tiõt 30 b¹n ®õn ch¬i nhµ nguyôn khuyõn tiõt 30 b¹n ®õn ch¬i nhµ nguyôn khuyõn môc tiªu cçn ®¹t cña bµi gi¶ng gióp häc sinh n¾m ®­îc t×nh b¹n ®ëm ®µ hån nhiªn d©n d ® v­ît lªn hoµn c¶nh sèng eo hñ

- §äc thuéc lßng bµi th¬ “Qua ®Ìo Ngang”.. cña bµ HuyÖn Thanh Quan.[r]

Tiết 30: Bạn đến chơi nhà

( Nguyễn Khuyến)

Mục tiêu cần đạt của bài giảng:

-Giúp học sinh nắm đ ợc tình bạn đậm đà, hồn nhiên dân dã đã v ợt lên hoàn cảnh sống eo hẹp Đó là nét

đẹp trong nhân cách nhà thơ Nguyễn Khuyến

-Nắm đ ợc thể thơ thất ngôn bát cú đ ờng luật đ ợc việt hóa bằng lời thơ thuần việt trong sáng bình dị

Tiến trình bài giảng :

* Hoạt động I: Khởi động

1 Tổ chức

2 Kiểm tra

3 Giới thiệu bài

* Hoạt động II: Đọc hiểu văn bản

I- Tiếp xúc văn bản II- Phân tích văn bản III- Tổng kết

* Hoạt động III: Luyện tập

* Hoạt động IV: Củng cố dặng dò

Kiểm tra bài cũ

- Đọc thuộc lòng bài thơ “Qua đèo Ngang” của bà Huyện Thanh Quan Nội dung

chính của bài thơ? Phân tích cụm từ “Ta với ta”

Tiết 30: Bạn đến chơi nhà

(Nguyễn Khuyến)

I- Tiếp xúc văn bản

1 Đọc:

-Thể thơ của bài thơ này giống bài thơ nào đã học? -Theo em đọc với giọng nh thế nào cho phù hợp

Đọc: Chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh nh thấp

thoáng một nụ c ời

2 Tìm hiểu chú thích:

- Nêu những hiểu biết của em về tác giả

•Tác giả:

- Nguyễn Khuyến (1835 – 1909)

- Quê: Yên Đổ, Bình Lục, Hà Nam

- Học giỏi, thi đỗ đầu cả 3 kỳ (Thi h ơng, thi hội, thi đình) Đ ợc gọi là tam nguyên Yên Đổ

- Làm quan 10 năm nh ng khi Pháp đánh Bắc Bộ thì ông coa quan về ở ẩn.

- Là nhà thơ lớn của dân tộc

-Bài thơ có phải là văn bản biểu cảm không?

- Viết về chủ đề gì?

* Tác phẩm

Viết về tình bạn: Niềm vui mừng khôn xiết, tình cảm chân thành khi bạn đến thăm

-Bài thơ đ ợc viết theo thể thơ nào?

- Nêu cách ngắt nhịp của bài thơ?

3 Thể thơ:

- Thất ngôn bát cú đ ờng luật

- Cách ngắt nhịp 4/3; 2/2/3 Riêng câu 6: 4/1/2

4 Bố cục:

- Câu 1: Cảm xúc khi bạn đến chơi nhà

- Câu 2,3,4,5,6,7: Cảm xúc về gia cảnh

- Câu 8: Cảm xúc về tình bạn.

II- Phân tích văn bản:

1 Câu 1: Cảm xúc khi bạn đến chơi nhà

- Đọc câu 1

“Đã bấy lâu nay bác tới nhà”

- Trong lời thông báo bạn tới chơi nhà có mấy chi tiết đó

là những chi tiết nào?

-Câu thơ nói về cuộc gặp gỡ sau thời gian dài xa cách qua cụm từ nào?

“Đã bấy lâu nay bác tới nhà”

- Cụm từ này không chỉ nhắc tới thời gian

mà còn bày tỏ điều gì nữa?

-> Vừa chỉ thời gian xa cách nay mới gặp gỡ vừa thể hiện niềm chờ đợi bạn đến chơi đã từ lâu

- Em nhận xét gì về cách x ng hô và giọng điệu của câu thơ?

-> Lời x ng hô gần gũi thân tình, câu thơ nh

một tiếng reo vui phấn chấn

-> Niềm vui s ớng, chân trọng, thân tình đối với bạn

2 6 câu thơ tiếp , cảm xúc về gia cảnh

- Đọc câu thơ tiếp

- Nhà thơ đang trình bày với bạn chuyện gì?

“Trẻ thời đi vắng chợ thời xa”

- Em hiểu trẻ là ai?

- Tại sao muốn tiếp bạn Nguyễn Khuyến lại nhắc

đến chợ?

- Mong đ ợc tiếp bạn đàng hoàng

-Nh ng thực tế thì lúc này nh thế nào?

“Trẻ thời đi vắng chợ thời xa”

-Nhận xét về cách dùng từ “thời” ở câu thơ trên?

->Lời phân bua cho tình thế của nhà thơ, chỉ có bạn chí thân mới thổ lộ đùa vui hóm hỉnh đến nh vậy

- Đọc tiếp câu 3,4,5,6,7

“Ao sâu n ớc cả khôn chài cá

V ờn rộng rào th a khó đuổi gà

Cải ch a ra cây cà mới nụ

Bầu vừa rụng rốn m ớp đ ơng hoa

Đầu trò tiếp khách trầu không có”

-Nhà thơ trình bày khả năng tiếp bạn của mình theo lẽ bình th ờng không?

- Vậy ông đã kể và tả khả năng tiếp bạn của

mình nh thế nào?

- Diễn tả mọi sản vật của gia đình có đấy mà lại là không có

-Em có nhận xét gì về cách dùng từ của tác giả? ->Sử dụng từ ngữ giản dị, gần gũi, sử dụng nhiều tính từ, tính thái từ và đối rất chỉnh

-Em hình dung đ ợc gì về gia cảnh qua lối nói

của ông?

-> Diễn tả cảnh sắc đồng quê đ ơng đơm hoa kết

trái, tiềm ẩn một khả năng đáng yêu

-Trong cách nói ấy còn chứa đựng điều gì?

->Hoàn cảnh thực của mình lúc này thực sự thiếu

thốn mong bạn thông cảm.

-Không những thế chủ nhân còn là ng ời nh thế nào?

->Thật thà, chất phác, chân thực không khách sáo

- Đến đây em hiểu gì về nhà thơ Nguyễn

Khuyến không chỉ là nhà thơ của làng cảnh Việt Nam mà còn là một nhà thơ Trào phúng?

-> Là nhà thơ hóm hỉnh và có duyên trào phúng -Vậy cái quí nhất của tình bạn là gì?

->Giành cho nhau tình cảm chân thành và sự

cảm thông

=>Tình nghĩa v ợt lên trên vật chất tầm th ờng

Tình cảm bạn bè quí hơn mọi thứ trên đời

3 Câu 8: Cảm nghĩ về tình bạn:

“Bác đến chơi đây ta với ta”

-T ơng phản giữa cái không có và cái có rất nhiều rất sâu sắc, đậm đà, thắm thiết đó là gì?

-Em nhận xét cách dùng từ “Ta” trong tr ờng hợp

này?

-Đại từ nhân x ng “Ta”: Vừa là ngôi 1 vừa là ngôi

2 (là tác giả - là bạn)

-> Sự sáng tạo tuyệt vời của Nguyễn Khuyến

-Phân tích cái hay của từ “Ta”

-Lµ ta, lµ b¸c, lµ hai chóng ta Tuy hai nh ng lµ mét – lµ mét thÓ thèng nhÊt kh«ng t¸ch rêi

=> Hai chóng ta chan hßa trong t×nh b¹n vui vÎ, th¾m thiÕt, thñy chung

-Em h·y so s¸nh côm tõ “ta víi ta” ë bµi th¬ nµy víi “ta víi ta” trong th¬ Bµ HuyÖn

Thanh Quan

III- Tæng kÕt

1 NghÖ thuËt

- Ng«n ng÷ thuÇn viÖt, b×nh dÞ, trong s¸ng, dÔ hiÓu, gîi h×nh ¶nh

- ThÓ th¬ thÊt ng«n b¸t có ® êng luËt chÆt chÏ

- Giäng ®iÖu hãm hØnh, vui t ¬i.

- C¸ch dïng tõ giÇu ý nghÜa

2 Néi dung

-Nªu néi dung chÝnh cña bµi th¬

Ngoµi ra bµi th¬ cßn nªu lªn quan niÖm g× vÒ t×nh b¹n?

-Ca ngîi t×nh b¹n th¾m thiÕt, ch©n thµnh cao quý -Quan niÖm vÒ t×nh b¹n tri kû, ch©n thµnh v ît lªn trªn mäi vËt chÊt tÇm th êng

* Luyện tập

I-Phần trắc nghiệm khách quan

Câu 1: Thể thơ bài này giống bài nào sau đây:

A Côn Sơn Ca C Qua Đèo Ngang

B Sông núi n ớc Nam D Sau phút chia ly

Câu 2: Trong các dòng sau, dòng nào sử dụng quan hệ

từ:

A M ớp đ ơng hoa C Ta với ta

B Cà mới nụ D Trầu không có

Câu 3: Nội dung chính của văn bản:

A Ca ngợi tình cảm bạn bè

B Ca ngợi vẻ đẹp quê h ơng đất n ớc.

C Miêu tả cảnh nghèo của mình.

D Không muốn tiếp bạn.

II- Tự luận:

Trình bày cảm nghĩ của em về câu thơ

“Bác đến chơi đây ta với ta”

*củng cố:

-Sau khi học xong bài thơ em rút ra đ ợc bài học gì cho riêng mình về tình bạn?

*H ớng dẫn về nhà:

- Học thuộc lòng bài thơ

- Phân tích nội dung bài thơ “Bạn đến chơi nhà” khác gì so với ngôn ngữ của bài “Sau phút chia ly”