bài giảng 11 hành vi tổ chức và lãnh đạo – lý thuyết tổ chức và quản trị

• Các nhà quản trị này có sự tin tưởng và hy vọng lớn nhưng không hoàn toàn vào cấp dưới, thường tìm cách sử dụng các tư tưởng và ý kiến của cấp dưới, dùng các phần thưởng để thúc đẩy, v[r]

Trang 1

LÝ THUYẾT TỔ CHỨC VÀ QUẢN TRỊ

BÀI 11: Hành vi Tổ chức và Lãnh đạo

Trang 2

NỘI DUNG BÀI GIẢNG

Trang 3

TÍNH NĂNG ĐỘNG CỦA HÀNH VI

TỔ CHỨC

Trang 4

HÀNH VI TỔ CHỨC

• Hành vi tổ chức (organizational behavior): là lĩnhvực đa ngành nghiên cứu về hành vi của cá nhân vànhóm trong tổ chức Hành vi tổ chức kết hợp tri thứccủa nhiều bộ môn khác nhau: tâm lý, xã hội học, nhânchủng học văn hóa, kinh tế, đạo đức, tư vấn nghềnghiệp, và quản lý

• Hành vi tổ chức quan trọng đối với nhà quản trị bởi vìtrong mỗi tổ chức, con người là tối thượng để ra quyếtđịnh điều khiển tổ chức và sử dụng tài nguyên

Trang 5

• Tinh thần công dân của tổ chức (organizational citizenship): là những hành vi vượt ra ngoài yêu cầucủa công việc và đóng góp quan trọng cho sự thànhcông của tổ chức

• Ví dụ một nhân viên nhiệt tình giúp đỡ đồng nghiệp vàkhách hàng, làm thêm việc khi cần thiết, và cố gắngcải tiến các sản phẩm và quy trình

Trang 6

Thái độ (attitude): là một đánh giá, tích cực hoặc tiêucực, thúc đẩy một người hành động theo một cách thứcnào đó Hiểu thái độ của các thành viên trong tổ chức

là quan trọng bởi thái độ quyết định nhận thức về môitrường lao động, giao tiếp với người khác, và ứng xửtrong trong công việc

Trang 7

• Một nhà quản trị cần quan tâm đến thái độ của chínhbản thân và ảnh hưởng của thái độ của mình lên ngườikhác Một thái độ lạc quan, tích cực sẽ khiến ngườikhác cảm thấy tự tin với bản thân và gắn bó hơn vớicông việc Nếu nhà quản trị muốn thay đổi thái độ củanhân viên, thì không thể đánh giá thấp sức mạnh củacảm xúc

Trang 8

• Nhà sáng tập JetBlue, David Neeleman, đã cho thấythái độ lạc quan và tích cực là phẩm chất chung củacác nhà lãnh đạo thành công Neeleman bị sốc khi hộiđồng quản trị JetBlue sa thải ông khỏi vị trí CEO saukhi 131000 khách hàng bị mắc kẹt trong cơn bão băngngày Valentine năm 2007

• Lúc bấy giờ Neeleman không tìm được việc ở công tynào khác, nhưng giờ đây ông sáng lập ra hãng hàng

không giá rẻ Azul “Mỗi khi một cánh cửa đóng lại,

Trang 9

THẢO LUẬN

• Dân gian có câu: “Thắng không kiêu bại không nản”

• Ngày nay, dân kinh doanh có câu: “Thắng không aibiết, bại không ai hay”

• Anh chị có ý kiến gì về câu châm ngôn mới này?

Trang 10

Trang 11

Hài lòng với công việc: mọi người thường hài lòng

với công việc khi công việc đáp ứng được nhu cầu vàlợi ích của họ, khi điều kiện làm việc và tiền lươngđược thỏa mãn, đồng nghiệp dễ chịu và có mối quan

hệ tốt với cấp trên

• Gắn bó với tổ chức: nghĩa là sự trung thành đối với tổ

chức Một nhân viên với mức độ gắn bó cao thường sửdụng từ “chúng tôi” khi nói về công ty của mình.Những người này thường ít khi bỏ việc và sẵn lònglàm việc quá thời gian yêu cầu

Trang 12

Mâu thuẫn giữa thái độ và hành vi

• Ví dụ 1: những người có mức độ gắn bó với gia đìnhcao thì thường khó giành nhiều thời gian cho tổ chức

Họ không muốn làm việc ngoài giờ nhiều nhưng vẫnphải làm ngoài giờ để hoàn thành nhiệm vụ

• Điều này cho thấy việc cân bằng giữa gia đình và côngviệc rất quan trọng

Trang 13

• Ví dụ 2: Mâu thuẫn giữa hành vi sản xuất hàng giả vớithái độ trung thực của người lao động có thể đượcgiảm bớt khi người lao động được nhận tiền thưởngcao (Do sản xuất hàng giả đem lại lợi nhuận cao chodoanh nghiệp nên lãnh đạo khen thưởng cho người laođộng )

• Trong trường hợp này, phần thưởng đã góp phần giảmmâu thuẫn giữa thái độ và hành vi mặc dù mâu thuẫnvẫn tồn tại

Trang 14

THẢO LUẬN

• Đề xuất bí thư tỉnh không phải là người địa phươngđang được báo chí tán dương nhiệt tình Thực ra, đó

là giải pháp chống tham nhũng, chống cát cứ, lạmquyền có ít nhất là từ thời nhà Nguyễn (Luật Hồi Tị).Nhà Nguyễn còn làm triệt để hơn là quy định tất cảquan lại, thậm chí giúp việc chính thức không được làngười địa phương

• Anh/chị có cho rằng giải pháp này đem lại hiệu quả?

Trang 15

SAI LỆCH VỀ NHẬN THỨC

• Sai lệch về nhận thức: xảy ra khi có sai lầm về đánhgiá do những sự thiếu chính xác xảy ra trong quá trìnhnhận thức

• Một điển hình về sai lệch nhận thức là khuôn mẫu(stereotype), nghĩa là khuynh hướng gán cho mộtnhóm đối tượng một số đặc điểm nào đó một cáchthiếu cơ sở: ví dụ người da đen giỏi thể thao, phụ nữtóc vàng ngu ngốc, người Ấn độ sống bẩn

Trang 16

Hiệu ứng hào quang (halo effect): xảy ra khi mộtngười bị ấn tượng về một người khác do một đặc điểmnào đó,khiến họ bỏ quên những đặc điểm khác trongquá trình đánh giá về người đó

• Ví dụ, một người làm việc quá giờ thường được coi làchăm chỉ, trách nhiệm, năng suất cao Trong khi đó,một người ít khi làm việc quá giờ thường bị coi làkhông chăm chỉ, chưa đủ tinh thần trách nhiệm Việcđánh giá như vậy dĩ nhiên có thể sai

Trang 17

THẢO LUẬN: GIÁO SƯ “QUẦN ĐÙI” BỊ TỪ CHỐI

CHỨC HIỆU TRƯỞNG ĐẠI HỌC HOA SEN

• Thảo luận về vụ giáo sư “quần đùi” Trương Nguyện

Thành bị Bộ Giáo dục từ chối chức hiệu trưởng đại

học Hoa sen?

• Ở đây có vấn đề về hiệu ứng “hào quang” Đó là vấn

đề gì?

Trang 18

Tự vệ nhận thức: là xu hướng bảo vệ cá nhân khỏinhững ý tưởng, đối tượng, hoặc cá nhân đe dọa họ.Con người thường có xu hướng đón nhận những thứ

dễ chịu và hài lòng, nhưng có xu hướng bỏ qua nhữngthứ khiến họ khó chịu

• Tâm trí của con người phát triển những điểm mù trongquá trình nhận thức để những dữ liệu tiêu cực khôngảnh hưởng đến họ

Trang 19

THUỘC TÍNH VÀ TÍNH CÁCH

Trang 20

THUỘC TÍNH

• Thuộc tính (attribute): là cách đánh giá về nguyênnhân của hành vi con người, về chính con người hoặc

về hoàn cảnh Một thuộc tính bên trong có nghĩa là

các đặc điểm cá nhân dẫn đến hành vi (v.d Susankhông kịp hạn bởi cô lười và không cẩn thận) Một

thuộc tính bên ngoài là những thứ thuộc về hoàn cảnh

gây nên hành vi, (v.d Susan không kịp hạn bởi côkhông có được thông tin cần thiết đúng hạn)

Trang 21

THUỘC TÍNH

• Lỗi thuộc tính cơ bản (fundamental attribute errors): Khuynh hướng đánh giá thấp ảnh hưởng củacác yếu tố bên ngoài lên hành vi của một cá nhân vàđánh giá quá cao hảnh hưởng của thuộc tính bên trong

• Ví dụ 1: một người được cử làm CEO Nhân viên,người ngoài, và truyền thông thường cố gắng tìm hiểunhững đặc điểm tính cách khiến người đó được đề bạt.Trong khi thực tế, việc bổ nhiệm bị ảnh hưởng mạnhbởi các thuộc tính bên ngoài, ví dụ điều kiện kinhdoanh dẫn đến cần một CEO am hiểu về tiếp thị

Trang 22

THUỘC TÍNH

• Ví dụ 2: tất cả các nguyên thủ quốc gia đều được cho

là có tài, và dư luận cố gắng tìm hiểu tài năng nào đãgiúp ông ta được bổ nhiệm Trên thực tế, nhiều khi bổnhiệm lãnh đạo là do may mắn Một ông lên chức sẽkéo cả dây lên theo Hoặc do đội ngũ lãnh đạo cần đầy

đủ các thành phần (nam nữ, dân tộc thiểu số, giớichức) cho nên bó đũa chọn cột cờ Người Mỹ cũng có

xu hướng coi tất cả các tổng thống của họ là thiên tài

Trang 23

THUỘC TÍNH

• Định kiến tự kỷ (self-serving bias): Đó là lối suynghĩ thành công là do mình, thất bại là do hoàn cảnh.Ngược lại, sếp cũng có thể suy nghĩ như vậy, khi đổlỗi cho nhân viên đã không thông tin đầy đủ về dự án.Nhưng nếu dự án thành công, ông ta nghĩ đó là do tàinăng lãnh đạo của mình Sự thật, có thể do cả hai đều

có lỗi

Trang 24

MÔ HÌNH TÍNH CÁCH 5 YẾU TỐ

5 yếu tố cơ bản hình thành nên tính cách:

1 Hướng ngoại (extraversion)

Trang 25

1 Hướng ngoại (extraversion): đây là những người

hòa đồng, mạnh mẽ, hăng hái, nhiệt tình, theo trườngphái hành động, thích nói chuyện và khẳng địnhmình

2 Dễ chịu (agreeableness): thân thiện, có lòng trắc ẩn,

tốt bụng, thông cảm, hợp tác, ấm áp và quan tâm.Những người có điểm cao ở mặt này thường có xuhướng tin rằng đa phần mọi người rất trung thực, tốtbụng và đáng tin cậy

Trang 26

3 Tận tâm (conscientiousness): có kỷ luật cho bản

thân mình, có trách nhiệm với công việc và thườnglên kế hoạch mọi thứ trước hơn là hành động bốcđồng, thường đặt ra mục tiêu để đạt được nhữngthành tựu trong công việc

4 Ổn định cảm xúc (emotional stability): có xu hướng

bình tĩnh, không nóng nảy, và ít khi cảm thấy căngthẳng, thường hạnh phúc và hài lòng với cuộc sốngcủa mình hơn

Trang 27

5 Sẵn sàng trải nghiệm (openness to experience):

Thích phiêu lưu trải nghiệm, trân trọng nghệ thuật,hiếu kỳ, có những ý tưởng độc đáo, có óc thẩm mỹ…

là các đặc điểm của mặt tính cách này Họ dễ lĩnh hộinhững tin tức giải trí và thách thức những mặt vănhóa của cuộc sống cũng như những suy nghĩ và cảmxúc cá nhân

Trang 28

 Thống kê cho thầy 40% CEO là người hướng nội (Ví

dụ Bill Gates, Steven Spielberg) Do vậy, hướngngoại không phải là yếu tố bắt buộc để trở thành lãnhđạo

 Công ty Korn-Ferry International khảo sát hàng triệu

nhà quản trị và thấy rằng những nhà quản trị thànhcông nhất là những người có khả năng làm việcnhóm, thu thập thông tin, và hợp tác với nhiều loạingười khác nhau

Trang 29

về bản thân.

Trang 30

TRÍ THÔNG MINH CẢM XÚC

Theo Daniel Goleman, trí thông minh cảm xúc

(emotional intelligence) bao gồm 4 thành phần chính:

1 Tự nhận thức (self-awareness): Đây là khả năng tự

hiểu cảm xúc của mình, tự định hướng cuộc sống vàhành động Một người có khả năng tự nhận thức cao

sẽ đánh giá chính xác điểm mạnh, điểm yếu và tư duylành mạnh về tự chủ

Trang 31

2 Tự quản lý (self-management): Đây là khả năng

kiểm soát các tình cảm bột phát hoặc gây hại và cânbằng cảm xúc khiến cho lo âu, sợ hãi, tức giận khônghủy hoại tư duy và biết phải làm gì Loại người nàyluôn suy nghĩ tích cực và lạc quan bất chấp trở ngại,khó khăn Đây là phẩm chất quan trọng để theo đuổinhững mục tiêu dài hạn

Trang 32

3 Nhận thức xã hội (social awareness): Đây là khả

năng hiểu và đồng cảm với người khác, có khả năngthấu hiểu những quan điểm khác nhau và tương táchiệu quả với nhiều loại người

4 Quản lý mối quan hệ (relationship management):

Đây là khả năng kết nổi với người khác, xây dựngmối quan hệ tích cực, phản ứng với cảm xúc củangười khác và gây ảnh hưởng đến họ Những ngườinày biết cách lắng nghe và giao tiếp rõ ràng, và đối

Trang 33

Nhiều nghiên cứu chỉ ra tầm quan trọng của trí thôngminh cảm xúc với sự thành công trong nhiều loại côngviệc khác nhau, đặc biệt là những công việc đòi hỏitương tác nhiều với xã hội như bán hàng, tiếp thị

• Đây cũng là tố chất rất quan trọng đối với các nhàquản trị, bởi họ cần gây ảnh hưởng đến những ngườikhác, xây dựng thái độ tích cực, và các mối quan hệtrọng tổ chức

Trang 34

THẢO LUẬN

• Nếu một ngày bạn mệt mỏi với việc kinh doanh vàmuốn lựa chọn người thay bạn điều hành Vậy bạnchọn người có tố chất như thế nào để đào tạo làm giámđốc điều hành thay bạn?

Trang 35

QUẢN TRỊ CĂNG THẲNG

Trang 36

Căng thẳng (stress): cảm giác bị dồn ép về tâm sinh

lý Căng thẳng với cường độ thấp có thể là điều tốt vàthậm chí có lợi ích trong công việc và sức khỏe Căngthẳng tích cực giúp tăng hiệu suất vận động thể thao

• Tuy nhiên căng thẳng quá nhiều có thể dẫn đến nhiềuvấn đề đối với cơ thể và có thể cực kì có hại

Trang 37

Có 4 nguồn gốc của căng thẳng chủ yếu:

1 Thiếu thời gian

2 Đối đầu giao tiếp xung đột

3 Hoàn cảnh làm việc không phù hợp

4 Lường trước những thất bại, tai họa hoặc không

may mắn

Trang 38

1 Thiếu thời gian: Đây là loại căng thẳng do có quá

nhiều việc phải làm trong khoảng thời gian ít ỏi Loạicăng thẳng này đã được xác định như nguồn stressphổ biến và thông thường nhất mà những nhà quản lýgặp phải trong các tổ chức

Trang 39

2 Đối đầu giao tiếp xung đột: Hầu hết mọi người chịu

các tác động từ cãi vã với bạn bè, vợ chồng, hay phải

cố gắng làm việc với những người mà trước đây đã cóxung đột cá nhân Một nguồn khác là cố gắng thựchiện công việc trong những nhóm thiếu sự tin tưởnghay liên kết

• Loại căng thẳng này thường xảy ra đối với nhữngngười quản lý (v.d xung đột về vai trò thành viên,xung đột cách giải quyết vấn đề, xung đột trong quátrình tương tác với người khác.)

Trang 40

3 Hoàn cảnh làm việc không phù hợp: loại căng thẳng

này phát sinh trong một môi trường nơi mà cá nhân tồntại hay từ một hoàn cảnh cá nhân Một ví dụ về căngthẳng loại này là điều kiện làm việc không phù hợp (v.d.phòng làm việc thiếu sự yên tĩnh cần thiết)

Trang 41

về bệnh tật, chết chóc v.v…

Sinh viên Mỹ học hành vất vả, căng thẳng.

Trang 42

• Người loại A và người loại B:

• Một số người nhạy cảm với căng thẳng hơn nhữngngười khác Các nhà nghiên cứu phân ra thành hailoại: người loại A và loại B

• Người loại A: thường là những người có tinh thầncạnh tranh cao, thiếu kiên nhẫn, hăng hái, và tận tâmvới công việc Họ thường tìm kiếm quyền lực và tráchnhiệm Loại A dễ bị căng thẳng hơn Loại B ít những

cá tính đó hơn, và ít xung đột với người khác, có

Trang 43

MỘT SỐ SÁNG KIẾN LOẠI BỎ CĂNG THẲNG Ở CÔNG SỞ

Các sáng kiến loại bỏ căng thẳng ở công sở:

• Một số công ty như BellSouth, First Union đã thiết kếnhững phòng yên tĩnh hoặc các trung tâm thiền đểnhân viên nghỉ ngơi ngắn trong yên lặng bất kỳ khinào họ muốn Cách này giúp tái tạo năng lượng và sứclực cho người lao động

• Các chương trình sức khỏe cung cấp tư vấn dinhdưỡng và các thiết bị tập thể hình Một công ty nghiêncứu ở Canada chỉ ra 1$ bỏ ra cho các chương trìnhnày, công ty thu lại được 1.95 – 3.75 $

Trang 44

MỘT SỐ SÁNG KIẾN LOẠI BỎ CĂNG THẲNG Ở CÔNG SỞ

• Các chương trình đào tạo và hội nghị giúp đỡ nhânviên phân loại căng thẳng và các biện pháp đối phó

Hỗ trợ nhà quản trị nhận ra những dấu hiệu cảnh báonghiêm trọng

• Việc các nhà quản trị can thiệp đã trở thành một xuhướng gần đây Ở công ty Tư vấn Boston, sếp sẽ vàophòng nếu thấy nhân viên làm việc quá giờ hoặc códấu hệt căng thẳng

Trang 45

Lao động giúp việc nhà ở Mỹ.

Trang 46

9 CHIẾN THUẬT ĐỂ TỰ VƯỢT QUA CĂNG THẲNG

1 Đánh giá cao những gì mình có: Chiêm ngưỡng và

biết ơn những điều mình có giúp cải thiện tâm trạng,bởi vì nó làm giảm đến 23% hóc môn gây stress

2 Tránh hỏi “Nếu như”: “Sẽ như thế nào nếu như ?”

là câu hỏi giống như ném thêm nhiên liệu vào ngọn lửalàm bùng lên sự căng thẳng và lo lắng Thay vì suynghĩ đến câu hỏi đó và chìm sâu vào lo lắng, bạn nêndành nhiều thời gian và năng lượng để kiểm soát nỗi

sợ hãi của mình

Trang 47

3 Luôn giữ suy nghĩ tích cực: Khi bạn suy nghĩ tích

cực trong 1 phút, bạn có 1 phút không bị căng thẳng

Vì thế, bạn cần dẫn dắt những suy nghĩ của mìnhhướng về những điều tích cực

4 Ngắt kết nối: Chỉ cần tắt điện thoại, ngừng xem

Facebook, không đọc báo trong lúc stress, bạn sẽ tạmcắt đứt những “nguyên liệu” gây nên sự căng thẳng.Bạn nên tập thói quen này vào cuối tuần để não đượcthực sự nghỉ ngơi trong một khoảng thời gian ngắn

Trang 48

5 Hạn chế lượng caffeine trong thức uống: Cà phê có

thể kích thích sinh ra Adrenaline –Cơ chế này giúpbạn tư duy và phản ứng nhanh nhạy hơn Tức là cà phêđặt não và cơ thể vào trạng thái kích thích, cảm xúcmạnh hơn

6 Ngủ: Ngủ đủ giấc là cách để tăng trí thông minh, cảm

xúc và quản lý mức độ căng thẳng Khi bạn ngủ, não

bộ được nạp năng lượng Ngược lại, thiếu ngủ sẽ làmbạn mất kiểm soát, thiếu tập trung, giảm trí nhớ và gia

Định dạng
Số trang	105
Dung lượng	1,19 MB