- Từ sau thất bại của An Dương Vương năm 179 TCN đến trước chiến thắng Bạch Đằng năm 938 đất nước ta bị các triều đại phong kiến phương Bắc thống trị sử cũ gọi thời kỳ đó là thời kỳ Bắc [r]
Trang 1Tuần 20
Tiết 19
HỌC KÌ II NĂM HỌC 2008-2009
CHƯƠNG III THỜI KỲ BẮC THUỘC VÀ ĐẤU TRANH GIÀNH ĐỘC LẬP
BÀI 17: CUỘC KHỞI NGHĨA HAI BÀ TRƯNG
- Rèn luyện cho HS biết tìm nguyên nhân và mục đích của sự kiện LS
- Bước đầu rèn luyện cho HS kĩ năng vẽ và đọc bản đồ LS
II PHƯƠNG TIỆN DH.
- Lược đồ “KNHBT năm 40”, tranh vẽ HBT
- Lược đồ Nam Việt và Âu lạc TK I- TK III TCN
III TIẾN TRÌNH DẠY HỌC.
1 Ổn định
2 Bài mới
3 Giới thiệu bài học
Hoạt động 1 (20’)
- GV dùng bản đồ Nam Việt và
Âu Lạc TK III TCN giới thiệu
cho HS biết Nam Việt và Âu
Lạc là hai quốc gia láng giềng
liền kề với nhau
- Năm 179 TCN Triệu Đà
Trang 2ADV thất bại, đất nước ta trong
TK III TCN để HS thấy rõ âm
mưu thâm độc của nhà Hán biến
nước ta thành 6 quận, huyện của
TQ
? Sau khi nhà Hán chiếm được
nước ta, chúng đã thực hiện
chính sách cai trị như thế nào ?
- GV yêu cầu HS thảo luận vẽ sơ
đồ bộ máy Giao Châu
- GV hướng dẫn giúp đỡ nhóm
gặp khó khăn
Châu(Thứ sử)
- Trả lời (áp dụngchính sách cai trịcủa người Hán)
- Năm 111 Âu Lạc bị chiathành 3 quận:
- Giao Chỉ, Cửu Chân, NhậtNam, sáp nhập với 6 quậncủa Trung Quốc thànhChâu Giao
- Năm 34 Tô Định được cửlàm thái thú Quận Giao Chỉ, hắn rất gian ác, xảo quyệt
2 Cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng bùng nổ
* Nguyên nhân.
- Do chính sách áp bức bóc
Trang 3? Yêu cầu HS nói rõ hơn về thân
thế của HBT ?
? Cuộc khởi nghĩa HBT đã diễn
ra như thế nào ?
? Qua 4 câu thơ trên, hãy cho
biết mục tiêu của cuộc khởi
nghĩa?
? Cuộc khởi nghĩa phát triển như
thế nào ?
- GV dùng lược đồ yêu cầu HS
điền các danh tướng kéo về hội
tụ? GV giúp các em đánh dấu
vào lược đồ câm
? Theo em việc khắp nơi đều
kéo quân về Mê Linh nói lên
điều gì?
? Kết quả cuộc khởi nghĩa ra
sao?
- Giải thích câu nói của Lê Văn
Hưu ở cuối bài
- Trả lời (SGK)
- Giành lại độclập DT và trả thùnhà Khôi phụclại sự nghiệp của
Họ Hùng
- Trả lời (chữnghiêng SGK)
- Trả lời
- Trả lời (SGK)
- Để trả nợ nước, thù nhàHai Bà Trưng đã nổi dậykhởi nghĩa
- Cuộc KN thắng lợi hoàntoàn
4 Củng cố (3’)
- Đất nước và nhân dân Âu Lạc dưới thời thuộc Hán có gì thay đổi ?
- Diễn Biến cuộc KN HBT ?
5 Dặn dò.
- Các em học bài theo câu hỏi cuối bài
- Xem trước bài 18
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 4- Sau thắng lợi, HBT tiến hành xây dựng đất nước, giữ gìn độc lập
- Những việc làm thiết thực đem lại quyền lợi cho nhân dân sức mạnh để KC.Cuộc KC chống xâm lược Hán ý chí bất khuất của dân tộc ta
2 Tư tưởng
- Tinh thần bất khuất của dân tộc
- Mãi mãi ghi nhớ công lao các anh hùng dân tộc
3 Kĩ năng
- Rèn luyện kỹ năng sử dụng lược đồ
- Bước đầu làm quen phương pháp kể chuyện lịch sử
II PHƯƠNG TIỆN DH
L.đồ KC chống xâm lược Hán 42-43 và ảnh đền thờ HBT
III TIẾN TRÌNH DH:
1 Ổn định lớp.
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
? Đất nước Âu Lạc dưới thời thuộc Hán có gì thay đổi ?
? Nguyên nhân , diễn biến, kết quả cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng ?
? Tại sao Trưng Vương lại
xóa thuế hai năm liền cho
nhân dân ?
(Biết lấy dân làm gốc )
Cả lớp/cá nhân
- HS đọc bài và theodõi SGK
- Theo dõi SGK trảlời
- Theo dõi SGK trảlời
1 Hai Bà Trưng đã làm gì sau khi dành được độc lập
?
- Trưng Trắc được suy tônlên làm vua và lấy hiệu làTrưng Vương, đóng đô ở
Mê Linh
- Phong chức cho nhữngngười có công
- Lập lại chính quyền
Trang 5? Được tin cuộc khởi nghĩa
? Yêu cầu 1 HS vừa trả lời
vừa chỉ lược đồ để minh
? Tại sao Mã Viện lại được
chọn làm chỉ huy đạo quân
- GV minh họa đường tiến
công của Mã Viện
? Sau khi quân Mã Viện
vào nước ta quân của HBT
Cá nhân/nhóm
- HS đọc và theo dõiSGK
- Theo dõi SGK trảlời
- Trình bày trên lượcđồ
- Có nhiều kinhnghiệm trong chinhchiến Phương Nam
- Theo dõi SGK trảlời
- HS theo dõi lược đồ
- Theo dõi SGK trảlời
- Theo dõi lược đồ
2 Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Hán (42-43) đã diễn ra như thế nào ?
- Năm 42 Mã Viện chỉ huyđạo quân xâm lược: gồm 2vạn quân tinh nhuệ, 2000
xe, thuyền các loại tấn công
- HBT kéo quân từ Mê Linh
về Lãng Bạc nghênh chiến
- Thế giặc mạnh ta phải lùi
về giữ Cổ Loa và Mê Linh
- Thế giặc mạnh ta phải rút
về Cấm Khê, tháng 3 năm
43 HBT đã hi sinh ở CấmKhê
- Sau khi HBT hi sinh cuộckháng chiến vẫn tiếp tụcđến tháng 11 năm 43
Trang 6- Yêu cầu học sinh học theo câu hỏi cuối bài.
- Xem trước bài 19 và dự kiến trả lời các câu hỏi SGK
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 7- H hiểu b/c tàn bạo của PKTQ
2 Kĩ năng
- Biết phân tích đánh giá những thủ đoạn cai trị của PK phương Bắc
- Tìm nguyên nhân vì sao nhân dân ta không ngừng đấu tranh chống áp bức
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
GV sử dụng câu hỏi cuối bài kiểm tra bài cũ ?
? Đầu TK III chính sách cai trị
của phong kiến TQ đối với
Cá nhân/nhóm
- Theo dõi lược đồ
- Gồm 6 quận của
TQ và 3 quận GiaoChỉ, Cửu Chân,Nhật Nam
- Theo dõi SGK trảlời
1 Chế độ cai trị của các triều đại phong kiến phương Bắc đối với nước
ta từ TK I đến TK VI
- Đến thế kỉ III, Nhà Ngôtách châu Giao thành:Quảng Châu (thuộc TQ) và
Trang 8nước ta có gì thay đổi ?
? Tại sao Nhà Ngô tách châu
Giao thành: Quảng Châu
(thuộc TQ) và Giao Châu (Âu
Lạc cũ) ?
? Miền đất Âu Lạc trước đây
gồm những quận nào của châu
Giao ?
? Theo em từ sau cuộc khởi
nghĩ HBT nhà Hán có sự thay
đổi gì trong chính sách cai trị ?
- GV giải thích thêm trước k/n
HBT người đứng đầu huyện là
người Việt
? Em có nhận xét gì về sự thay
đổi này ?
? Tại sao nhà Hán lại đánh
nhiều loại thuế, đặc biệt là thuế
? Vì sao nhà Hán tiếp tục đưa
người Hán sang ở nước ta ?
- Trả lời
- Trả lời SGK
- Thắt chặt bộ máycai trị hơn
- Nhân dân ta phải đóngnhiều thứ thuế, nhất là muối
và sắt
- Cống nạp các sản vật quý
- Chúng đưa người Hánsang sinh sống
- Trong các mộ cổ thuộc
Trang 9định nghề sắt phát triển ?
? Cho biết những chi tiết nào
chứng tỏ nông nghiệp Giao
4 Củng cố (5’)
Tại sao nói chính sách đàn áp của phong kiến phương Bắc đối với Giao Châu
là rất hà khắc và tàn bạo ?
5 Dặn dò
- Yêu cầu học sinh học theo câu hỏi cuối bài
- Xem trước bài 20 và dự kiến trả lời các câu hỏi SGK
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 10Tuần 23
Tiết 22
BÀI 20: TỪ SAU TRƯNG VƯƠNG ĐẾN LÝ NAM ĐẾ (TT)
- Bọn thống trị người Hán cướp đoạt ruộng đất Đều là kẻ bị trị Cuộc đấutranh chống “đồng hoá” của nhân dân để bảo vệ tiếng Việt – phong tục tập quánngười Việt, Những nét chính của khởi nghĩa Bà Triệu
2 Tư tưởng
- Giáo dục lòng tự hào dân tộc về VH – NT, lòng biết ơn tự hào về Bà Triệu
3 Kĩ năng
- Làm quen phương pháp phân tích, nhận thức lịch sử thông qua biểu đồ
II PHƯƠNG TIỆN DH
Sơ đồ phân hoá XH - Đền thờ Bà Triệu
III TIẾN TRÌNH DH:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
Sử dụng câu hỏi cuối bài ?
- Từ huyện trở xuống làngười Việt cai quản
Trang 11lập, quy điịnh những quy tắc
sống trong xã hội đó là người “
quân tử” quân tử phải tuân
theo “Tam cương –ngũ
? Vì sao người Việt vẫn giữ
được phong tục tập quán và
tiếng nói của tổ tiên?
- Tầng lớp giàu có mới được đi
học, người nghèo không được
đi học nên họ vẫn giữ được
tiếng nói và phong tục…
- Phong tục, tập quán có từ lâu
đời…
Hoạt động 2 (20’)
? Nguyên nhân dẫn tới cuộc
khởi nghĩa Bà Triệu ?
? Em biết gì về Bà Triệu ?
? Em hiểu thế nào về câu nói
in nghiêng của bà Triệu ?
? Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu
- Đưa nho giáo, đạo giáo,phật giáo, phong tục tậpquán của người Hán vàonước ta
- Phong kiến phương Bắcmuốn đồng hóa nhân dânta…
4 Cuộc khởi nghĩa Bà Triệu ( 248)
a Nguyên nhân cuộc khởi nghĩa.
- Do ách áp bức bóc lộtnặng nề, nhân dân ta đãvùng lên đấu tranh
- Giữa TK III đã nổi lêncuộc khởi nghĩa của BàTriệu
b Diễn biến
- Năm 248 cuộc khởi nghĩabùng nổ ở Phú Điền-Hậu
Trang 12? Khi ra trận trông Bà Triệu
như thế nào ?
? Em có nhận xét gì về cuộc
khởi nghĩa ?
? Nguyên nhân thất bại của
cuộc khởi nghĩa ?
- Nguyên nhân thất bại là
do lực lượng yếu, quân Ngônhiều âm mưu thâm độc
- Ý nghĩa: Tiêu biểu cho ýchí quyết tâm giành độc lậpdân tộc
4 Củng cố (2’)
Bài ca dao trong SGK phản ánh điều gì?
5 Dặn dò.(3’)
Hướng dẫn HS làm bài tập trong vở bài tập
IV RÚT KINH NGHIỆM
Trang 13- Thế kỷ VI nước ta bị PK nhà Lương đô hộ Chính sách thống trị tàn bạo n2
KN Lí Bí Khởi nghĩa trong thời gian ngắn thắng lợi
- Nhà Lương 2 lần cho quân sang tấn công thất bại Việc Lí Bí xưng đế lậpnước Vạn Xuân có ý nghĩa to lớn đối với lịch sử dân tộc
II PHƯƠNG TIỆN DH:
Lược đồ KN Lí Bí, dự kiến 1 số ký hiệu để diễn tả nét chính của KN
III TIẾN TRÌNH DH:
1 Ổn định và kiểm tra bài cũ (5’)
a Xã hội Việt Nam từ thế kỉ I đến thế kỉ VI biến đổi như thế nào ?
b Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Bà Triệu năm (248)
2 Giới thiệu bài
3 Dạy và học:
Hoạt động 1 (15’)
GV khái quát sự ra đời của nhà
Lương: 502 Tiêu Diễn cướp ngôi
nhà Tề lập ra nhà Lương
- Y/c H đọc SGK, GV chỉ trên
lược đồ vị trí các châu…
- Ách thống trị của nhà Lương
đối với nhân dân ta như thế nào ?
- Chia lại các quận, huyện
để cai trị
- Phân biệt đối xử rất gaygắt: Người Việt khôngđược giữ chức vụ quantrọng
- Tiến hành bóc lột dã
Trang 14cai trị của nhà Lương đối với
Giao Châu?
- Việc nhà Lương chia thành các
quận huyện phần đất Âu Lạc cũ
đặt tên mới nhằm mục đích gì?
(Xoá bỏ vĩnh viễn đất nước ta)
Hoạt động 2 (20’)
- Yêu cầu HS đọc mục 2 SGK ?
- Lí Bí là người như thế nào?
Trước khi KN ông làm gì?
- Khởi nghĩa Lí Bí bùng nổ như
thế nào ?
- Vì sao hào kiệt nhân dân khắp
nơi hưởng ứng cuộc KN?
- G/v trình bày diễn biến KN trên
lược đồ
- Sau khi nghĩa quân chiếm gần
hết các quận huyện, quân Lương
phản ứng thế nào ?
- Theo em KN thắng lợi là do
nguyên nhân nào?
- Sau thắng lợi của KN, Lí Bí làm
gì?
- Việc Lí Bí xưng Đế có ý nghĩa
như thế nào? Ý nghĩa nước Vạn
a Diến biến:
- Năm 542 Lí Bí KN, hàokiệt khắp nơi hưởng ứng…(SGK)
- Gần 3 tháng nghĩa quânchiếm hầu hết các quậnhuyện, Tiêu Tư hoảng sợvội bỏ thành chạy vềTrung Quốc
- Nhà Lương 2 lần tấncông đàn áp nhưng đềuthất bại
b Kết quả:
- Quân Lương bị đại bại
- Sau thắng lợi Lí Bí lênngôi hoàng đế, lấy hiệu là
Lí Nam Đế, đặt tên nước làVạn Xuân
IV Củng cố (5’)
a Trình bày diễn biến cuộc K/N trên lược đồ ?
b Lí Bí đã làm gì sau thắng lợi của cuộc K/N ?
V Dặn dò.
Học bài và xem trước bài 22
VI Rút kinh nghiệm
Trang 15Tiếp tục rèn cho HS kĩ năng đọc biểu đồ lịch sử.
II PHƯƠNG TIỆN DH:
Lược đồ KN Lí Bí, dự kiến 1 số ký hiệu để diễn tả nét chính của KN
III TIẾN TRÌNH DH:
1 Ổn định
2 Kiểm tra bài cũ (5’)
a Trình bày diễn biến cuộc K/N trên lược đồ ?
b Lí Bí đã làm gì sau thắng lợi của cuộc K/N ?
3 Dạy và học (LD)
Hoạt động của GV HĐ của HS Nội dung ghi bảng Hoạt động 1 (15’)
GV dùng lược đồ câm trình
bày việc quân Lương tiến vào
nước ta theo 2 đường thủy,
bộ
- Đường biển theo cửa sông
Bạch Đằng
- Đường bộ chúng men theo
ven biển tiến xuống sông
Thương vào phía Đông Bắc
3 Chống quân Lương xâm lược.
- Tháng 5 năm 545 nhàLương cử Dương Phiêu
và Trần Bá Tiên chỉ huy 2đạo quân thủy, bộ vàonước ta
- Quân ta do Lí Nam Đếchỉ huy LL ta yếu phảilui về giữ thành ở cửasông Tô Lịch
- Thành vỡ Lí Nam Đếphải đem quân về giữthành Gia Ninh (Việt Trì -PT)
Trang 16- Âm mưu của quân Lương
trong việc trong việc tiêu diệt
LL của Triệu Quang Phục ?
- Trong lúc quân Lương rối
loạn TrQP đã làm gì ?
- Nguyên nhân thắng lợi ?
Hoạt động 3 (10’)
? Sau khi đánh bại quân
Lương Triệu Quang Phục đã
làm gì ?
- Vì sao nhà Tùy lại yêu cầu
Lí Phật Tử sang chầu ? Tại
sao ông không sang ?
- Lí Phật Tử chuẩn bị kháng
- Trả lời: Không vìcuộc K/N vẫn tiếptục, dưới sự lãnhđạo của TriệuQuang Phục
Cá nhân
- HS đọc bài
- Trả lời theo SGK
- Trả lời theo(SGK)
4 Triệu Quang Phục đánh bại quân Lương như thế nào ?
- Triệu Quang Phục chọnđầm Dạ Trạch làm căn cứkháng chiến
- Ông dùng chiến thuật dukích để đánh quân Lương
- Cuộc kháng chiến kếtthúc thắng lợi năm 550
- Nguyên nhân thắng lợi:+ Được đông đảo quầnchúng nhân dân ủng hộ.+ Biết tận dụng địa thếhiểm yếu
+ Quân Lương chán nản
5 Nước Vạn Xuân độc lập đã kết thúc như thế nào ?
- Triệu Quang Phục lênlàm vua và tổ chức lạichính quyền
- 20 năm sau Lí Phật Tửcướp ngôi (570)
- Năm 603, 10 vạn quânTùy tấn công Vạn Xuân.LPT bị vây hãm ở Cổ Lao
và bị bắt về TQ
Trang 17chiến như thế nào ?
Học bài và xem trước bài 23
VI Rút kinh nghiệm
Trang 18- Từ TK VII, nhà Đường thống trị nước ta, chia lại đơn vị hành chính Sắp đặt
bộ máy cai trị, siết chặt chính sách đô hộ, bóc lột để đàn áp
- Trong suốt 3 TK, nhân dân ta nhiều lần nổi dậy tiêu biểu KN Mai Thúc Loan,Phùng Hưng
2 Tư tưởng
- Bồi dưỡng tinh thần chiến đấu vì độc lập chủ quyền
- Biết ơn tổ tiên quên mình vì nước
3 Kĩ Năng
- Biết phân tích đánh giá sự kiện lịch sử
- Rèn kĩ năng đọc và vẽ sơ đồ lịch sử
II PHƯƠNG TIỆN DH
- Lược đồ nước ta thời thuộc Đường TK VII- IX
- Lược đồ: KN Mai Thúc Loan – Phùng Hưng
- Trả lời
- Theo dõi lược đồ
- Xác định trên lượcđồ
1 Dưới ách đô hộ của nhà Đường nước ta có gì thay đổi ?
- Năm 697 nhà Đường đổiGiao Châu thành An Nam
đô hộ phủ
- Các châu, huyện dongười TQ cai trị, dướihuyện là các hương, xã dongười Việt tự quản
Trang 19- Cuộc khởi nghĩa Mai Thúc
Loan nổ ra trong hoàn cảnh
nào ?
- GV trình bày diễn biến trên
lược đồ, sau đó yêu cầu HS
trình bày
- Nhà Đường đã làm gì để
đàn áp cuộc khởi nghĩa ?
- Ý nghĩa của cuộc khởi
+ Biến nước ta thànhmột phủ của nhàĐường
Cá nhân/ nhóm
- HS suy nghĩ trả lời
- HS suy nghĩ trả lời
- HS trình bày diễnbiến
2 Khởi nghĩa Mai Thúc Loan (722)
- Mai Thúc Loan kêu gọinhững người phu gánh vải
bỏ về quê mộ binh khởinghĩa
- Diễn biến+ Năm 722 khởi nghĩabùng nổ
+ Nghĩa quân nhanh chóngchiếm thành Hoan Châu,nhân Ái châu, Diễn Châunổi dậy hưởng ứng
- MTL xây dựng căn cứ ở
Sa Nam (Nam Đàn)
- Ông còn liên kết vớiChăm pa, Giao Châuchống giặc
- Nhà Đường đem 10 vạnquân sang đàn áp cuộckhởi nghĩa
* Ý nghĩa:
Thể hiện tinh thần chiếnđấu bất khuất kiên cườngcủa nhân dân ta
3 Khởi nghĩa Phùng Hưng (trong khoảng 776- 791)
Trang 20- Tại sao cuộc khởi nghĩa
được nhiều người hưởng ứng
?
- Cuộc K/N đã đem lại kết
quả như thế nào ?
- Nhân dân khắp vùnghưởng ứng
- Phùng Hưng chiếm đượcthành Tống Bình, ông sắpđặt việc cai trị
- Năm 791 nhà Dườngđem quân đàn áp, Phùng
An ra hàng
IV Củng cố (5’)
Sử dụng câu hỏi cuối bài
V Dặn dò.
- Học bài theo câu hỏi cuối bài
- Sưu tầm những mẩu chuyện về Mai Hắc Đế và Phùng Hưng
VI Rút kinh nghiệm
Trang 21- Làm bài kiểm tra
- Rèn luyện kỹ năng phân tích các sự kiện LS
II PHƯƠNG TIỆN DH
Câu 1 ( 6 điểm) Vì sao nhân dân ta chống lại ách đô hộ của nhà Đường ?
Trình bày diễn biến cuộc khởi nghĩa Mai Thúc Loan ? Ý nghĩa của cuộc khởi nghĩa ? Câu 2 ( 4 điểm ) Điền tên các cuộc khởi nghĩa vào các niên đại sau cho phùhợp
40 248 542 – 602 722
KNHBT KNBT KNLB KNMTL
ĐÁP ÁN Câu 1
- Do ách áp bức bóc lột nặng nề của nhà Đường, nhân dân ta phải cống nạpnhiều thứ thuế, nhiều sản vật quý.(1 đ)
- Hàng năm phải gánh vải sang Trung Quốc để cống nạp.(1 đ)
* Diễn biến
- Năm 722 khởi nghĩa bùng nổ nghĩa quân nhanh chóng chiếm thành HoanChâu, nhân Ái châu, Diễn Châu nổi dậy hưởng ứng.(1 đ)
Trang 22- MTL xây dựng căn cứ ở Sa Nam (Nam Đàn).Ông còn liên kết với Chăm
pa, Giao Châu chống giặc.(1 đ)
- Nhà Đường đem 10 vạn quân sang đàn áp cuộc khởi nghĩa.( 1 đ)
* Ý nghĩa:
Thể hiện tinh thần chiến đấu bất khuất kiên cường của nhân dân ta (1 đ)
Câu 2 (Mỗi ý đúng = 1 điểm)
3 Dạy và học
Hoạt động 1 (15’)
G/v yêu cầu H đọc ý 1: từ đầu…
Lâm ấp và chỉ vị trí Tượng Lâm
- Kinh tế của người Chăm có nét
nào gần gũi với các vùng lân
- HS suy nghĩ trảlời
- HS suy nghĩ trảlời
Cá nhân/nhóm
- HS theo dõi SGKtrả lời
b Diễn biến – kết quả
- 192-193, Khu Liên l.đnhân dân Tượng Lâmgiành độc lập xưngvua Đặt tên nước LâmẤp