu trúc theo nguyên tắc đa phân với 4

loại đơn phân khác nhau là yếu tố tạo

nên tính đa dạng và đặc thù cho ADN

1 Cấu tạo hóa học của phân tử ADN.(a xitđêoxiribônuclêic)

ADN có thành phần hóa học gồm : +Các nguyên tố hóa học:C, O, H, N, P +Đơn phân là cácNuclêotit

*Phân tử ADN đợc tạo nên từ các nguyên

tố C,H,O,N,P.

*ADN là đại phân tử cấu tao theo nguyên tắc đa phân mà đơn phân là nuclêotit(gồm 4loại A,T G,X).

+ Tính đặc thù: Do thành phần, số lợng vàtrình tự sắp xếp của các nuclêotit

-Cách sắp xếp khác nhau của 4 loạinuclêôtit tạo nên tính đa dạng

- Đại diện nhóm phát biểu, các nhóm khác

bổ sung

*Phân tử ADN có cấu tạo đa dạng và đặc thù do thành phần ,số lợng và trình tự sắp xếp của các loại nuclêôtit.

-Tính đa dạng và đặc thù của ADN là cơ

sở cho tính đa dạng và đặc thù của sinh

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu trúc không

gian của phân tử ADN

GV yêu cầu học sinh đọc thông

- 1HS trình bày trên tranh hoặc mô hình,

lớp theo dõi, bổ sung

Từ mô hình ADN, GV yêu cầu HS thảo

*Câu hỏi dành cho HS khá giỏi:

- Nêu hệ quả của nguyên tắc bổ sung?

- HS vận dụng nguyên tắc bổ sung ghépcác nuclêotit ở mạch thứ hai

Nêu đợc các cặp liên kết: A-T; G-X

*Hệ quả của nguyên tắc bổ sung:

+ Do tính chất bổ sung của 2 mạch nên khi biết trình tự đơn phân của một mạch thì suy ra đợc trình tự đơn phân của mạch còn lại

+ Về tỉ lệ các loại đơn phân trong ADN:

A = T; G = X.

3 Củng cố:

- GV cho HS đọc kết luận chung trong SGK

- Nêu cấu tạo phân tử ADN?

- Bài tập: Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu chỉ ý trả lời đúng:

1 Tính đa dạng của phân tử ADN là do:

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm bài tập 4,5,6 vào vở bài tập

- Đọc mục: “Em có biết” Xem trớc bài: ADN và bản chất của gen

- HS trình bày đợc các nguyên tắc của sự tự nhân đôi ở ADN

- Nêu đợc bản chất hóa học của gen

- Phân tích đợc các chức năng của ADN

2 Kĩ năng:

- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình trình bày quá trình tự nhân đôi củaphân tử ADN

-Rèn kĩ năng hoạt động nhóm.

II Đồ dùng dạy học:

GV Tranh phóng to H16 SGK

III Tiến trình dạy học:

A Kiểm tra bài cũ:

HS1: Câu hỏi số 1 trang47 SGK

HS2: Câu hỏi số 6 trang47 SGK

B.Bài mới:

Hoạt động của GV và HS Nội dung

Hoạt đông1: ADN tự nhân đôi theo

nguyên tắc nào?

GV yêu cầu học sinh đọc thông tin đoạn 1,

2

- Thông tin trên cho em biết điều gì?

- HS tự thu nhận và xử lí thông tin Nêu đợc:

GV yêu cầu HS tiếp tục nghiên cứu thông

tin ,quan sát H16 thảo luận:

+ Hoạt động đầu tiên của ADN khi bắt đầu

-Từ ý kiến đã thảo luận GV yêu cầu HS:

+ Mô tả quá trình tự nhân đôi của ADN?

GV cho HS làm bài tập vận dụng:

- Phân tử ADN tháo xoắn, 2 mạch đơntách nhau dần

- Diễn ra trên 2 mạch

+ Các nuclêôtit trên mạch khuôn và ở môitrờng nội bào liên kết theo nguyên tắc bổsung(A – T, G - X)

+ Mạch mới đợc hình thành trên mạchkhuôn của ADN mẹ

- Cấu tạo của 2 ADN con giống nhau vàgiống ADN mẹ

Đại diện nhóm trình bày,các nhóm khác

bổ sung

-1 HS trình bày trên tranh quá trình tự nhân

đôi của ADN, lớp nhận xét bổ sung

* ADN tự nhân đôi tại nhiễm sắc thể ở kì trung gian.

- ADN tự nhân đôi theo đúng mẫu ban

đầu.

* Quá trình tự nhân đôi : + Hai mạch ADN táchnhau theo chiều dọc

+ Các nucleotit của mạch khuôn liên kết với nucleotit tự do theo nguyên tắc

bổ sung, 2 mạch mới của 2ADN dần

đ-ợc hình thành dựa trên mạch khuôn của ADN mẹ theo chiều ngợc nhau.

*Kết quả : 2 phân tử ADN con đợc hình thành giống nhau và giống ADN mẹ

- HS nêu đợc 3 nguyên tắc:

+ Khuôn mẫu + Bổ sung+ Giữ lại một nửa

*Nguyên tắc:

- Nguyên tắc khuôn mẫu: Mạch mới của ADN con đợc tổng hợp dựa trên mạch khuôn của ADN mẹ.

- Nguyên tắc bổ sung: Các nucleotit ở mach khuôn liên kết với các nucleotit tự

do trong môi trờng nội bào theo nguyên tắc: A liên kết với T hay ngựơc lại,G liên kết với X hay ngợc lại.

- Nguyên tắc giữ lại một nửa( bán bảo

- GV tiếp tục nêu câu hỏi: Quá trình tự nhân

đôi của ADN diễn ra theo nguyên tắc nào?

Hoạt động 2.Tìm hiểu bản chất của gen

GV yêu cầu HS đọc thông tin: Nêu bản chất

hóa học của gen?

- GV nhấn mạnh mối liên quan kiến thức

của 3 chơng đã học: Từ ý niệm về gen

( nhân tố di truyền) Gen nằm trên NST

-Bản chất hóa học là ADN - một phân tử

AND gồm nhiều gen

GV nhấn mạnh : Sự nhân đôi của ADN

-nhânđôi NST - đặc tính di truyền của

II Bản chất của gen

HS nêu đợc: Gen là một đoạn phân tửADN có cấu tạo giống ADN

-HS hiểu đợc có nhiều gen có chức năngkhác nhau

-Bản chất hóa học của gen là ADN.

Chức năng: Gen cấu trúc mang thông tin qui định cấu trúc phân tử protein

III Chức năng của ADN

- Chức năng : + Lu giữ thông tin di truyền.

+ Truyền đạt thông tin di truyền

3 Củng cố:

Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng:

1 Quá trình tự nhân đôi của ADN xảy ra ở:

a, Kì trung gian d, Kì sau

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm bài tập 2, 4 trang 50 SGK vào vở bài tập

- HS mô tả đợc cấu tạo sơ bộ và chức năng của A R N

- Biết xác định những điểm giống nhau và khác nhau cơ bản giữa ARN và ADN

- Trình bày đợc sơ bộ quá trình tổng hợp ARN và nguyên tắc tổng hợp của quá trìnhnày

III Tiến trình dạy học

1 Kiểm tra bài cũ:

Theo câu hỏi số 1, 2 SGK bài 16

2 Bài mới:

Hoạt động 1: Tìm hiểu ARN

- GV yêu cầu học sinh đọc thông tin,

quan sát H17.1 trả lời câu hỏi :

+ARN có thành phần hóa học nh thế

nào?

+Trình bày cấu tạoARN?

HS tự thu nhận thông tin,nêu đợc:

-GV yêu cầu HS làm bài tập mục

-HS vận dụng kiến thức so sánh cấu tạo

của ARN và ADN – hoàn thành bảng17

- Số mạch đơn.

- Các loại đơn phân.

- Kích thớc, khối lợng

1A,U, G, XNhỏ

2

A, T, G, XLớn

Gvyêu cầu HS nghiên cứu thông tin Trả

lời câu hỏi:

ARN đợc tổng hợp ở kì nào của chu kì tế

bào?

HS sử dụng thông tin nêu đợc:

- GV mô tả quá trình tổng hợp ARN dựa

+ ARN đợc tổng hợp từ một hay hai

mach đơn của gen?

+ Các loại nucleotit nào liên kết với nhau

tạo thành mạch ARN?

+ Nhận xét trình tự các đơn phân trên A

RN so với mỗi mạch đơn của gen?

- GV chốt lại kiến thức

- GV sử dụng thông tin mục “ Em có

biết” phân tích: tARN và rARN sau khi

ARN gồm:

+m ARN : Truyền đạt thông tin quy địnhcấu trúc của Prôtêin

+t ARN : Vận chuyển axít amin

+r ARN:Là thành phần cấu tạo nênribôxôm

II ARN đ ợc tổng hợp theo nguyên tắc nào?

+ ARN đợc tổng hợp ở kì trung gian tạiNST

+ ARN đợc tổng hợp từ ADN

+ ARN tổng hợp dựa vào một mạchđơn.+ Liên kết với nhau theo nguyên tắc bổsung : A - U, t- a, G - X, x- g

+A RN có trình tự tơng ứng với mạchkhuôn theo nguyên tắc bổ sung

a-u, t- a, g-x, x- g

đợc tổng hợp sẽ tiếp tục tạo thành cấu

trúc bậc cao hơn

- GV yêu cầu HS tiếp tục nghiên cứu

thông tin và thảo luận:

+ Quá trình tổng hợp ARN dựa trên

nguyên tắc nào?

+ Nêu mối quan hệ giữa gen- ARN

- Các nhóm thảo luận thống nhất câu trả

lời

?* Trình bày quá trình tổng hợp ARN?

+ Khi tổng hợp xong A RN tách khỏi gen

đi ra chất tế bào

C Củng cố:

- HS đọc kết luận chung trong SGK

BT: Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng:

1 Quá trình tổng hợp ARN xảy ra ở:

A Kì trung gian B Kì đầu C Kì giữa D Kì sau E Kì cuối

2 Loại ARN có chức năng truyền đạt thông tin di truyền:

a, t ARN b, mARN c, r ARN d, Cả a, b và c

3 Một đoan mạch ARN có trình tự:

- a - u - g -x - u - u - g - a – Học a -

a, Xác định trình tự các nucleotit trong đoạn gen đã tổng hợp ra đoạn A RN trên

b, Nêu bản chất mối quan hệ gen – A RN

D H ớng dẫn học ở nhà:

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm câu hỏi 1,2,3 vào vở bài tập

Mô tả đợc các bậc cấu trúc của prôtêinvà hiểu đợc vai trò của nó

Trình bày đợc các chức năng của prôtêin

III Tiến trình dạy - học

A.Kiểm tra bài cũ:

Hoạt động 1:Tìm hiểu cấu trúc của

prôtêin

- GV Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

– trả lời câu hỏi:

+ Nêu thành phần hóa học và cấu tạo của

prôtêin?

I Cấu trúc của prôtêin

- HS sử dụng thông tin SGK để trả lời

- GV yêu cầu học sinh thảo luận:

+ Tính đặc thù của Prôtêin đợc thể hiện

biểu hiện ở cấu trúc không gian

- HS quan sát hình, đối chiếu các bậc

cấu trúc – Ghi nhớ kiến thức

Tính đặc trngcủaPrôtêin đợc thể hiện

thông qua cấu trúc không gian nh thế

nào?

Hoạt động 2.

Tìm hiểu chức năng của Prôtêin

- GV giới thiệu cho HS 3 chức năng của

+ Truyền xung thần kinh

- GV yêu cầu HS trả lời 3 câu hỏi

mục(tr.55)

HS vận dụng kiến thức để trả lời

+ Vì sao Prôtêin dạng sợi là nguyên liệu

cấu trúc tốt?

+ Nêu vai trò của một số enzim đối với

sự tiêu hóa thức ăn ở miệng và dạ dày?

+ Giải thích nguyên nhân của bệnh tiểu

đờng?

+ Tính đặc thù thể hiện ở số lợng, thànhphần và trình tự của axít amin

+ Sự đa dạng do cách sắp xếp khác nhaucủa 20 loại axít amin

- Prôtêin có tính đa dạng và đặc thù dothànhphần, số lợng và trình tự các axítamin

* Amilaza biến tinh bột - đờng

* Pepsin: Cắt Prôtêin chuỗi dài Prôtêinchuỗi ngắn

+ Do thay đổi tỉ lệ bất thờng của insulin tăng lợng đờng trong máu

* Tóm lại:

Prôtêin đảm nhận nhiều chức năng, liênquan đến nhiều hoạt động sống của tế bào,biểu hiện thành các tính trạng của cơ thể

C Củng cố:

Kết luận chung: HS đọc kết luận SGK

*Bài tập:

Khoanh tròn vào chữ cái chỉ ý trả lời đúng:

1 Bậc cấu trúc nào sau đây có vai trò chủ yếu xác định tính đặc thù của Prôtêin:

Học bài theo nội dung SGK

Làm câu hỏi 2, 3, 4 vào vở bài tập

.Ôn lại ADN và ARN

- Giải thích đợc mối quan hệ trong sơ đồ:

Gen( một đoạn ADN) m A RN Prôtêin Tính trạng

III Tiến trình dạy học:

A Kiểm tra bài cũ:

- Nêu mối quan hệ giữa gen và ARN Bản chất của mối quan hệ này

- Vai trò của prôtêin đối với cơ thể

B Bài mới:

Hoạt động1.Tìm hiểu mối quan hệ

giữa ARN và prôtêin.

- GV yêu cầu HS nghiên cứu thông tin

đoạn 1 SGK:

- Hãy cho biết giữa gen và prôtêin có

quan hệ với nhau qua dạng trung gian

nào? Vai trò của dạng trung gian đó?

- HS đọc SGK, tìm câu trả lời

- Thảo luận nhóm thống nhất đáp án

- Đại diện nhóm phát biểu ý kiến, lớp bổ

I.Tìm hiểu mối quan hệ giữa ARN và prôtêin.

+ Dạng trung gian: mARN

+ Vai trò: mang thông tin tổng hợpprôtêin

- GV yêu cầu HS quan sát H19.1 thảo

luận

HS quan sát hình, đọc kĩ chú thích, thảo

luận trong nhóm trả lời câu hỏi:

- Nêu các thành phần tham gia tổng hợp

chuỗi a xitamin

- Các loại nucleotit nào ở mARN và

tARN liên kết với nhau?

+ Tơng quan về số lợng giữa axitamin và

nuclêotit của mARN khi ở trong

các axitamin tạo nên tính đặc trng cho

mỗi loại prôtêin

+ Sự tạo thành chuỗi aa dựa trên khuôn

mẫu ARN

Khi biết trình tự các nuclêotit trên

mARN biết trình tự cácnuclêôtit của

sung, hoàn thiện kiến thức

HS tự thu nhận thông tin, ghi nhớ kiến

+ Thành phần tham gia:

mARN, tARN,ri bôxôm+ Các loại nuclê otit liên kết với nhautheonguyên tắc bổ sung A- U, G - X + Tơng quan: 3nuclêôtit – 1axitamin

+Khi ribôxôm dịchchuyển hết chiều dài của m A RN - chuỗi aa đợc tổng hợp xong.

* Nguyên tắc tổng hợp:

- Nguyên tắc khuôn mẫu

- Nguyên tắc bổ sung:(A-U; G – Xvà ngợc lại).

II Mối quan hệ giữa gen và tính trạng.

động sinh lí của tế bào biểu hiện thành tính trạng.

* Bản chất mối quan hệ giữa gen và tính trạng:

+ Trình tự các nuclêotit trong ADN qui

định trình tự các nuclêotit trong ARN, qua đó qui định trình tự các aa của phân tử prôtêin Prôtêin tham gia vào các hoạt động của tế bào biểu hiện thành tính trạng của cơ thể.

C Củng cố:

HS đọc kết luận chung trong SGK.

- Trình bày sự hình thành chuỗi a a trên sơ đồ

- Nêu bản chất mối liên hệ giữa gen và tính trạng

D H ớng dẫn học ở nhà:

- Học bài, trả lời câu hỏi SGK

- Ôn lại cấu trúc không gian của ADN

Ngày soạn: Ngày tháng năm 2010Ngày dạy: Ngày tháng năm 2010

III tiến trình Dạy – Học Học

A Kiểm tra bài cũ: Mô tả cấu trúc không gian của AND ?

B Bài mới:

Hoạt động 1:

Quan sát mô hình cấu trúc không gian của phân tử adn

- GV hớng dẫn HS quan sát mô hình phân tử

AND, thảo luận:

? Vị trí tơng đối của 2 mạch nuclêôtít

? Chiều xoắn của 2 mạch

? Đờng kính vòng xoắn

? Chiều cao vòng xoắn

? Số cặp nuclêôtít trong 1 chu kì xoắn

? Các loại nuclêôtít nào liên kết với nhau

thành cặp

- GV gọi học sinh lên trình bày trên mô hình

- HS quan sát kĩ mô hình, vận dụngkiến thức đã học đ nêu đợc :

+ AND gồm 2 mạch song song, xoắnphải

+ Đờng kính 20 A0, chiều cao 34A0 ,gồm 10 cặp nuclêôtít/1 chu kì xoắn+ Các nuclêôtít liên kết thành cặptheo NTBS: A – T ; G – X

- Đại diện nhóm vừa trình bày, vừachỉ trên mô hình

+ Đếm số cặp+ Chỉ rõ loại nuclêôtít nào liên kết vớinhau

Hoạt động 2:

Lắp ráp mô hình cấu trúc không gian của phân tử adn

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

- Gv hớng dẫn cách lắp ráp mô hình

+ Lắp mạch 1: theo chiều từ chân đế lên

hoặc từ trên đỉnh trục xuống

Chú ý: Lựa chọn chiều cong của đoạn cho

hợp lí, đảm bảo khoảng cách với trục giữa

+ Chiều xoắn của 2 mạch+ Số cặp của mỗi chi kì xoắn+ Sự liên kết theo NTBS

- Đại diện các nhóm nhận xét tổng thể

đánh giá kết quả

IV Kiểm tra - Đánh giá

- GV nhận xét chung về tinh thần, kết quả giờ thực hành

- GV căn cứ vào phần trình bày của HS và kết quả lắp ráp mô hình AND để cho điểm

V dặn dò - bài tập về nhà

- Vẽ hình 15 SGK vào vở

- Ôn tập 3 chơng ( 1, 2, 3) theo câu hỏi cuối bài

- Ôn tập dể kiểm tra 1 tiết

- Đọc trớc bài 21

Phần phê duyệt của tổ bộ môn và BGH

Câu 1: (1,0 điểm) Khoanh tròn vào chữ cái a, b, c, chỉ câu trả lời đúng.

1 Phép lai nào sau đây là phép lai phân tích?

A AA x Aa B Aa x AA

C Aa x aa D Aa x Aa

2 Trong trờng hợp trội hoàn toàn thì phép lai nào sau đây cho tỉ lệ kiểu hình là:

1 : 1 : 1 : 1?

A AaBb x aabb B AaBb x Aabb

C AaBb x AABb D AaBb x AaBb

Câu 2: (2,0 điểm) Hãy ghép các nội dung ở cột B tơng ứng với cột A.

Các kì Cột B Đặc điểm của các kì của nguyên phân Trả lời

trung gian

a) Thoi phân bào đợc hình thành nối liền 2 cực tế bào.Màng nhân

và nhân con tiêu biến Các NST kép bắt đầu đóng xoắn Có hìnhthái rõ rệt và dính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động

1

2 Kì đầu b) Các NST tiếp tục đóng xoắn tới mức cực đại và tập trung thànhmột hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào. 2

3 Kì giữa c) Từng NST kép kép tách nhau ở tâm động thành 2 NST phân livề 2 cực nhờ sự co rút của sợi tơ của thoi phân bào. 3

4 Kì sau d) Tại mỗi cực của tế bào, các NST dãn xoắn, dài ra ở dạng sợimảnh Kết quả từ 1 tế bào mẹ cho ra 2 tế bào con có nguyên bộ

5 Kì cuối e) NST ở dạng sợi dài mảnh duỗi xoắn và diễn ra sự tự nhân đôi 5

II Phần tự luận: (7 điểm)

Câu 1: (2 điểm) Thế nào là lai phân tích ? ý nghĩa của phép lai phân tích?

Câu 2: (2 điểm)

a) Tính đa dạng và đặc thù của ADN biểu hiện ở những điểm nào?

b) Một mạch đơn của phân tử ADN có trình tự sắp xếp nh sau:

– G – T – G – X – T – A – G – T – A –

Hãy viết đoạn mạch bổ sung với nó

Câu 3: (1 điểm) Giải thích bản chất của mối quan hệ gen và tính trạng qua sơ đồ:

Gen (AND) đ(1)mARN đ(2) Prôtêin đ(3) Tính trạng

- Trình bày đợc khái niệm lai phân tích (1 điểm)

- Nêu các điều kiện nghiệm đúng (1 điểm)

Câu 2: (3 điểm)

+ AND có cấu tạo rất đa dạng và đặc thù ( 1 điểm)

+ Hệ quả của nguyên tắc bổ sung ( 1 điểm )

+ Trình tự sắp xếp nh sau:

– X – A – X – G – A – T – X – A – T – ( 1 điểm )

Câu 3: (1 điểm) + Nêu bản chất của mối quan hệ gen và tính trạng ( 1 điểm )

Ngày soạn: Ngày tháng năm 2010Ngày dạy: Ngày tháng năm 2010

Bài kiểm tra 1 tiết (học kì I)

Môn: Sinh học – lớp 9

Họ và tên: lớp:

Câu1:(2,0 đ) Khoanh tròn vào chữ cái đầu câu trả lời đúng:

1 Kết thúc kì cuối của giảm phân I số NST trong tế bào là:

a n NST kép b n NST đơn

c 2n NST đơn d 2 n NST kép

2 ý nghĩa cơ bản của quá trình nguyên phân là:

a Sự chia đều chất nhân cho 2 tế bào con

b Sự sao chép nguyên vẹn bộ NST của tế bào mẹ cho 2 tế bào con

c Sự phân li đồng đều chất tế bào của tế bào mẹ cho 2 tế bào con

d Đảm bảo cho 2 tế bào con giống tế bào mẹ

Câu 2: (1,0 đ) Điền từ thích hợp vào chỗ trống trong câu sau đây:

ARN đợc tổng hợp dựa trên khuôn mẫu là và diễn ra theo

Do đó trình tự các nuclêotit trên của gen qui định trình tự các nuclêotit trênmạch ARN

Câu 3:( 2.0 đ)

Một đoạn mạch ARN có trình tự các nuclêotit nh sau:

- g - u- g – Học x - u - u - g – Học x – Học x – Học g – Học x – Học x -

Xác định trình tự các nuclêotit trong đoạn gen đã tổng hợp ra đoạn mạch ARN trên

Câu 4: ( 3,0 đ) ADN và ARN có những điểm khác nhau cơ bản nào?

Câu5: (2,0 đ) Vì sao nói prôtêin có vai trò quan trọng đối với cơ thể?

(Phần trả lời câu hỏi 3, 4 ,5)

Bài kiểm tra 1 tiết

Môn : Sinh học – Lớp 9

Họ và tên học sinh………Lớp…….

A.Phần trắc nghiệm

Câu 1: (1,0 điểm) Khoanh tròn vào chữ cái A, B, C, chỉ câu trả lời đúng.

1 Phép lai nào sau đây là phép lai phân tích?

A AA x Aa B Aa x AA

C Aa x aa D Aa x Aa

2 Trong trờng hợp trội hoàn toàn thì phép lai nào sau đây cho tỉ lệ kiểu hình là:

1 : 1 : 1 : 1?

A AaBb x aabb B AaBb x Aabb

C AaBb x AABb D AaBb x AaBb

Câu 2: (2,0 điểm) Hãy ghép các nội dung ở cột B tơng ứng với cột A.

Các kì Cột B Đặc điểm của các kì của nguyên phân Trả lời

trung gian

a) Thoi phân bào đợc hình thành nối liền 2 cực tế bào.Màng nhân

và nhân con tiêu biến Các NST kép bắt đầu đóng xoắn có hìnhthái rõ rệt và dính vào các sợi tơ của thoi phân bào ở tâm động 1

2 Kì đầu b) Các NST tiếp tục đóng xoắn tới mức cực đại và tập trung thànhmột hàng ở mặt phẳng xích đạo của thoi phân bào. 2

3 Kì giữa c) Từng NST kép kép tách nhau ở tâm động thành 2 NST phân livề 2 cực nhờ sự co rút của sợi tơ của thoi phân bào 3

4 Kì sau d) Tại mỗi cực của tế bào, các NST dãn xoắn, dài ra ở dạng sợimảnh Kết quả từ 1 tế bào mẹ cho ra 2 tế bào con có nguyên bộ

5 Kì cuối e) NST ở dạng sợi dài mảnh duỗi xoắn và diễn ra sự tự nhân đôi 5

II Phần tự luận: (7 điểm)

Câu 1: (1,0 điểm) Thế nào là lai phân tích ? ý nghĩa của phép lai phân tích?

………

………

………

b) Giải thích bản chất của mối quan hệ gen và tính trạng qua sơ đồ:

Gen (ADN) đ(1)mARN đ(2) Prôtêin đ(3) Tính trạng

Câu 3:(2,0đ) Một mạch đơn của phân tử ADN có trình tự sắp xếp nh sau:

Mạch 1: taX aat ggg xgx tag xxg

a) Hãy viết đoạn mạch đơn bổ sung với nó(mạch 2)

Câu(1,0đ) ở cà chua, gen A quy định tính trạng hạt vàng là trội hoàn toàn so với gen

a:hạt xanh; gen B quy định tính trạng hạt trơn trội hoàn toàn so với gen b: hạt nhăn.Cho phép lai P: Aabb x aaBb

Hãy xác định tỉ lệ kiểu gen và kiểu hình ở F1

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

- HS trình bày đợc khái niệm và nguyên nhân phát sinh đột biến gen

- Hiểu đợc tính chất biểu hiện và vai trò của đột biến genđối với sinh vật và con ngời

Tranh minh họa các đột biến gen có lợi và có hại cho sinh vật và con ngời

- Phiếu học tập: Tìm hiểu các dạng đột biến gen

* Đoạn ADN ban đầu(a):

+ Có cặp nuclêotit

+ Trình tự các cặp nuclêôtit:

* Đoạn ADN bị biến đổi:

Đoạn ADN Số cặp nuclêôtit Điểm khác so với đoạn(a) Đặt tên dạng biến đổib

c

d

III Tiến trình bài dạy:

* Mở bài: GV giới thiệu cho HS hiện tợng biến dị

Thông báo: - Biến dị có thể di truyền đợc hoặc không di truyền đợc

- Biến dị có các biến đổi trong nhiễm sắc thể và ADN

Hoạt động1: Đột biến gen là gì?

Gvyêu cầu HS quan sát hình 21.1 thảo

luận nhóm hoàn thành phiếu học tập:

GV kẻ nhanh phiếu lên bảng gọi HS lên

làm

- Học sinh quan sát kĩ hình, chú ý về

trình tự và số cặp nuclêotit Thảo luận

thống nhất ý kiến điền vào phiếu học tập

- Đại diện nhóm lên hoàn thành bài tập

Các nhóm khác bổ sung

- GV hoàn chỉnh kiến thức

I Đột biến gen là gì?

Phiếu học tập: Tìm hiểu các dạng đột biến gen

* Đoạn ADN ban đầu(a):

+ Có 5 cặp nuclêotit

+ Trình tự các cặp nuclêôtit: A T A G

t a – Học t – Học x

* Đoạn ADN bị biến đổi:

Đoạn ADN Số cặp nuclêôtit Điểm khác so vớiđoạn(a) Đặt tên dạng biến đổi

d 5 Thay cặp T- A bằng cặp

G - X Thay cặp nuclêotit này bằng cặp nuclêotit khác

Vậy: đột biến gen làgì?

Gồm những dạng nào?

- Một vài học sinh phát biểu, lớp nhận

xét, bổ sung Tự rút ra kết luận

Hoạt động 2: Nguyên nhân phát sinh

*Đột biến gen là những biến đổi trong cấutrúc của gen liên quan tới một hoặc một sốcặp nuclêotit

- Các dạng đột biến gen:

Mất, thêm, thay thế một cặp nuclêôtit

II Nguyên nhân phát sinh đột biến gen

đột biến gen

Gv nêu câu hỏi:

- Nêu nguyên nhân phát sinh đột biến

gen?

- HS tự nghiên cứu thông tin trong SGK

nêu đợc:

+ Do ảnh hởng của môi trờng

+ Do con ngời gây đột biến nhân tạo

- Một vài học sinh phát biểu, lớp nhận xét

bổ sung, hoàn chỉnh kiến thức

- GV nhấn mạnh: Trong điều kiện tự

nhiên do sao chép nhầm của phân tử

ADN dới tác động của môi trờng

Hoạt động 3:Tìm hểu vai trò của đột

- Đột biến nào có hại cho sinh vật?

+ GV cho học sinh thảo luận:

+Tại sao đột biến gen gây biến đổi kiểu

hình?

+ Nêu vai trò của đột biến gen?

Gv sử dụng t liệu trong SGK để lấy ví dụ

* Nguyên nhân:

- Tự nhiên: Do rối loạn quá trình tự saochép của ADN dới ảnh hởng của môi trờngtrong và ngoài cơ thể

- Thực nghiệm: Con ngời gây ra các độtbiến bằng tác nhân vật lí và hóa học

* Đột biến gen thể hiện ra kiểu hình thờng

có hại cho bản thân sinh vật

+ Đột biến gen đôi khi có lợi cho con ngời

có ý nghĩa trong chăn nuôi, trồng trọt

C Củng cố:

- HS đọc kết luận chung trong SGK

GV cho học sinh trả lời câu hỏi:

- Đột biến gen là gì?

- Tại sao đột biến gen thể hiện ra kiểu hình thờng có hại cho bản thân sinh vật?

- Nêu một vài ví dụ về đột biến gen có lợi cho bản thân con ngời?

D H ớng dẫn học ở nhà:

- Học bài theo nội dung SGK

- Làm câu hỏi 2 vào vở bài tập

- Học sinh trình bày đợc khái niệm và một số dạng đột biến nhiễm sắc thể

- Giải thích đợc nguyên nhân và nêu đợc vai trò của đột biên cấu trúc nhiễm sắc thể

đối với bản thân sinh vật và con ngời

GV: tranh các dạng đột biến nhiễm sắc thể

Phiếu học tập: Các dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

STT NST ban đầu NST sau khi bị biến đổi Tên dạng đột biến

a

b

c

HS: Su tầm tranh ảnh về các dạng đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể

III Tiến trình dạy học:

A Kiểm tra bài cũ:

- Tại sao đột biến gen thờng có hại cho bản thân sinh vật Nêu vai trò của đột biến gen

B.Bài mới:

Hoạt động 1 Tìm hiểu đột biến cấu

A b c d e f g h Trình tự đoạn BCDđổi lại thành DCB Đảo đoạn

Đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể là gì?

gồm những dạng nào?

- Một vài học sinh phát biểu lớp

bổsung, hoàn chỉnh kiến thức

Hoạt động 2 Tìm hiểu nguyên nhân

phát sinh và tính chất của đột biến

cấu trúc nhiễm sắc thể.

- Có những nguyên nhân nào gây phát

sinh đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể?

- HS tự thu nhận thông tin SGK nêu

đợc các nguyên nhân vật lí, hóa học

phá vỡ cấu trúc nhiễm sắc thể

- GV hớng dẫn học sinh tìm hiểu ví

dụ1,2 SGK:

+ Ví dụ1 là dạng đột biến nào?

+ VD nào có có lợi cho sinh vật và con

Các dạng: Mất đoạn, lặp đoạn và đảo

- Nguyên nhân: Do các tác nhân vật lí và hóa học phá vỡ cấu trúc nhiễm sắc thể.

b Vai trò của đột biến cấu trúc nhiễm sắc thể:

HS nghiên cứu ví dụ nêu đợc:

Ví dụ1: Là dạng mất đoạn - dạng đột biến

có hại cho con ngời

VD2 có lợi cho sinh vật