Sáng kiến kinh nghiệm mầm non được hoàn thành với mục tiêu nhằm đưa ra một số biện pháp dục trẻ có ý thức bảo vệ môi trường trong trường mầm non. Mời các bạn cùng tham khảo bài viết dưới đây để nắm một số biện pháp giáo dục cho trẻ!
Trang 1A ĐẶT VẤN ĐỀ
Mụi trường bao gồm tất cả cỏc yếu tố vụ sinh và hữu sinh cú tỏc động, ảnhhưởng trực tiếp hoặc giỏn tiếp đến sức khỏe, đời sống của con người Mụi trườngcung cấp cho ta khụng gian để sống, cung cấp nguồn tài nguyờn để sản xuất và là nơichứa đựng chất thải Từ ngày xưa, khi chưa thể tự tạo ra cỏc cụng cụ lao động, conngười sống chủ yếu bằng săn bắt và hỏi lượm, phụ thuộc vào những cỏi cú sẵn trongthiờn nhiờn Lõu dần, khi cộng đồng người phỏt triển, những cỏi cú sẵn từ thiờn nhiờn
đó hết thỡ mụi trường lại là nơi cung cấp cho họ nguyờn liệu để sản xuất từ sản phẩmthụ sơ nhất Ngày nay, cựng với sự phỏt triển của nhõn loại, sự tiến bộ của khoa học
kỹ thuật, mụi trường lại cung cấp cho con người cỏc nguyờn liệu, nguồn tài nguyờn đểsản xuất
Dự ở bất kỳ thời đại nào mụi trường đều rất quan trọng đối với con người Giữamụi trường và sự phỏt triển cú mối quan hệ chặt chẽ, mụi trường là địa bàn và đốitượng của sự phỏt triển, cũn phỏt triển là nguyờn nhõn tạo nờn cỏc biến đổi mụitrường
1 Lý do chọn đề tài:
Hiện nay bảo vệ mụi trường đang trở thành vấn đề núng bỏng trờn toàn cầu.tất cả cỏc quốc gia trờn thế giới đó và đang nỗ lực vào cuộc để tỡm ra những giảiphỏp để cứu lấy trỏi đất Ngụi nhà chung của toàn nhõn loại, mụi trường đang bịhủy hoại do chớnh con người vẫn đang diễn ra từng ngày, từng giờ ở khắp nơi trờnthế giới Tài nguyờn khoỏng sản cạn kiệt, rừng bị chặt phỏ bừa bói, cỏc chất thảicụng nghiệp khụng được xử lý, làm mụi trường đất,nước, khụng khớ bị ụ nhiễmnặng nề Hậu quả của sự tỏc động đú là những trận nắng núng, những trận độngđất, những cơn bóo, lũ khủng khiếp trờn thế giới Một trong những nguyờn nhõnchớnh gõy nờn những tỡnh trạng đú là do thiếu hiểu biết về mụi trường, của cỏcquốc gia núi chung, và của từng cỏ nhõn núi riờng, Để khắc phục những vấn đềnày, nhiệm vụ hàng đầu được đặt ra là phải nhanh chúng, tăng cường việc giỏo dụcbảo vệ mụi trường cho từng cỏ nhõn ở mọi lứa tuổi, nhất là lứa tuổi mầm non
Để nhằm khắc phục hậu quả con người gõy ra đối với mụi trường Giỏo dục mầmnon là mắt xớch đầu tiờn cú vai trũ vị trớ quan trọng trong việc GDMT cho trẻ, việc
Trang 2đưa giáo dục môi trường trong trường mầm non là rất cần thiết, sẽ giúp trẻ tạo ranhững phản xạ, thói quen đầu tiên về bảo vệ môi trường sống Từ đó sẽ hình thành ýthức trong đầu trẻ về việc bảo vệ môi trường.
Giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ trong trường mầm non nói chung và chotrẻ 4 - 5 tuổi nói riêng, nhằm bảo vệ sức khỏe và đảm bảo sự tăng trưởng lànhmạnh cho cơ thể trẻ, bên cạnh đó giúp trẻ hiểu biết về môi trường sống của bảnthân nói riêng, con người và các sinh vật nói chung Qua đó làm cho trẻ hiểu biếtcách sống tích cực trong môi trường và thân thiện với môi trường
Giáo dục môi trường cho trẻ là tạo cho trẻ môi trường sống phù hợp với môitrường sống của trẻ thơ, môi trường ấy cần đáp ứng những nhu cầu: An toàn, sạch
sẽ, và phong phú, hình thành ở trẻ một cách sống có văn hóa trong môi trường Môi trường có tầm quan trọng đặc biệt đối với đời sống con người và sự phát triểnkinh tế văn hoá của đất nước và của cá nhân Từ những nhận thức trên, tôi đưa ra
“Một số biện pháp giáo dục trẻ bảo vệ môi trường trong trường mầm non”
cơ bản để thực hiện nhiệm vụ bảo vệ môi trường như “ Thường xuyên giáo dục,tuyên truyền, xây dựng thói quen, nếp sống và phong trào quần chúng bảo vệ môitrường”
Và đưa các nội dung bảo vệ môi trường vào chương trình giáo dục của tất cả cácbậc học trong hệ thống giáo dục quốc dân
Trang 3Cùng với luật giáo dục thì Bộ giáo dục và đào tạo đã có quyết định số 3288/ QT –BGD & ĐT ngày 2/10/1998 phê duyệt và ban hành các văn bản về chính sách vàchiến lược Giáo dục môi trường trong nhà trường.
Quyết định số 1363/QĐ – TTg ngày 17/10/2001 của thủ tướng chính phủ về việcphê duyệt đề án “ Đưa nội dung giáo dục bảo vệ môi trường vào hệ thống giáo dụcquốc dân”
Quyết định số 256/QĐ – TTg ngày 2/12/2003 của thủ tướng chính phủ về chiếnlược bảo vệ môi trường quốc gia đến năm 2010 và định hướng đến năm 2020
Quốc Hội nước Cộng Hòa Xã Hội Chủ Nghĩa Việt Nam khóa XI, kỳ họp thứ 8
đã ban hành luật bảo vệ môi trường ngày 29/11/2005 và luật có hiệu lực ngày1/7/2006 Chính vì vậy bảo vệ môi trường là một việc làm cực kỳ cần thiết và cấpbách
2 Cơ sở thực tiễn:
Môi trường và tài nguyên thiên nhiên hiện nay ngày càng bị suy thoái nghiêmtrọng Muốn bảo vệ môi trường và phát triển bền vững thì mỗi người dân cần có ýthức trách nhiệm và biết cách bảo vệ môi trường
* Thuận lợi:
Năm học 2017 - 2018 nhà trường phân công tôi dạy lớp mẫu giáo nhỡ B1(4- 5tuổi|) Tôi nhận thấy và xác định rõ những việc cần làm ngay đối với trẻ, kết hợpvới phụ huynh để đẩy mạnh công tác giáo dục bảo vệ môi trường cho trẻ thông quamột số hoạt động nhằm cho trẻ hiểu và gần gũi với môi trường, giúp trẻ có ý thứcbảo vệ môi trường.Trong quá trình thực hiện tại lớp, tôi có những thuận lợi:
Được sự quan tâm của Ban Giám Hiệu, các đồng nghiệp tạo điều kiện để tôi có
cơ hội nâng cao trình độ chuyên môn cũng như kỹ năng sư phạm cho bản thân
Đa số các cháu mạnh dạn, hồn nhiên, thích tìm tòi khám phá những điều mới lạxung quanh trẻ
Môi trường lớp học rộng, thoáng mát, đầy đủ cơ sở vật chất
* Khó khăn:
Một số trẻ nhút nhát, một số trẻ quá hiếu động kết hợp tiếp thu chậm, ý thức
Trang 4Một số phụ huynh chưa quan tâm đến trẻ và còn chiều chuộng trẻ chưa tạo chotrẻ tính tự phục vụ Nên một số bạn chưa có ý thức Hay còn có tính ỷ lại.
Trong thực tế ở lớp tôi nói chung hiện nay hiệu quả giáo dục trẻ có ý thức bảo
vệ môi trường chưa cao, nếu như trong quá trình tổ chức việc giáo dục môi trườngcho trẻ sử lý một số biện pháp hợp lý và linh hoạt thì hiệu quả giáo dục môi trường
sẽ được nâng cao lên Sau đây là một số biện pháp tôi đưa ra lồng tích MT để giáodục trẻ
* Tính cấp thiết của đề tài:
Hiện nay, môi trường là vấn đề nóng của toàn nhân loại Khí hậu ngày càngkhắc nghiệt và khó dự báo hơn, mưa bão lũ quét thất thường, suy thoái đất, nước,suy giảm nguồn tài nguyên rừng, ô nhiễm môi trường xảy ra trên diện rộng… Đó
là các vấn đề về môi trường mà toàn nhân loại đã và đang đối mặt Con người đãtác động quá nhiều đến môi trường, khai thác đến mức cạn kiệt các nguồn tàinguyên, thải nhiều chất độc làm cho môi trường không còn khả năng tự phân hủy
Vì vậy, bảo vệ môi trường chính là bảo vệ sự sống của chúng ta
* Năng lực của tác giả:
- Bản thân đã tốt nghiệp trường Đại học sư phạm Hà Nội Có ý thức học hỏi nâng
cao trình độ chuyên môn, tích lũy kinh nghiệm cho bản thân
Qua quá trình tìm hiểu, từ môi trường sống ngày càng ô nhiễm, khắc nghiệt nên đãmạnh dạn đưa ra một số biện pháp giáo dục trẻ bảo vệ môi trường trong trườngmầm non
2 Mục đích nghiên cứu của SKKN: Một số biện pháp giáo dục trẻ có ý thức bảo
vệ môi trường
3 Đối tượng nghiên cứu: Trẻ 4 – 5 tuổi
4 Đối tượng khảo sát thực nghiệm: Trẻ lứa tuổi mầm non
6 Phạm vi và kế hoạch nghiên cứu: Từ tháng 8/2017 đến tháng 3/2018
B.NHỮNG BIỆN PHÁP ĐỔI MỚI ĐỂ GIẢI QUYẾT VÂN ĐỀ
Tâm lý lứa tuổi mầm non trẻ tri giác bằng trực quan và hành động cụ thể, nênnhững hành vi, hành động,lời nói,trong các bài thơ, bài hát,câu chuyện, những hoạtđộng trẻ được trải nghiệm có tác động sâu sắc đến tâm lý của trẻ
Trang 5Tôi lựa chọn lồng vào một số bài học ,các hoạt động phù hợp với nội dung giáodục môi trường tôi đã đặt ra cho trẻ, đồng thời tôi dựa vào bảng khảo sát đâu năm
để đưa ra các biện pháp dạy trẻ sâu hơn Bảng khảo sát được trình bày dưới đây :
3 Vệ sinh lau đồdùng,đồ chơi
4 Có ý thức bảo vệ câyxanh
1 Biện pháp 1 :Thông qua kể chuyện, đọc thơ
Trẻ nhỏ rất thích được nghe cô kể chuyện, đọc thơ Hiểu được điều đó: Tôi
đã sưu tầm và sáng tác một số bài thơ có nội dung GDMT ®ể dạy trẻ :
Thay bà quét rác
Bà thường dạy sớm Sáng nay em dạy
Quét nhà quét sân Quét rác thay bà
Tuổi già sức yếu Bà vui biết mấy
Làm mỏi đôi chân, Nhìn em cười xòa…
Trang 6Bé ngoan
Bé xem ti vi Con thương mẹ cha
Đưa tin bão lụt Con nói với bà
Phố phường ngập nước Đập con heo ra
Làng quê mênh mông Lấy tiền ủng hộ
Xôn xao trong lòng Còn gì đẹp hơn
Bé không ngủ được Tấm lòng nhân ái
Nước cao mấy thước Mẹ khen bé giỏi
Trôi cửa trôi nhà Đúng là bé ngoan
Nguyễn Lâm Thắng
Bão
Không một bàn chân Bấu toạt đồi xanh
Mà đi rất gấp Bão đi rất nhanh
Như loài cá mập Rủ theo thằng lũ
Quẫy sóng biển khơi Vừa chạy vừa hú
Không một bàn tay Bão sắp vào làng
Mà xô cây đổ Dạy tiếng loa vang
Như lanh vuốt hổ Mau mau chống bão
Nguyễn Lâm Thắng
Trực nhật lớp
Hôm nay thứ sáu đến trường
Là ngày trực nhật thông thường bạn ơi
Giẻ lau cô đã giặt rồiMình cùng lau sạch các tầng đồ chơiTrời nắng mình mang ra phơiTrời mưa mình để trong hè cho khô
Em ngoan em nhớ lời côGiữ lớp sạch sẽ để cô vui lòng
Nguyễn Hương Diệu
Trang 7Nhắc bạn
Nhà em có một con mươngGiấy rác vứt xuống nước mương đen sì
Khuyên ai có rác vứt điNên bỏ thùng rác văn minh hàng ngày
Nhắc bạn nếu có lỡ tayThì nên cúi xuống nhặt ngay túc thì
Để cho mương máng sạch trong
Cá cua bơi lội trong lòng nước xanh
Nguyễn Hương Diệu
Thông qua các nội dung câu chuyện, bài thơ, trẻ hiểu những việc làm có lợi,
và có hại tới môi trường, nguyên nhân ô nhiễm môi trường, tác hại của môi trường
ô nhiễm đến sức khỏe con người, mọi vật xung quanh…Đặc biệt trẻ rất hào hứngđàm thoại cùng cô về nội dung bài thơ câu chuyện
Ví dụ: Tôi đưa ra các câu hỏi: Nguyên nhân gây ra bão, lũ? Tác hại của bão, lũgây ra ? Các con sẽ làm gì để phòng chống bão,lũ? Đồng thời khuyến khích trẻ đặtcâu hỏi theo ý của trẻ.Qua phương pháp này tôi thấy trẻ thay đổi rõ dệt, trẻ có phảnứng với hành vi những người làm bẩn môi trường, và phá hoại môi trường như: vứtrác bừa bãi,chặt cây…từ đó hinh thành ở trẻ những hành vi tốt về môi trường
2 Biện pháp 2: Thông qua hoạt động lao động
Xác định rõ yêu cầu cần đặt ra đối với việc giáo dục ý thức bảo vệ môi trườngqua những khái niệm đơn giản và gần gũi với trẻ Giúp trẻ hiểu và phân biệt được đâu là môi trường sạch, môi trường bẩn Hình thành các thói quen lao động tự phục vụ: Lau dọn, sắp xếp gọn gàng đồdùng, đồ chơi, không vứt rác, vứt đồ chơi bừa bãi Đi vệ sinh đúng nơi quy định,biết röa tay sau khi đi vệ sinh xong Biết tiết kiệm nước trong sinh hoạt hằng ngày Hướng dẫn trẻ cách nhổ cỏ, chăm sóc tưới cây, trồng cây để tạo môi trường xanh,sạch, đẹp cho lớp Giúp cho trẻ hiểu cây xanh rất có ích cho con người, làm giảm ô
Trang 8nhiễm môi trường, giảm bụi, giảm tiếng ồn, cây còn để trang trí tạo ra cảnh đẹp, dướiđây một trong những hình ảnh trẻ tham gia lao động;
Trẻ hăng say tham gia lao động
Thông qua hoạt động này, trẻ có những kỹ năng sống, văn minh, ngăn nắp ,gọngàng,biết giữ gìn vệ sinh trường, lớp sạch sẽ, biết chăm sóc cây cối,bảo vệ câyxanh, Điều này giúp trẻ khảng định mình, góp phần tham gia vào lao động thực
sự của người lớn và các bạn cùng tuổi nhằm bảo vệ MT của lớp, của trường, ngoài
ra còn hình thành lòng tự hào ở trẻ khi được góp công sức của mình, góp phần làmcho môi trường, xanh ,sạch ,đẹp
3 Biện pháp: Làm thí nghiệm
Phương pháp thí nghiệm là phương pháp cho trẻ thực hành thực tiễn tạo ra kếtquả kiểm nghiệm một sự vật tạo dựng trong thiên nhiên, đây chỉ là thí nghiệm hếtsức đơn giản,nhưng đối với trẻ lại hết sưc lớn lao trong việc tìm tòi khám phá thếgiới xung quanh và bảo vệ môi trường, Tôi cho trẻ thí nghiệm làm ra mưa, sử dụngvòi phun nước Làm ra gió, sử dụng quạt mạnh, thí nghiệm lúc gió to, gió nhỏ Cho trẻ làm thí nghiệm về môi trường nước, hai chậu to nước sạch , cho trẻ quansát , sau đó cho trẻ thả một số giấy rác vào 1 chậu nước sạch, khi giấy rác ngấm
Trang 9nước, nước bắt đầu chuyền màu, cho trẻ nêu nhận xét.tôi đưa ra một số câu hỏi , ví
dụ : Tại sao chậu nước này trong còn chậu nước kia lại bị đục? Vì sao nguồnnước bị ô nhiễm ? Tác hại của nguồn nước bị ô nhiễm? Các con đã làm gì để bảo
vệ nguồn nước? Tôi cho trẻ làm như vậy giúp trẻ phát hiện được một số thuộc tínhbên trong của sự vật và hiện tượng mà không thể quan sát trực tiếp được Dưới đây
là hình ảnh trẻ đang làm thí nghiệm
Trẻ đang quan sát làm thí nghiệm
Phương pháp này đóng góp giúp trẻ khám phá ra nhiều điều mới lạ trong thiênnhiên, và sơ bộ nắm được một số biến đổi của sự vật, và hiện tượng mang tính quyluật, Nhờ đó sẽ hình thành nên ở trẻ, vốn tri thức tiền khoa học,tạo tiền đề học tập
và nghiên cứu khoa học về môi trường sau này
4 Biện pháp : Tổ chức cho trẻ làm đồ dùng ,đồ chơi
Bên cạnh những biện pháp vừa kể trên tôi kết hợp với giáo viên cùng lớp, cùngkhối suy nghĩ, tìm kiếm, lựa chọn những mẫu đồ dùng, đồ chơi đơn giản được tậndụng từ nguyên vật liệu thải bỏ để hướng dẫn trẻ cùng thực hiện Sưu tầm thêm các
Trang 10mẫu đồ chơi trong sách báo, tạp chí… để làm phong phú hơn ngân hàng đồ chơi tạilớp cho trẻ.
Tạo sự hứng thú cho trẻ khi được khám phá các loại nguyên vật liệu ấy và tự taymình làm những món đồ chơi mình thích
Tôi giải thích cho trẻ, sử dụng vật liệu phế thải để làm đồ chơi, trang trí lớp làrất có ý nghĩa để bảo vệ môi trường, vì tiết kiệm nguyên vật liệu cũng là một việc
để bảo vệ môi trường.Một số hình ảnh minh họa phía dưới:
Trẻ đang hăng say tạo hình từ các nguyên vật liệu phế thải
Trẻ đang hăng say tạo hình từ các nguyên vật liệu phế thải
Trang 11Việc thu gom những vật liệu bỏ đi, sách báo cũ,chai ,lo,vỏ hộp, giấy một mặt,mẩu gỗ cô cùng trẻ làm đồ chơi từ các vật liệu phế thải, đã tạo ra nguồn phongphú đồ dùng để học, đồ chơi, để trang trí lớp Hình ảnh báo cáo ở trên chỉ là mộthình ảnh nhỏ để báo cáo trong bản sáng kiến, ngoài ra cô và trẻ làm rất nhiều trưngbày ở các góc chơi.
Tôi cho rằng làm tốt công tác này thì hiệu quả giờ học được tăng cao, hình thành
ở trẻ tính kiên trì,bền bỉ, cần ,kiệm đó cũng là một việc thân thiện với môi trường
5 Biện pháp : Tổ chức buổi trình diễn thời trang
Tâm lí trẻ rất thích được biểu diễn,trình diễn, nắm bắt được điều này, tôi kết hợpcùng các cô trong lớp, cùng với trẻ,sưu tầm giấy gói hoa,giấy gói quà, tranh ảnh,giấyloại,túi nilon…Cùng bàn bạc với trẻ thiết kế các bộ quần áo thời trang để làm thành bộ
sưu tập thời trang mang tên “Vì môi trường thân yêu”
Trang 14
Phương pháp này trẻ rất hứng thú, tham gia biểu diễn, ở lớp tôi cho các cháu lầnlượt được trình diễn, đặc biệt lớp tôi tham gia tiết mục trình diễn thời trang ngày lễ
Giáng Sinh do nhà trường tổ chức Ví dụ:, Trang phục cây thông mang tên hành tinh xanh, bé kêu gọi hãy bảo vệ cây xanh, và trồng thêm nhiều cây xanh Ví dụ
bộ trang phục làm bằng túi nilon , có tên , công chúa Tuyết, công chúa Tuyết kêu
gọi , hãy tiết kiệm những gì có thể…hãy chung tay bảo vệ môi trường… Qua đợttrình diễn thời trang này ,ở lớp tôi các cháu còn về nhà vận động người thân tronggia đình cùng thực hiện bảo vệ MT,vì MT, trẻ hào hứng hẳn lên, trẻ có ý thứchơn,đoàn kết nhắc nhở nhau giữ gin trường lớp sạch sẽ,trẻ có kỹ năng,trẻ thânthiện gần gũi với môi trường hơn ,
Trang 156 Biện pháp: Thông qua hoạt động tạo hình
Hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển trẻ nhỏ vềmọi mặt như: thẩm mỹ, đạo đức, trí tuệ, thÓ lực và lao động Hoạt động tạo hình làmột hoạt động học tập mang tính nghệ thuật, giúp trẻ nhận thức thế giới xung quanh
và phản ánh thế giới thông qua các hình tượng nghệ thuật,
Chính vì vậy việc thực hiện tốt các hoạt động tạo hình trong trường mầm non sẽgóp phần không nhỏ vào việc nâng cao chất lượng giáo dục ý thức bảo vệ MT chotrẻ Những sản phẩm trẻ tạo ra rất đơn giản, ngộ nghĩnh sinh động, trẻ biết đánh giákhái quát cao, trẻ rất thích sử dụng mầu sặc sỡ mang tính chất phản ánh biểutượng Mỗi sản phẩm của trẻ mang một nội dung, một tên gọi khác nhau Trẻ thamgia vào hoạt đông tạo hình đã giúp trẻ hình thành các đức tính tốt , hành vi tốt vềmôi trường xung quanh yêu cái đẹp và mong muốn tạo ra cái đẹp Nắm bắt dượcđiều này tôi lồng tích góa dục môi trường vào môn tạo hình
Khi tổ chức các hoạt động tạo hình nên để trẻ trải nghiệm,tôi cho trẻ xem một sốhình ảnh lũ lụt, gió to bão lớn, môi trường nước bị ô nhiễm, bẩn ,và trao đổi cùng trẻnhững nguyên nhân gây ra lũ lụt, trẻ đưa ra những ý kiến làm thế nào để bớt hiểm họa.Giáo viên lắng nghe ý kiến của trẻ, động viên, khuyến khích, tạo điều kiện cho trẻ đượcthể hiện ý tưởng của mình vẽ về môi trường,
Với một hoạt động như vậy, tôi đã thu được kết quả rất đáng mừng, trẻ rất hứngthú và tích hợp được môi trường trẻ thể hiện nội dung trong tranh vẽ, trẻ đã thểhiện ý thức và phản ánh về môi trường qua sản phẩm của trẻ