Bai 21 Nhung bien doi cua nha nuoc phong kien trongcac the ki XVI XVIII

- Thế kỉ XVI nhà nước phong kiến Nam triều chuyển về Thăng Long, do Vua Lê đứng đầu nhưng thực chất quyền hành nằm trong tay chúa Trịnh.. - Tổ chức bộ máy chính quyền: + Chính quyền [r]

Học xong bài này, HS cần hiểu:

1 Sự sụp đổ của triều Lê sơ đã dẫn đến sự phát triển của các thế lực phong kiến

2 Nhà Mạc ra đời và tồn tại hơn nửa thế kỉ đã góp phần ổn định xã hội trong một thời gian

3 Chiến tranh phong kiến diễn ra trong bối cảnh xã hội Việt Nam thế

kỷ XVI – XVIII đã dẫn đến sự chia cắt đất nước

4 Tuy mỗi miền (Đàng Ngoài và Đàng Trong) có một chính quyền riêng nhưng chưa hình thành hai nước

1 Sự sụp đổ của triều Lê sơ.

Nhà Mạc được thành lập

a Sự sụp đổ của nhà Lê

- Đầu thế kỉ XVI nhà Lê sơ

lâm vào khủng hoảng suy yếu

- Biểu hiện:

+ Vua quan ăn chơi sa đoạ,

hạch sách nhân dân

+ Các thế lực phong kiến nổi

dậy tranh chấp quyền lực mạnh

nhất là thế lực Mạc Đăng Dung

+ Phong trào đấu tranh của

nhân dân bùng nổ nhiều nơi

Đại Việt sử ký toàn thư chép:

Lê Uy Mục sao nhãng việc triều chính,

“đêm cùng cung nhân uống rượu vô độ,

ai say thì giết”, tính tình hung hãn đến nỗi một viên sứ thần Trung Quốc đã phải gọi y là “vua quỷ”

Lê Tương Dực “hoang dâm vô độ”, thường bắt phụ nữa cởi truồng chèo thuyền cho minh đi chơi trên Hồ Tây Sứ thần Trung Quốc nhận xét “nhà vua tính hiếu dâm như tính lợn, loạn vong không còn lâu nữa”…

1 Sự sụp đổ của triều Lê sơ.

Nhà Mạc được thành lập

b Nhà Mạc được thành lập

- 1527 Mạc Đăng Dung phế

truất vua Lê lập ra triều Mạc

- Chính sách của nhà Mạc:

+ Xây dựng chính quyền theo

mô hình cũ của nhà Lê

+ Tổ chức thi cử đều đặn

+ Xây dựng quân đội mạnh

+ Giải quyết vấn đề ruộng đất

cho nông dân

Tạo điều kiện ổn định đất

nước

- Do sự chống đối của cựu

thần nhà Lê và chính sách cắt

đất thần phục nhà Minh  nhân

dân phản đối

Di tích thành nhà Mạc

2 Đất nước bị chia cắt

a Chiến tranh Nam – Bắc triều

- Hoàn cảnh: cựu thần nhà Lê

đứng đầu là Nguyễn Kim quy tụ

lực lượng “phù Lê diệt Mạc”,

thành lập chính quyền ở Thanh

Hoá gọi là Nam triều Đối đầu

với nhà Mạc – Bắc triều

Nhà Mạc (Bắc triều)

Cựu thần nhà Lê (Nam triều)

Chiến tranh Nam – Bắc triều

(1545 - 1592)

- 1545 – 1592 chiến tranh

Nam – Bắc triều bùng nổ 

Nhà Mạc bị lật đổ, đất nước

thống nhất

b Chiến tranh Trịnh – Nguyễn

- Hoàn cảnh:

+ Ở Thanh Hoá Nam triều vẫn

tồn tại nhưng quyền lực nằm

trong tay họ Trịnh

+ Ở mạn Nam: họ Nguyễn cát

cứ xây dựng chính quyền riêng

2 Đất nước bị chia cắt

- Diễn biến: 1627, họ Trịnh đem

quân đánh họ Nguyễn Chiến

tranh Trịnh – Nguyễn bùng nổ

- Kết quả: Không phân thắng bại,

lấy sông Gianh làm giới tuyến

chia đất nước làm 2 miền: Đàng

Trong – Đàng Ngoài

Sông Gianh

ĐÀNG NGOÀI

(Vua Lê – chúa Trịnh)

ĐÀNG TRONG

(chúa Nguyễn)

3 Nhà nước phong kiến ở

Đàng Ngoài

- Thế kỉ XVI nhà nước phong kiến

Nam triều chuyển về Thăng Long,

do Vua Lê đứng đầu nhưng thực

chất quyền hành nằm trong tay

chúa Trịnh

- Tổ chức bộ máy chính quyền:

+ Chính quyền Trung ương

+ Chính quyền địa phương

Công

Huyện Châu

Phủ 12trấn

Xã

Quan văn 6 Phiên Quan võ

Lại Hộ Binh Lễ Hình

Trung ương

Địa phương

3 Nhà nước phong kiến ở

Đàng Ngoài

- Chế độ tuyển dụng quan lại như

thời Lê

- Luật pháp: tiếp tục thực hiện

Quốc triều hình luật (có bổ sung)

- Quân đội: gồm

+ Quân thường trực (tam phủ),

tuyển chọn chủ yếu ở Thanh Hoá

+ Ngoại binh: tuyển từ 4 trấn

Quanh kinh thành

- Đối ngoại: hoà hiếu với nhà

Thanh

Về cơ bản bộ máy Nhà nước

giống Lê sơ Quyền lực nằm trong

tay chúa Trịnh

4 Chính quyền Đàng Trong

- Thế kỉ XVII lãnh thổ Đàng Trong

được mở rộng từ Nam Quảng

bình đến Nam Bộ ngày nay

- Tổ chức bộ máy chính quyền

Chúa Nguyễn

12 Dinh Phủ Huyện Tổng Xã

Nam Bộ

Quảng Bình

- Quân đội: là quân thường trực,

tuyển theo nghĩa vụ, trang bị vũ

khí đầy đủ

-Tuyển chọn quan lại bằng nhiều

cách: dòng dõi, đề cử, học hành

- 1774 chúa Nguyễn Phúc Khoát

xưng vương thành lập chính

quyền Trung ương nhưng chưa

hoàn chỉnh

Nhiệm vụ HS: Đọc SGK và làm nhiệm vụ theo phiếu học tập

Thời gian: 5 phút Yêu cầu:

-Khoanh tròn duy nhất một chữ cái đứng đầu câu em cho là đúng.

- Trả lời câu hỏi

chấm điểm

Câu 1 : Hãy khoanh tròn chữ in hoa trước câu trả lời đúng:

1 Nhà Lê sơ bị khủng hoảng và suy sụp trong hoàn cảnh:

A khi lên nắm chính quyền vua Lê Tương Dực không quan tâm đến việc triều chính, chỉ lo ăn chơi sa đoạ

B các quan lại địa chủ lợi dụng nhà vua không quan tâm đến triều chính nên ra sức chiếm đoạt ruộng đất và hành sách nhân dân

C một số thế lực phong kiến lợi dụng tình hình rối loạn của đất nước, ra sức tranh chấp quyền hành

D tất cả các hoàn cảnh trên

2 Trong những năm đầu thành lập, nhà Mạc đã xây dựng chính quyền:

A Theo mô hình của nước Đại Việt thời Lý- Trần

B Theo mô hình cũ của nhà Lê sơ

C Giữ nguyên bộ máy quan lại của nhà Lê sơ

D Theo mô hình của nhà Minh

3 Con sông lịch sử chia cắt đất nước thành Đàng trong và Đàng ngoài là:

A sông Gianh

B sông Giang

C sông Hiền Lương

D.sông Bến Hải

Câu 2: Em hãy so sánh tổ chức chính quyền ở Đàng Ngoài và Đàng Trong?

- Giống nhau

- Khác nhau

Thông tin phản hồi

Câu 1:

1 D

2 B

3 A

Câu 2:

- Giống nhau: