-Giôùi thieäu baøi :1’ Taï Dung Anh laø moät caây buùt treû xuaát hieän trong thôøi kyø vaên hoïc ñoåi môùi, coù nhöõng truyeän ngaén gaây ñöôïc söï chuù yù cuûa baïn ñoïc trong ñoù coù[r]
Trang 1Tuần: 20 Ngày soạn: 10/12/2009
Tiết :73
BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN
(Dế Mèn phiêu lưu ký Tô Hoài)
2 Kỹ Năng : Rèn kỹ năng đọc, kể chuyện, phân tích nhân vật là loài vật.
3 Thái độ: Giáo dục thái độ cần sống thân ái, đoàn kết với mọi người.
II CHUẨN BỊ:
1 Chuẩn bị của giáo viên : SGK, Tham khảo SGV, đọc tác phẩm Dế Mèn Phiêu Lưu
Ký, thiết kế bài dạy, tranh vẽ Dế Mèn
- Phương án: Đọc kể, gợi tìm, thảo luận nhóm
2 Chuẩn bị của học sinh : Đọc văn bản, chú thích, trả lời câu hỏi SGK tr 10
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1 Ổn định hình lớp : (1’) Sĩ số, tác phong, vở ghi chép
2 Kiểm tra bài cũ : (4’)
Kiểm tra vở soạn bài
3 Giảng bài mới :
* Giới thiệu bài : (1’)
Dế Mèn Phiêu Lưu Ký là tác phẩm nổi tiếng nhất của Tô Hoài viết về loài vật dành chothiếu nhi Truyện viết về thế giới loài vật nhỏ bé ở đồng quê rất sinh động, hóm hỉnh, đồng thờicũng gợi ra những hình ảnh của xã hội loài người và thể hiện những khát vọng của tuổi trẻ
*Tiến trình bài dạy:
16’ HĐ 1
Hướng dẫn HS đọc đoạn
“Bởi tôi vuốt râu”
GV đọc mẫu đoạn “Tôi đi
đứng oai vệ lại được”
Gọi HS kể tóm tắt đoạn
truyện tiếp theo
HĐ1:
Đọc đoạn “Bởi tôi
vuốt râu”
Nghe giáo viên đọc đoạn
“Tôi đi lại được”
Kể tóm tắt đoạn tiếp theobảo đảm các nội dung :
* Dế Mèn sang nhà DếChoắt và chê bai cách ăn ởtuềnh toàng của Dế Choắt
* Dế Choắt nhờ Dế Mènđào hang thông ngách nhưngDế Mèn từ chối
Trang 2TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
? Dựa vào chú thích * SGK,
em hãy trình bày đôi nét về
tác giả và tác phẩm
Văn bản “Bài học đường
đời đầu tiên” có 2 phần nội
dung :
Phần đầu miêu tả hình
dáng tính cách của Dế Mèn
Phần sau kể về bài học
đường đời đầu tiên của Dế
Mèn
? Em hãy xác định hai phần
nội dung đó trên văn bản
? Phần nội dung chính kể về
bài học đường đời đầu tiên
của Dế Mèn có mấy sự việc
chính
? Theo em sự việc nào trong
số các sự việc trên là
nghiêm trọng nhất dẫn đến
bài học đường đời đầu tiên
cho Dế Mèn
? Truyện được kể bằng lời
nhân vật nào ? Thuộc ngôi
kể nào ?
* Dế Mèn rủ Dế Choắt trênchị Cốc
* Dế Choắt bị Cốc mổ chết
* Dế Mèn ân hận, chôn cấtDế Choắt tử tế và ân hậnrút ra bài học đường đời đầutiên của mình
1HS đọc chú thích *
Hai phần tương ứng với 2nội dung :
* Từ đầu thiên hạ rồi
* Tiếp cho đến hết
Dế Mèn ân hận
* Sự việc : Dế Mèn trêuchọc Cốc gây ra các chếtthảm coh Dế Choắt
* Dế Mèn kể Ngôi thứnhất
3 Bố cục : 2 đoạn
1 Từ đầu thiên hạ rồi
hình dáng và tính cách của Dế Mèn
2 Tiếp theo hếtBài học đường đời đầu tiêncủa Dế Mèn
20’ HĐ 2
? Khi xuất hiện ở đầu câu
chuyện, Dế Mèn đã là
“1chàng Dế thanh niên
cường tráng” Chàng Dế ấy
đã hiện lên qua nét cụ thể
nào về hình dáng hành
HĐ2:
* Hình dáng : Đôi càng mẫm bóng, vuốtdài, nhọn, đôi cánh dài cảngười là một màu nâu bóngmỡ rất ưa nhìn, đầu to nổitừng tảng, hai răng đen
II.Tìm hiểu văn bản :
1 Hình dáng và tính cách của Dế Mèn :
a) Hình dáng và hành
Trang 3TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
động?
? Qua đó em có nhận xét gì về
cách dùng động từ, tính từ ,
trình tự miêu tả của tác giả
* Tác giả dùng động từ
mạnh, tính từ miêu tả chính
xác Lần lượt miêu tả từng
bộ phận gắn liền miêu tả
hình dáng, hành động khiến
hình ảnh Dế Mèn hiện ra
mỗi lúc một rõ nét thêm
Cách miêu tả của tác giả
vừa tả hình dáng chung vừa
làm nổi bật chi tiết quan
trọng của đối tượng, vừa
miêu tả ngoại hình, vừa
diễn tả cử chỉ hành động để
bộc lộ được một vẻ đẹp
sống động cường tráng và
cả tính nết của Dế Mèn
nhánh, râu dài uốn cong
* Hành động :Đạp phanh phách vào cácngọn cỏ, nhai ngoàm ngoạptrịnh trọng vuốt râu
* Dùng động từ, tính từchính xác, tả từng bộ phậngắn liền miêu tả hình dángvà hành động
động
Đôi càng mẫm bóng
Vuốtnhọn, cánhdài
Đầu to,răng đennhánh
Râu dàiuốn cong
- Hay càkhịa vớimọi người
- Quát nạtcác chịChâu Chấuvà đá anhGọng Vó
- Tự chomình đứngđầu thiênhạ
Ngoại hình đẹp, khỏemạnh, đầy sức sống, hànhđộng ngông cuồng tự cao
? Đoạn văn miêu tả đã làm
hiện lên hình ảnh 1 chàng
dế như thế nào trong trí
tưởng tượng của em ?
? Dế Mèn lấy làm hãnh diện
với bà con về vẻ đẹp của mình
Theo em Dế Mèn có quyền
hãnh diện như thế không
* Dế Mèn hãnh diện về vẻ
đẹp của mình đó cũng là
một suy nghĩ đúng đắn,
nhưng nếu đề cao vẻ đẹp
của mình quá thì sẽ dẫn đến
thói tự kiêu, ngạo mạn Đó
cũng là một trong những
thói xấu mà ta thường gặp ở
con người
? Tính cách của Dế Mèn
được miêu tả qua các chi
tiết nào về :
* Hành động :
Đi đứng oai vệ như con nhàvõ, cà khịa với mọi người(Quát mấy chị cào cào, đámấy anh gọng vó )
* Ý nghĩ : Tưởng mình sắp đứng đầu
kiêu căng, tự phụ(thói xấu)
Trang 4TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
Dế Mèn tự nhận mình là
“Tợn lắm” “Xốc nổi”
“Ngông cuồng”
? Em hiểu những lời đó của
Dế Mèn như thế nào ?
? Từ đó, em có nhận xét gì
về tính cách của Dế Mèn ?
Tốt ? Xấu ?
Việc miêu tả ngoại hình
còn bộc lộ được tính nết,
thái độ của nhân vật Tất cả
các chi tiết đều thể hiện
được vẻ đẹp cường tráng,
trẻ trung, đầy sức sống
mạnh mẽ ở tuổi trẻ Dế
Mèn Nhưng đồng thời cũng
chưa thấy những nét chưa
đẹp, chưa hoàn thiện trong
tính nết, trong nhận thức và
hành động của một chàng
dế thanh niên ở tuổi mới
lớn Đó là tính kiêu căng tự
phụ về vẻ đẹp và sức mạnh
của mình, xem thường mọi
người, hung hăng xốc nổi
Những nét chưa đẹp ấy thể
hiện rõ trong các động tác
hành vi được tả và kể lại ở
phần cuối của đoạn văn
(Tôi đi đứng thiên hạ
rồi”)
thiên hạ rồi
* Dế Mèn tự thấy mình liềulĩnh, thiếu chín chắn, chomình là nhất và không coi ai
ra gì ?
* Kiêu căng, tự phụ Đó làmột tính xấu
2’ HĐ3: Củng cố
Miêu tả lại hình ảnh Dế
Mèn bằng lời văn của em?
HS trình bày bằng ngôn ngữbản thân
4 Dặn dò HS chuẩn bị tiết học tiếp theo : (1’)
- Chuẩn bị tiết 2 Bài học đường đời đầu tiên của Dế Mèn
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG:
-
Trang 5 Nắm được nghệ thuật miêu tả tính cách tâm lý của nhân vật là loài vật, lời kể tự nhiênchân thành, bộc lộ được tính cách của nhân vật
1 Chuẩn bị của giáo viên : SGK, Tham khảo SGV, thiết kế, hệ thống câu hỏi
- Phương án: Phát hiện, phân tích
2 Chuẩn bị của học sinh: Đọc văn bản tìm hiểu hành động dại dột của Dế Mèn và suy
nghĩ về hành động đó
III HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :
1 Ổn định tình hình lớp : (1’) Sĩ số, nề nếp
2 Kiểm tra bài cũ : (3’)
a) ? Dế Mèn đã được miêu tả về hình dáng
và hành động như thế nào ?
b) Em thích điều gì ? và ghét điều gì ở nhân
vật Dế Mèn
Hình dáng : Ngoại hình đẹp, khỏe do ăn uống điều độ (tốt)
Hành động : Hống hách, cà khịa, kiêu căng, tự phụ (xấu) Thích nét ngoại hình, ghét thói kiêu căng
3 Giảng bài mới :
* Giới thiệu bài : (1’)
Ở tiết 1, các em đã thấy được ưu điểm của Dế Mèn ở ngoại hình cường tráng, khỏe mạnh.Bên cạnh đó Dế Mèn còn có những điều chưa hoàn thiện vế ý thức và hành động của mìn Dođó đã dẫn đến hậu quả nghiêm trọng mà Dế Mèn đã phải ân hận suốt đời về bài học đường đờiđầu tiên của mình Đó là bài học gì ? Chúng ta sẽ tìm hiểu ở tiết học này
*Tiến trình bài dạy:
Ngày 11 / 012 / 2009
Trang 6TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
? Mang tính kiêu căng vào
đời, Dế Mèn đã gây ra
những chuyện gì để phải ân
hận suốt đời
? Tìm những chi tiết miêu tả
hình ảnh, tánh nết của dế
Choắt,
? Lời Dế Mèn xưng hô với
DC có gì đặc biệt
? Như thế dưới mắt Dế Mèn,
DC hiện ra như thế nào ?
? Thái độ đó đã tô đậm
thêm tính cách gì cho Dế
Mèn
? Hết coi thường DC, Dế
Mèn lại gây sự với Cốc Vì
sao Dế Mèn dám gây sự với
Cốc to lớn hơn mình
? Em hãy nhận xét cách Dế
Mèn gây sự với Cốc bằng
câu hát “Vặt lông cái Cốc
cho tao Tao nấu, tao nướng,
tao xào tao ăn”
? Việc Dế Mèn dám gây sự
với Cốc lớn khỏe hơn mình
gấp bội có phải là hành
động dũng cảm không ? vì
sao ?
? Kẻ phải chịu hậu quả trực
tiếp của trò đùa này là DC
Nhưng Dế Mèn có chịu hậu
quả nào không ? Nếu có thì
đó là hậu quả gì ?
Khinh thường Dế Choắt
Gây sự với Cốc cái chếtcủa Dế Choắt
Hình dáng Dế Choắt : Ốmyếu, như gã thuốc phiện,cánh ngắn râu 1 mẫu, mặtmũi ngẩn ngơ, hôi như cúmèo, có lớn mà không khôn
Dế Mèn gọi DC là “chúmày” mặc dù trạc tuổi nhau
DC xấu xí, yếu ớt, lườinhát, đáng khinh
Dế Mèn kiêu căng
Muốn ra oai với DC, muốnchứng tỏ mình sắp đứng đầuthiên hạ rồi
Câu hát thể hiện thái độxấc xược, chỉ nói cho sướngmiệng không nghĩ đến hậuquả
Không dũng cảm mà làngông cuồng vì nó sẽ gây rahậu quả nghiêm trọng choDC
Mất bạn láng giềng
Bị DC dạy cho bài học nhớđời
Suốt đời phải ân hận vì lỗilầm của mình
tiên của Dế Mèn :
a) Hình ảnh Dế Choắt :
Như gã thuốc phiện
Cánh ngắn, râu 1 mẫu, mặtmũi ngây ngô
Hôi như Cú Mèo
Có lớn mà không khônXấu xí, yếu ớt, chậm chạp(đối lập với Dế Mèn)b) Hành động của Dế Mèn :
Khinh thường DC gọi “chúmày”
Rủ DC trêu chọc chị Cốc
DC từ chối
Dế Mèn trêu chọc Cốcbằng câu hát : “Vặt lông cáiCốc cho tao Tao nấu, taonướng, tao xào tao ăn” (Xấcxược)
Cốc mổ DC chết DếMèn ân hận
Hành động dại dột hậuquả nghiêm trọng
Chôn cất DC tử tế vàngẫm nghĩ về bài học đườngđời đầu tiên của mình
Tình cảm đồng loại, thái độchân thành - biết ăn năn
? Thái độ của Dế Mèn thay
đổi như thế nào khi DC chết Hối hận và xót thươngQuỳ xuống nâng DC lên
mà than
Đắp mộ cho DC, đứng lặnghối hận nghĩ về bài học
Trang 7TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
? Thái độ ấy cho ta hiểu
thêm điều gì về Dế Mèn
? Theo em sự ăn năn hối
hận của Dế Mèn có cần
thiết không ? Có thể tha thứ
không ?
? Cuối chuyện là hình ảnh
Dế Mèn đứng lặng hồi lâu
trước nấm mộ của bạn DC
Em thử hình dung tâm trạng
Dế Mèn lúc này
? Theo em có đạo đức nào
của con người được gắn cho
những con vật ở truyện này
Em biết văn bản nào cũng
có cách viết tương tự như
thế
đường đời đầu tiên của mình
Còn có tình đồng loại, biếtăn năn hối lỗi
Cần vì kẻ biết lỗi sẽ tránhđược lỗi
Có thể tha thứ vì thái độDế Mèn chân thành
Cay đắng đau khổ, xấu hổ
vì hành động của mình
Xót thương DC, mong DCsống lại
Nghĩ đến việc thay đổicách sống của mình
* Dế Mèn : Kiêu căng, biếthối lỗi
* Dế choắt : Yếu đuối,nhưng biết tha thứ
* Cốc : Tự ái, nóng nảy
* Đeo nhạc cho mèo
* Hươu và rùa :
10’ HĐ 2
? Sau tất cả những sự việc
xảy ra, nhất là sau cái chết
của DC, Dế Mèn đã tự rút ra
bài học đường đời đầu tiên
cho mình Theo em đó là bài
học gì ?
* Kẻ kiêu căng cũng có thể
làm hại người khác khiến
phải ân hận suốt đời, đó là
bài h ọc về thói kiêu căng
* Nên biết sống đoàn kết
với mọi người đó là bài học
về tình thân ái Đây là hai
bài học về cách sống để trở
thành người tốt từ câu
chuyện Dế Mèn
Trang 8TG HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
? Em học tập được gì từ
nghệ thuật miêu tả và kể
chuyện của Tô Hoài trong
văn bản này
* Cách quan sát, miêu tả
loài vật sốn động bằng các
chi tiết cụ thể khiến xuất
hiện lên rõ nét, ngôn ngữ
miêu tả sắc nét, chính xác
Người đọc có thể hình dung
được nhân vật Dế Mèn, DC
* Trí tưởng tượng độc đáo
khiến thế giới loài vật hiện lên
dể hiểu như thế giới loài người
* Dùng ngôi thứ nhất để kể
chuyện Cách Dế Mèn tự kể về
mình gây cảm giác hồn nhiên,
chân thực cho người đọc
Tóm lại văn bản Bài học
đường đời đầu tiên của Tô
Hoài là một mẫu mực của
kiểu văn bản miêu tả mà
chúng ta sẽ học ỡ các bài
học làm văn sau này
Cách miêu tả loài vật sinhđộng, ngôn ngữ miêu tảchính xác, kể chuyện từ ngôithứ I
Điều đó khiến văn TôHoài chân thực và hấp dẫn
7’ HĐ 3:
Hướng dẫn làm bài tập 2
(lớp) : phân vai gọi HS đọc
Bài tập 1 (nhà)
HĐ3: Đọc phân vai III LUYỆN TẬP :
Bài tập 2 : Đọc theo phânvai đoạn Dế Mèn trên chịCốc
Vai Dế Mèn
Dế ChoắtChị Cốc
2’ HĐ4: Củng cố
Nhìn tranh kể tóm tắt
truyện
4 Dặn dò HS chuẩn bị tiết học tiếp theo : (1’)
- Đọc lại văn bản Tóm tắt truyện
- Học thuộc ghi nhớ Làm bài tập 1 SGK tr 11
- Soạn “Sông nước Cà Mau”
IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG :
-
Trang 9Ngày 16 -12 -2009
Tiết 77
SÔNG NƯỚC CÀ MAU
I MỤC TIÊU: Giúp học sinh:
- Kiến thức:
+ Cảm nhận được sự phong phú, độc đáo của thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau
+ Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước thiên nhiên của tác giả
- Kỹ năng: Rèn luyện kỹ năng nhận diện những đoạn văn miêu tả
- Thái độ: Tự hào về sự giàu đẹp của quê hương, đất nước
II CHUẨN BỊ CỦA GV VÀ HS:
-Chuẩn bị của GV: + Tham khảo sgk – sgv
+ Tham khảo truyện “Đất rừng Phương Nam”
-Chuẩn bị của HS : + Học bài
+ Đọc đoạn trích, soạn bài
III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC:
1 Ổn định tình hình lớp: 1’
2 Kiểm tra bài cũ: 5’
- Hãy nêu giá trị nội dung và nghệ thuật đoạn trích “bài học đường đời đầu tiên”
- Em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả của bài văn Tô Hoài? (Chú ý việc miêu tả hình dáng, tính cách)
3 Giảng bài mới: 1’
-Giới thiệu bài: GV giới thiệu về Đoàn Giỏi, “Đất rừng Phương Nam” và đoạn trích Là tácphẩm xuất sắc nhất của văn học thiếu nhi nước ta, có sức hấp dẫn lâu bền với bạn đọc từ khi ra đời (1957) đến nay đã được chuyển thể thành phim
-Tiến trình bài dạy:
10’ Hoạt động 1: Tìm hiểu
- Yêu cầu HS đọc đoạn trích
- Bài văn miêu tả cảnh gì?
Theo trình tự như thế nào?
+ Tả cảnh theo trình tự:
- Aán tượng chung
- Cụ thể: kênh, rạch, sôngngòi, cảnh vật 2 bênbờ
- Dựa vào trình tự miêu tả
em hãy tìm bố cục bài văn? - Cảnh chợ Năm lăm
- Bổ sung, ghi bảng - Hoạt động cá nhân - Bố cục: 3 phần
- Tìm bố cục bài văn: 3 phần + Từ đầu “đơn điệu”+ Từ đầu “đơn điệu”
+ Tiếp “Khói sóng ban mai”
Trang 10Tg HOẠT ĐỘNG CỦA GV HOẠT ĐỘNG CỦA HS NỘI DUNG
Miêu tả kênh rạch, consông ở Cà Mau
+ Còn lại:
- Theo em người quan sát
đứngở vị trí nào? Vị trí ấy
có thuận lợi cho việc miêu
tả và quan sát hay không?
- Hoạt động cá nhân:
+ Vị trí: Ở trên con thuyềnxuôi theo kênh rạch vùng CàMau
Tả cảnh chợ Năm lăm
- GV???: Ví trí thuận lợi,
người quan sát có thể miêu
tả lần lượt cảnh vật 2 bên
bờ, có chỗ miêu tả kỹ, chỗ
lướt qua
- Trong bài văn: Có đoạn
thuyết minh, giải thích “ở
đông, người ta gọi” đến
“Nghĩa là nước đen”
6’
Hoạt động 2: Tìm hiểu câu
hỏi 2=> Aán tượng chung ban
đầu về cảnh quan thiên
nhiên vùng Cà Mau
- Trong đoạn văn đầu tác
giả đã diễn tả ấn tượng ban
đầu bao trùm về sông nước
vùng Cà Mau qua những từ
ngữ ??? nào? Nêu nhận xét
của em về vùng đất Cà Mau
- Hoạt động cá nhân:
- Từ ngữ thể hiện ấn tượngchung:
+ Sông ngòi bủa giăng chichít
+ Trên trời, dưới nước, chungquanh
- Aán tượng ấy được cảm
nhận qua những giác quan
nào?
- Miêu tả khung cảnh thiênnhiên quặ cảm nhận thị giácvà thính giác
- Em có nhận xét gì về các
biện pháp nghệ thuật mà
tác giả sử dụng để miêu tả
- Biện pháp nghệ thuật: tả xenkể, liệt kê, điệp từ, đặc biệt làsử dụng tính từ chỉ màu sắc,trạng thái cảm giác
Hoạt động 3: Tìm hiểu câu
hỏi 3 – 4 (sgk) - Hoạt động cá nhân
- Qua đoạn nói về cách đặt
tên cho các dòng sông con
kênh Em hãy nhận xét gì
về các địa danh ấy?
- Bổ sung: + Các địa danh
gắn với thiên nhiên
+ Thiên nhiên còn rất tự
nhiên, hoang dã
- Nêu nhận xét về các địadanh vùng kênh rạch, dòngsông, địa danh Cà Mau
+ Gắn bó với thiên nhiên, consông gần gủi với TN, giản dịchất phác: con sông
- Thiên nhiên còn rất tựnhiên, hoang dã: cách đặttên dòng sông, vùng đất
- Yêu cầu HS đọc thầm
đoạn “Thuyền chúng tôi