Luận văn được hoàn thành với mục tiêu nhằm làm rõ cơ sở lý luận tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ. Nghiên cứu, đánh giá thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình. Đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình.
Trang 1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO BỘ NỘI VỤ
…………/………… ……/……
HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA
THỪA THIÊN HUẾ- NĂM 2018
Trang 2Công trình được hoàn thành tại: HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH QUỐC GIA NGƯỜI HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS.VŨ TRỌNG HÁCH
Phản biện 1 : ……… Phản biện 2 : ………
Luận văn được bảo vệ tại Hội đồng chấm luận văn thạc sĩ, Học viện Hành Chính Quốc gia
Địa điểm : Phòng họp , nhà – Hội trường bảo vệ luận văn thạc sĩ Học viện Hành chính Quốc gia
Số : 201 –Đường Phan Bội Châu – Thành phố Huế
Thời gian : vào hồi giờ tháng năm 2018
Có thể tìm hiểu luận văn tại Thư viện Học viện Hành chính Quốc gia hoặc trên trang Web Khoa Sau đại học, Học viện Hành chính Quốc gia
Trang 3Thời gian qua, Đảng và Nhà nước Việt Nam đã có nhiều chủ trương, giải pháp chỉ đạo quyết liệt nhằm nâng cao hiệu quả tổ chức thực hiện pháp luật, đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ Dưới sự tổ chức thực hiện trực tiếp của các lượng lượng chủ chốt như Công an giao thông, Thanh tra giao thông, Cảnh sát trật tự đô thị hoạt động giao thông đường bộ có nhiều chuyển biến tích cực, góp phần thực hiện thắng lợi nhiệm vụ phát triển đất nước trong thời
kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế Tuy vậy, tình hình tai nạn giao thông đường bộ, mất mĩ quan trong giao thông vẫn xảy ra thường xuyên ở tất cả các tỉnh thành trong cả nước
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến thực trạng trên, trong đó nguyên nhân quan trọng là công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông chưa hiệu quả Thực tiễn chứng minh rằng, ở đâu công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường
bộ tốt thì ở đó tai nạn giao thông đường bộ ít xảy ra và kinh tế, xã hội phát triển mạnh mẽ
Ở tỉnh Quảng Bình, công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã được các cơ quan chức năng
Trang 42
đặc biệt quan tâm Trong những năm qua, tỉnh Quảng Bình đã chú trọng công tác xây dựng, ban hành, thực hiện các văn bản quy phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông, tăng cường tuần tra, kiểm soát, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật
về trật tự, an toàn giao thông đường bộ đã góp phần kiềm chế tai nạn giao thông đường bộ Mặc dù vậy, tai nạn giao thông đường bộ vẫn liên tục xảy ra, tiềm ẩn nhiều nguy cơ khó lường, trật tự, an toàn giao thông, an toàn xã hội chưa được đảm bảo Công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ chưa đáp ứng yêu cầu thực tiễn Vì vậy, việc nghiên cứu lý luận, đánh giá thực trạng và giải pháp nâng cao hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự,
an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình mang tính cấp thiết
2 Tình hình nghiên cứu liên quan đến đề tài luận văn
Cho đến nay, trên thế giới và ở Việt Nam có nhiều công trình nghiên cứu về lĩnh vực an toàn giao thông ở các góc độ khác nhau như quản lý nhà nước về hoạt động giao thông, tuyên truyền giáo dục pháp luật về luật giao thông đường bộ, tai nạn giao thông Tất cả các nghiên cứu trên đã phản ánh tính đa chiều trong lĩnh vực giao thông đường bộ ở Việt Nam hiện nay Quá trình nghiên cứu, tác giả nhận thấy cho đến nay chưa có đề tài nào nghiên cứu một cách có hệ thống
tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình Tuy vậy, các đề tài khoa học, các bài báo, hội thảo như trích dẫn ở trên đã góp phần gợi mở cho tác giả nhiều vấn đề liên quan đến nội dung đề tài
3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
3.2 Phạm vi nghiên cứu
Trang 53
- Phạm vi không gian: đề tài nghiên cứu hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự an toàn, giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình
- Phạm vi thời gian: Luận văn khảo sát các số liệu thống kê liên quan đến thực trạng công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật
tự, an toàn giao thông đường bộ từ năm 2014 đến năm tháng 12/2017
4 Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu của luận văn
4.1 Mục đích
Mục đích của đề tài là qua việc nghiên cứu lý luận về tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình, phân tích những thành tựu và hạn chế trong quá trình tổ chức thực hiện pháp luật, từ đó đề xuất những giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình
5 Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu của luận văn
5.1 Cơ sở lý luận
Cơ sở lý luận của đề tài là căn cứ vào các điều luật trong bộ Luật giao thông, quan điểm chỉ đạo và chiến lược phát triển giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình; Báo cáo của Ban An toàn Quốc
Trang 64
gia và Ban An toàn giao thông Quảng Bình, Báo cáo công tác đảm bảo trật tự, an toàn giao thông đường bộ của Công an giao thông, Thanh tra giao thông ở tỉnh Quảng Bình
5.2 Phương pháp nghiên cứu
Đề tài đã sử dụng các phương pháp sau:
Phương pháp duy vật vật biện chứng và duy vật lịch sử của triết học Mác-Lênin; Phương pháp nghiên cứu tài liệu; Phương pháp quan sát Ngoài ra, đề tài sử dụng các phương pháp nghiên cứu khác như phương pháp so sánh, thống kê toán học nhằm mục đích hỗ trợ cho việc xử lý số liệu điều tra
6 Những đóng góp về khoa học của luận văn
6.1 Đóng góp về mặt lý luận
Đề tài là công trình nghiên cứu về công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình một cách có hệ thống Kết quả nghiên cứu của đề tài góp phần làm phong phú hơn lý luận về tổ chức, thực hiện pháp luật an toàn giao thông đường bộ Đồng thời, đưa ra các cơ sở khoa học để đánh giá mức độ thực thi pháp luật giao thông đường bộ trên địa bàn tỉnh Quảng Bình Trên cơ sở đó, đề tài là tài liệu tham khảo cho việc nghiên cứu và giảng dạy, tuyên truyền về pháp luật giao thông đường
bộ ở tỉnh Quảng Bình
6.2 Ý nghĩa thực tiễn
Thông qua các hoạt động nghiên cứu đề tài như điều tra, phỏng vấn, góp phần truyền thông về việc chấp hành pháp luật giao thông đường bộ tại địa phương Ngoài ra, đề tài còn cung cấp cho chính quyền địa phương những tư liệu cần thiết nhằm đánh giá chính xác hơn về công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn nghiên cứu
Trang 7Chương 2: Thực trạng tổ chức thực hiện pháp luật về về trật
tự, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình
Chương 3: Phương hướng, giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường
bộ ở tỉnh Quảng Bình
Trang 86
Chương 1:
CƠ SỞ LÝ LUẬN CỦA TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT
VỀ TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ 1.1 Khái niệm tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
1.1.1 Khái niệm giao thông đường bộ và trật tự, an toàn giao thông đường bộ
Theo Từ điển Tiếng Việt thì “Đường bộ là đường đi trên đất liền dùng cho người và xe cộ” [16; tr 346] Điều 3, Luật giao thông đường bộ 2008 quy định: "Đường bộ gồm đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà đường bộ" [23; tr 1] Như vậy, giao thông đường bộ được hiểu là việc đi lại từ nơi này đến nơi khác của người và phương tiện chuyên chở trên đường, cầu đường bộ, hầm đường bộ, bến phà qua sông, suối nối đường bộ
Về khái niệm trật tự, an toàn giao thông đường bộ (TT, ATGTĐB) cho đến nay, có rất nhiều quan điểm khác nhất, trật tự, an toàn giao thông đường bộ là trạng thái giao thông tiện lợi, thông suốt,
có tính mĩ quan, an toàn cho người và tài sản khi tham gia giao thông
1.1.2 Khái niệm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ và tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ
Pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ là hệ thống các quy tắc xử sự do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành nhằm điều chỉnh các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giao thông đường bộ, góp phần đảm bảo trật tự, an toàn giao thông Dưới tác động điều chỉnh của những quy phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ thì các quan hệ xã hội phát sinh trong lĩnh vực giao thông đường bộ được thiết lập có trật tự, theo ý chí của Nhà nước Qua đó, Nhà nước kiểm tra, kiểm soát một cách chặt chẽ các hoạt động trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên
Trang 91.2 Vai trò của pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
Pháp luật với tư cách là công cụ điều chỉnh các hành vi của các chủ thể trong xã hội nên có vai trò rất lớn lớn trong việc thiết lập trật tự,
an toàn giao thông nói chung và giao thông đường bộ nói riêng
Một là, pháp luật quy định những quy tắc xử sự mà các chủ thể tham gia giao thông đường bộ và các chủ thể tổ chức thực hiện pháp luật
về trật tự, an toàn giao thông đường bộ phải thực hiện
Hai là, pháp luật góp phần hình thành ý thức nghiêm chỉnh chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông và những chủ thể tổ chức thực hiện pháp luật, bảo đảm trật tự, an toàn giao thông đường bộ
Ba là, pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ góp phần thúc đẩy sự phát triển của ngành giao thông đường bộ và nền kinh tế đất nước
1.3 Đặc điểm tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
Thứ nhất, quan hệ pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ rất đa dạng với nhiều chủ thể tham gia thuộc mọi đối tượng, mọi tầng lớp; nhiều phương tiện tham gia từ thô sơ đến ô tô,
xe tải trong không gian rộng lớn bao gồm cả thành thị, nông thôn, đồng bằng và miền núi với thời gian không giới hạn Tính đa dạng này đồng thời cũng hàm chứa nhiều sự phức tạp dẫn đến đường bộ xảy ra nhiều tai nạn giao thông nhất
Trang 108
Thứ hai, chủ thể tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ rất đa dạng nhưng chủ yếu là các cơ quan, cán bộ, công chức trong bộ máy hành chính nhà nước
Thứ ba, phương pháp tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ gồm phương pháp giáo dục thuyết phục, phương pháp hành chính, phương pháp kinh tế và phương pháp cưỡng chế
Thứ tư, tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ có mục đích triển khai các văn bản pháp luật đi vào cuộc sống, nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người dân cũng như đảm bảo an toàn cho mọi cá nhân, gia đình trong cuộc sống Thứ năm, tổ chức thực hiện pháp luật là hoạt động mang tính phối hợp cao, đòi hỏi sự tham gia của tất cả các cơ quan, tổ chức có liên quan và các cá nhân có thẩm quyền
Thứ sáu, tổ chức thực hiện pháp luật dựa trên sự phân quyền,
vị trí, chức năng của các cá nhân có liên quan dựa trên cơ sở của pháp luật và theo pháp luật
1.4 Các giai đoạn tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự,
an toàn giao thông đường bộ
Tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ được tiến hành với nhiều giai đoạn khác nhau, bao gồm:
Ban hành văn bản quy phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện pháp luật về trật tự an toàn giao thông đường bộ; Tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Ban hành văn bản áp dụng pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Thực hiện những hoạt động mang tính chất pháp lý và áp dụng những biện pháp tổ chức trực tiếp; Thanh tra, kiểm soát và xử
lý vi phạm pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
1.5 Các điều kiện đảm bảo tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
Trang 119
Hiệu quả của công tác tổ chức thực hiện pháp luật phụ thuộc rất nhiều yếu tố, bao gồm các yếu tố sau:
Thứ nhất, hoạt động chỉ đạo tổ chức thực hiện pháp luật về trật
tự, an toàn giao thông đường bộ; Thứ hai, trình độ, năng lực, phẩm chất chính trị, đạo đức lối sống của đội ngũ cán bộ công chức có thẩm quyền tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông; Thứ ba, các văn bản quy phạm pháp luật phải rõ ràng, đảm bảo tính hệ thống; Thứ tư, có cơ chế giám sát việc tổ chức thực hiện pháp luật một cách chặt chẽ; Thứ năm, đảm bảo sự độc lập của cơ quan tư pháp; Thứ sáu, phát triển kinh tế, cơ sở hạ tầng; Thứ bảy, trình độ văn hóa, ý thức pháp luật; Thứ tám, kinh phí vật chất đảm bảo
tổ chức thực hiện pháp luật
1.6 Các tiêu chí đánh giá hiệu quả của công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
Để đánh giá hiệu quả công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật
tự, an toàn giao thông đường bộ cần căn cứ vào những tiêu chí nhất định
để định lượng và phản ánh các thuộc tính, các quan hệ nội tại khách quan tạo nên bản chất hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật Những tiêu chí này bao gồm:
Số lượng các quy định pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ được triển khai thực hiện; Mức độ thực hiện pháp luật là một trong những tiêu chí quan trọng thể hiện rõ nét tính hiệu quả của công tác tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ; Công khai, minh bạch trong tổ chức thực hiện pháp luật,
sự đồng thuận, thái độ, niềm tin của người thực hiện pháp luật; Chi phí tổ chức thực hiện pháp luật về trật tư, an toàn giao thông đường bộ
Trang 1210
Chương 2:
THỰC TRẠNG TỔ CHỨC THỰC HIỆN PHÁP LUẬT VỀ TRẬT TỰ, AN TOÀN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ
Ở TỈNH QUẢNG BÌNH 2.1 Những yếu tố ảnh hưởng tới tổ chức thực hiện pháp luật về trật tư, an toàn giao thông đường bộ ở tỉnh Quảng Bình 2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, xã hội
Quảng Bình là một tỉnh duyên hải thuộc vùng Bắc - Trung bộ Việt Nam Phía Bắc giáp Hà Tĩnh; phía Nam giáp Quảng Trị; phía Đông giáp biển Đông; phía Tây giáp Lào Quảng Bình có vị trí chiến lược quan trọng về kinh tế, an ninh, quốc phòng nằm trên hành lang kinh tế Đông - Tây của Việt Nam, có vị trí tiếp giáp với hành lang phát triển kinh tế của tiểu vùng sông Mêkông mở rộng nối liền ba nước Việt Nam, Lào và Thái Lan
Tỉnh Quảng Bình có 8 đơn vị hành chính cấp huyện; có 159 đơn vị hành chính cấp xã gồm: 01 Thành phố, 01 thị xã, 6 huyện, 10 phường, 08 thị trấn và 141 xã
Bên cạnh những yếu tố thuận lợi, tình hình kinh tế - xã hội của tỉnh Quảng Bình còn gặp nhiều khó khăn như trình độ dân trí tính theo mặt bằng chung chưa cao, ý thức pháp luật của nhiều người dân vẫn còn thấp, kết cấu cơ sở hạ tầng nhất là vùng nông thôn, miền núi vẫn còn nhiều hạn chế, tiềm ẩn nhiều nguy cơ mất an toàn
2.1.2 Cơ sở hạ tầng và cơ sở hạ tầng giao thông đường
bộ
Quảng Bình có hệ thống giao thông vận tải thuận lợi cho việc giao thương với các vùng miền, khu vực trên thế giới Hệ thống giao thông cơ bản hoàn thiện, kết nối được các trọng điểm kinh tế lớn của tỉnh với các địa phương khác Những đặc điểm kinh tế, xã hội và cơ sở hạ tầng giao thông ở Quảng Bình đã ảnh hưởng sâu sắc tới hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ trên địa bàn
Trang 1311
Ngoài ra, hiệu quả của công tác tổ chức thực hiện pháp luật giao thông đường bộ nói chung và ở tỉnh Quảng Bình nói riêng phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác như công tác điều hành quản lý, công tác xây dựng, thực thi văn quy phạm pháp luật giao thông đường bộ, công tác tổng kết, đánh giá và rút ra bài học kinh nghiệm trong tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ, công tác tuần tra, thanh tra, kiểm soát Những nội dung này sẽ được tác giả phân tích rõ hơn ở mục 2.2
2.2 Hoạt động tổ chức thực hiện pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ
2.2.1 Xây dựng ban hành văn bản pháp luật
Nhằm tổ chức thực hiện các văn bản pháp luật trên một cách hiệu quả, phù hợp với thực tiễn, UBND tỉnh Quảng Bình và các cơ quan chức năng đã ban hành và tham mưu ban hành nhiều văn bản pháp luật
Bảng 2.2: Xây dựng và ban hành văn bản pháp luật về trật tự, an toàn giao thông đường bộ tỉnh Quảng Bình
Năm UBND
Tỉnh
Ban ATGT
Sở GTVT
Công
an Tỉnh
Các sở ban, ngành khác