Đề tài “Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo giáo dục kỹ năng tự nhận thức cho học sinh tiểu học” làm đề tài nghiên cứu nhằm giúp các em có những thể hiện tích cực về tính cách, cảm xúc, quan điểm, giá trị, động cơ, biết phát huy điểm mạnh, khắc phục hạn chế để tổ chức tốt cuộc sống của mình.
Trang 1Phần 1 Thực trạng đề tài
Học sinh cấp tiểu học là lứa tuổi đặt nền tảng cho sự hình thành và phát triển những giá trị nhân cách Các em ham hiểu biết, thích tìm tòi, khám phá Do còn thiếu hiểu biết sâu sắc về xã hội, còn thiếu kinh nghiệm sống nên trẻ dễ bị phát triển lệch lạc
về nhân cách Mặt khác, trong cuộc sống hiện nay, trẻ thường xuyên chịu tác động đan xen của những yếu tố tích cực và tiêu cực, phải đương đầu với những khó khăn, thử thách Nhằm trang bị cho các em những khả năng để giải quyết các vấn đề từ hoàn cảnh, từ môi trường xung quanh, nhà trường luôn coi trọng việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, xem đây là nhu cầu cấp thiết, là nhịp cầu giúp học sinh biến tri thức thành kỹ năng, thái độ, hành vi và thói quen tích cực phù hợp với thực tế đã góp phần hình thành và phát triển nhân cách cho các em Tuy nhiên, thực tế trong nhà trường hiện nay còn khá nhiều học sinh chưa tự tin trong giao tiếp, ứng xử với những người xung quanh, còn hạn chế về kỹ năng chia sẻ, trình bày, diễn đạt ý của mình trong nhóm, chưa hiểu biết nhiều về cách giữ an toàn cho bản thân Vì thế, trong năm học
2018 - 2019, với chức năng một Hiệu trưởng, để góp phần nâng cao hiệu quả của việc
giáo dục kỹ năng sống cho học sinh, tôi chọn vấn đề: “Hiệu trưởng quản lý, chỉ đạo giáo dục kỹ năng tự nhận thức cho học sinh tiểu học” làm đề tài nghiên cứu nhằm
giúp các em có những thể hiện tích cực về tính cách, cảm xúc, quan điểm, giá trị, động
cơ, biết phát huy điểm mạnh, khắc phục hạn chế để tổ chức tốt cuộc sống của mình
Phần 2: Nội dung cần giải quyết
Khi nắm bắt thực trạng, tôi đã tiến hành tìm hiểu nguyên nhân, suy nghĩ các giải pháp để thực hiện có hiệu quả việc giáo dục học sinh kỹ năng sống nói chung, kỹ năng
tự nhận thức nói riêng gắn với tình hình thực tế của đơn vị Trong đề tài này, tôi tập trung vào các nội dung sau:
- Tăng cường các hoạt động tuyên truyền nhằm góp phần nâng cao hiệu quả việc giáo dục kỹ năng kỹ năng tự nhận thức cho học sinh
- Giáo dục kỹ năng tự nhận thức thông qua các tiết dạy chính khóa, các hoạt động ngoại khóa nhằm khuyến khích các em khám phá bản thân một cách khách quan
để trẻ khẳng định mình, biết cách giao tiếp và tự tin trong giao tiếp với cha mẹ, thầy
cô, bạn bè, những người xung quanh, biết cách bảo vệ và giữ an toàn cho bản thân
- Phối kết hợp nhà trường, gia đình và xã hội để rèn luyện kỹ năng tự nhận thức cho học sinh
Phần 3: Biện pháp giải quyết
I Những vấn đề chung
Trang 2* Công tác tổ chức:
- Căn cứ vào kế hoạch số 961/KH-PGDĐT ngày 25/8/2016 của Phòng Giáo dục
và Đào tạo Tân Trụ về việc giáo dục kỹ năng sống cho học sinh tiểu học; căn cứ vào tình hình thực tế, nhà trường tiến hành xây dựng kế hoạch giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và triển khai thực hiện ngay từ đầu năm học
- Thành lập Ban chỉ đạo gồm: Hiệu trưởng, P.Hiệu trưởng (Chủ tịch công đoàn), Tổng phụ trách, Bí thư chi đoàn, giáo viên chủ nhiệm các lớp Hiệu trưởng là Trưởng ban và tiến hành phân công nhiệm vụ của từng thành viên
- Ban chỉ đạo ban hành kế hoạch tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng sống cho học sinh trong toàn trường; tăng cường kiểm tra, đôn đốc thực hiện, đánh giá, biểu dương và nhân rộng các điển hình tiên tiến; có biện pháp giáo dục kịp thời đối với những học sinh chưa thực hiện tốt
- Nhà trường thực hiện phối kết hợp 3 môi trường giáo dục, tổ chức các buổi tuyên truyền, phổ biến công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh
- Công tác giáo dục kỹ năng sống cho học sinh và được nhà trường duy trì thường xuyên Đây là một trong những tiêu chí để đánh giá thi đua đối với giáo viên chủ nhiệm, Tổng phụ trách và từng giáo viên, đánh giá học sinh, thi đua giữa các lớp trong năm học 2018 - 2019
* Đối với Hiệu trưởng:
- Tiến hành phổ biến trong Hội đồng giáo viên, trong cuộc họp cha mẹ học sinh ngay đầu năm học về mục đích, ý nghĩa và nội dung giáo dục kỹ năng sống cho trẻ
- Phát động học sinh trong toàn trường thực hiện phong trào thi đua rèn luyện kỹ năng sống nói chung và kỹ năng tự nhận thức nói riêng
- Tăng cường công tác quản lý giáo dục các em, chỉ đạo thực hiện lồng ghép giáo dục kỹ năng sống ở một số tiết học chính khóa và các hoạt động ngoại khóa
* Đối với các tổ chức, đoàn thể và giáo viên:
- Chi bộ nhà trường, Ban chấp hành công đoàn, Đoàn thanh niên, Tổng phụ trách cùng với Ban giám hiệu tuyên truyền, vận động đội ngũ thực hiện tốt công tác giáo dục
kỹ năng sống cho học sinh
- Giáo viên: tập trung nghiên cứu các văn bản chỉ đạo của ngành, của nhà trường
về giáo dục kỹ năng sống trong trường tiểu học; tổ chức các hoạt động giáo dục học sinh và có sự giúp đỡ kịp thời đối với những em còn hạn chế; thực hiện tốt lồng ghép giáo dục kỹ năng sống ở một số tiết học có liên quan; tạo điều kiện cho học sinh được
Trang 3trải nghiệm để giúp trẻ nâng cao năng lực ứng phó với những tình huống khó khăn trong cuộc sống hàng ngày
* Đối với học sinh:
- Tôi khuyến khích, động viên các em chăm rèn luyện để bản thân có kỹ năng sống tốt hơn, mạnh dạn trình bày với thầy cô, cha mẹ về những vấn đề mà bản thân cảm thấy khó khăn, lo lắng để người lớn có sự giúp đỡ kịp thời
- Các em tìm hiểu, ghi nhớ và khắc sâu kiến thức về rèn kỹ năng sống nói chung,
kỹ năng tự nhận thức nói riêng qua các tiết học chính khóa, hoạt động ngoại khóa và học tập kinh nghiệm qua thực tế cuộc sống Tích cực thi đua rèn kỹ năng sống, biết giữ
an toàn cho bản thân
II Biện pháp cụ thể:
Kỹ năng tự nhận thức là một trong những kỹ năng sống cơ bản giúp trẻ nhận ra năng lực, sở trường và cảm xúc của bản thân để kết nối chúng vào các lĩnh vực có liên quan Nhằm góp phần nâng cao hiệu quả công tác giáo dục, tôi đã tiến hành nghiên cứu đề tài và thực hiện các giải pháp sau:
1 Tăng cường các hoạt động tuyên truyền trong nhà trường.
- Vào đầu năm học, nhà trường tổ chức tuyên truyền đến tất cả phụ huynh về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng sống cho học sinh Tôi lưu ý phụ huynh chú trọng việc rèn kỹ năng tự nhận thức cho trẻ bởi các em còn nhiều hạn chế trong việc thực hiện nội dung này
- Tôi phân công Tổng phụ trách và giáo viên chủ nhiệm tổ chức tuyên truyền giáo dục thông qua tiết sinh hoạt Đội, sinh hoạt sao nhi đồng, sinh hoạt dưới cờ đầu tuần, chương trình phát thanh măng non
- Các em được nghe báo tuyên truyền thông qua hoạt động vui chơi giúp trẻ rèn
kỹ năng tự nhận thức để các em khẳng định mình, biết cách giữ an toàn cho bản thân
* Tóm lại: Tuyên truyền là giải pháp quan trọng đã tạo sự chuyển biến mạnh
mẽ trong nhận thức, hành động của mọi người để cùng nhau chung tay chăm lo cho công tác giáo dục và trang bị cho các em những khả năng ứng phó phù hợp với các tình huống xảy ra trong cuộc sống hàng ngày
2 Ban giám hiệu chỉ đạo việc giáo dục kỹ năng tự nhận thức trong nhà trường.
a Giúp trẻ khẳng định bản thân:
Trang 4a.1 Giúp trẻ tự tin trong giao tiếp:
Qua thực tế, tôi nhận thấy đa số học sinh còn thiếu tự tin nhất là các em lớp Một Trẻ thường có biểu hiện: nhút nhát, ngại ngùng khi giao tiếp, không dám đưa ra ý kiến của mình, sợ sệt khi tiếp xúc với môi trường mới Vì thế, tôi yêu cầu giáo viên chủ nhiệm nắm bắt tình hình học sinh của lớp, đối tượng học sinh để có biện pháp giáo dục phù hợp
Giúp trẻ tự tin trong giao tiếp, trước tiên giáo viên nên gợi ý cho các em biết cách giới thiệu sơ lược về bản thân và gia đình Đây là việc làm tuy đơn giản nhưng rất cần thiết đối với mỗi học sinh Cụ thể: Khi giao tiếp với những người xung quanh hay gặp được bạn mới trong một dịp nào đó, học sinh biết giới thiệu về bản thân: tên, tuổi, học sinh lớp mấy? Trường nào? Nhà mình ở đâu? Sở thích của bản thân? Đối với những học sinh nhanh nhạy, giáo viên khuyến khích các em giới thiệu nhiều hơn về bản thân như: năng khiếu đặc biệt của mình, điều mà bản thân cần phải khắc phục Tùy theo đối tượng giao tiếp mà học sinh chọn cách giới thiệu cho phù hợp Bước đầu tạo được sự gần gũi, thân thiện với nhau như thế thì chắc chắn trẻ sẽ tự tin trong cuộc trò chuyện vui vẻ với mọi người
Một vấn đề hết sức quan trọng đó là tình thương, sự gần gũi, thông cảm, chia sẻ của thầy cô và cha mẹ đối với con em mình Trong cuộc trò chuyện với các em, tôi hỏi một vài học sinh: “Vì sao con không thích trò chuyện với mẹ? Học sinh đáp ngay: “Mẹ hay rầy la con, khi con nói hay làm gì mẹ không vừa lòng là bị rầy ngay” Tôi động viên các em: “Vì mẹ muốn con tốt hơn nên mới như thế”, rõ ràng là như vậy nhưng do phụ huynh chưa có cách giáo dục phù hợp nên làm tổn thương trẻ Những lời bộc bạch của trẻ con rất đáng để cho tất cả người lớn phải suy ngẫm, nếu để trẻ không thích trò chuyện hay quá sợ sệt thì chắc chắn công tác giáo dục sẽ không thành công Chúng ta phải tỏ ra thân thiện với học sinh trong mọi tình huống, không nên chê bai khi các em còn hạn chế Khi nhận xét trẻ, đầu tiên giáo viên cần phải tìm ưu điểm của trẻ để khen, sau đó góp ý và động viên trẻ khắc phục với lời nói thật nhẹ nhàng, phù hợp có như vậy học sinh sẽ dễ dàng tiếp nhận và noi theo Thầy cô cũng động viên, khuyến khích tất cả học sinh thực hiện như thế khi góp ý để giúp đỡ mọi người Tất cả chúng ta phải
mở rộng tấm lòng yêu thương, bao dung để động viên, khuyến khích trẻ thể hiện bản thân, tìm cách tốt nhất giúp trẻ tự tin trong giao tiếp, tự khẳng định mình nhằm góp phần phát huy sự sáng tạo, sự gắn kết trong học sinh
a.2 Rèn luyện học sinh tính tự lập:
Phần lớn học sinh tiểu học tính tự lập còn hạn chế bởi kinh nghiệm sống chưa nhiều Các em luôn trông chờ những người xung quanh nên trong suy nghĩ và hành
Trang 5động của trẻ thiếu sự quyết đoán, thiếu tự tin Nhằm phát huy tính tự lập của trẻ, tôi chỉ đạo Tổng phụ trách và giáo viên chủ nhiệm giao nhiệm vụ cho các em Tùy năng lực của từng học sinh, từng nhóm mà thầy, cô phân công cho phù hợp
Cụ thể: Chào mừng ngày 20 tháng 11, Tổng phụ trách tổ chức cho học sinh khối
4, khối 5 thi làm báo tường với chủ đề “Tri ân thầy cô” Tổng phụ trách nêu mục đích của cuộc thi: Nhằm bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc của các em đối với thầy cô, phát huy năng khiếu, sự sáng tạo, rèn tính tự lập cho học sinh Tổng phụ trách lưu ý: Giáo viên chỉ hướng dẫn học sinh, không được làm thay, khuyến khích các em tự làm, hạn chế sưu tầm bài viết Mỗi em làm một tấm thiệp nho nhỏ để chúc tết thầy cô Sau 10 ngày phát động cuộc thi, các lớp đã hoàn thành tờ báo tường Mỗi lớp một tựa đề, một cách trang trí khác nhau nhưng nội dung đều chứa đựng những tình cảm ấm áp, lòng kính trọng và biết ơn đối với thầy cô Tôi thật xúc động khi đọc một bài viết của một học sinh lớp Năm có đoạn viết: “Ngày hai mươi tháng mười một sắp đến, chúng mình làm
gì để tỏ lòng biết ơn thầy cô Các bạn hãy nhớ rằng điều mà thầy cô mong muốn lớn nhất đó là nhìn thấy học sinh của mình chăm ngoan, học giỏi Chúng mình hãy cố gắng, nỗ lực thật nhiều trong học tập và rèn luyện phẩm chất các bạn nhé! Đó là phần quà quí báu nhất mà chúng ta tặng cho thầy cô Thầy cô kính yêu! Chúng em nguyện
sẽ luôn học hành chăm chỉ mãi mãi xứng đáng là trò giỏi, con ngoan.” và xúc động hơn nữa là mỗi thầy cô giáo đều nhận được những tấm thiệp rất đẹp do các em tự làm với những lời chúc thật dễ thương Chính tình cảm ấy làm cho giáo viên càng thấy yêu nghề hơn Hoạt động trên đã góp phần phát huy tính tự lập của học sinh, qua đó làm cho giáo viên và học sinh đều được ấm lòng bởi tình thương của Thầy – Trò đã dành cho nhau Bên cạnh đó, Tổng phụ trách và giáo viên chủ nhiệm đã tổ chức nhiều hoạt động khác để các em thể hiện trước đám đông như: tổ chức hội thi kể chuyện, thi văn nghệ, thi vẽ tranh,… Học sinh càng có nhiều cơ hội thể hiện bản thân thì các em càng
có niềm tin vào chính mình Từ đó, trẻ sẽ mạnh dạn hơn trong việc giải quyết mọi vấn
đề và dễ dàng đem đến sự thành công
* Tóm lại: Để rèn tính tự lập cho học sinh, giáo viên cần trang bị cho các em
vốn tri thức, một nghị lực để vượt qua những khó khăn, vươn lên trong cuộc sống, một niềm tin vào sự thành công trong công việc để học sinh có thể nhanh chóng hòa nhập với bạn bè, với môi trường xung quanh
b Biết cách giao tiếp, ứng xử:
Ngôn ngữ đóng vai trò rất quan trọng trong việc giao tiếp, nếu giàu vốn từ thì trẻ
sẽ diễn đạt tốt Vì thế, tôi yêu cầu giáo viên quan tâm đến việc giúp trẻ phát triển ngôn
Trang 6ngữ, hướng dẫn học sinh cách sử dụng ngôn từ sao cho phù hợp với đối tượng giao tiếp Cụ thể:
- Khi giao tiếp với người lớn: Các em phải thể hiện sự lễ phép, kính trọng, biết dùng từ ngữ: dạ, thưa và trả lời đầy đủ các ý mà người lớn trao đổi với mình, thông tin nào chưa trả lời được thì hẹn trả lời sau Ví dụ: Khi cô giáo hỏi: “Hôm nay, ai đưa con đến trường?” Học sinh phải biết trả lời: “Thưa cô! Hôm nay mẹ con đưa ạ!”
- Khi giao tiếp với bạn bè và em nhỏ: không tự cao, tự đại, không nên chê bai những điểm yếu của người khác hoặc nói ra những điều đắc ý làm cho bạn buồn lòng, các em phải đến với nhau bằng tình thân ái, lời nói nhã nhặn và cùng nhau chia sẻ niềm vui, những khó khăn trong học tập, trong cuộc sống để mỗi em đều là những người bạn tốt, những anh, chị mẫu mực
Bên cạnh đó, giáo viên cần chú trọng việc rèn luyện cho các em phong cách tự tin trong giao tiếp, ứng xử Trước hết, các em cần tạo vẻ bề ngoài tự tin qua cách mặc trang phục sao cho phù hợp với lứa tuổi và môi trường giao tiếp, giữ cơ thể sạch sẽ, nét mặt vui tươi, biết thể hiện văn hóa trong giao tiếp, ứng xử, biết nói lời xin lỗi khi vô tình làm phiền người khác Khi học sinh có cách ứng xử chưa tốt, giáo viên không la rầy mà phải tỏ thái độ ân cần, gần gũi và hướng dẫn trẻ về lời nói cũng như thái độ ứng
xử để các em khắc phục, sửa chữa Đối với đội ngũ Ban chỉ huy liên đội, cán bộ lớp, tôi yêu cầu Tổng phụ trách và giáo viên chủ nhiệm hướng dẫn các em biết cách quản lý các bạn bằng biện pháp gương mẫu, thân thiện, lời nói nhẹ nhàng, động viên bạn khắc phục hạn chế, tuyệt đối không quát nạt bạn bè, có như vậy mới được bạn yêu thương, tín nhiệm Đối với các bạn còn nhiều hạn chế mà không có sự cải thiện, các em cần thông tin cho thầy cô biết để kịp thời giúp đỡ các bạn ấy
* Tóm lại: Việc rèn kỹ năng giao tiếp, ứng xử cho học sinh đòi hỏi giáo viên
phải kiên trì giúp các em tháo gỡ vướng mắc, vượt qua những khó khăn để trẻ có được niềm tin vào bản thân, việc làm này phải được thực hiện thường xuyên, liên tục và lâu dài thì những kỹ năng được hình thành mới trở nên bền vững
c Biết cách giữ an toàn nơi công cộng:
Trang 7Thông qua một số hoạt động học tập trên lớp, các hoạt động ngoài giờ lên lớp giáo viên cung cấp cho các em những tình huống ứng xử nơi công cộng Tôi nhắc nhở thầy cô và cha mẹ nên cho trẻ ghi nhớ tên, địa chỉ nhà ở, tên trường em đang học, số điện thoại của: trường, giáo viên chủ nhiệm, ba mẹ để khi cần thiết các em có thể liên lạc hoặc cung cấp thông tin cho mọi người, cơ quan chức năng để tìm được về với ba
mẹ Giáo viên và phụ huynh cần hướng dẫn giúp học sinh biết cách xử lý phù hợp và
nhanh nhạy trong những tình huống cụ thể Ví dụ:
+ Em sẽ là gì nếu có người lạ mặt rủ em lên xe để chở về nhà ? (Em kiên quyết không chịu lên xe cho người lạ chở)
+ Nếu cha, mẹ quên đón em vào giờ tan trường, em sẽ làm gì ? (Em nhờ thầy cô hoặc người quen gọi điện cho cha, mẹ đón em)
+ Khi đi trung tâm mua sắm hay khu vui chơi, nếu lạc đường em sẽ làm gì? (phải bình tĩnh, đứng tại chỗ, chờ một lúc lâu nếu không thấy ba mẹ thì tìm sự giúp đỡ của người tin cậy như: nói với bà mẹ có con nhỏ, chú bảo vệ hoặc cô bán hàng để thông báo lên loa)
…
Trong năm học 2018 - 2019, các em được tham gia sân chơi lưu động giáo dục
kỹ năng sống Thông qua hoạt động này, báo cáo viên đã giúp tất cả học sinh nắm và ghi nhớ qui tắc 6 cánh hoa để phòng tránh xâm hại tình dục, những kỹ năng tự vệ, đối phó với kẻ xấu để thoát thân trong những tình huống nguy hiểm, ghi nhớ và thực hành được một số kỹ năng giao tiếp, ứng xử với mọi người xung quanh
* Tóm lại: Khi giao tiếp với người lạ, các em cần có kỹ năng ứng xử phù hợp,
luôn đề phòng và có cách xử lý kịp thời khi gặp những tình huống bất ổn xảy ra để giữ
an toàn cho bản thân
3 Chỉ đạo giảng dạy lồng ghép giáo dục kỹ năng sống nói chung, kỹ năng tự nhận thức nói riêng vào các môn học.
Trong chương trình giáo dục cấp Tiểu học hiện nay, việc tích hợp lồng ghép giáo dục kỹ năng sống nói chung, kỹ năng tự nhận thức nói riêng được đưa vào mục tiêu
cụ thể ở một số môn học, bài học là bắt buộc, tập trung nhiều nhất ở môn Tiếng Việt,
Đạo đức, Tự nhiên và xã hội Nhằm thực hiện hiệu quả nội dung này, ngay từ đầu năm học, nhà trường tổ chức cho giáo viên tập huấn chuyên môn, sinh hoạt chuyên đề về việc thực hiện tích hợp lồng ghép giáo dục các kỹ năng cơ bản và triển khai thực hiện Bên cạnh đó, Ban giám hiệu chỉ đạo thực hiện tốt công tác soạn giảng, thao giảng, dự giờ của giáo viên, cùng nhau bàn bạc đưa ra những phương pháp giảng dạy phù hợp để
Trang 8đạt mục tiêu đề ra, tìm cách tháo gỡ những vấn đề còn vướng mắc trong giảng dạy và lồng ghép giáo dục
Tôi luôn nhắc nhở giáo viên chú trọng việc đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực, chủ động sáng tạo của học sinh, sử dụng tốt đồ dùng dạy
học, tạo được bầu không khí học tập thoải mái, vui vẻ, thân thiện Trong giờ học, giáo
viên cần tạo cơ hội cho các em được nêu ý kiến, được trình bày trước nhóm bạn, trước tập thể, nhất là những học sinh còn hay rụt rè, khả năng giao tiếp hạn chế Từ đó, trẻ sẽ mạnh dạn, tự tin hơn trong việc khám phá và chiếm lĩnh kiến thức mới Qua đó, các
em rút ra cho mình một bài học quý báu, một kỹ năng sống tốt
Ví dụ: Môn Tự nhiên và xã hội (Lớp 1- Tiết 11) Bài: Gia đình Giáo viên đã áp dụng linh hoạt các phương pháp giảng dạy như: quan sát tranh trả lời câu hỏi, thảo luận nhóm, thực hành vẽ tranh nói về gia đình em Tham gia hoạt động học tập, học sinh kể được với thầy cô và các bạn về ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, em ruột; biết vẽ tranh giới thiệu về gia đình mình và rút ra bài học: Mỗi người sinh ra đều có gia đình, gia đình là
tổ ấm của em, nơi các em được yêu thương, chăm sóc Ông, bà, cha, mẹ, anh, chị, em ruột là những người thân yêu nhất Qua bài học, giáo viên đã hình thành cho học sinh
kỹ năng tự nhận thức Các em xác định được vị trí của mình trong các mối quan hệ gia đình, biết làm chủ bản thân, yêu quý gia đình, đảm nhận trách nhiệm một số công việc trong gia đình Thông qua hoạt động thảo luận nhóm và trình bày trước lớp, các em được rèn kỹ năng giao tiếp, ứng xử
Tôi lưu ý giáo viên về việc giáo dục kỹ năng tự nhận thức cho học sinh phải gắn với thực tế bằng những tình huống cụ thể, tránh nói lý thuyết suông Bên cạnh đó, tôi phân công cán bộ phụ trách thư viện - thiết bị thường xuyên bổ sung thiết bị đồ dùng dạy học, tài liệu về giáo dục kỹ năng sống để giáo viên tham khảo, nghiên cứu, mở rộng tầm hiểu biết và tích hợp giáo dục đạt hiệu quả
* Tóm lại: Qua các tiết học có lồng ghép giáo dục bổ sung vốn kiến thức cho học
sinh và hướng đến thay đổi hành vi giúp các em thích ứng với những khó khăn và ý chí vượt khó trong công việc, trong học tập, rèn luyện và giao tiếp, ứng xử hàng ngày để trẻ thêm nhiều niềm vui trong cuộc sống
4 Giáo dục kỹ năng tự nhận thức thông qua hoạt động ngoại khóa
Ban giám hiệu phân công Tổng phụ trách, giáo viên chủ nhiệm, giáo viên chuyên tổ chức thực hiện giáo dục kỹ năng sống nói chung, kỹ năng tự nhận thức nói riêng thông qua:
4.1 Công tác chủ nhiệm:
Trang 9- Trước tiên, giáo viên chủ nhiệm cần nắm tình hình chung của lớp và của từng học sinh về học tập, phẩm chất, điểm mạnh, điểm yếu, thói quen hành vi, hoàn cảnh gia đình để xây dựng kế hoạch và thực hiện các giải pháp giáo dục phù hợp Giáo viên phải giúp học sinh hiểu tầm quan trọng của việc rèn kỹ năng tự nhận thức để các em hướng tới mục tiêu cần đạt
- Xây dựng văn hóa ứng xử giữa “Thầy với thầy, thầy với trò, trò với trò, giáo viên, nhân viên với phụ huynh” để nhắc nhở mọi thành viên thể hiện sự chuẩn mực trong giao tiếp, ứng xử với nhau Giáo viên chủ nhiệm phải đến với các em bằng cả tấm lòng và tình thương của người mẹ thứ hai Có như vậy, thầy cô sẽ dễ dàng tiếp cận với học sinh để nắm bắt tình hình, động viên, khuyến khích, chia sẻ những khó khăn để giúp trẻ tự tin hơn, mạnh dạn trình bày ý kiến của mình
- Giáo viên chủ nhiệm kiểm tra, nhắc nhở hàng ngày đối với học sinh, phát huy vai trò của cán bộ lớp trong việc nêu gương và giúp đỡ các bạn rèn kỹ năng tự nhận thức, phát huy tinh thần tự quản của các em thông qua thực hiện “Truy bài đầu giờ” hàng ngày, “Đôi bạn cùng đường”, “Đôi bạn cùng tiến” Hoạt động này giúp giáo viên nắm bắt được việc thể hiện kỹ năng tự nhận thức của từng học sinh khi ở ngoài nhà trường Các em theo dõi, nhắc nhở nhau và báo ngay với giáo viên chủ nhiệm để giáo dục những trường hợp còn hạn chế Giáo viên nắm bắt những hoàn cảnh không an toàn có thể xảy ra và có biện pháp giúp trẻ phòng tránh kịp thời Giáo viên tổ chức tốt tiết sinh hoạt lớp sẽ phát huy tinh thần tự quản và kỹ năng tự nhận thức của trẻ qua việc các em tự nhận xét về tập thể lớp, về bản thân để phát huy điểm mạnh, khắc phục hạn chế và đưa ra kế hoạch của tuần tiếp theo
- Giáo viên chủ nhiệm tổng kết và báo cáo Tổ trưởng tình hình thực hiện rèn luyện của lớp 1 lần/ tháng Tổ trưởng tổng kết, báo về Ban chỉ đạo giáo dục kỹ năng sống của trường vào ngày 25 hàng tháng, báo cáo ngay khi cần thiết Qua đó, Ban giám hiệu nắm bắt tình hình để có sự giúp đỡ kịp thời và đề ra kế hoạch thực hiện trong thời gian tới
* Tóm lại: Giáo viên chủ nhiệm giữ vai trò rất quan trọng trong việc giáo dục
học sinh Vì thế, mỗi thầy cô giáo phải tìm tòi những giải pháp thông qua việc giảng dạy, giáo dục và tạo điều kiện cho học sinh tham gia các hoạt động ngoại khóa nhằm giúp các em rèn kỹ năng tự nhận thức ngày một hoàn thiện hơn
4.2 Hoạt động Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh:
Tôi luôn coi trọng việc phát huy vai trò tự quản của tổ chức Đội thiếu niên tiền phong Hồ Chí Minh, hoạt động này đã góp phần quan trọng trong vấn đề rèn luyện kỹ năng tự nhận thức cho học sinh thông qua việc làm cụ thể như sau:
Trang 10- Liên đội đã đưa nội dung rèn luyện kỹ năng sống nói chung, kỹ năng tự nhận thức nói riêng vào kế hoạch hoạt động Đội ngay từ đầu năm học, xem đây là một trong những tiêu chí để đánh giá thi đua của từng chi đội, có tổng kết đánh giá và rút kinh nghiệm hàng tuần vào tiết sinh hoạt dưới cờ Việc tuyên truyền giáo dục được liên đội thực hiện trong chương trình phát thanh măng non hàng tuần, qua các bài viết ngắn, các câu chuyện kể do các em sưu tầm hoặc tự viết ra Các chi đội thay phiên nhau thực hiện nội dung này
- Trong sinh hoạt Đội, sao nhi đồng, sinh hoạt câu lạc bộ, tổ chức chuyên đề
“Văn hóa ứng xử”, học sinh được thảo luận, trao đổi ý kiến, trình bày ý kiến của mình, được tham gia các hoạt động tập thể, trò chơi, giao lưu với nhau Qua đó, giáo viên rèn luyện cho trẻ kỹ năng nói trước đám đông với phong cách lịch sự và lời nói thuyết phục người nghe Cụ thể: Thông qua việc tổ chức hội thi “Nét đẹp đội viên” (khối 4, khối 5) và “Nhi đồng chăm ngoan” (khối 1, khối 2, khối 3) với phần tham dự của học sinh toàn trường, trong đó có phần tự giới thiệu về bản thân mình và thi ứng xử Hội thi diễn ra sôi nổi, các em có cách ứng xử khá tốt Qua hội thi, tất cả học sinh hiểu và biết được nét đẹp của người học sinh không chỉ giữ gìn cơ thể sạch sẽ, trang phục gọn gàng mà quan trọng hơn nữa là phải biết thể hiện văn hóa trong giao tiếp, ứng xử
Trong quá trình tham gia các hoạt động cũng có khi xảy ra tình huống một vài học sinh bất đồng với nhau Do đó, Ban phụ trách và Ban chỉ huy liên đội cần có nghệ thuật ứng xử phù hợp để giữ được bầu không khí vui vẻ, tạo được bầu không khí thân thiện, có như vậy mới mang lại hiệu quả cao
* Tóm lại: Thông qua hoạt động Đội và sao nhi đồng tạo được sự đoàn kết, gắn
bó giữa các em đã góp phần quan trọng vào việc hình thành kỹ năng tự nhận thức cho học sinh
5 Tăng cường sự phối hợp nhà trường, gia đình và xã hội trong việc giáo dục kỹ năng tự nhận thức cho học sinh.
- Công tác giáo dục học sinh là trách nhiệm của nhà trường, gia đình và xã hội Thông qua Hội nghị cán bộ công chức - viên chức, Đại hội phụ huynh học sinh vào đầu năm học, Ban giám hiệu đã yêu cầu sự phối kết hợp của các lực lượng giáo dục trong và ngoài nhà trường nhất là phụ huynh học sinh nên sắp xếp công việc, dành thời gian để chăm sóc con em, tham dự đầy đủ các cuộc họp do trường và giáo viên chủ nhiệm tổ chức để nắm tình hình học tập, rèn luyện của các em để có sự thống nhất và phối hợp với nhau trong việc giáo dục
- Nhà trường và gia đình luôn gần gũi với trẻ, nắm bắt những điểm mạnh, điểm yếu của các em để có sự uốn nắn, giáo dục kịp thời Với những học sinh còn nhiều hạn