tài liệu ôn thi hết môn – lý thuyết tổ chức và quản trị

Công việc này bao gồm: xác định những việc phải làm, ngƣời nào phải làm, phối hợp hoạt động ra sao, bộ phận nào đƣợc hình thành, quan hệ giữa các bộ phận đƣợc thiết lập thế nào và hệ thố[r]

ÔN TẬP

CẤU TRÚC BÀI THI HẾT MÔN

 Phần A: Trắc nghiệm (20 điểm)

 Phần B: Trình bày một chủ đề ngắn (6 điểm)

 Phần C: Phân tích tình huống khởi nghiệp (14 điểm)

 Thời gian làm bài: 120 phút

PHẦN A: THI TRẮC NGHIỆM

PHẦN B: TRÌNH BÀY MỘT CHỦ ĐỀ NGẮN

BÀI GiẢNG 4

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

 Stoner và Robbins đã nêu lên bốn chức năng củaquản trị và đó là những chức năng đƣợc sử dụngrộng rãi trong nhiều tài liệu về quản trị:

Hoạch định

Tổ chức

Lãnh đạo

Kiểm soát

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng hoạch định

 Hoạch định bao gồm: xác định mục tiêu hoạt động,xây dựng chiến lƣợc cụ thể để đạt đƣợc mục tiêu, vàthiết lập một hệ thống các kế hoạch để phối hợp cáchoạt động

 Có nhiều công ty không hoạt động đƣợc hay chỉ hoạtđộng với một phần công suất do không có hoạchđịnh hoặc hoạch định kém

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng tổ chức

 Đây là chức năng thiết kế cơ cấu, tổ chức công việc

và tổ chức nhân sự Công việc này bao gồm: xácđịnh những việc phải làm, người nào phải làm, phốihợp hoạt động ra sao, bộ phận nào được hình thành,quan hệ giữa các bộ phận được thiết lập thế nào và

hệ thống quyền hành trong tổ chức đó được thiết lập

ra sao?

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng lãnh đạo

 Nhiệm vụ của lãnh đạo là phải biết động cơ và hành

vi của những người dưới quyền, biết cách động viên,điều khiển, lãnh đạo những người khác, chọn lọcnhững phong cách lãnh đạo phù hợp với những đốitượng và hoàn cảnh cùng sở trường của người lãnhđạo, nhằm giải quyết các xung đột giữa các thànhphần, thắng được sức ỳ của các thành viên trướcnhững thay đổi

BỐN CHỨC NĂNG CỦA QUẢN TRỊ

Chức năng kiểm soát

 Công tác kiểm soát bao gồm việc xác định thànhquả, so sánh thành quả thực tế với thành quả theo kếhoạch trước đó và tiến hành các biện pháp sửa chữanếu có sai lệch, nhằm bảo đảm tổ chức đang trênđường đi đúng hướng để hoàn thành mục tiêu

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

 Theo Robert Katz, 3 loại kỹ năng mà mỗi nhà quản trị cần có là:

 Kỹ năng kỹ thuật hoặc chuyên môn/nghiệp vụ

(technical skills)

 Kỹ năng nhân sự (human skills)

 Kỹ năng nhận thức hay tƣ duy (conceptual skills)

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

 Kỹ năng kỹ thuật hoặc chuyên môn/nghiệp vụ:

Là khả năng cần thiết để thực hiện một công việc

cụ thể, là trình độ chuyên môn nghiệp vụ của nhàquản trị

 Ví dụ việc thảo chương trình điện toán, soạn thảohợp đồng pháp lý kinh doanh, thiết kế cơ khí v.v Đây là kỹ năng rất cần cho quản trị viên cấp cơ sởhơn là cho cấp quản trị viên trung gian hoặc caocấp

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

 Kỹ năng nhân sự: Là những kiến thức liên quan đến

khả năng cùng làm việc, động viên và điều khiển nhân

sự Kỹ năng nhân sự đối với mọi cấp quản trị viên đềucần thiết nhƣ nhau trong bất kỳ tổ chức nào, dù làphạm vi kinh doanh hoặc phi kinh doanh

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

 Kỹ năng nhận thức hay tư duy: Là cái khó hình

thành và khó nhất, nhưng nó lại có vai trò đặc biệtquan trọng, nhất là đối với các nhà quản trị cao cấp

Họ cần có tư duy chiến lược tốt để đề ra đường lốichính sách đúng đắn, đối phó với những bất trắc, đedọa, kìm hãm sự phát triển đối với tổ chức

CÁC KỸ NĂNG CẦN CÓ CỦA NHÀ QUẢN TRỊ

BÀI GIẢNG 5

CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ

 Các yếu tố môi trường kinh tế vĩ mô tác động đến doanh nghiệp:

Tổng sản phẩm quốc nội (GDP):

 GDP tác động đến nhu cầu của gia đình, doanh nghiệp,nhà nước Khi GDP tăng lên sẽ kéo theo sự tăng lên vềnhu cầu về số lượng sản phẩm hàng hóa, dịch vụ, tănglên về chủng loại, chất lượng, thị hiếu dẫn đến tănglên quy mô thị trường

 GDP tác động đến tất cả các mặt hoạt động quản trịnhư: hoạch định, lãnh đạo, tổ chức, kiểm soát và quátrình ra quyết định

CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ

 Lạm phát :Nếu lạm phát gia tăng sẽ làm tăng giá cả,

dẫn tới sẽ là tăng giá thành và tăng giá bán Nhưngtăng giá bán lại khó cạnh tranh

 Mặt khác, khi lạm phát tăng cao, thì thu nhập thực tếcủa người dân lại giảm đáng kể và điều này lại dẫn tớilàm giảm sức mua và nhu cầu thực tế của người tiêudùng

CÁC YẾU TỐ KINH TẾ VĨ MÔ

 Tỷ giá hối đoái và lãi suất cho vay: Nhiều doanh

nghiệp có mối quan hệ trên thương trường quốc tế Tỷgiá hối đoái ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành và giábán sản phẩm của doanh nghiệp Lãi suất cho vay ảnhhưởng đến việc vay ngân hàng của doanh nghiệp

 Tiền lương và thu nhập: Chi phí về tiền lương là một

khoản chi phí rất lớn ở hầu hết mọi doanh nghiệp, nóảnh hưởng đến chi phí sản xuất, chi phí kinh doanhcủa các đơn vị này

CÁC YẾU TỐ CHÍNH TRỊ, LUẬT PHÁP, LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC

 Các yếu tố chính trị-luật pháp tác động đến doanh nghiệp

 Chính phủ đóng vai trò khá quan trọng: vừa có thểthúc đẩy vừa có thể hạn chế việc kinh doanh

 Chính phủ có thể thúc đẩy bằng cách khuyến khíchviệc mở rộng và phát triển hoạt động kinh doanh củadoanh nghiệp thông qua việc trợ cấp cho các ngànhcông nghiệp, ưu tiên về thuế, bảo vệ một vài ngànhkinh doanh thông qua những biểu thuế suất đặc biệt,hay bằng cách trợ giúp việc nghiên cứu và triển khai

 Ví dụ: cắt giảm các điều kiện kinh doanh.

CÁC YẾU TỐ CHÍNH TRỊ, LUẬT PHÁP, LÃNH ĐẠO VÀ QUẢN LÝ CỦA NHÀ NƯỚC

 Chính phủ cũng có thể hạn chế và điều chỉnh việckinh doanh thông qua các bộ luật, nghị định, thông tư

và các quyết định như bộ Luật Lao Động, LuậtThương Mại, Luật Doanh Nghiệp, Luật Đầu tư, LuậtThuế xuất nhập khẩu, Luật Bảo Vệ Môi Trường v.v Các chính sách về lương bổng, tài chính, tiền tệ

 Cấm Bitcoin cấm công chức làm giám đốc doanh nghiệp tư nhân, cấm đánh bạc (vụ Phan Văn Vĩnh).

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 5

5.1 Việc điều chỉnh trần lại suất huy động tiết kiệm là yếu tố tác động từ yếu tố

c) Của môi trường vĩ mô

d) Của môi trường vi mô

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM 5

5.3 Chính sách hỗ trợ lãi suất tín dụng cho doanh nghiệp vừa

BÀI GIẢNG 6

CÁC CÁCH TIẾP CẬN ĐẠO ĐỨC LIÊN QUAN ĐẾN NHÀ QUẢN TRỊ

1 Cách tiếp cận duy lợi

2 Cách tiếp cận chủ nghĩa cá nhân

3 Cách tiếp cận quyền đạo đức

4 Cách tiếp cận công lý

CÁCH TIẾP CẬN DUY LỢI

1 Cách tiếp cận duy lợi đề xuất bởi các triết gia

Jeremy Bentham và John Stuart Mill, nói rằng mộthành vi là đạo đức nếu sinh ra điều tốt lớn nhất chonhiều người nhất

 Tình huống: 1 chiếc xe chở hàng mất lái đang lao xuống dốc hướng về phía 5 người và có thể giết chết họ Bạn đang đứng

ở trên cầu vượt với 1 người rất béo, béo đến mức nếu đẩy ông

ta xuống thì có thể chặn được chiếc xe Nhưng như vậy ông

ta sẽ chết Bạn có đẩy ông ta xuống không?

 Cách tiếp cận duy lợi cho rằng cần đẩy 1 người tới chỗ chết

để cứu 5 người Nghĩa là bạn có thể đẩy ông béo đứng cạnh.

CÁCH TIẾP CẬN CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

2 Cách tiếp cận chủ nghĩa cá nhân cho rằng một

hành vi là đạo đức nếu nó hỗ trợ lợi ích lâu dài củacác cá nhân Quyền tự định hướng của cá nhân là tốiquan trọng và các lực lượng bên ngoài hạn chế sự tựđịnh hướng này cần bị kiềm chế nghiêm ngặt Các cánhân sẽ tính toán lợi ích lâu dài của họ như một tiêuchí để ra quyết định tốt nhất

CÁCH TIẾP CẬN CHỦ NGHĨA CÁ NHÂN

 Ví dụ: giả sử đa số mọi người ghét và muốn cấm một tôn giáo nhỏ Việc cấm đoán này sẽ tạo ra hạnh phúc lớn nhất cho đông người nhất?

 Mill cho rằng chúng ta nên tối đa hóa lợi ích - không phải trong từng trường hợp riêng lẻ - mà là về lâu về dài Và ông lập luận tôn trọng tự do tôn giáo của cá nhân sẽ dần dần mang đến hạnh phúc lớn lao nhất cho loài người.

 Tự do tôn giáo là 1 quan điểm bất đồng Quan điểm bất đồng

có thể đúng, hoặc đúng phần nào, và do đó giúp hiệu chỉnh quan điểm chính thống Thậm chí nếu không được thế, đem ý kiến bất đồng tranh biện với quan điểm chính thống sẽ làm ý kiến chính thống không trở nên giáo điều và thành kiến.

CÁCH TIẾP CẬN QUYỀN ĐẠO ĐỨC

3 Cách tiếp cận quyền đạo đức nói rằng con

người có các quyền và tự do cơ bản không thể

bị bất kỳ cá nhân nào tước mất Do vậy mộtquyết định đạo đức đúng đắn cần phải bảo vệcác quyền của những người bị ảnh hưởng

CÁCH TIẾP CẬN QUYỀN ĐẠO ĐỨC

 Sáu quyền đạo đức cơ bản cần được tôn trọng:

 Quyền thỏa thuận tự do: cá nhân đƣợc đối xử theo nhƣ

họ thỏa thuận một cách tự do và hiểu biết

 Quyền riêng tư: cá nhân có quyền lựa chọn làm những

gì họ muốn ngoài phạm vi công việc và có quyền kiểmsoát thông tin về đời sống cá nhân

 Quyền tự do nhận thức: cá nhân có thể ngừng thực

hiện những mệnh lệnh vi phạm chuẩn mực đạo đứchoặc tôn giáo của riêng họ

CÁCH TIẾP CẬN QUYỀN ĐẠO ĐỨC

 Quyền tự do ngôn luận: cá nhân có quyền phê phán

một cách trung thực về đạo đức hoặc tính hợp phápcủa hành động của người khác

 Quyền tuân thủ thủ tục: cá nhân có quyền được điều

trần và đối xử công bằng

 Quyền sống và an toàn: cá nhân có quyền sống mà

không bị đe dọa hoặc bị xâm phạm sức khỏe hoặc sự

an toàn

CÁCH TIẾP CẬN QUYỀN ĐẠO ĐỨC

 Khi ra quyết định, nhà quản trị cần tránh vi phạmnhững quyền cơ bản của những người khác

 Ví dụ điều trị thực nghiệm bệnh nhân đang hôn mê

có thể vi phạm quyền thỏa thuận tự do Một thiết bị giám sát các hoạt động của nhân viên ngoài giờ làm việc có thể vi phạm quyền riêng tư của họ Quấy rối tình dục là vi phạm quyền tự do nhận thức.

CÁCH TIẾP CẬN CÔNG LÝ

4 Cách tiếp cận công lý cho rằng quyết định đạo đức

phải dựa trên sự công bằng, tử tế, và không thiên vị.Các nhà quản trị cần quan tâm đến ba loại công lý:

Công lý phân phối.

Công lý thủ tục.

Công lý đền bù.

Cách tiếp cận công lý gần với lĩnh vực do luật phápđiều chỉnh

CÁCH TIẾP CẬN CÔNG LÝ

Công lý phân phối (distributive justice): đòi hỏi đối xử

khác biệt đối với mọi người không dựa trên những đặcđiểm tùy ý Những người có những đặc điểm tươngđồng liên quan đến quyết định cần được đối xử nhưnhau

• Do vậy đàn ông đàn bà cần phải nhận được lương như

nhau nếu làm công việc giống nhau.

• Ví dụ người có kỹ năng giỏi hơn, hoặc phụ trách

phòng cần được lương cao hơn.

CÁCH TIẾP CẬN CÔNG LÝ

 Công lý thủ tục (procedure justice): đòi hỏi các luật lệ

cần được trình bày rõ ràng, nhất quán, và áp dụng côngbằng, không thiên vị

 Công lý đền bù (compensatory justice): cho rằng cá

nhân cần phải được bên chịu trách nhiệm đền bù chonhững tổn thương của họ Ngoài ra, cá nhân khôngphải chịu trách nhiệm về những vấn đề mà họ không

có quyền kiểm soát

 Ví dụ: vụ bác sỹ Hoàng Công Lương.

BÀI GIẢNG 7

CÁC PHONG CÁCH DOANH NHÂN

ĐỘNG CƠ KHỞI NGHIỆP

 Động cơ khởi nghiệp có nhiều dạng Những nhà lý tưởng: thích cái gì đó mới, sáng tạo hoặc có ý nghĩa

cá nhân Những người tối ưu hóa thích thỏa mãn với

ý nghĩ sở hữu một doanh nghiệp Những người duy trì muốn có cơ hội cân bằng cuộc sống và công việc

và không muốn doanh nghiệp phát triển quá nhanh

Trong khi đó, những người chăm chỉ thích làm việc

suốt ngày và phát triển doanh nghiệp to hơn

Ý TƯỞNG KHỞI NGHIỆP

 37% doanh nhân khởi nghiệp với ngành nghềquen thuộc với họ và dựa vào những kinhnghiệm sẵn có

 36% nhắm đến một thị trường ngách

 4% bắt chước ý tưởng của người khác

 4% làm những gì khiến họ say mê

 Chỉ có 7% vắt óc nghĩ ra 1 ý tưởng hoàn toànmới, xa lạ

CÁC HÌNH THỨC HỖ TRỢ TÀI CHÍNH

 Công ty thiên thần: đấy là khi một công ty giàu có

thích một ý tưởng kinh doanh và sẵn lòng cho chủdoanh nghiệp vay và hỗ trợ tư vấn ban đầu

 Quỹ đầu tư mạo hiểm: một nhóm công ty hoặc cá nhân

đầu tư để khởi nghiệp hoặc phát triển một doanhnghiệp để sở hữu nó hoặc vì lợi nhuận tương lai

 Quỹ cộng đồng (crowdfunding): cách gây quỹ bằng

cách kêu gọi rất nhiều nhà đầu tư đóng góp số tiền nhỏthông qua mạng xã hội hoặc internet

 Vườn ươm doanh nghiệp: hỗ trợ doanh nghiệp bằng

cách kết nối họ với các nhà tư vấn nhiều kinh nghiệm

MỘT SỐ CÁCH ĐỂ SỞ HỮU DOANH

NGHIỆP

 Mở một doanh nghiệp mới: một cách phổ biến để

khởi nghiệp là tạo ra một doanh nghiệp hoàn toànmới Cách làm này rất hấp dẫn bởi doanh nhân nhìnthấy nhu cầu sản phẩm hoặc dịch vụ chưa được đápứng và thực hiện ý tưởng

 Tuy nhiên, cách này thường mất nhiều thời gian đểdoanh nghiệp có thể sinh lời Ngoài ra còn nhiều rủi

ro do ý tưởng hoàn toàn mới có thể không diễn ra như

ý Một số công ty phát triển quan hệ đối tác với cáccông ty sẵn có để họ có thể giúp đỡ công ty mới Việcthuê gia công cũng giảm chi phí và rủi ro

MỘT SỐ CÁCH ĐỂ SỞ HỮU DOANH NGHIỆP

 Mua một doanh nghiệp sẵn có: do thời gian khởi sự

doanh nghiệp khá dài và không thể tránh khỏi sai lầmnếu khởi sự từ đầu, một số doanh nhân có thể giảmthiểu rủi do bằng cách mua một doanh nghiệp đã tồntại sẵn Một doanh nghiệp nhƣ vậy đã có sẵn một hệthống hồ sơ, hệ thống nộp thuế, và nhiều thủ tục khác

 Tuy nhiên cũng có rủi ro là doanh nghiệp đó đã có sẵnmột thành tích xấu nào đó, một hệ thống công nghệ cũ

kỹ, hoặc nguy cơ trên bờ phá sản cho nên họ mới bán

MỘT SỐ CÁCH ĐỂ SỞ HỮU DOANH

NGHIỆP

 Kinh doanh nhượng quyền (franchise): cách này có

thể tận dụng thương hiệu sẵn có Ví dụ cửa hàng tiệnlợi của Vinmart hoặc Café Cộng Như vậy có thể sởhữu doanh nghiệp nhưng không cần phát triển sảnphẩm mới, mở công ty mới hoặc kiểm tra thị trường.Một số công ty hỗ trợ các chi nhánh nhượng quyền rấtnhiều

Ví dụ Dunkin’ Donuts hỗ trợ thực đơn, huấn luyện nhân viên, hỗ trợ thị trường để lấy tiền hỗ trợ và chi phí bản quyền.

MỘT SỐ CÁCH ĐỂ SỞ HỮU DOANH

NGHIỆP

 Rủi ro xảy ra khi doanh nghiệp mẹ muốn mọi sảnphẩm dịch vụ ở mọi chi nhánh phải giống nhau.Đôi khi họ còn ấn định giá bán và yêu cầu chinhánh nhƣợng quyền mua các thiết bị đắt tiền để

hỗ trợ sản xuất sản phẩm mới

Chi phí để mua chi nhánh nhượng quyền rất lớn.

Ví dụ McDonald là 1 triệu-2 triệu $, Dunkin Donut

là 200000 $ - 1 triệu $.

MỘT SỐ CÁCH ĐỂ SỞ HỮU DOANH

NGHIỆP

 Tham gia một vườn ươm doanh nghiệp: một vườn

ươm doanh nghiệp thường cung cấp văn phòng, dịch

vụ hỗ trợ quản lý, và dịch vụ pháp lý cho doanhnghiệp Các vườn ươm cũng cho doanh nhân cơ hộichia sẻ thông tin với những người khác về các doanhnghiệp địa phương, nguồn tài trợ, và cơ hội thị trường

 Một số vườn ươm ảo không có văn phòng nhưng kếtnối doanh nhân với các chuyên gia, người hướng dẫn

và cung cấp chi phí thấp hơn cho các doanh nghiệpđang gặp khó khăn

BỐN GIAI ĐOẠN QUẢN TRỊ DOANH

NGHIỆP MỚI KHỞI NGHIỆP

 Một mô hình doanh nghiệp hay nhóm hoạt độngđạt đến mức hoạt động hiệu quả nhất đều thườngtrải qua 4 giai đoạn cơ bản

 Ứng với mỗi giai đoạn, 2 yếu tố năng suất làmviệc và nhuệ khí trong nội bộ nhân sự sẽ biến đổiliên tục, tạo ra những thách thức khác nhau chonhà quản trị

BỐN GIAI ĐOẠN QUẢN TRỊ STARTUP: GIAI ĐOẠN 1: ĐỊNH HƯỚNG

BỐN GIAI ĐOẠN QUẢN TRỊ STARTUP:

GIAI ĐOẠN 1: ĐỊNH HƯỚNG

Định hướng: Đây còn được gọi là giai đoạn “tuần

trăng mật” của các công ty startup, đây là giai đoạnnăng suất lao động thường sẽ kém nhất, do hầu hếtcác thanh viên trong nhóm chưa hiểu nhau và chưathể nắm rõ được vai trò, mục tiêu cũng như xâydựng được quy trình làm việc cụ thể

 Tuy nhiên đây lại là giai đoạn nhuệ khí của cácthành viên trong nhóm nhân sự rất cao, vì họ đangrất hào hứng và quyết tâm với những ý tưởng mới,đặt nhiều kỳ vọng vào những mục tiêu trước mắt và

nỗ lực không biết mệt mỏi

BỐN GIAI ĐOẠN QUẢN TRỊ STARTUP:

GIAI ĐOẠN 1: ĐỊNH HƯỚNG

 Trong giai đoạn này, những nhà quản trị linh hoạtđược khuyên sử dụng phương pháp quản lý chuyênquyền – độc đoán, liên tục chỉ đạo, uốn nắn cáchthức và phương pháp làm việc, giao việc cụ thể vàchi tiết cho từng thành viên để giúp họ hình dung

ra công việc và vai trò của mình trong công ty

 Tuy mới bắt đầu nhưng do nhuệ khí bộ máy nhân

sự đang rất cao vì thế nhà quản trị không cần hỗtrợ họ quá nhiều